Examkin

Yargı

927 soru

Soru 501Soru →

19821982 Anayasası'na göre; hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görev yerlerinin değiştirilmesi ve meslekten çıkarılmalarına ilişkin tüm özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre aşağıdakilerden hangisi ile düzenlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun

Cevap

Hâkim ve savcıların özlük işlerine ilişkin tüm esaslar ancak kanun ile düzenlenebilir.
Doğru seçenek olan yasal düzenleme (Kanun), Anayasa'nın 140140. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Bu madde; hâkim ve savcıların atanmalarından emekliliklerine, maaşlarından disiplin cezalarına kadar her türlü özlük işinin ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunla yapılabileceğini hükme bağlayarak yargı bağımsızlığını güvence altına alır.

Adım Adım Çözüm

1
Konunun anayasal dayanağını tespit etme
19821982 Anayasası'nın 140140. maddesi "Hâkimlik ve savcılık mesleği" başlığı altında bu konuyu ele alır.
Yargı bağımsızlığını korumak için yargı mensuplarının statüsünün hangi normla belirleneceğini bilmek gerekir.
2
Normlar hiyerarşisi ve yetki paylaşımını analiz etme
Anayasa, hâkimlerin atanması, maaşları ve disiplin işlemleri gibi kritik konuların ancak TBMM tarafından çıkarılacak bir yasaya dayandırılmasını şart koşar.
Yürütme organının (Cumhurbaşkanı veya Bakanlık) tek taraflı işlemleriyle yargı üzerinde baskı kurması bu şekilde engellenir.
3
20172017 değişikliği sonrası istisnaları değerlendirme
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile birçok idari alan düzenlenebilse de, yargı organının kuruluş ve işleyişi ile özlük hakları bu yetkinin dışında bırakılmıştır.
Anayasa Madde 104/17104/17 uyarınca, münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamaz.

Anahtar Kavram

Yargı bağımsızlığının yasal güvencesi (Kanunilik İlkesi)

İpuçları

1
Yargı bağımsızlığını korumak için hâkimlerin statüsü yürütmenin mi yoksa yasamanın mı alanında olmalıdır?
2
Anayasa'nın 140140. maddesine göre, bu hakların 'düzenlenme biçimi' tek bir kelime ile vurgulanmıştır.
3
Bu düzenleme türü sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gerçekleştirilen genel bir işlemdir.

Daha Fazla Pratik

Hâkimlik teminatının bir diğer unsuru olan 'aylık ve ödeneklerden yoksun bırakılmama' ilkesinin mahkemelerin kaldırılması durumundaki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 502Soru →

1982 Anayasası’na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay’ın üyelerinin tamamını seçmekle görevli olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamını seçmekle görevli kurum Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK)'dur.
1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca, Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve Cumhuriyet savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın görev alanını belirle.
Yargıtay, adli yargı kolunun (hukuk ve ceza mahkemeleri) en üst derece mahkemesidir.
Soruda bahsedilen mahkemenin niteliğini anlamak için gereklidir.
2
Yüksek mahkeme üyelerinin seçim yöntemini hatırla.
1982 Anayasası uyarınca, Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından gizli oyla seçilir.
Anayasal görev paylaşımını teyit etmek için gereklidir.
3
Diğer yüksek mahkemelerle olan farkı ayırt et.
Danıştay üyelerinin 1/4'ü Cumhurbaşkanı, 3/4'ü HSK tarafından seçilirken; Yargıtay'da tamamı HSK tarafından seçilir.
Karıştırılabilecek benzer kurumlar arasındaki farkı netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üyelerinin Seçimi

İpuçları

1
Yargıtay, hukuk ve ceza mahkemelerinin üst merciidir.
2
Bu yüksek mahkemenin üyelerini, hakim ve savcıların özlük işlerinden sorumlu kurul seçer.
3
Üyelerin %100'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kim tarafından seçildiğini ve görev süresini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 503Soru →

19821982 Anayasası’na göre, bir kanunun sadece şekil (biçim) bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası (soyut norm denetimi) açmaya yetkili olanlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve tam olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı - TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri

Cevap

Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri
Doğru seçenek, Anayasa'nın 148148. maddesindeki özel düzenlemeye tam olarak uymaktadır. Kanunların şekil bakımından denetimi için dava açma yetkisi sadece Devletin başı olan Cumhurbaşkanı'na ve parlamentonun nitelikli bir azınlığına (beşte bir) tanınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Norm türünü ve denetim kapsamını belirleyin.
İncelenen düzenleme bir 'Kanun' ve denetim türü 'Şekil' (biçim) bakımıdır.
Anayasa, kanunların şekil ve esas denetimi için farklı yetkilendirmeler öngörmüştür.
2
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesini analiz edin.
Madde metni; kanunların şekil bakımından denetlenmesinin sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üyelerinin beşte biri (120120 milletvekili) tarafından istenebileceğini hükme bağlamıştır.
Şekil denetimi, kanun yapım sürecindeki ciddi usul hatalarını kapsadığı için dava açma yetkisi daha dar tutulmuştur.
3
Siyasi parti gruplarının yetkisini kontrol edin.
Siyasi parti grupları kanunların 'esasına' karşı dava açabilirken, 'şekil' denetimi yetkilileri arasında sayılmamışlardır.
Bu ayrım, yasama organının çalışma düzenini korumak ve şekil iddialarının istismarını önlemek amacını taşır.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi ve Dava Açma Yetkisi

İpuçları

1
Kanunların hem içeriğine (esas) hem de yapılış usulüne (şekil) dava açılabilir; ancak her ikisinin yetkilileri birebir aynı değildir.
2
Siyasi parti gruplarının kanunların sadece 'esasına' karşı dava açabildiğini, şekil denetiminde yetkilerinin olmadığını hatırlayın.
3
Anayasa madde 148148'e göre kanunların şekil denetimi sadece Cumhurbaşkanı ve 120120 milletvekili (beşte bir) tarafından istenebilir.

