Examkin

Yargı

927 soru

Soru 581Soru →

Türkiye'de adli yargı kolunda yer alan ilk derece ve bölge adliye mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii Yargıtay'dır. 19821982 Anayasası'na göre, yüksek mahkeme statüsünde olan Yargıtay üyelerinin tamamını seçmekle görevli olan anayasal organ aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu, Yargıtay üyelerinin tamamını seçmekle yetkili olan tek organdır.
Hakimler ve Savcılar Kurulu seçeneği doğrudur çünkü 19821982 Anayasası'na göre adli yargının temyiz mercii olan Yargıtay'ın üyelerinin tamamı HSK tarafından seçilmektedir. Bu durum, adli yargı bağımsızlığının bir gereği olarak düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın hangi yargı koluna ait olduğunu belirle.
Yargıtay, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesidir.
Anayasal görev dağılımını anlamak için mahkemenin yerini tespit etmek gerekir.
2
Yüksek mahkemelerin üye seçim usullerini karşılaştır.
Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Danıştay'dan farklı olarak (ki orada Cumhurbaşkanı payı vardır), Yargıtay üyeliği tamamen HSK tasarrufundadır.
3
Cumhuriyet Başsavcısı seçimi ile üye seçimi arasındaki farkı ayırt et.
Yargıtay üyelerini HSK seçerken, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini Yargıtay Genel Kurulu'nun gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı seçer.
Soruda 'üyelerin tamamı' sorulduğu için cevap HSK olur.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üye Seçim Usulü

İpuçları

1
Yargıtay, adli yargıdaki uyuşmazlıkların son çözüm yeridir.
2
Bu kurul, Türkiye'deki hakim ve savcıların atama ve özlük işlerinden sorumlu olan en üst idari mercidir.
3
Anayasa'ya göre adli yargı üyelerinin tamamını belirleyen organ HSK kısaltmasıyla bilinen kuruldur.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçilme usulünü ve görev süresini inceleyerek bu konudaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 582Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSKHSK) üye sayısı ve üyelerinin görev süresi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1313 üye - 44 yıl

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu toplam 1313 üyeden oluşur ve üyelerin görev süresi 44 yıldır.
Doğru seçenek olan ifadede belirtildiği üzere, HSKHSK toplam 1313 üyeden oluşur. Bu üyelerin görev süresi 44 yıldır ve süresi biten üyeler tekrar seçilme hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal metnin incelenmesi
19821982 Anayasası'nın 159159. maddesine göre kurulun toplam üye sayısının 1313 olduğu tespit edilir.
Kurulun kurumsal yapısının temelini belirlemek.
2
Görev süresi kuralının belirlenmesi
Seçilen üyelerin görev süresinin 44 yıl olduğu ve süresi bitenlerin yeniden seçilebileceği bilgisine ulaşılır.
Üyelerin görev periyodunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSKHSK) üye sayısı ve görev süresi 20172017 anayasa değişiklikleri ile netleşmiştir.

İpuçları

1
Kurulun üye sayısı 20172017 yılındaki büyük anayasa değişikliği ile önemli ölçüde azaltılmıştır.
2
HSKHSK başkanı Adalet Bakanı'dır ve Adalet Bakanı Yardımcısı da kurulun doğal üyesidir. Geri kalan 1111 üye seçimle gelir.
3
Kurulun toplam üye sayısı uğursuz kabul edilen bir sayı olan 1313'tür; üyelerin görev süresi ise genel seçim dönemlerine yakın bir süre olan 44 yıldır.

Daha Fazla Pratik

Kurulun üyelerinin kimler tarafından (Cumhurbaşkanı ve TBMMTBMM) hangi oranlarda seçildiğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 583Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "Yargı Yetkisi", "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri dikkate alındığında, yargı organına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu, Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerdir.

Cevap

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun yüksek mahkeme olarak kabul edildiği ifade yanlıştır; çünkü Anayasa sadece dört kurumu yüksek mahkeme olarak saymıştır.
Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun yüksek mahkeme olduğu ifadesi yanlıştır. 1982 Anayasası'na göre Türkiye'de yalnızca dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay, 'Hesap Yargısı' başlığı altında düzenlenen, kararlarına karşı vergi yönünden Danıştay'a gidilebilen özel bir kurumdur; YSK ise mahkeme değil, seçimlerin genel yönetim ve denetimini yapan 'Yüksek Kurul' statüsündedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı yetkisinin niteliğini değerlendir.
Yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır (Madde 9).
Anayasa'nın başlangıç ilkelerinden biridir.
2
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) kuralını hatırla.
Hiçbir güç mahkemelere emir veremez, görülmekte olan davalarda yasama meclisinde görüşme yapılamaz.
Yargı erkinin diğer erklerden ayrılması ve tarafsızlığı için gereklidir.
3
Hâkimlik ve savcılık teminatını (Madde 139) incele.
Hâkimler azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 yaştan önce emekli edilemez ve özlük hakları kısıtlanamaz.
Yargı mensuplarının her türlü baskıdan uzak karar verebilmesi hedeflenir.
4
Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeleri tespit et.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir. Sayıştay ve YSK bu grupta değildir.
Anayasa'nın yargı bölümündeki hiyerarşik sınıflandırmada bu ayrım net bir şekilde yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Anayasal Yargı Sistemi ve Yüksek Mahkemeler

İpuçları

1
Anayasa'da her mahkeme veya kurul 'Yüksek Mahkeme' statüsünde değildir.
2
1982 Anayasası'nda sayılan yüksek mahkemelerin sayısının dört (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) olduğunu hatırla.
3
Sayıştay bir yargı mercii olsa da yüksek mahkeme değildir; Yüksek Seçim Kurulu ise bir 'kurul'dur ve kararları yargı denetimine kapalıdır.

