Examkin

Yargı

927 soru

Soru 601Soru →

19821982 Anayasası'na göre, adli yargı mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay

Cevap

Adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi ve son inceleme mercii Yargıtay'dır.
Doğru cevap olan kurum, Türkiye'deki adli yargı sisteminin (hukuk ve ceza mahkemeleri) en üst dereceli mahkemesidir. 19821982 Anayasası uyarınca, kanunla başka bir adli yargı makamına bırakılmayan kararların son inceleme (temyiz) yeri burasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı kolunun tespit edilmesi
Soruda belirtilen hukuk ve ceza mahkemeleri 'Adli Yargı' koluna aittir.
Hukuki uyuşmazlıkların türüne göre hangi yargı yolunun izleneceğinin bilinmesi gerekir.
2
Hiyerarşik yapının incelenmesi
Adli yargıda ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemelerinin üzerindeki en üst mercii aranmaktadır.
Yüksek mahkemelerin görev alanlarını ayırt etmek için gereklidir.
3
Anayasal tanımın uygulanması
1982 Anayasası'na göre adli yargının temyiz mercii Yargıtay olarak belirlenmiştir.
Anayasa'nın yargı bölümündeki açık hükmün hatırlanması çözüm için yeterlidir.

Anahtar Kavram

Adli Yargı ve Yargıtay'ın Rolü

İpuçları

1
Hukuk ve ceza davalarının en son gittiği yer neresidir?
2
Adli yargı ve idari yargı ayrımına dikkat edin; idari davalara Danıştay bakarken, diğer genel davalara bu mahkeme bakar.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyelerinin Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçildiğini ve görev sürelerinin 12 yıl olduğunu tekrar etmeniz faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 602Soru →

19821982 Anayasası’nda "mali yargı" yetkisiyle donatılan Sayıştay’ın işleyişi, denetim alanı ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay ile Danıştay arasında vergi ve mali yükümlülüklerden kaynaklanan hüküm uyuşmazlıklarının çözümü için nihai merci olarak Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulur.

Cevap

Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlıklarında nihai karar merciinin Uyuşmazlık Mahkemesi olduğunu belirten ifade yanlıştır; zira anayasal kural gereği bu durumda Danıştay kararı esas alınır.
Vergi uyuşmazlıklarında nihai merciinin Uyuşmazlık Mahkemesi olduğu bilgisi yanlıştır. 19821982 Anayasası'nın 160. maddesine göre; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır. Bu durum, anayasal sistemimizdeki nadir istisnalardan biridir ve uyuşmazlık çözümünü bir üst mahkemeye bırakmak yerine bir organın (Danıştay) kararını doğrudan üstün kılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal konumunu belirle.
Sayıştay, mali yargı yetkisi olan ancak 'Yüksek Mahkemeler' arasında sayılmayan anayasal bir kuruluştur.
Kurumun statüsü, diğer yargı organlarıyla ilişkisini belirler.
2
Danıştay ile olan ilişkiyi analiz et.
Vergi ve mali yükümlülüklerde çatışma varsa Danıştay kararı üstün tutulur.
Anayasa m. 160 son fıkra bu uyuşmazlığı özel olarak düzenlemiştir.
3
Genel uyuşmazlık çözüm kurallarıyla karşılaştır.
Normalde mahkemeler arası uyuşmazlıklara Uyuşmazlık Mahkemesi bakar, ancak Sayıştay-Danıştay vergi uyuşmazlığı bunun istisnasıdır.
Hukuk sistemindeki bu özel istisnai durumun bilinmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Yargısal Statüsü ve Danıştay ile İlişkisi (İstisnai Durum)

İpuçları

1
Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi çatışmalarında hangi kurumun kararının üstün tutulduğunu hatırlayın.
2
Normalde mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklara Uyuşmazlık Mahkemesi bakar; ancak Anayasa'nın 160. maddesi Sayıştay için bu kurala bir istisna getirmiştir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın hangi kurumları denetleyemediğini (örn. OYAK) ve Silahlı Kuvvetler denetimindeki gizlilik kuralını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 603Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından Uyuşmazlık Mahkemesi asıl ve yedek üyelerini seçmek

Cevap

Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi'ne sadece başkan seçer; üyelerin seçimi ise Yargıtay ve Danıştay tarafından yapılır.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısı karma bir yapıdadır. Başkanlık koltuğu için Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından seçim yapar. Ancak mahkemenin asıl ve yedek üyeleri, adli yargı kontenjanı için Yargıtay, idari yargı kontenjanı için Danıştay tarafından seçilir. Dolayısıyla Anayasa Mahkemesi'nin üye seçme yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetim yetkilerini gözden geçirin.
Mahkeme; kanunları, CB kararnamelerini ve TBMM İçtüzüğünü denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil yönünden denetleyebilir.
Norm denetimi mahkemenin temel fonksiyonudur.
2
Mahkemenin idari ve seçimsel görevlerini inceleyin.
Siyasi partileri denetlemek ve kapatma davalarına bakmak mahkemenin yetkisindedir.
Anayasal düzenin korunması bu yetkileri gerektirir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi ile olan ilişkiyi analiz edin.
Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından bir kişiyi Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir. Ancak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 6 asıl ve 6 yedek üyesi Yargıtay ve Danıştay tarafından seçilir.
Yüksek mahkemeler arası iş birliği ve bağımsızlık prensibi bu ayrımı belirler.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilişkisi sadece 'Başkan' görevlendirmesi düzeyindedir.