Daha Fazla Pratik

İçtüzük ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri için şekil denetimi yetkililerinin kimler olduğunu kanunlarla kıyaslayarak çalışın.
Tahmini Süre:45s
Soru 504Soru →

1982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesinin yargı yetkisi ve görevleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi mahkemenin "Yüce Divan" sıfatıyla yargılayabileceği yüksek devlet görevlileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek Seçim Kurulu Başkanı

Cevap

Yüksek Seçim Kurulu Başkanı, Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişiler listesinde yer almaz.
Doğru seçenek olan Yüksek Seçim Kurulu Başkanı, 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde belirtilen Yüce Divan listesinde yer almayan bir makamdır. Anayasa'ya göre Yüce Divan listesi sınırlı (tahdidi) bir listedir ve bu listede olmayan kişiler görevleriyle ilgili suçlardan dolayı bu mahkemede yargılanamazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 148. maddesini incelemek
Yüce Divan listesinde yer alan makamlar belirlenir.
Anayasa Mahkemesinin yargılama yetkisinin sınırlarını tespit etmek için temel hukuk kaynağına bakılmalıdır.
2
Seçeneklerdeki makamları listeyle karşılaştırmak
TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Sayıştay Başkanı ve HSK üyelerinin listede olduğu görülür.
Hangi görevlilerin anayasal güvence kapsamında Yüce Divan'a tabi olduğunu doğrulamak gerekir.
3
İstisnai durumları ve YSK'nın statüsünü kontrol etmek
YSK'nın listede yer almadığı sonucuna varılır.
Yüksek Seçim Kurulu anayasal bir kurum olsa da üyeleri Yüce Divan listesine dahil edilmemiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisi (Art. 148)

İpuçları

1
Yüce Divan listesinde kimlerin olduğunu hatırlamak için Anayasa'nın 148. maddesine odaklanın.
2
Milletvekilleri, MİT Başkanı ve YSK üyeleri gibi bazı kritik görevlilerin bu listede yer almadığını unutmayın.
3
YSK anayasal bir 'kurul' olsa da üyeleri Yüce Divan'da değil, kendi disiplin ve ceza hükümlerine göre yargılanır.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan listesine 2010 ve 2017 değişiklikleriyle eklenen ve çıkarılan (örneğin Jandarma Genel Komutanı) makamları tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 505Soru →

19821982 Anayasası'na göre, devletin üst düzey yetkililerinin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılandığı mercii Anayasa Mahkemesidir. Mahkeme bu görevi yerine getirirken "Yüce Divan" sıfatını alır. Özellikle 20172017 anayasa değişiklikleri ile bu makamın yargı yetkisi genişletilmiş ve yürütme organının üst düzey temsilcileri de kapsama alınmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinde yer almaz.
Anayasa'nın ilgili maddelerine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında sayılmamıştır. Yüce Divan, başta yürütme ve yüksek yargı mensupları olmak üzere sınırlı bir listenin görev suçlarına bakmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan makamını ve işlevini belirle.
Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey yetkilileri görev suçlarından dolayı yargılarken Yüce Divan sıfatını kullanır.
Yargılama yetkisinin hangi kuruma ait olduğunu netleştirmek gerekir.
2
20172017 anayasa değişiklikleri sonrası yürütme kapsamını kontrol et.
Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanlar bu kapsama alınmıştır.
Güncel anayasal düzenlemelere göre yürütme erkinin sorumluluk alanını doğrulamak önemlidir.
3
Yüksek yargı ve askeri kanattaki yetkilileri gözden geçir.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, HSK üyeleri ile Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları listede yer alır.
Yargısal denetimin kapsamını tam olarak belirlemek için gereklidir.
4
Yasama organı üyelerinin (milletvekillerinin) durumunu analiz et.
Milletvekilleri, Yüce Divan'da yargılanan kişiler arasında sayılmamıştır.
Seçenekler arasında yer almayan istisnayı bulmak sorunun çözümünü sağlar.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'da Yargılanan Kişiler

İpuçları

1
Yüce Divan yargılaması yapan kurum Anayasa Mahkemesidir.
2
Bu listede yürütmenin başı (Cumhurbaşkanı) ve yardımcıları ile yüksek yargı organlarının üyeleri yer alır.
3
Halkın temsilcisi olan ve yasama dokunulmazlığına sahip olan milletvekilleri, görev suçları için bu özel mahkemeye gitmezler.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan askeri personelden hangisinin 20172017 değişikliği ile bu kapsamdan çıkarıldığını (Jandarma Genel Komutanı) araştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 506Soru →

Bir asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan bir tazminat davasında, davanın taraflarından biri, uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan kanun hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürerek iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasını talep etmiştir. Mahkeme hakimi yaptığı incelemede, söz konusu kanun hükmü hakkında daha önce Anayasa Mahkemesine itiraz yoluna başvurulduğunu, mahkemenin başvuruyu "işin esasına girerek" reddettiğini ve bu kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasının üzerinden 77 yıl geçtiğini tespit etmiştir.