Daha Fazla Pratik

Adalet Bakanlığı ile Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) arasındaki ilişkiyi ve HSK'nın üye yapısını inceleyerek yargı bağımsızlığının idari sınırlarını pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 584Soru →

19821982 Anayasası'na göre, yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Anayasa'da yargı kolunun en üst basamağında bulunan merciler "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. 20172017 yılı Anayasa değişiklikleri ile askeri yargı mercilerinin kaldırılması sonucunda bu kurumların yapısı ve sayısı yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türk hukuk sisteminde halen "Yüksek Mahkeme" statüsüne sahip olan kurumlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi
Uyuşmazlık Mahkemesi, 19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen dört mahkemeden (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) biridir. Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli olan bu mahkeme, statüsü gereği kesin karar verme yetkisine sahip bir yüksek yargı organıdır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nda "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılan kurumların hatırlanması.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere 44 kurum belirlenir.
Yüksek mahkeme statüsü anayasal bir tanımdır ve sadece bu grupta sayılanlar bu statüye sahiptir.
2
20172017 Anayasa değişikliklerinin yargı sistemine etkisinin değerlendirilmesi.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin kaldırıldığı, yüksek mahkeme sayısının 66'dan 44'e düştüğü görülür.
Askeri yargının kaldırılması, yüksek mahkemelerin listesini doğrudan değiştirmiştir.
3
Seçeneklerdeki kurumların anayasal statülerinin karşılaştırılması.
Sayıştay ve YSK gibi kurumların kararları kesin olsa da listede yer almadıkları, HSK'nın ise bir mahkeme olmadığı tespit edilir.
Her kesin karar veren veya yargısal işlem yapan kurum yüksek mahkeme değildir.

Anahtar Kavram

Anayasal olarak tanınan yüksek mahkemelerin tahdidi (sınırlı) listesi.

İpuçları

1
Güncel Anayasa metninde yüksek mahkemelerin sayısı dörttür; bu kurumların dışında kalan anayasal organlar kararları kesin olsa dahi yüksek mahkeme sayılmazlar.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçilme usulleri ve görev sürelerini çalışarak yargı ünitesini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 585Soru →

19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 değişikliği sonrası Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSKHSK) çalışma usulleri ve iç yapısı dikkate alındığında, kurulun daireleri ve yönetim organları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, iki daire halinde çalışır ve daire başkanlarını Kurul Genel Kurulu kendi üyeleri arasından seçer.

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu iki daire halinde çalışır ve bu dairelerin başkanları Kurul Genel Kurulu tarafından üyeler arasından seçilir.
Hakimler ve Savcılar Kurulu, 19821982 Anayasası uyarınca toplam 1313 üyeden oluşur ve iki daire halinde çalışır. Kurulun başkanı olan Adalet Bakanı, Kurulun dairelerinin çalışmalarına katılmaz; ancak Kurul Genel Kurulu, daire başkanlarını ve dairelerin üyelerini kendi içinden seçerek belirler.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın ilgili maddesi (159159. madde) incelenir.
Kurulun iki daireden oluştuğu tespit edilir.
Kurulun verimli çalışabilmesi için anayasal olarak iki daireli bir yapı öngörülmüştür.
2
Kurulun başkanı olan Adalet Bakanı'nın görev alanı değerlendirilir.
Bakanın daire çalışmalarına katılamayacağı belirlenir.
Yargı bağımsızlığını korumak adına Bakan'ın sadece Genel Kurul'da yetkili olması sağlanmıştır.
3
Daire başkanlarının seçilme yöntemi kontrol edilir.
Genel Kurulun kendi üyeleri arasından bu başkanları seçtiği doğrulanır.
Kurulun iç özerkliği ve hiyerarşik yapısının demokratik usullerle belirlenmesi amaçlanır.

Anahtar Kavram

HSK'nın Daire Yapısı ve Çalışma Düzeni

İpuçları

1
20172017 anayasa değişikliği ile HSK'nın üye sayısı 1313'e, daire sayısı ise ikiye indirilmiştir.
2
Adalet Bakanı kurulun başkanıdır ancak dairelerde değil, sadece Genel Kurul'da oy kullanır.
3
Daire başkanlarının kimler olacağına ve üyelerin hangi dairede görev yapacağına bizzat HSK Genel Kurulu karar verir.