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının kim tarafından seçildiğini hatırlayın.
2
Bir mahkemenin başka bir mahkemeye hem başkan hem de tüm üyeleri seçmesi yargı bağımsızlığına uygun mudur?
3
Uyuşmazlık Mahkemesi üyeleri, uyuşmazlığın tarafları olan Yargıtay ve Danıştay'dan gelir; Anayasa Mahkemesi sadece koordinasyon için başkanı verir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üye sayısını ve hangi yüksek mahkemeden kaç üye geldiğini tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: AYM'nin norm denetimi, siyasi parti işleri ve bireysel başvuru gibi 'klasik' görevlerini elediğinizde, diğer yüksek mahkemelerin iç işleyişine (üye seçimi) müdahale edip edemeyeceğini sorgulayabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 604Soru →

19821982 Anayasası uyarınca mali denetim ve mali yargı yetkisiyle donatılmış olan Sayıştay'ın görevleri, işleyişi ve anayasal statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde yer alan 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen kurumlardan biridir.

Cevap

Sayıştay, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş bir kurum olmasına rağmen, Anayasa'da ismen sayılan 'Yüksek Mahkemeler' arasında yer almaz.
Sayıştay, 19821982 Anayasası'nın 'Yargı' kısmında düzenlenmiş bir kuruluş olmasına rağmen, Anayasa'da sayılan yüksek mahkemelerden (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) biri değildir. Kurumun mali uyuşmazlıkları çözme ve kesin hükme bağlama yetkisi (mali yargı) bulunsa da, anayasal statüsü 'Yüksek Mahkeme' olarak tanımlanmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki 'Yüksek Mahkemeler' listesini hatırla.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir.
Sayıştay'ın bu listede olup olmadığını belirlemek için gereklidir.
2
Sayıştay'ın anayasal konumunu incele.
Sayıştay 'Yargı' bölümündedir ancak yüksek mahkeme statüsünde değildir.
Kurumun mali yargı yetkisi olmasına rağmen statüsel farkını anlamak için gereklidir.
3
Diğer seçeneklerdeki görev ve yetkileri doğrula.
TBMMTBMM adına denetim, seçim usulü ve mahalli idare denetimi gibi bilgiler doğrudur.
Hatalı ifadeyi netleştirmek için diğer bilgilerin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Yüksek Mahkeme Ayrımı

İpuçları

1
Sayıştay'ın Anayasa'nın hangi bölümünde yer aldığına ve 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altındaki listeye odaklanın.
2
Yüksek mahkemeler 44 tanedir: AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay bu listede var mı?
3
Sayıştay bir yargı mercii olmasına rağmen yüksek mahkeme değildir; ayrıca denetimlerini hükümet adına değil meclis adına yapar.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ve Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda hangi kurumun kararının üstün tutulduğunu (Danıştay) tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 605Soru →

Türkiye'de 19821982 Anayasası'na 20102010 yılında yapılan değişiklikle getirilen bireysel başvuru (anayasa şikâyeti) mekanizması; temel hak ve özgürlüklerin korunmasında ikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bu hak arama yolunun kullanımı ve sınırları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alması ve başvuru öncesinde tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.

Cevap

İhlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) ortaklaşa yer alması ve başvuru yapılmadan önce mevcut tüm olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olması zorunludur.
Bireysel başvuru yapılabilmesi için iki temel kümülatif şart vardır: Birincisi, hakkın 'ortak koruma alanında' (hem Anayasa'da hem AİHS'de) olması; ikincisi ise 'ikincillik' ilkesi gereği olağan tüm kanun yollarının tüketilmesidir. Doğru ifade bu iki şartı birlikte içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili Merciyi Belirle
Anayasa Mahkemesi
Bireysel başvuruları incelemeye yetkili tek organ Anayasa Mahkemesi'dir.
2
Hakkın Kapsamını Kontrol Et
Ortak Koruma Alanı
İhlal iddiasına konu olan hak, hem 19821982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinde ortaklaşa güvence altına alınmış olmalıdır.
3
Başvuru Şartını Değerlendir
İkincillik İlkesi (Yolların Tüketilmesi)
Bireysel başvuruya gidilebilmesi için idari ve yargısal tüm 'olağan' kanun yollarının (dava, istinaf, temyiz) önceden tüketilmiş olması gerekir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Şartları (Ortak Koruma Alanı ve İkincillik)

İpuçları

1
Bireysel başvuru için iç hukuk yollarının (istinaf, temyiz gibi) sonucunu beklemek gerekir mi?
2
Anayasa Mahkemesi'nin her hakkı inceleyemediğini, sadece Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile kesişen haklara baktığını hatırlayın.
3
Başvuru yapılamayacak kişileri düşünün; devlet kurumları (kamu tüzel kişileri) kendi devletine karşı bu yolla şikayette bulunabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun süresini (3030 gün) ve başvuru yapılamayacak işlemleri (yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler) içeren bir soru ile devam edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 606Soru →

Anayasa Mahkemesine yapılacak olan bireysel başvuruların (Anayasa şikâyeti) kabul edilebilirliği ve kapsamı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuruya konu edilecek hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklardan biri olması zorunludur.