19821982 Anayasası’na göre, bu durumda mahkemenin izlemesi gereken yol aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesinin ret kararının üzerinden on yıl geçmediği için itiraz talebini reddetmeli ve davayı yürürlükteki kanun hükmüne göre sonuçlandırmalıdır.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin ret kararının üzerinden on yıl geçmediği gerekçesiyle itiraz talebi reddedilmeli ve dava yürürlükteki hükme göre sonuçlandırılmalıdır.
1982 Anayasası'nın 152. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesinin bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü hakkında işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe, aynı hükmün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla mahkemelerce tekrar başvuruda bulunulamaz. Senaryoda bu sürenin henüz 7. yılında olunduğu belirtildiğinden, mahkeme başvuruyu reddederek davayı mevcut kanuna göre bitirmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dava sürecinde ileri sürülen Anayasa'ya aykırılık iddiasının niteliğini belirlemek.
Bu bir 'Somut Norm Denetimi' (İtiraz Yolu) başvurusudur.
Görülmekte olan bir davada uygulanacak normun Anayasa'ya aykırılığının iddia edilmesi bu mekanizmayı tetikler.
2
Daha önceki AYM kararının türünü ve tarihini kontrol etmek.
Karar 'esas' yönünden reddedilmiş ve üzerinden 77 yıl geçmiştir.
Anayasa Madde 152152 uyarınca, 10 yıllık yasak ancak 'esastan ret' durumunda ve kararın Resmî Gazete'de yayımından itibaren başlar.
3
Anayasal sınırlamayı uygulamak.
On yıllık süre dolmadığı için yeni bir başvuru yapılamaz.
Anayasa koyucu, yargısal istikrarı korumak adına aynı hükmün kısa aralıklarla tekrar tekrar AYM önüne getirilmesini engellemiştir.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde On Yıllık Başvuru Yasağı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin verdiği ret kararlarının üzerinden ne kadar süre geçmesi gerektiğini hatırlayın.
2
AYM'nin 'işin esasına girerek' verdiği kararların tekrar başvuruya konu olması için 10 yıllık bir bekleme süresi vardır.
3
Eğer kararın üzerinden 10 yıl geçmemişse, yerel mahkeme hakimi talebi doğrudan reddedip yürürlükteki yasayı uygulamak zorundadır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin başvuruyu 5 ay içinde sonuçlandırmaması durumunda yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 507Soru →

1982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSKHSK) yapısı, üye dağılımı ve seçim usulleri önemli ölçüde yeniden düzenlenmiştir. Bu güncel anayasal hükümler ışığında, Kurulun oluşumu ve üyelerinin görev süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul üyeliğine seçilenlerin görev süresi 44 yıldır ve süresi biten bir üye ancak bir dönem ara verdikten sonra yeniden seçilebilir.

Cevap

Kurul üyeliğine seçilenlerin görev süresi 44 yıldır ve süresi biten bir üye ancak bir dönem ara verdikten sonra yeniden seçilebilir ifadesi yanlıştır; çünkü süresi biten üyeler herhangi bir kısıtlama olmaksızın yeniden seçilebilirler.
Kurul üyelerinin görev süresi 44 yıl olup, süresi biten üyelerin yeniden seçilmesi önünde hiçbir engel bulunmamaktadır. Yanlış olan ifadede belirtilen 'bir dönem ara verme zorunluluğu' anayasal bir kural değildir ve öğrenciyi yanıltmak için diğer kurumların (Cumhurbaşkanlığı veya Anayasa Mahkemesi gibi) kurallarıyla karıştırılması hedeflenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
HSK'nın toplam üye sayısını ve doğal üyelerini belirleyin.
Kurul 1313 üyeden oluşur. Adalet Bakanı (Başkan) ve Bakan Yardımcısı (Tabii Üye) dışındaki 1111 üye seçilir.
Kurulun genel kompozisyonunu anlamak için başlangıç noktasıdır.
2
Üyelerin hangi organlar tarafından seçildiğini kontrol edin.
Cumhurbaşkanı 44 üye seçer. TBMMTBMM ise 77 üye seçer.
Yürütme ve yasama arasındaki dengeyi doğrulamak gerekir.
3
TBMMTBMM seçim sürecindeki nitelikli çoğunlukları inceleyin.
Karma Komisyon ve Genel Kurul aşamalarında sırasıyla 2/32/3, 3/53/5 çoğunluk aranır, sağlanamazsa kura çekilir.
Seçim usulünün anayasal geçerliliğini teyit etmek içindir.
4
Görev süresi ve yeniden seçilme şartlarını değerlendirin.
Anayasa Madde 159159 uyarınca üyeler 44 yıl için seçilir ve süresi bitenler yeniden seçilebilir.
Seçeneklerdeki 'bir dönem ara verme' veya 'yeniden seçilememe' gibi hatalı kısıtlamaları elemek için kritik bilgidir.

Anahtar Kavram

HSK'nın 2017 Anayasa Değişikliği Sonrası Yapısı ve Seçim Usulü

İpuçları

1
HSK'nın toplam üye sayısının 1313 olduğunu ve başlanının Adalet Bakanı olduğunu hatırlayarak başlayın.
2
TBMMTBMM ve Karma Komisyon seçimlerinde uygulanan 'Üç aşamalı' (2/32/3, 3/53/5 ve Kura) sistemi gözden geçirin.
3
Anayasa'nın 159159. maddesinde üyelerin yeniden seçilip seçilemeyeceğine dair kısıtlayıcı bir hüküm olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

HSK üyelerinin TBMMTBMM tarafından seçilen 77 üyesinin hangi kurumlardan kaçar kişi olarak (Yargıtay, Danıştay, Hukukçu/Avukat) seçildiğini detaylıca çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 508Soru →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla ihdas edilen "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) mekanizmasının kabul edilebilirlik kriterleri ve uygulama alanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesine yapılacak başvurunun esastan incelenebilmesi için, ihlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokollerin ortak koruma alanında yer alması zorunludur.