Daha Fazla Pratik

HSK üyelerinin seçim usullerini (Cumhurbaşkanı ve TBMM kontenjanları) tekrar ederek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 586Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen somut norm denetimi (itiraz yolu) mekanizmasının işleyişi, beş aylık bekleme süresinin sonuçları ve Anayasa Mahkemesi kararlarının zaman bakımından etkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi’nin beş aylık süre dolduktan sonra verdiği iptal kararı, yerel mahkeme tarafından davanın esası hakkında verilen karar henüz kesinleşmemiş olsa dahi, o davada uygulanma imkanına sahip değildir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin beş aylık süre dolduktan sonra verdiği iptal kararının, yerel mahkemedeki karar kesinleşmediği sürece uygulanmayacağını belirten ifade yanlıştır.
Yanlış olan seçenek, Anayasa Mahkemesi'nin beş aylık süreden sonra verdiği iptal kararının kesinleşmemiş davalarda uygulanamayacağını iddia etmektedir. Oysa 1982 Anayasası'nın 152. maddesinin son fıkrası açıkça; 'Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır' hükmünü amirdir. Bu nedenle, yerel mahkemenin verdiği karar henüz kesinleşmemişse (üst yargı yolları açıksa), geç gelen iptal kararı o davada uygulanmak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
İtiraz yolunda (somut norm denetimi) beş aylık bekleme süresinin anlamını belirle.
Bu süre, mahkemenin davayı durdurup AYM kararını beklemesi gereken maksimum süredir.
Anayasa, davanın gereksiz yere uzamasını engellemek için bu sınırı belirlemiştir.
2
Beş ay dolduktan sonra AYM henüz karar vermemişse yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini incele.
Mahkeme, davayı yürürlükteki mevcut hükümlere göre karara bağlayabilir.
Yargılamanın devamlılığı ilkesi gereği bu yetki yerel mahkemeye tanınmıştır.
3
Anayasa'nın 152. maddesindeki istisnai hükmü hatırla.
Eğer yerel mahkeme kararını vermiş olsa bile, karar henüz kesinleşmeden (istinaf veya temyiz aşamasındayken) AYM'den iptal kararı gelirse mahkeme buna uymak zorundadır.
Anayasa, hukuka aykırılığı tescillenmiş bir normun kesinleşmemiş davalarda uygulanmasını istememektedir.

Anahtar Kavram

İtiraz Yolu ve AYM Kararlarının Kesinleşmemiş Davalara Etkisi

İpuçları

1
İtiraz yolunda mahkemenin AYM'yi bekleme süresi olan 5 ayı, davanın kesin olarak sonuçlanması sınırı ile karıştırmayın.
2
Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümez; ancak 'bakılmakta olan' ve henüz 'kesinleşmemiş' davalar için özel bir kural vardır.
3
Anayasa'nın 152. maddesinin son cümlesine odaklanın: İptal kararı 'karar kesinleşinceye kadar' gelirse ne olur?

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile İptal davası arasındaki farkları (kimlerin başvurabileceği, süre sınırları vb.) karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 587Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinde "soyut norm denetimi" (iptal davası) yoluyla bir düzenlemenin iptalinin istenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişiklikleri hakkında sadece şekil bakımından denetim yapılabilir ve bu davayı açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte birine aittir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebileceği ve bu davayı açma yetkisinin Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının beşte birine (15\frac{1}{5}) ait olduğu bilgisi doğrudur.
Anayasa'nın 148. maddesine göre anayasa değişiklikleri yalnızca şekil bakımından denetlenebilir. Bu denetimi isteme yetkisi ise münhasıran Cumhurbaşkanı'na veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (15\frac{1}{5}) aittir. Diğer süjelerin (siyasi parti grupları gibi) anayasa değişikliklerine karşı dava açma yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Dava açmaya yetkili süjeleri (kişileri) belirleyin.
Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az 15\frac{1}{5}'i.
Anayasa'nın 150. maddesi genel dava açma yetkisini bu şekilde tanımlamıştır.
2
Dava sürelerini ve denetim türlerini kontrol edin.
Genel süre 60 gündür; ancak kanunların şekil denetimi ve anayasa değişiklikleri için süre 10 gündür.
Anayasa'nın 148. ve 151. maddeleri farklı normlar için farklı süreler ve denetim sınırları öngörür.
3
Anayasa değişikliklerine ilişkin özel kısıtlamayı analiz edin.
Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir, esas denetimi yapılamaz.
19821982 Anayasası, anayasa koyucunun iradesini korumak amacıyla anayasa değişikliklerinin içeriğinin denetlenmesini yasaklamıştır.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Rejimi

İpuçları

1
Kanunların 'şekil' denetimi ile 'esas' denetimi arasındaki süre farkına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İptal davası açılamayacak işlemleri (Milletlerarası antlaşmalar, OHAL CBK'ları gibi) tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 588Soru →

19821982 Anayasası uyarınca Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına denetlemekle görevlendirilmiştir. Bu denetim sürecinin bir parçası olarak Sayıştay, "Genel Uygunluk Bildirimi"ni ilgili olduğu bütçe yılının kesin hesap kanun teklifinin Meclis'e sunulmasından itibaren en geç ne kadar süre içinde TBMM'ye sunmak zorundadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7575 gün