Cevap

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların hem Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunuyor olması ve başvuru öncesinde tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması zorunludur.
Bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti), Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla yapılan bir başvurudur. Bu nedenle hakkın her iki metinde de yer alması ('ortak koruma alanı') temel bir kabul edilebilirlik şartıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hakkın Niteliğini Belirleme
İhlal edildiği iddia edilen hak Anayasa ve AİHS ortak alanında mı kontrol edilir.
Bireysel başvurunun konu bakımından yetki sınırı bu iki metnin kesişim kümesidir.
2
Kanun Yollarını Denetleme
İdari ve yargısal tüm çözüm yollarının (istinaf/temyiz) tamamlanıp tamamlanmadığına bakılır.
Bireysel başvuru, ancak iç hukuk yolları tükendikten sonra gidilebilen ikincil bir hukuk yoludur.
3
Yetkili Makama Başvuru
Başvuru doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılır.
Türkiye'de bireysel başvuruları incelemeye yetkili tek yargı organı Anayasa Mahkemesidir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Kapsamı ve Ön Şartları

İpuçları

1
Bireysel başvurunun 'ikincil bir yol' olduğunu ve hak kapsamının iki farklı metinle sınırlı olduğunu hatırlayın.
2
Bir hakkın ihlali nedeniyle Anayasa Mahkemesine gidilebilmesi için o hakkın hem Anayasamızda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alması gerekir.
3
Kabul edilebilirlik için 'iç hukuk yollarının tüketilmesi' ve 'ortak hak alanı' (Anayasa + AİHS) kuralları esastır.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru için öngörülen 30 günlük başvuru süresinin hangi andan itibaren başladığını (öğrenme/tebliğ) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 607Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen Sayıştay’ın mali yargı yetkisi, denetim kapsamı ve anayasal statüsü dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş bir kurum olması hasebiyle bir 'Yüksek Mahkeme' statüsündedir ve mali yargılama yetkisi kapsamındaki kararları ile Danıştay kararları arasında çıkan uyuşmazlıklar Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözülür.

Cevap

Sayıştay'ın bir 'Yüksek Mahkeme' olduğu ve Danıştay ile uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesi'nde çözüldüğünü belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Sayıştay, 19821982 Anayasası'na göre bir 'Yüksek Mahkeme' değildir. Ayrıca, mali yargılama kararları ile Danıştay kararları arasında bir çelişki doğduğunda, Anayasa'nın 160160. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gidilmez; doğrudan Danıştay kararları üstün tutulur. Bu, Türk hukukundaki istisnai ve spesifik bir hiyerarşi kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü analiz etme
Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 146-158. maddeleri arasında sayılan Yüksek Mahkemeler (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) listesinde yer almaz.
Yargı bölümünde yer alması her kurumun yüksek mahkeme olduğu anlamına gelmez.
2
Danıştay ile olan uyuşmazlık çözüm mekanizmasını kontrol etme
Anayasa'nın 160. maddesi uyarınca, vergi ve mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ve Danıştay kararları çatışırsa Danıştay kararı esas alınır.
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklara bakar; Sayıştay'ın özel durumu Anayasa'da ayrı bir hükümle çözülmüştür.
3
Denetim kapsamı ve seçim usulünü doğrulama
Başkan ve üyeleri TBMM tarafından seçilir ve denetim alanı mahalli idareleri ile SGK'ları kapsar.
Mali denetim yetkisinin kaynağı TBMM'nin 'bütçe hakkı'dır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Yüksek Mahkeme Olmaması ve Danıştay Üstünlüğü

İpuçları

1
Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında hangi kurumların sayıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay ve Sayıştay arasındaki 'karar uyuşmazlığı' kuralının hangi durumlarda (vergi, harç vb.) geçerli olduğunu inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 608Soru →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamalar ve bu yargılamaların hukuki usulüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, hem görevleriyle ilgili suçlardan hem de kişisel suçlarından dolayı Yüce Divan’da yargılanırlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hem görev hem de kişisel suçlarından dolayı Yüce Divan'da yargılanacağını belirten ifade yanlıştır.
Anayasa’nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar sadece görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanırlar. Kişisel suçları için yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanırlar ve dokunulmazlıkları kaldırıldığı takdirde genel mahkemelerde (Adli Yargı) yargılanırlar. Bu durum, Cumhurbaşkanı'nın 2017 sonrası her türlü suç için Yüce Divan'da yargılanması kuralından farklıdır ve önemli bir sınav ayrıntısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'ın yargılama yetkisini analiz etme
Yüce Divan, belirli üst düzey görevlileri sadece 'görevleriyle ilgili suçlar' nedeniyle yargılar.
Anayasal sistemimizde yargılama yetkisi suçun niteliğine (görev suçu/kişisel suç) göre ayrılmıştır.
2
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların durumunu inceleme
Anayasa'nın 106. maddesi, bu makamların sadece görev suçları için Yüce Divan'a gideceğini, kişisel suçlarda ise dokunulmazlık prosedürü sonrası genel mahkemelerin yetkili olduğunu belirtir.
Cumhurbaşkanı için bu ayrım 2017'de kalkmış olsa da (her türlü suç için Yüce Divan), yardımcılar ve bakanlar için devam etmektedir.
3
Diğer usul kurallarını (savcı, kanun yolu, usul kanunu) kontrol etme
Savcının Yargıtay'dan gelmesi, CMK'nın uygulanması ve 'yeniden inceleme' yolu güncel anayasal ve yasal gerçeklerle örtüşmektedir.
Yüce Divan yargılaması bir ceza yargılamasıdır ve 2017'de hak arama hürriyeti kapsamında iç temyiz yolu açılmıştır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılama Kapsamı ve Usulü