Cevap

Anayasa Mahkemesine yapılacak başvurunun kabul edilebilmesi için, ihlal iddiasına konu olan hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında ortaklaşa korunan haklardan biri olması şarttır.
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için "konu bakımından yetki" kuralı gereği, ihlal edilen hakkın hem 1982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde ortaklaşa güvence altına alınmış olması zorunludur. Örneğin, Anayasa'da yer alan ancak AİHS'de yer almayan bir hak (örn: devlet memuru olma hakkı) için bireysel başvuru yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun konu bakımından yetkisini analiz et.
İhlal iddiası, Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerden, aynı zamanda AİHS ve eki protokoller kapsamındaki haklardan birine yönelik olmalıdır.
Anayasa Mahkemesi her anayasal hakkı değil, sadece AİHS ile ortak olanları bireysel başvuru kapsamında inceler.
2
Başvuru ehliyetini kontrol et.
Gerçek kişiler ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.
Devlet organlarının kendi işlemlerine karşı yine devlete bağlı bir yargı organına hak arama yoluna gitmesi sistemin doğasına aykırıdır.
3
Başvuru süresini ve usulünü değerlendir.
Tüm idari ve yargısal yollar tüketildikten sonra 3030 gün içinde başvuru yapılmalıdır.
Bireysel başvuru ikincil (tali) nitelikte bir hak arama yoludur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı Kriteri

İpuçları

1
Bireysel başvurunun kapsamını belirleyen iki temel belgeyi (Anayasa ve AİHS) düşünün.
2
Başvuru yapılamayacak olan 'kamu tüzel kişileri' ve 'doğrudan yasama işlemleri' kısıtlamalarını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'yerindelik denetimi' yasağı ile bireysel başvuru arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 509Soru →

1982 Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) aldığı kararlara karşı yargı denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararları dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Cevap

Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararları dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.
1982 Anayasası'nın 159. maddesine göre Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun kararları kural olarak kesindir ve yargı denetimine tabi değildir. Ancak 2010 yılında yapılan anayasa değişikliği ile bu kurala tek bir istisna getirilmiştir: Kurulun 'meslekten çıkarma' cezasına ilişkin kararlarına karşı yargı yolu açıktır. Bu kararlar dışındaki diğer disiplin cezaları (uyarma, kınama vb.) veya idari tasarruflar için yargı mercilerine başvurulamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Adım: HSK kararlarının genel hukuki niteliğinin ve yargısal denetim statüsünün belirlenmesi.
Sonuç: HSK bir idari kurul olmasına rağmen, kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır.
Neden: Yargı bağımsızlığı ve kurulun özerkliğini korumak amacıyla kararlar anayasal güvence ile yargı yoluna kapatılmıştır.
2
Adım: 1982 Anayasası'nda yapılan 2010 değişikliğinin etkisinin incelenmesi.
Sonuç: Meslekten çıkarma (ihraç) kararları yargı denetimine açılmıştır.
Neden: Kişilerin çalışma hakkını ve mesleki statüsünü doğrudan sona erdiren bu ağır yaptırımda hak arama hürriyetini sağlamak amaçlanmıştır.
3
Adım: Güncel anayasal durumun (2026 itibarıyla) seçeneklerle karşılaştırılması.
Sonuç: Sadece meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğu, diğerlerinin kapalı olduğu tespiti yapılır.
Neden: Anayasa'nın 159. maddesinin son fıkrası bu kuralı açıkça 'Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararları dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz' şeklinde ifade eder.

Anahtar Kavram

HSK Kararlarında Yargı Yolu İstisnası

İpuçları

1
HSK kararlarına karşı yargı yolunun kapalı olması genel kuraldır, ancak 2010'da bir istisna getirilmiştir.
2
Açılan yargı yolu sadece hakimlik veya savcılık mesleğine son verilmesi durumunu kapsar.
3
Anayasa metni 'meslekten çıkarma dışındaki kararlara karşı yargı mercilerine başvurulamaz' diyerek sınırı çizer.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın meslekten çıkarma kararlarının yargısal denetiminde ilk derece mahkemesi olarak hangi kurumun görevli olduğunu araştırınız (Cevap: Danıştay).
Tahmini Süre:50s
Soru 510Soru →

19821982 Anayasası'nın "Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri" ile "İptal Davası" başlıklı hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bir kanunun Anayasa'ya sadece şekil bakımından uygunluğunun denetimi için iptal davası açmaya yetkili olanlar aşağıdakilerin hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı - TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri

Cevap

Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri
Doğru yanıt olan seçenek, 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesindeki özel sınırlamayı tam olarak yansıtmaktadır. Anayasa'ya göre kanunların şekil bakımından denetimi (son oylama çoğunluğu ile sınırlı olarak) yalnızca Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (120120 milletvekili) tarafından talep edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Normun türünü ve denetim gerekçesini belirle.
Söz konusu norm bir 'Kanun' ve denetim gerekçesi 'Şekil' (usul) hatalarıdır.
Anayasa, kanunların şekil ve esas denetimi için farklı yetki kuralları öngörmüştür.
2
19821982 Anayasası'nın 148148. ve 150150. maddelerini karşılaştır.
150150. madde genel yetkiyi (CB, Parti Grupları, 1/51/5 MV) düzenlerken, 148148. madde kanunların şekil denetimini özel olarak kısıtlamıştır.
Özel hüküm genel hükmü daraltır; kanun şekil denetiminde parti grupları yetkisizdir.
3
Yetkili süjeleri doğrula.
Yetki sadece Cumhurbaşkanı ve 1/51/5 oranındaki milletvekillerine aittir.
Anayasal metnin açık ifadesi gereği siyasi parti grupları bu kapsam dışındadır.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Bakımından Denetiminde Yetkili Süjeler