Cevap

Sayıştay, Genel Uygunluk Bildirimi'ni kesin hesap kanun teklifinin sunulmasından itibaren en geç 7575 gün içinde sunmalıdır.
Doğru seçenek, 19821982 Anayasası'nın "Kesin hesap kanunu" başlıklı 164164. maddesinde açıkça ifade edilen 7575 günlük süreyi belirtmektedir. Bu bildirim, Sayıştay'ın denetim faaliyetini sonlandıran ve TBMM'nin bütçeyi onaylamasına temel teşkil eden en kritik belgedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın bütçe denetimi sonrasındaki raporlama görevini tanımla.
Sayıştay, TBMM'ye mali denetim sonuçlarını içeren Genel Uygunluk Bildirimi'ni sunar.
Meclis'in bütçeyi ibra edebilmesi (aklaması) için teknik bir denetim raporuna ihtiyacı vardır.
2
Kesin Hesap Kanun Teklifi ile olan zaman ilişkisini kur.
Süreç, Cumhurbaşkanının Kesin Hesap Kanun Teklifi'ni Meclis'e sunmasıyla başlar.
Denetim raporu, teklif edilen rakamların doğruluğunu onaylamak için sunulur.
3
Anayasa'nın 164164. maddesindeki spesifik süreyi hatırla.
Anayasa, bu işlem için 7575 günlük bir hak düşürücü süre belirlemiştir.
Anayasal takvimin aksamaması için süre net olarak tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın TBMM adına yaptığı denetimin nihai raporu olan Genel Uygunluk Bildirimi ve bunun anayasal süresi.

İpuçları

1
Bu bildirim, bütçe yılının kapanmasından sonra sunulan Kesin Hesap Kanun Teklifi ile doğrudan bağlantılıdır.
2
Süre, iki aydan fazla ancak üç aydan az bir zaman dilimine denk gelir.
3
Anayasa'nın 164164. maddesinde belirtilen bu sayı, 2.52.5 aya tekabül eden 7575 sayısıdır.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın merkezi yönetim dışındaki mahalli idareleri de denetleyip denetlemediğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 589Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunda yer alan hukuk ve ceza mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii (temyiz) olan Yargıtay ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Yargıtay, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesidir. Anayasa uyarınca Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir. Bu seçim süreci, Yargıtay'ı diğer yüksek mahkemelerden (örneğin Cumhurbaşkanı'nın üye seçebildiği Danıştay veya AYM) ayıran temel bir özelliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın yargı kolunu belirleyin.
Adli Yargı
Yargıtay, hukuk ve ceza mahkemelerini kapsayan adli yargı kolunun en üst mahkemesidir.
2
Üye seçim usulünü hatırlayın.
HSK tarafından seçim
1982 Anayasası'na göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.
3
Cumhuriyet Başsavcısı seçim sürecini ayırt edin.
Cumhurbaşkanı tarafından atama
Yargıtay Genel Kurulu 5 aday belirler, Cumhurbaşkanı bu adaylar arasından birini 4 yıllığına seçer.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın Kuruluşu ve Üye Seçimi

İpuçları

1
Yargıtay'ın hangi yargı koluna (adli mi, idari mi) ait olduğunu hatırlayarak seçenekleri eleyin.
2
Yargıtay üyelerinin tamamını seçen kurum ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçen makamın farklı olduğunu unutmayın.
3
Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yüksek mahkemeler üzerindeki en büyük yetkisi, Yargıtay üyelerinin tamamını seçmesidir.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının aday belirleme ve atanma sürecini Anayasa Mahkemesi üye seçimiyle karşılaştırarak çalışın.
Tahmini Süre:45s
Soru 590Soru →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesi "Yüce Divan" sıfatıyla görevleriyle ilgili suçlardan dolayı belirli üst düzey devlet görevlilerini yargılama yetkisine sahiptir. Bu anayasal düzenleme dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin Yüce Divan’da yargılanması mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Milletvekilleri, Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanan kişiler listesinde bulunmamaktadır.
Milletvekilleri, yasama çalışmalarından dolayı dokunulmazlığa sahip olsalar da, suç işledikleri iddiasıyla yargılanmaları gerektiğinde Anayasa Mahkemesi'nde (Yüce Divan) değil, genel mahkemelerde (Yargıtay ilgili ceza dairesi veya ilk derece mahkemeleri) yargılanırlar. Anayasa'da Yüce Divan'da yargılanacaklar listesinde 'Milletvekilleri' ifadesi yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'ın hangi kurum olduğunu tespit et.
Anayasa Mahkemesi, belirli görevlileri yargılarken Yüce Divan sıfatını alır.
Yargılama makamının doğru bilinmesi, kimlerin oraya gidebileceğini anlamak için temeldir.
2
Yüce Divan'da yargılanan yürütme ve yasama temsilcilerini hatırla.
Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar ve TBMM Başkanı listede yer alır.
Bu kişilerin görevleri devletin en üst kademesi olduğu için özel yargılama usulüne tabidirler.
3
Yüce Divan'da yargılanan yargı ve askeri kanat temsilcilerini kontrol et.
Yüksek mahkeme üyeleri, HSK üyeleri, Sayıştay üyeleri, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları listededir.
Yargı bağımsızlığı ve askeri hiyerarşinin önemi nedeniyle bu makamlar da listeye dahil edilmiştir.
4
Seçeneklerdeki kişilerin bu listede olup olmadığını sorgula.
Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığı vardır ancak Yüce Divan'da yargılanma statüleri yoktur.
Milletvekilleri devletin 'üst düzey yönetici' sınıfından ziyade halkın temsilcisi olarak genel yargılama usullerine (dokunulmazlık kaldırılırsa) tabidir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'ın Kişi Bakımından Yetki Alanı