İpuçları

1
Yüce Divan yargılamasında 'görev suçu' ve 'kişisel suç' ayrımının kimler için geçerli olduğunu hatırlayın.
2
Cumhurbaşkanı için 2017'de her türlü suç için Yüce Divan yolu açılmışken, yardımcıları ve bakanları için durum farklı kalmıştır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu ile Bakanların cezai sorumluluğu arasındaki farkları içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 609Soru →

1982 Anayasası uyarınca, toplam 1313 üyeden oluşan Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSKHSK), Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından seçilen üyelerinin belirlenme süreci ve bu süreçte uygulanan oylama usulleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karma Komisyon tarafından her üyelik için belirlenen üç aday arasından; Genel Kurulda yapılan birinci oylamada üye tamsayısının üçte iki, sağlanamazsa ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu aranır; yine sonuç alınamazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura çekimi yapılır.

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin TBMM tarafından seçilmesinde, Karma Komisyonun belirlediği üç aday arasından Genel Kurulda birinci turda 2/32/3, ikinci turda 3/53/5 çoğunluk aranır; sonuç alınamazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilir.
Doğru ifade edilen süreçte, Karma Komisyonun aday belirlemesinden sonra Genel Kurulda sırasıyla 2/32/3 ve 3/53/5 çoğunluklar aranması, bunlar sağlanamadığında ise kura çekilmesi anayasal yöntemin tam karşılığıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Aday Belirleme (Karma Komisyon)
Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden kurulu Karma Komisyon, her üyelik için 3 aday belirler.
Genel Kurula makul sayıda seçenek sunmak ve teknik inceleme yapmak için.
2
TBMM Genel Kurulu 1. Tur Oylama
Üye tamsayısının 2/32/3 çoğunluğu (400400 milletvekili) aranır.
Yüksek bir uzlaşı ile üye seçilmesini sağlamak için.
3
TBMM Genel Kurulu 2. Tur Oylama (Gerekirse)
İlk turda sonuç alınamazsa, üye tamsayısının 3/53/5 çoğunluğu (360360 milletvekili) aranır.
Çoğunluk şartı biraz esnetilerek seçimin tamamlanması hedeflenir.
4
Kura Çekimi (Nihai Aşama)
İkinci turda da seçilemezse, en çok oyu alan iki aday arasından kura çekilir.
Sürecin kilitlenmesini önlemek ve mutlaka bir üye seçilmesini garanti altına almak için.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçiminde TBMM Oylama Prosedürü

İpuçları

1
HSK'nın 1313 üyesinden 77'sini TBMM, 44'ünü Cumhurbaşkanı seçer.
2
TBMM'deki seçim süreci, tıkanıklığı aşmak için kura çekimi ile sonlanan kademeli bir yapıya sahiptir.
3
Genel Kurul oylamalarında sırasıyla üye tamsayısının üçte ikisi ve beşte üçü aranır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının seçeceği 4 üyenin hangi yargı kollarından (adli/idari) geldiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 610Soru →

19821982 Anayasası ve Danıştay Kanunu hükümleri uyarınca, Danıştay'ın üye seçimi, görev süreleri ve üst düzey organlarının belirlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve daire başkanları; Danıştay üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Cevap

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve daire başkanlarının seçim usulünü açıklayan seçenek doğrudur.
Danıştay'ın kendi iç organlarını belirleme yetkisi kapsamında; Başkan, Başsavcı, başkanvekilleri ve daire başkanları kurumun kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Bu kişiler görev süreleri bitince yeniden bu görevlere seçilebilirler (üye olarak değil, makam sahibi olarak).