İpuçları

1
Kanunların denetiminde 'esas' (içerik) ile 'şekil' (usul) için yetkili olanlar aynı değildir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için öngörülen süreyi ve yetkili süjeleri inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu tabloyu hatırlamak karmaşayı önler: Kanun Esas = CB + 2 Grup + 1/51/5 MV; Kanun Şekil = CB + 1/51/5 MV.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 511Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilerin kapatılmasına veya dava konusu fiillerin ağırlığına göre devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılmasına karar verebilmesi için gereken karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (1515 üyeden 1010'unun oyu) gereklidir.
Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilere yönelik yaptırım kararları (kapatma veya yardım kesintisi) ve Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından iptali kararları, mahkemenin en kritik yetkilerindendir. Bu nedenle 19821982 Anayasası, bu kararların alınmasını zorlaştırarak üye tamsayısının (1515 üye) üçte iki çoğunluğunu (1010 üye) şart koşmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin karar alma usullerini belirleyen Anayasa'nın 149149. maddesini analiz edin.
Mahkemenin kural olarak salt çoğunlukla çalıştığı ancak bazı durumlarda nitelikli çoğunluk arandığı belirlenir.
Hangi davaların özel prosedür gerektirdiğini saptamak için bu ayrım kritiktir.
2
Siyasi parti kapatma ve devlet yardımı yaptırımı için öngörülen spesifik oranı tespit edin.
Bu kararların alınabilmesi için üye tamsayısının üçte iki (2/32/3) çoğunluğunun şart olduğu görülür.
Siyasi partilerin demokratik hayatın vazgeçilmez unsurları olması nedeniyle bu kararların alınması zorlaştırılmıştır.
3
Mevcut üye sayısı (1515) üzerinden matematiksel karşılığı hesaplayın.
15×(2/3)=1015 \times (2/3) = 10 üyenin kabul oyunun gerektiği teyit edilir.
Hatalı seçeneklerdeki 'katılanların oranı' veya 'salt çoğunluk' gibi tuzakları elemek için kesin sayısal veriye ulaşılır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Nitelikli Karar Yeter Sayısı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin tüm kararları basit çoğunlukla alınmaz; bazı kritik durumlarda 'nitelikli çoğunluk' aranır.
2
Siyasi parti kapatma davasında gereken oran, Anayasa değişikliğinin şekil yönünden denetimi için gereken oranla aynıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamalarda verdiği kararların yeniden inceleme usulünü çalışarak bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 512Soru →

Türk yargı teşkilatında mahkemelerin anayasal konumları ve yüksek mahkemelerin genel statüleri ile ilgili şu bilgiler verilmiştir:

I. 20172017 Anayasa değişikliği ile askeri yüksek mahkemelerin yargı sisteminden çıkarılması sonucunda güncel yüksek mahkeme sayısı dörde düşmüştür.
II. Sayıştay, kamu gelir ve giderlerini denetleyen ve kesin hükümler veren bir yüksek mahkeme statüsündedir.
III. Adli ve idari yargı kolları arasında hiyerarşik bir astlık-üstlük ilişkisi bulunmadığından, bu kollar arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır.

Buna göre, yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Türk yargı sisteminde toplam dört adet yüksek mahkeme (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) bulunmaktadır ve adli-idari yargı uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözülür.
Türk hukuk sisteminde 20172017 yılından itibaren askeri yargı yüksek mahkemelerinin kaldırılmasıyla Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere toplam dört yüksek mahkeme kalmıştır. Ayrıca adli ve idari yargı mercileri arasında bir altlık-üstlük ilişkisi yoktur; bu iki farklı yargı kolu arasındaki uyuşmazlıkları kesin olarak karara bağlamakla görevli merci Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Bu nedenle I ve III numaralı ifadeler tamamiyle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin sayısını ve güncel durumunu değerlendir
20172017 değişikliği ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır. Geriye Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kalmıştır.
Güncel anayasal yapıda yüksek mahkeme sayısının tespit edilmesi gerekir.
2
Sayıştay'ın hukuki statüsünü analiz et
Sayıştay anayasada 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş bir kurumdur ancak 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılmamıştır.
Sayıştay ve YSK gibi kurumların yüksek mahkeme olup olmadığının ayırt edilmesi gerekir.
3
Yargı kolları arasındaki ilişkiyi ve uyuşmazlık çözümünü kontrol et
Yargıtay (adli yargı) ve Danıştay (idari yargı) koordinat mahkemelerdir; aralarındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli yüksek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Yargı kollarının hiyerarşik dengesinin ve çözüm merciinin doğrulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayımı ve Sınırları

İpuçları

1
20172017 yılında yapılan kapsamlı anayasa değişikliğiyle askeri mahkemelerin (disiplin mahkemeleri hariç) tamamen kaldırıldığını hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi dışındaki kurumların (Sayıştay, YSK, HSK gibi) 'Yüksek Mahkeme' etiketi taşıyıp taşımadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının hangi yüksek mahkeme tarafından seçildiğini ve üyelerinin nereden geldiğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 513Soru →