İpuçları

1
Yüce Divan'da sadece devletin en üst kademesinde bulunan ve anayasada tek tek sayılan kişiler yargılanabilir.
2
Yasama organından sadece Meclis'in başı bu listede yer alır; 600 üyenin tamamı değil.
3
Milletvekillerinin dokunulmazlığı kaldırılabilir, ancak bu durum onların Yüce Divan'a gitmesini sağlamaz; yargılama adliyede devam eder.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan yargılamasında savcılık görevini kimin yürüttüğünü ve kararlara karşı 'yeniden inceleme' başvurusunun nereye yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 591Soru →

19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 yılı değişiklikleri ile Türk yargı sistemindeki mahkemelerin yapısı ve sayıları yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi günümüzde bir "Yüksek Mahkeme" statüsündedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, güncel Anayasa hükümlerine göre bir yüksek mahkemedir.
19821982 Anayasası'nın 20172017 yılındaki köklü değişikliklerinden sonra günümüzde sadece dört yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Seçenekler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözen bir yüksek mahkemedir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altındaki kurumları listele.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Anayasa'nın yargı bölümünde bu dört kurum tahdidi (sınırlı sayıda) olarak sayılmıştır.
2
20172017 Anayasa değişikliklerinin yargı üzerindeki etkisini kontrol et.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYI˙MAYİM) kaldırıldı.
Yargıda birliğin sağlanması amacıyla askeri yargı düzeni sona erdirilmiştir.
3
Yüksek mahkeme gibi görünen ancak statüsü farklı olan kurumları ele.
Sayıştay, YSKYSK ve HSKHSK yüksek mahkeme değildir.
Bu kurumların yargısal yetkileri veya kesin karar verme güçleri olsa da Anayasal sınıflandırmada yüksek mahkeme başlığında yer almazlar.

Anahtar Kavram

Anayasa'da sayılan yüksek mahkemelerin güncel listesi ve diğer anayasal organlardan ayrımı.

İpuçları

1
Anayasa'da "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sadece dört kurum sayıldığını hatırla.
Tahmini Süre:45s
Soru 592Soru →

1982 Anayasası'nda yapılan 20172017 yılı değişiklikleri sonrası güncel duruma göre, Anayasa Mahkemesinin kuruluşu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi 1515 üyeden oluşur; bu üyelerin 1212'sini Cumhurbaşkanı, 33'ünü ise Türkiye Büyük Millet Meclisi seçer.

Cevap

Anayasa Mahkemesi 15 üyeden oluşur; 12 üyeyi Cumhurbaşkanı, 3 üyeyi TBMM seçer.
Anayasa Mahkemesi'nin güncel yapısında toplam 15 üye bulunur. Bu üyelerin 12 tanesi Cumhurbaşkanı tarafından (Yargıtay, Danıştay, YÖK adayları ve doğrudan seçilenler arasından), 3 tanesi ise TBMM tarafından (Sayıştay ve baro başkanları adayları arasından) seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam üye sayısını belirle
1515 üye
2017 anayasa değişikliği ile Askeri Yargıtay ve AYİM kaldırıldığı için bu kurumlardan gelen 2 üyelik iptal edilmiş, sayı 17'den 15'e düşmüştür.
2
Seçim yetkisini analiz et
Cumhurbaşkanı (1212) - TBMM (33)
Üyelerin büyük çoğunluğu yürütme başı olan Cumhurbaşkanı tarafından, bir kısmı ise yasama organı olan meclis tarafından demokratik meşruiyet gereği seçilir.
3
Görev süresi ve yaş şartını kontrol et
1212 yıl görev süresi ve 4545 yaş sınırı
Yüksek mahkeme üyelerinin bağımsızlığını korumak adına uzun süreli (12 yıl) ve tek seferlik seçim usulü benimsenmiştir; olgunluk için 45 yaş şartı aranır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin 2017 sonrası güncel üye yapısı ve seçim dağılımı.

İpuçları

1
2017 yılında askeri mahkemelerin kapatılmasının Anayasa Mahkemesi üye sayısı üzerindeki etkisini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Üyelerin hangi kurumlar tarafından (Yargıtay, Danıştay, Sayıştay vb.) aday gösterildiğini detaylıca çalışın.
Tahmini Süre:45s
Soru 593Soru →

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, mahkemenin "konu" ve "kişi" bakımından yetki sınırları dikkate alındığında doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvurabilir; ancak dernek ve vakıf gibi kuruluşlar üyeleri adına topluluk başvurusu yapamazlar.