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay üye seçim oranlarını analiz et.
Üyelerin 3/43/4'ü HSK, 1/41/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Yüksek mahkemenin hem idari hem yargısal yapısını korumak içindir.
2
Üyelerin görev süresini ve tekrar seçilme kuralını kontrol et.
Üyeler 1212 yıl için seçilir ve tekrar seçilemezler.
20162016 ve 20172017 anayasa değişiklikleri ile yargı bağımsızlığını güçlendirmek amacıyla bu kural getirilmiştir.
3
Danıştay Başkanı ve Başsavcısı'nın seçim yöntemini belirle.
Üyeler arasından, genel kurulca salt çoğunlukla 44 yıl için seçilirler.
Yargıtay'dan farklı olarak Danıştay Başsavcısı'nı Cumhurbaşkanı atamaz, kurum kendi içinde seçer.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Kurumsal Yapısı ve Seçim Usulleri

İpuçları

1
Danıştay ve Yargıtay'ın başsavcı seçim usulleri birbirinden farklıdır.
2
Yargıtay'da başsavcıyı Cumhurbaşkanı seçerken, Danıştay'da kurumun kendisi seçer.
3
Üyelerin görev süresinin 1212 yıl, başkanın görev süresinin ise 44 yıl olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçimi ile Danıştay Başsavcısı'nın seçimi arasındaki temel farkları tablo halinde çalışmanız önerilir.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 611Soru →

1982 Anayasası'na göre, kamu idarelerinin mali işlemlerini (gelir, gider ve mallarını) denetlemek ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlamakla görevli olan Sayıştay, bu denetim faaliyetlerini aşağıdakilerden hangisi adına yerine getirir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Sayıştay, denetimlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına yerine getirir.
1982 Anayasası'nın 160. maddesine göre Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir. Sayıştay Başkanı ve üyeleri de TBMM tarafından seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın temel görevini tanımlayın.
Sayıştay; bütçe kapsamındaki kurumların gelir ve giderlerini denetler.
Kurumun mali denetim yetkisini anlamak için gereklidir.
2
Anayasal dayanağı (160. madde) inceleyin.
Anayasa, Sayıştay'ın bu görevi TBMM adına yaptığını açıkça belirtir.
Sayıştay'ın yasama organı ile olan bağını kurmak için gereklidir.
3
Denetim sonucunu belirleyin.
Sayıştay, denetim sonuçlarını raporlar halinde TBMM'ye sunar.
Mali denetimin nihai amacını teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Yasama Organı (TBMM) Adına Denetim Yapması

İpuçları

1
Sayıştay, 'halkın parasının' nasıl harcandığını kontrol eder.
2
Bütçe yapma ve denetleme yetkisi kural olarak halkın temsilcilerindedir.
3
Sayıştay başkanı ve üyelerini kimin seçtiğini hatırlayın; seçen makam adına denetim yapar.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın mali konulardaki kesin hükümleri ile Danıştay kararları arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Mantık yürütme: Bütçeyi kim kabul ederse (TBMM), harcamaları denetleme yetkisi de onun adınadır.
Tahmini Süre:45s
Soru 612Soru →

Anayasa Mahkemesi, asli görevlerinin yanı sıra bazı üst düzey devlet görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılama yetkisine de sahiptir. 19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 yılı değişiklikleri ile bu yargılama yetkisinin kapsamı güncellenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayabileceği kişiler arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Milletvekilleri, Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanan kişiler arasında yer almaz.
Anayasa Mahkemesi, devletin zirvesindeki belirli isimleri görevleriyle ilgili suçlar için Yüce Divan sıfatıyla yargılar. Bu listede Yasama organından sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı yer alırken, diğer milletvekilleri görevleriyle ilgili suçlar için bu mahkemede yargılanmazlar. Dolayısıyla milletvekilleri doğru yanıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan yetkisinin yasal dayanağını belirleme
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi, Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla kimleri yargılayacağını belirler.
Yargılama yetkisinin sınırlarını anayasal hüküm üzerinden netleştirmek gerekir.
2
Yüce Divan'da yargılanan kişileri listeleme
Listede; Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, AYM, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, HSK üyeleri, TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları yer alır.
Seçeneklerdeki görevlileri bu resmi liste ile karşılaştırmak için liste analizi gereklidir.
3
İstisnaları ve eksik kalanları tespit etme
Milletvekilleri ve Jandarma Genel Komutanı (2017 sonrası) bu listede yer almamaktadır.
Hatalı olan veya listede bulunmayan seçeneği ayıklayarak doğru yanıta ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılaması Kapsamı

İpuçları

1
TBMM içinden sadece bir makam sahibi 20172017 yılında bu listeye dahil edilmiştir, diğer yasama üyeleri kapsam dışıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilerin mali denetimindeki rolünü ve bu süreçte hangi kurumdan yardım aldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 613Soru →