19821982 Anayasası'nın 'Mahkemelerin bağımsızlığı' ve 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' ilkeleri uyarınca, yargı yetkisinin kullanılması ve yargı mensuplarının statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal düzenlemelere tam olarak uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Cevap

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.
Doğru yanıt olan seçenek, 19821982 Anayasası'nın 140140. maddesinin 66. fıkrasında yer alan hükmü doğrudan yansıtmaktadır. Hâkimler ve savcılar yargısal faaliyetlerinde tam bağımsız olsalar da, idari yapı içindeki konumları gereği Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138. maddesini analiz et.
Görülmekte olan davalara müdahale yasağı (yasama, yürütme ve idare dahil) mutlak bir kuraldır.
Yargı bağımsızlığını korumak için hiçbir organın mahkemelere emir veremeyeceğini doğrulamak gerekir.
2
Anayasa'nın 139. maddesini analiz et.
Hâkimlik teminatı; azledilmeme, rıza dışı emekli edilmeme ve kadro kalksa dahi hak kaybına uğramama unsurlarını içerir.
Teminatın istisnaları (suç ve sağlık) dışındaki tüm hallerde hâkimin statüsünün korunması anayasal zorunluluktur.
3
Anayasa'nın 140. maddesini analiz et.
Hâkim ve savcıların idari görevleri bakımından Adalet Bakanlığına bağlı olduğu sonucuna ulaşılır.
Yargı mensuplarının özlük ve idari işlemlerinin yürütüldüğü makamı netleştirmek için bu madde esastır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ile İdari Bağlılık Ayrımı

İpuçları

1
Hâkimlerin bağımsızlığı, onların hiçbir makamdan emir almamasıdır ancak idari işleri için bir bakanlık ile ilişkilidirler.
2
Mahkemelerin bağımsızlığını düzenleyen 138. madde, yasama meclisinin bile müdahale edemeyeceği bir sınır çizer.
3
Hâkimlik teminatının istisnaları (suç ve sağlık) ile idari bağlılık (Adalet Bakanlığı) konularına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve bu kurulun mahkemelerin bağımsızlığı ile ilişkisini inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle, anayasal istisnaları içeren seçeneklerdeki 'kesinlik' ifadelerini (hiçbir şart altında, mutlaka vb.) anayasa metniyle karşılaştırarak yanlışları tespit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 514Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan yargı organına ilişkin hükümler ile hâkimlik ve savcılık teminatı dikkate alındığında, hâkim ve savcıların görev ve özlük haklarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak görev yaparlar.

Cevap

Hâkim ve savcılar idari görevleri bakımından Cumhurbaşkanlığına değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.
1982 Anayasası'nın 140. maddesine göre, hâkimler ve savcılar idari görevleri yönünden Cumhurbaşkanlığına değil, Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Bu, yargı erkinin yürütme içindeki kurumsal temas noktasını belirler.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 139. ve 140. maddelerini analiz et.
139. madde 'Hâkimlik ve savcılık teminatı'nı, 140. madde ise 'Hâkimlik ve savcılık mesleği'ni düzenler.
Sorunun temeli bu iki madde arasındaki yetki ve güvence sınırlarını belirlemektir.
2
İdari bağlılık durumunu kontrol et.
140. maddeye göre hâkim ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdır.
Yargı mensuplarının yürütme içindeki idari hiyerarşik yerini tespit etmek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki kurum isimlerini karşılaştır.
İfadedeki 'Cumhurbaşkanlığı' ibaresinin anayasal metinle çeliştiği görülür.
Hatalı kurumsal eşleştirmeyi bulmak için karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve İdari Bağlılık

İpuçları

1
Yargı mensuplarının idari denetimi hangi bakanlık tarafından yürütülür?
2
Anayasa'nın 140. maddesindeki 'idari görevler yönünden bağlılık' kuralını hatırlayın.
3
Hâkimler mesleki konularda bağımsızdır ancak idari işler için Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; Cumhurbaşkanlığına değil.

Daha Fazla Pratik

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve Adalet Bakanı'nın bu kurul içindeki konumunu inceleyerek yargı-yürütme ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 515Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkileri saklı kalmak kaydıyla; diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasında bir görev uyuşmazlığı çıkması durumunda aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.
Türk hukuk sisteminde adli ve idari yargı arasındaki çatışmaları Uyuşmazlık Mahkemesi çözerken, bir uyuşmazlığın tarafı Anayasa Mahkemesi olduğunda veya AYM kararı söz konusu olduğunda, Anayasa'nın 158. maddesi gereği Anayasa Mahkemesinin kararı geçerli sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini tanımlamak.
Uyuşmazlık Mahkemesi; adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Genel kuralı belirlemek için bu temel bilgi gereklidir.
2
Anayasa'da yer alan istisnai hükmü kontrol etmek.
Anayasa'nın 158. maddesi, AYM'nin taraf olduğu uyuşmazlıklarda AYM kararını üstün tutar.
Soru kökündeki özel durum (AYM ile diğer mahkemeler arası uyuşmazlık) bu maddeyi ilgilendirir.
3
Doğru sonucu belirlemek.
Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.
Hukuki normlar hiyerarşisi ve AYM'nin özel statüsü bu sonucu doğurur.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi ve AYM Kararlarının Önceliği

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi genelde adli ve idari yargı arasındaki sorunları çözer.
2
Anayasa Mahkemesi'nin kararları, diğer yüksek mahkemelerin kararlarına göre bir üstünlüğe sahiptir.
3
Anayasa'nın 158. maddesine göre, AYM ile diğerleri çatıştığında AYM kazanır.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi mahkemeden seçildiğini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.
Tahmini Süre:50s
Soru 516Soru →