Cevap

Özel hukuk tüzel kişilerinin sadece kendi hakları için başvurabileceği ve üyeleri adına toplu başvuru yapamayacağı ifadesi doğrudur.
Bireysel başvuru usulünde özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, dernekler vb.) sadece kendi tüzel kişiliklerine ait mülkiyet, ifade hürriyeti gibi hakları için başvurabileceği, ancak üyelerinin haklarını korumak amacıyla 'topluluk başvurusu' yapamayacağı ilkesi 6216 sayılı Kanun'un 46. maddesinde açıkça düzenlenmiş ve AYM içtihatlarıyla kesinleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Konu bakımından yetki sınırını belirle.
Başvurunun konusu; Anayasa'da yer alan temel haklardan AİHS ve ek protokoller (Türkiye'nin taraf olduğu) kapsamına giren haklar olmalıdır (Ortak Koruma Alanı).
Anayasa m. 148 ve 6216 sayılı Kanun m. 45 uyarınca kapsam bu şekilde sınırlandırılmıştır.
2
Kişi bakımından yetki (başvuru ehliyeti) şartlarını incele.
Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.
6216 sayılı Kanun'un 46. maddesi kamu gücünü kullanan yapıların mağdur sıfatıyla başvuru yapmasını engellemiştir.
3
Özel hukuk tüzel kişilerinin sınırlarını analiz et.
Dernek, vakıf veya şirketler sadece bizzat tüzel kişiliğin mağdur olduğu durumlarda başvurabilir; menfaat birliği olsa dahi üyelerini temsil edemezler.
Bireysel başvuru bir dava türü değil, kişisel bir hak arama yoludur.
4
İstisnai ve hariç tutulan durumları kontrol et.
Yasama işlemleri, düzenleyici işlemler ve AYM kararları doğrudan başvuru konusu olamaz; yabancılar siyasi haklar için başvuramaz.
Kanun koyucu bu alanları bireysel başvurunun denetim alanı dışında bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ehliyet ve Konu Sınırları
Soru 594Soru →

19821982 Anayasası'nın öngördüğü soyut norm denetimi (iptal davası) rejimi kapsamında, kanunların Anayasa’ya şekil bakımından uygunluğunun denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dava açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından iptal davası açma yetkisinin sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının beşte birine (120 milletvekili) ait olduğunu belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (120120 milletvekili) tarafından istenebilir. Bu denetim, sadece 'son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı' hususu ile sınırlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Normun türünü ve denetim gerekçesini tespit et.
Norm: Kanun, Gerekçe: Şekil (Usul).
Anayasa'da her norm ve her denetim türü için farklı yetkili süjeler ve süreler belirlenmiştir.
2
Kanunlar için şekil bakımından dava açmaya yetkili olanları belirle.
Sadece Cumhurbaşkanı ve 1/51/5 oranındaki milletvekilleri (120120 milletvekili).
Anayasa'nın 148. maddesi, siyasi parti gruplarını kanunların şekil denetimi yetkisinden hariç tutmuştur.
3
Dava açma süresini kontrol et.
Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 1010 gündür.
Esas denetimi için 6060 gün olan süre, kanunların şekil denetimi için hızlandırılmış bir süreç olarak 1010 gün olarak belirlenmiştir.
4
Anayasa Mahkemesi'nin inceleme kapsamını değerlendir.
Sadece son oylama çoğunluğu ile sınırlıdır.
Şekil denetimi, kanunların kabul sürecindeki usuli işlemlerin doğruluğunu kontrol eder.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi

İpuçları

1
Kanunların şekil denetimi ile esas denetimi arasında hem süre hem de yetkili süjeler bakımından önemli farklar vardır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetiminde yetkili süjelerin kanunlardan bir farkı olup olmadığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 595Soru →

1982 Anayasası’nın 148. maddesinde düzenlenen anayasal denetim usullerine göre; bir mahkemenin bakmakta olduğu davada uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan normun Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla "itiraz yolu" (somut norm denetimi) kapsamında Anayasa Mahkemesine başvurulması aşağıdaki düzenlemelerden hangisi için anayasal olarak mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiası

Cevap

Anayasa değişiklikleri, 1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca itiraz yoluyla denetlenemez; bu düzenlemeler hakkında sadece iptal davası açılabilir.
1982 Anayasası'nın 148. maddesinin 2. fıkrasında açıkça belirtildiği üzere, Anayasa değişikliklerinin iptali ve yürürlüğünün durdurulması için sadece iptal davası (soyut norm denetimi) yoluna gidilebilir; bu düzenlemeler hakkında mahkemelerce itiraz yoluna başvurulması mümkün değildir. Ayrıca anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 148. maddesindeki denetim yollarını analiz et.
Anayasa Mahkemesi; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün denetimini yapar.
Hangi normun hangi yolla denetleneceğini belirlemek için anayasal dayanağı saptamak gerekir.
2
İtiraz yolu (somut norm denetimi) ile ilgili kısıtlamaları belirle.
Anayasa'nın 148/2. fıkrası uyarınca: 'Anayasa değişikliklerinin iptali... için ancak iptal davası yoluna gidilebilir; itiraz yoluna başvurulamaz.'
Anayasa koyucu, anayasa değişikliklerinin yargısal denetimini sadece belirli sürelerle ve belirli süjelerle (iptal davası) sınırlandırmıştır.
3
Seçeneklerdeki normların itiraz yoluna uygunluğunu kontrol et.
Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (esas bakımından) itiraz yoluna tabidir; ancak anayasa değişiklikleri bu yolun dışındadır.
Doğru yanıtı diğerlerinden ayıran temel hukuk kuralını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İtiraz Yolunun Kapsamı ve İstisnaları