19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Başdenetçisini seçmek

Cevap

Kamu Başdenetçisini seçmek görevi Anayasa Mahkemesi'ne değil, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) aittir.
Kamu Başdenetçisi (Ombudsman), Anayasa'nın 'Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı' başlıklı 7474. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilir. Bu işlem bir yasama işlemidir ve yargı organı olan Anayasa Mahkemesi'nin bu seçim üzerinde bir yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin anayasal denetim ve yargılama görevlerini analiz edin.
Mahkemenin norm denetimi, Yüce Divan yargılaması ve bireysel başvuru gibi temel görevleri olduğu görülür.
AYM'nin temel fonksiyonu anayasanın üstünlüğünü korumaktır.
2
Siyasi partiler üzerindeki denetim yetkisini kontrol edin.
Siyasi partilerin hem kapatılmasına karar verme hem de mali denetimlerini yapma yetkisinin AYM'de olduğu doğrulanır.
Siyasi partilerin faaliyetlerinin anayasal sınırlar içinde kalması yargısal denetime tabidir.
3
Kamu Başdenetçiliği kurumunun seçim usulünü hatırlayın.
Kamu Başdenetçisi'nin TBMM tarafından seçildiği belirlenir.
19821982 Anayasası'nın 7474. maddesi bu seçimi açıkça yasama organına bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Görev ve Yetki Dağılımı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi yargısal bir organdır; ancak bazı üst düzey yöneticilerin seçimi yasama organının (TBMM) görevleri arasındadır.
2
Siyasi partilerin mali denetimi ve milletvekili dokunulmazlığına ilişkin itirazlar gibi özel yetkiler AYM'ye aittir. Bir ombudsman figürünün seçimi ise meclisin denetim araçlarıyla ilişkilidir.
3
Kamu Başdenetçisi, TBMM tarafından gizli oyla dört tam yıl için seçilen bir makamdır. Anayasa Mahkemesi ise üyeleri arasından sadece Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nı seçer.

Daha Fazla Pratik

AYM'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin tam listesini ve yargılama usullerini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 614Soru →

Bir vergi mahkemesinde görülmekte olan bir uyuşmazlıkta, mahkeme hakimi uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmıştır. Ancak söz konusu kanun hükmü hakkında daha önce başka bir mahkeme tarafından yapılan itiraz başvurusu sonucunda Anayasa Mahkemesi 44 yıl önce "işin esasına girerek ret kararı" vermiş ve bu karar Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

19821982 Anayasası'na göre, bu durumda vergi mahkemesinin yapması gereken işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesinin ret kararının yayımlanmasından itibaren 1010 yıl geçmediği için aynı hüküm hakkında tekrar itiraz başvurusunda bulunamayacağına karar vererek davayı mevcut hükümlere göre sonuçlandırmalıdır.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının üzerinden 1010 yıl geçmediği sürece aynı kanun hükmü için itiraz yoluna başvurulamayacağından, mahkeme başvuruyu reddederek davayı mevcut kanunla yürütmelidir.
Anayasa'nın 152152. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği bir ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 1010 yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Senaryoda bu sürenin sadece 44 yılı dolduğu için mahkeme başvuruyu reddedip mevcut kanunla devam etmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki hukuki mekanizmanın tespit edilmesi.
Görülmekte olan bir davada uygulanacak hükmün Anayasa'ya aykırılığı ileri sürüldüğü için bu bir 'Somut Norm Denetimi' (İtiraz Yolu) sürecidir.
Anayasa'nın 152152. maddesi mahkemelerde görülen davalardaki itiraz usulünü düzenler.
2
Daha önce verilmiş olan Anayasa Mahkemesi kararının niteliğinin incelenmesi.
AYM'nin 44 yıl önce 'işin esasına girerek' bir ret kararı verdiği saptanmıştır.
Süre sınırının başlaması için kararın şekilden değil, esastan (içerikten) reddedilmiş olması gerekir.
3
Anayasal süre sınırının kontrol edilmesi.
19821982 Anayasası'na göre esastan ret kararının yayımlanmasından itibaren 1010 yıl geçmesi gerekmektedir. Olayda ise sadece 44 yıl geçmiştir.
Yargısal istikrarı sağlamak ve AYM'nin iş yükünü korumak amacıyla aynı hükmün sürekli dava konusu edilmesi engellenmiştir.
4
Mahkemenin yapacağı işlemin belirlenmesi.
Mahkeme başvuruyu reddetmeli ve davayı mevcut (aykırı bulsa dahi) kanun hükmüne göre sonuçlandırmalıdır.
Yasal başvuru şartları (süre yönünden) oluşmadığı için hakim dosyayı AYM'ye gönderemez.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde 10 Yıl Kuralı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin kararlarının bağlayıcılığı ve süre sınırlarını hatırlayın.
2
Anayasa'nın 152. maddesinde yer alan 'esastan ret' sonrası bekleme süresine odaklanın.
3
AYM bir hükmü esastan reddederse, o hüküm 10 yıl boyunca tekrar itiraz yoluyla AYM önüne taşınamaz.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile iptal davası arasındaki süre sınırları (60 gün ve 10 yıl) farklarını karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 615Soru →

Türk hukuk sisteminde mali yargı görevini yerine getiren ve kararları kesin nitelikte olan, ancak 19821982 Anayasası'na göre "Yüksek Mahkemeler" arasında yer almayan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, mali yargı yetkisiyle donatılmış anayasal bir kuruluştur ancak yüksek mahkeme statüsünde değildir.
Sayıştay, devletin gelir ve giderlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetleyen ve mali yargılama yapan anayasal bir kurumdur. Ancak 19821982 Anayasası'nda açıkça "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılan dört kurumdan (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) biri değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin listesi hatırlanır.
19821982 Anayasası'na göre Türkiye'deki yüksek mahkemeler şunlardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Soruda istenen 'yüksek mahkeme olmayan' kurumu bulmak için önce mevcut yüksek mahkemeleri bilmek gerekir.
2
Sayıştay'ın anayasal statüsü incelenir.
Sayıştay, Anayasa'nın "Yargı" bölümünde düzenlenmiştir ancak "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında değil, ayrı bir madde olarak yer alır.
Sayıştay'ın yargısal bir görevi (mali yargı) olmasına rağmen yüksek mahkeme olarak sınıflandırılmadığını teyit etmek için statüsüne bakılır.
3
Verilen seçenekler arasında eleme yapılır.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir; Sayıştay ise bu statüde değildir.
Doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü

İpuçları

1
Türkiye'de sadece dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır.
2
Yüksek mahkemeler Anayasa'da tek bir başlık altında toplanmıştır; bu başlığın dışındaki yargısal kurumlar yüksek mahkeme değildir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ve Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlıklarında hangi kurumun kararının üstün tutulduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 616Soru →

19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde yer alan hükümler uyarınca; Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler (adli veya idari yargı kolları) arasında bir görev uyuşmazlığı ortaya çıkması durumunda, söz konusu uyuşmazlığın giderilmesinde aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınmalı ve uyuşmazlık için ayrıca bir yargısal çözüm yoluna başvurulmamalıdır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.
Anayasa'nın 158158. maddesinin son fıkrası açıkça 'Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır' hükmünü içermektedir. Bu kural uyarınca, AYM ile adli veya idari yargı mercileri arasında bir görev çatışması çıkarsa, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bir karar vermesine gerek kalmaksızın AYM'nin hukuksal görüşü ve kararı uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın taraflarını ve niteliğini tespit et.
Uyuşmazlık, bir yüksek mahkeme olan Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları (adli/idari) arasındadır.
Yargı kollarının hiyerarşisini ve özel anayasal hükümleri belirlemek için tarafların tespiti gerekir.
2
19821982 Anayasası'nın ilgili maddesini (158158. madde) hatırla.
Anayasa, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanını tanımlarken bir istisna öngörmüştür.
Uyuşmazlık Mahkemesi her ne kadar uyuşmazlıkları çözmekle görevli olsa da, AYM'nin taraf olduğu durumlarda AYM kararı nihai kabul edilir.
3
Sonucu anayasal hükme göre belirle.
Ayrıca bir dava açılmasına veya Uyuşmazlık Mahkemesi'nin toplanmasına gerek kalmadan Anayasa Mahkemesi'nin görüşü üstün tutulur.
Anayasa'nın doğrudan emredici hükmü, diğer yargı mercilerinin karar verme gerekliliğini ortadan kaldırır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Kararlarının Önceliği

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi genellikle adli ve idari yargı arasındaki sorunlara bakar, ancak Anayasa Mahkemesi'nin statüsü farklıdır.
2
19821982 Anayasası'nın 158158. maddesinin son fıkrasını düşünün; burada yüksek mahkemeler arasında özel bir hiyerarşi kuralı vardır.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurum üyeleri arasından seçildiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 617Soru →

Anayasal sistemimizde devletin üst düzey sorumlularının görevleriyle ilgili suçlardan ötürü yargılandığı Yüce Divan makamının güncel yetki alanı ve 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kapsamda yargılanabilecek kişilerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı

Cevap

Jandarma Genel Komutanı, 2017 yılındaki anayasa değişikliği ile Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden çıkarılmıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, Jandarma Genel Komutanı'nın 20172017 yılındaki Anayasa değişikliği ile listeden çıkarılmış olması nedeniyle kapsam dışıdır. Diğer askeri komutanlar (Kara, Deniz, Hava) listede kalırken sadece Jandarma çıkarılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'da yargılanan kişilerin güncel listesini hatırlayın.
Yürütme (CB, CB Yardımcıları, Bakanlar), Yasama (TBMM Başkanı) ve Yargı (AYM, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, HSK üyeleri) temsilcileri ile yüksek askeri komuta kademesi listelenir.
Yüce Divan'ın kapsamı anayasal düzeyde belirlenmiştir.
2
2017 anayasa değişikliklerinin askeri bürokrasi üzerindeki etkisini analiz edin.
Jandarma Genel Komutanlığı'nın tamamen İçişleri Bakanlığı'na bağlanmasıyla askeri yargılama kapsamından çıkarıldığı tespit edilir.
Bu değişiklik, Jandarma Genel Komutanı'nın Yüce Divan listesinden çıkarılmasının temel nedenidir.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişikliği sonrası Yüce Divan'ın kişi yönünden yetki alanı.

İpuçları

1
20172017 anayasa değişiklikleri ile Jandarma Genel Komutanlığı'nın statüsünde yapılan değişikliği hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamalarda savcılık görevini kimin yürüttüğünü inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 618Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının seçimi ve mahkemenin hiyerarşik durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararı esas alınır.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararı esas alınır.
Doğru seçenek, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının seçim yöntemini ve Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının üstünlüğünü tam olarak yansıtmaktadır. 1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından seçim yapar ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi'nin kararı belirleyicidir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini hatırla.
Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmektir.
Yargı kollarının sınırlarını belirleyen yüksek mahkemenin işlevini anlamak için gereklidir.
2
Başkanın seçim usulünü incele.
Başkan, Anayasa Mahkemesi'nce kendi üyeleri arasından seçilir.
Anayasa'nın 158. maddesi bu özel seçim yöntemini öngörmüştür.
3
Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşik ilişkiyi kontrol et.
Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.
Bu kural, Anayasa Mahkemesi'nin yargı sistemindeki en üstün konumunu pekiştirir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanlık Seçimi ve AYM Üstünlüğü