19821982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi üyelerinin 1212'sini seçerken bir kısmını belirli kurumların gösterdiği adaylar arasından, bir kısmını ise herhangi bir aday belirleme süreci olmaksızın doğrudan seçmektedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi, Cumhurbaşkanı'nın herhangi bir kurum tarafından aday gösterilme şartı aranmaksızın doğrudan seçebileceği kontenjanlar arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay üyeleri

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın Danıştay üyeleri arasından yapacağı seçimler doğrudan değil, Danıştay Genel Kurulu'nun belirlediği adaylar arasından yapılmaktadır.
Anayasa Mahkemesi üyeliği seçiminde Cumhurbaşkanı; Yargıtay, Danıştay ve YÖK tarafından önerilen adaylar arasından seçim yapmakla yükümlüdür. Danıştay Genel Kurulu, her boş üyelik için kendi üyeleri arasından üç aday belirler ve Cumhurbaşkanı bu üç kişiden birini seçer. Bu durum, bir 'doğrudan seçim' değil, 'aday gösterilenler arasından seçim' usulüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısını analiz etme
Mahkeme toplam 1515 üyeden oluşur. Bu üyelerin 33'ünü TBMM, 1212'sini Cumhurbaşkanı seçer.
Üye dağılımını bilmek, seçim usulünü anlamanın ilk adımıdır.
2
Cumhurbaşkanı'nın seçim yöntemlerini ayrıştırma
Cumhurbaşkanı 1212 üyenin 88'ini aday gösterilenler (Yargıtay, Danıştay, YÖK) arasından, 44'ünü ise doğrudan seçer.
Anayasa'nın 146146. maddesi üyelerin hangi usulle seçileceğini net bir şekilde gruplandırmıştır.
3
Doğrudan ve adaylı seçim gruplarını karşılaştırma
Danıştay, Yargıtay ve YÖK kontenjanları 'adaylı' seçimlerdir. Avukat, raportör, bürokrat ve hâkim/savcı kontenjanları ise 'doğrudan' seçimlerdir.
Soruda istenen 'doğrudan olmayan' seçeneği belirlemek için bu ayrım kritiktir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Usulü (Doğrudan vs. Adaylı Seçim)

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı'nın seçtiği 1212 üyenin tamamı aynı yöntemle seçilmez; bazıları için yüksek mahkemelerden liste gelmesi gerekir.
2
Yargıtay ve Danıştay gibi kurumlar, mahkemeye üye gönderirken 'her boş üyelik için üç aday' belirleme kuralına tabidir.
3
Seçeneklerdeki 'Danıştay üyeleri' ifadesi, Cumhurbaşkanı'nın bir liste üzerinden seçim yaptığı 'adaylı' kontenjanı temsil eder.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin seçtiği 33 üyenin hangi kurumlar tarafından aday gösterildiğini (Sayıştay ve Barolar) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 517Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen ve yargı sisteminin en üst basamağında yer alan "Yüksek Mahkemeler" (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi) dikkate alındığında, bu mahkemelerin tamamı için geçerli olan ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı başka bir yargı merciine başvurulamaması

Cevap

Yüksek mahkemelerin ortak özelliği, kararlarının kesin olması ve bu kararlara karşı bir üst yargı yolunun kapalı olmasıdır.
Doğru cevap, yüksek mahkemelerin tamamının verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı bir üst mahkemeye başvurulamayacağını belirtmektedir. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi; kendi yargı kollarında veya görev alanlarında son sözü söyleyen mercilerdir. Bu durum onları yargı hiyerarşisinin zirvesine taşır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'na göre güncel yüksek mahkemelerin listelenmesi.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere dört yüksek mahkeme bulunmaktadır.
Yüksek mahkemelerin kapsamını belirlemek ortak özellikleri analiz etmek için ilk adımdır.
2
Seçeneklerdeki yapısal özelliklerin (üye seçimi, görev süresi, başkan seçimi) karşılaştırılması.
Seçim usulleri (HSK, Cumhurbaşkanı, TBMM), görev süreleri (1212 yıl vs 44 yıl) ve başkanlık usullerinin mahkemeler arasında farklılık gösterdiği tespit edilir.
Yapısal farklılıkları ayıklayarak sadece işlevsel ortaklığı bulmak gerekir.
3
Yüksek mahkeme statüsünün hukuki sonucunun değerlendirilmesi.
Anayasa'nın yargı bölümündeki genel hükümler uyarınca, yüksek mahkemelerin kararları kesindir ve bu kararlar tüm organları bağlar.
Yüksek mahkemeleri "yüksek" kılan temel nitelik, kararlarının nihai olmasıdır.

Anahtar Kavram

Yüksek mahkemelerin kararlarının kesinliği ve bağlayıcılığı

İpuçları

1
Bir mahkemenin 'yüksek' mahkeme olarak adlandırılması, o yargı kolunda onun üstünde başka bir denetim mercii olmadığını gösterir.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık ve üyelik seçim usullerinin diğer üç yüksek mahkemeden farklı olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin diğer mahkemelerden farklı olarak sahip olduğu seçim ve üyelik kriterlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 518Soru →

19821982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle yetkili olan Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adli ve idari yargı kollarının yanı sıra askeri yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları da kesin olarak çözüme kavuşturur.