İpuçları

1
İtiraz yolu, bir mahkemede görülmekte olan davada 'uygulanacak norm' (kanun veya CBK) için geçerlidir.
2
Anayasa'nın 148. maddesinde hangi düzenlemelerin sadece 'iptal davası' ile denetlenebileceği özel olarak belirtilmiştir.
3
Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimi için itiraz yoluna başvurulamaz.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'İtiraz Yolu' ile 'İptal Davası' arasındaki farkları, özellikle süreler ve başvuruya yetkili olanlar açısından karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 596Soru →

19821982 Anayasası’na göre mali yargı yetkisiyle donatılmış olan Sayıştay, kamu idarelerinin mali işlemlerini denetlemekle görevli anayasal bir kuruluştur. Sayıştay’ın anayasal statüsü, yargılama yetkisi ve diğer yargı organları karşısındaki konumu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz; ancak vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Danıştay ile oluşabilecek uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Cevap

Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz; ancak vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Danıştay ile oluşabilecek uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.
Doğru seçenek, Sayıştay'ın 19821982 Anayasası'nın 160. maddesinde düzenlenen en kritik iki özelliğini birleştirmektedir: Birincisi, Sayıştay'ın mali konularda verdiği kesin hükümlere karşı idari yargı (Danıştay) yolunun kapalı olması; ikincisi ise bu kuralın tek istisnası olan vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusundaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararlarının üstünlüğüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal konumunu belirle.
Sayıştay, TBMM adına denetim yapan ve üyeleri TBMM tarafından seçilen bir kuruluştur.
Kurumsal bağımsızlığın ve yasama adına denetim yetkisinin kaynağını anlamak için gereklidir.
2
Sayıştay kararlarının yargısal niteliğini analiz et.
Kararları 'kesin hüküm' niteliğindedir ve bunlara karşı Danıştay'da (idari yargıda) dava açılamaz.
Mali yargı yetkisinin kesinliğini ve idari yargıdan ayrışmasını teyit etmek için gereklidir.
3
Danıştay ile olan özel uyuşmazlık kuralını hatırla.
Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler konusunda iki kurum kararı çelişirse Danıştay kararı esas alınır.
Anayasa'nın 160. maddesindeki özel öncelik kuralını uygulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Mali Yargı Yetkisi ve Danıştay ile İlişkisi

İpuçları

1
Sayıştay'ın kararları genel olarak kesindir ve idari yargıya taşınamaz.
2
Sayıştay, denetimlerini TBMM adına yapar; ancak yüksek mahkemeler listesinde yer almaz.
3
Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Danıştay ve Sayıştay farklı kararlar verirse, hukuk düzeni hangisinin dediğini kabul eder? Anayasa'nın 160. maddesine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın siyasi partilerin mali denetimindeki rolünü (Anayasa Mahkemesi'ne yardım etmesi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 597Soru →

1982 Anayasası’na göre, bir mahkemenin bakmakta olduğu bir davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurması usulüne ne ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Somut norm denetimi (İtiraz yolu)

Cevap

Somut norm denetimi (itiraz yolu), görülmekte olan bir davada uygulanacak normun Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla mahkemece Anayasa Mahkemesine başvurulmasıdır.
Somut norm denetimi (itiraz yolu), Anayasa'nın 152. maddesinde düzenlenmiştir. Bu yola başvurulabilmesi için 'görülmekte olan bir davanın' bulunması ve mahkemenin 'o davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü' Anayasa'ya aykırı görmesi gerekir. Bu nedenle tanım doğrudan bu denetim türünü karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın başlangıç noktasını belirle.
Görülmekte olan (bakılmakta olan) bir davanın varlığı.
İtiraz yolunun açılabilmesi için öncelikle somut bir uyuşmazlığın mahkeme önünde olması gerekir.
2
Denetlenecek normun niteliğini kontrol et.
Dava sonucunu etkileyecek olan Kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi.
Yönetmelikler veya parlamento kararları bu yolla Anayasa Mahkemesine taşınamaz.
3
Başvuru makamını tespit et.
Davaya bakan mahkeme (hakim).
Mahkeme ya kendiliğinden ya da tarafların ciddiye aldığı iddiası üzerine AYM'ye gider.
4
Kavramsal adlandırmayı yap.
Somut norm denetimi (İtiraz yolu).
Olayın somut bir davaya dayanması nedeniyle bu isim verilir.

Anahtar Kavram

İtiraz yolu (Somut Norm Denetimi) Şartları

İpuçları

1
Soruda 'bakılmakta olan bir davanın' varlığına dikkat edin.
2
Bu yol sadece davaya bakan hakimler/mahkemeler tarafından başlatılabilir.
3
Bu denetim türünün diğer adı 'def'i yolu'dur ve somut bir uyuşmazlığa dayanır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin itiraz başvurusu üzerine 5 ay içinde karar vermesi gerektiğini ve reddedilen bir hükmün 10 yıl boyunca tekrar itiraz yoluyla getirilemeyeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 598Soru →

Türkiye'de mali denetim ve yargılama fonksiyonlarını icra eden Sayıştay'ın hukuki statüsü, yetkileri ve organları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir.