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının hangi yüksek mahkemenin üyeleri arasından geldiğini düşünün.
2
Mahkeme başkanı, kendisini seçen mahkemenin üyeliği sıfatını da korur.
3
Anayasa'nın 158. maddesi hem başkanın seçimini (AYM üyeleri arasından) hem de AYM kararlarının üstünlüğünü açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin diğer görevlerini (Yüce Divan, Siyasi Parti Kapatma vb.) gözden geçirerek yargı organları arasındaki yetki paylaşımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 619Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerin kuruluşu ve görevleri ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiştir. 20172017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile askeri yargının (Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi) kaldırılmasının ardından, anayasada sayılan yüksek mahkemelerin yapısı yeniden şekillenmiştir. Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bir "yüksek mahkeme" değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, anayasal bir kurum ve bir hesap mahkemesi olmasına karşın anayasada belirtilen dört yüksek mahkemeden biri değildir.
Sayıştay, anayasanın 160160. maddesinde düzenlenen, TBMM adına mali denetim yapan bir kurumdur. Yargısal yetkileri bulunmasına ve kararlarının kesin olmasına rağmen, anayasanın sistematiğinde "Yüksek Mahkemeler" arasında sayılmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin anayasadaki yerini tespit etme
19821982 Anayasası'nın 146146-158158. maddeleri arasında yüksek mahkemeler düzenlenmiştir.
Anayasal hiyerarşiyi ve hangi kurumların bu statüde olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
20172017 değişiklikleri sonrası listeyi kontrol etme
Güncel listede Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi bulunmaktadır.
Askeri mahkemelerin kaldırılmasıyla sayının dörde düştüğünü teyit etmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki kurumun statüsünü sorgulama
Sayıştay yargı bölümünde yer alsa da "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında değil, özel bir maddede (160160. madde) düzenlenmiştir.
Kurumun bir mahkeme sıfatı taşıması ile "yüksek mahkeme" statüsü taşıması arasındaki farkı ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre Türkiye'de yalnızca dört adet yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

İpuçları

1
19821982 Anayasası'nda yüksek mahkemeler bir liste halinde sayılmıştır ve bu liste 20172017 yılında kısalmıştır.
2
Şu anki sistemde sadece 44 adet yüksek mahkeme kalmıştır; Sayıştay veya HSK bu listede yer almaz.
3
Temyiz mercileri (Yargıtay, Danıştay) ve uyuşmazlıkları çözen merciler yüksek mahkemedir ancak bütçeyi denetleyen Sayıştay bu kategoride değildir.

Daha Fazla Pratik

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) gibi kurumların da neden yüksek mahkeme sayılmadığını anayasal maddeler üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 620Soru →

1982 Anayasası'na göre, yüksek mahkemeler arasında düzenlenen Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanı ve diğer yargı organları ile olan hukuki hiyerarşisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.
Doğru ifade, Anayasa'nın 158. maddesinde açıkça belirtilen kuralı yansıtmaktadır. Anayasa Mahkemesi, diğer yargı mercileri ile bir görev uyuşmazlığına düştüğünde, hukuk devletinin hiyerarşik yapısı gereği Anayasa Mahkemesi'nin iradesi esas alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı kollarını ve yüksek mahkemeleri sınıflandır.
Türkiye'de adli, idari ve anayasa yargısı gibi temel kollar bulunur.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin varlık sebebi bu kollar arasındaki çatışmaları çözmektir.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini analiz et.
Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin çözüme kavuşturur.
Yargı birliğini ve hukuki belirliliği sağlamak için tek bir yetkili merciye ihtiyaç vardır.
3
Anayasa'nın 158. maddesindeki özel hükmü (istisnayı) değerlendir.
Eğer bir uyuşmazlıkta taraflardan biri Anayasa Mahkemesi ise veya onun görev alanı tartışılıyorsa, Anayasa Mahkemesi'nin kararı Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gerek kalmadan üstün kabul edilir.
Anayasa Mahkemesi'nin anayasal sistemdeki en üst konumunu korumak.

Anahtar Kavram

Yargı organları arasındaki görev çatışması ve Anayasa Mahkemesi'nin önceliği.

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel amacı adli ve idari yargı arasındaki 'kim bakacak?' sorusunu yanıtlamaktır.
2
Mahkemenin başkanının nereden geldiğine ve Anayasa Mahkemesi kararlarının diğer yargı organları üzerindeki etkisine dikkat edin.
3
Anayasa madde 158: 'Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır' hükmünü hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluşu ve üyelerinin hangi kurumlardan (Yargıtay ve Danıştay) geldiğini detaylıca inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Mahkeme başkanının AYM'den geldiğini (B elenir), mahkemenin bağımsız bir yüksek mahkeme olduğunu (C, D elenir) ve kollar arası çalıştığını (E elenir) bilerek doğru seçeneğe ulaşılabilir.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 31 / 47Sonraki