Cevap

Adli ve idari yargı kollarının yanı sıra askeri yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları da çözüme kavuşturur ifadesi yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 20172017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile askeri yargı mercileri (askeri mahkemeler) kaldırılmıştır. Bu nedenle Uyuşmazlık Mahkemesi'nin artık askeri yargı ile diğer yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek gibi bir görevi kalmamıştır. Günümüzde sadece adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarına bakmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev kapsamını belirle.
Mahkeme, adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Yargı kollarının sınırlarını belirlemek ve çatışmaları önlemek temel görevidir.
2
20172017 Anayasa değişikliklerinin yargı sistemine etkisini kontrol et.
Askeri yargı (disiplin mahkemeleri hariç) tamamen kaldırılmıştır.
Güncel anayasal düzende askeri mahkemeler bulunmadığı için uyuşmazlık konusu olamazlar.
3
Başkanlık ve hiyerarşi kurallarını gözden geçir.
Başkan AYM'den gelir ve AYM kararları uyuşmazlıklarda önceliklidir.
Anayasa'nın 158158. maddesi açıkça AYM kararının esas alınacağını belirtir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Güncel Yapısı ve Görev Alanı

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hangi yargı kolları arasında 'köprü' kurduğunu düşünün.
2
20172017 Anayasa değişikliği ile Türk yargı sisteminde hangi mahkemelerin tamamen kaldırıldığını hatırlayın.
3
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi artık sistemde yoktur; bu durum Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanını nasıl etkilemiş olabilir?

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyelerinin hangi kurumlardan seçildiğini ve başkanının görev süresini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 519Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevli olan Sayıştay ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali yargı yetkisine sahip olmasına rağmen Anayasa'da bir yüksek mahkeme olarak sayılmamıştır.

Cevap

Sayıştay, mali yargı yetkisine sahip olmasına rağmen Anayasa'da bir yüksek mahkeme olarak sayılmamıştır.
Sayıştay, mali yargı yetkisiyle donatılmış bir kurumdur ve kararları kesin hüküm niteliğindedir. Ancak 19821982 Anayasası'nda açıkça sayılan dört yüksek mahkeme (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) arasında yer almaz. Bu durum Sayıştay'ı, yargısal yetkisi olan ancak 'yüksek mahkeme' sıfatı taşımayan özel bir anayasal kuruluş yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal konumunu belirle.
Sayıştay, 19821982 Anayasası'nın 'Yargı' başlığı altında düzenlenmiştir.
Kurumun mali yargılama yetkisini anlamak için yerini saptamak gerekir.
2
Yüksek mahkeme listesini kontrol et.
Anayasa'da yüksek mahkemeler Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olarak sınırlı sayıda sayılmıştır.
Sayıştay'ın bu listede olup olmadığını doğrulamak için gereklidir.
3
Sayıştay'ın işleyiş ve seçim usulünü hatırla.
Denetimini TBMM adına yapar, başkan ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.
Seçim ve temsil ilişkisini yanlış seçeneklerden ayırt etmek için kullanılır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Mali Yargı Yetkisi

İpuçları

1
Sayıştay'ın anayasal konumunu 'Yargı' bölümünde arayın ama yüksek mahkeme tanımına dikkat edin.
2
Sayıştay, denetimlerini halkın temsilcisi olan ve bütçeyi onaylayan organ adına yapar.
3
Anayasa'da yüksek mahkemeler sınırlı sayıdadır (numerus clausus); Sayıştay bu listede yoktur ancak kararları kesindir.

Daha Fazla Pratik

Danıştay ve Sayıştay kararları arasındaki 'vergi uyuşmazlığı' önceliğini inceleyerek çelişki durumunda kimin kararının üstün tutulduğunu öğrenin.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: 'Cumhurbaşkanı adına denetim' ve 'HSK seçimi' gibi ifadelerin kurumun Meclis ile olan bağına aykırı olduğunu fark ederek seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 520Soru →

Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenen "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkeleri dikkate alındığında, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulabilir veya beyanda bulunulabilir.

Cevap

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde soru sorulabileceği veya beyanda bulunulabileceği yönündeki ifade yanlıştır.
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinin üçüncü fıkrasında açıkça belirtildiği üzere; "Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz." Dolayısıyla bu konuda yasama organına tanınmış bir yetki yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı bağımsızlığını düzenleyen 138138. maddeyi inceleyin.
Bu madde, görülmekte olan davalar (derdest davalar) üzerinde yasama organının her türlü etkisini yasaklar.
Yargı sürecine dışarıdan gelebilecek siyasi veya kurumsal baskıları önlemek amaçlanır.
2
Hâkimlik teminatını düzenleyen 139139. maddeyi değerlendirin.
Hâkimlerin azlolunamayacağı ve özlük haklarının dokunulmaz olduğu görülür.
Hâkimlerin herhangi bir endişe duymadan tarafsız karar verebilmeleri için ekonomik ve statüsel güvenceye ihtiyaçları vardır.

Anahtar Kavram

Yargı bağımsızlığı, kuvvetler ayrılığı ilkesinin gereği olarak yargı organının yasama ve yürütmeden tamamen bağımsız ve sadece hukuka bağlı kalmasını ifade eder.

İpuçları

1
Anayasa'nın 138138. maddesi, yasama organının yargı üzerindeki denetim yollarını (soru, genel görüşme vb.) kısıtlamıştır.
2
Bir davanın henüz sonuçlanmamış olması (derdestlik), meclis çalışmalarında o davanın konu edilmesini engeller.
3
Milletvekilleri meclis kürsüsünden her konuda konuşabilirler ancak görülmekte olan bir davanın içeriği ve hâkimin kararı hakkında beyanda bulunamazlar.

Daha Fazla Pratik

Hâkimlerin idari görevleri bakımından kime bağlı olduklarını ve özlük işlerinin kim tarafından yürütüldüğünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 26 / 47Sonraki