Cevap

Sayıştay, kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına denetlemekle görevli anayasal bir kurumdur.
Doğru ifadeye göre Sayıştay, kamu idarelerinin mali kaynaklarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetler. Bu görev, meclisin 'bütçe hakkı' çerçevesinde halk adına denetim yapma yetkisinin Sayıştay aracılığıyla kullanılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal görevini belirle
Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapar.
Anayasa'nın 160. maddesi denetimin yasama organı adına yapıldığını belirtir.
2
Seçim usulünü kontrol et
Başkan ve üyeler TBMM tarafından seçilir.
Sayıştay'ın TBMM ile olan doğrudan bağını ve özerkliğini gösterir.
3
Yargısal statüsünü analiz et
Mali bir yargı mercii olmasına rağmen yüksek mahkeme değildir.
Anayasa'da Yargıtay ve Danıştay gibi yüksek mahkemeler arasında sayılmamıştır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın TBMM adına denetim yapması ve seçim usulü

İpuçları

1
Sayıştay'ın en önemli özelliği, denetimlerini kimin 'adına' gerçekleştirdiğidir.
2
Sayıştay üyelerini kimin seçtiği, kurumun hangi erke daha yakın çalıştığını gösterir.
3
Anayasa'da yargı bölümünde olup da 'Yüksek Mahkeme' etiketi taşımayan kurumlardan biridir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ve Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlık durumunda kimin kararının üstün geldiğini tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 599Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler uyarınca, Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üye seçmek

Cevap

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi sürecinde Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sayıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından iki üye seçmekle yetkilidir.
Doğru seçenek olan Sayıştay Genel Kurulu kökenli üyelerin seçimi, Anayasa'nın 146146. maddesinde açıkça Türkiye Büyük Millet Meclisinin yetkisinde tanımlanmıştır. TBMM, Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üyeyi gizli oyla seçer.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısını belirlemek
Mahkeme toplam 1515 üyeden oluşur.
20172017 anayasa değişiklikleri sonrası üye sayısı 1717'den 1515'e düşürülmüştür.
2
Üyeleri seçen makamları sınıflandırmak
Üyelerin 1212'si Cumhurbaşkanı, 33’ü ise TBMM tarafından seçilir.
Anayasal güçler dengesi uyarınca seçim yetkisi bu iki organ arasında paylaştırılmıştır.
3
TBMM'nin üye seçtiği kaynakları tespit etmek
TBMM; Sayıştay Genel Kurulundan 22 üye ve baro başkanları tarafından gösterilen adaylar arasından 11 üye seçer.
TBMM'nin seçtiği toplam 33 üyenin kontenjan dağılımı bu şekildedir.
4
Seçenekleri bu bilgilerle karşılaştırmak
Sayıştay'dan iki üye seçilmesi ifadesi TBMM'nin yetkileriyle tam olarak örtüşmektedir.
Diğer seçeneklerde ya seçen makam yanlış verilmiş (Yargıtay, Danıştay, YÖK Cumhurbaşkanı tarafından seçilir) ya da üye sayısı hatalı belirtilmiştir (Baro kontenjanı birdir).

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Kontenjanları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin 1515 üyesinden sadece 33 tanesi TBMM tarafından seçilir.
2
TBMM'nin seçtiği 33 üyenin kaynakları Sayıştay ve Baro Başkanlarıdır.
3
Sayıştay'dan kaç üye, Baro Başkanları adaylarından kaç üye seçildiğini hatırlayın; toplam 33 edecek şekilde 2+12+1 kuralı vardır.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin bu üyeleri seçerken izlediği tur ve oy sayılarını (üçte iki, salt çoğunluk, kura) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 600Soru →

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunda yer alan mahkemelerce verilen hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'ın üyelerinin seçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
1982 Anayasası'na göre adli yargı alanındaki yüksek mahkeme olan Yargıtay'ın tüm üyeleri Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir. Bu, adli yargının bağımsızlığını pekiştiren bir yöntemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın yargı kolunu belirle.
Yargıtay, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesidir.
Anayasal görev paylaşımını anlamak için mahkemenin hangi alanda görev yaptığını bilmek gerekir.
2
Üye seçim usulünü hatırla.
Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından gizli oyla seçilir.
Yüksek mahkemelerin üye seçim usulleri anayasada açıkça belirtilmiştir.
3
Başsavcı seçim usulü ile üye seçim usulünü ayırt et.
Üyeleri HSK seçerken, Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini Yargıtay Genel Kurulu'nun gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı seçer.
Sınavlarda en sık karıştırılan noktalardan biri üye seçimi ile başsavcı seçimi arasındaki farktır.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üye Seçimi

İpuçları

1
Yargıtay 'adli' yargının en üst mahkemesidir ve üyelerinin seçiminde idari bir organ olan HSK yetkilidir.
2
Cumhurbaşkanının Yargıtay'da üye seçme yetkisi yoktur, sadece Başsavcıyı seçer.
3
Danıştay'dan farklı olarak, Yargıtay üyelerinin istisnasız tamamı aynı kurul tarafından seçilmektedir.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının seçilme usulünü ve aday gösterme sürecini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Yüksek mahkemeleri (AYM, Yargıtay, Danıştay) ve seçici organları (Cumhurbaşkanı, TBMM, HSK) bir tablo şeklinde eşleştirerek ezberlemek hata payını düşürür.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 30 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 30 | Examkin