Yargı

927 soru

$1982$ Anayasası'na göre, idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi ve aynı zamanda yürütme organına yardımcı bir danışma organı olan Danıştay ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından, idari görevliler arasından seçilir.

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek görevleri arasındadır.

Danıştay üyeleri

9

yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üye bir kez daha seçilebilir.

Adli yargı kolunda yer alan mahkemelerden verilen kararların son inceleme merciidir.

Vergi uyuşmazlıklarında Danıştay ile Sayıştay kararları çatışırsa her zaman Sayıştay kararı esas alınır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek görevleri arasındadır.

Cevap

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek Danıştay'ın görevleri arasındadır.

Danıştay,

1982

Anayasası'nın

155

. maddesine göre idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi olmasının yanı sıra, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulunca (günümüzde Cumhurbaşkanlığınca) gönderilen kanun tasarıları, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek gibi idari görevlere de sahiptir.

Adım Adım Çözüm

Danıştay'ın temel niteliğini belirle.

Danıştay hem en üst idari yargı organı (temyiz mercii) hem de bir danışma/inceleme organıdır.

Anayasa'nın

155

. maddesinde Danıştay'ın çift nitelikli yapısı tanımlanmıştır.

Üyelik yapısını ve seçim usulünü kontrol et.

Üyelerin

1/4

'ü Cumhurbaşkanı,

3/4

'ü HSK tarafından seçilir; görev süresi

12

yıldır.

Seçim oranları ve süreleri anayasal düzeyde belirlenmiş kesin kurallardır.

İdari ve yargısal görevlerini ayrıştır.

İmtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş bildirmek Danıştay'ın idari bir görevidir.

Bu görev, idarenin yaptığı büyük sözleşmelerin hukuki denetimi için öngörülmüştü.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Çift Nitelikli Yapısı ve Görevleri

İpuçları

Danıştay'ın sadece bir mahkeme değil, aynı zamanda idareye yol gösteren bir danışma organı olduğunu hatırlayın.

Üye seçimindeki

1/4

3/4

oranlarını ve görev süresinin anayasal olarak kaç yıl (

12

) olduğunu düşünün.

İmtiyaz sözleşmeleri gibi büyük kamu projelerinde Danıştay'ın görüş verme zorunluluğu olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın hangi durumlarda ilk derece mahkemesi olarak görev yaptığını (örneğin Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan davalar) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 682Soru →

$1982$ Anayasası'nın $148$ . maddesinde düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) rejimi kapsamında, bir kanunun Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi; sadece son oylamanın, Anayasa'nın öngördüğü çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususu ile sınırlıdır.

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla sadece esas bakımından iptal davası açabilirler.

Cumhurbaşkanı, bir kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

60

gün içerisinde hem şekil hem de esas bakımından iptal davası açma yetkisine sahiptir.

TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (

120

milletvekili), kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetlenmesini Anayasa Mahkemesinden isteyebilir.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bakımından denetlenmesini doğrudan doğruya (resen) yapamaz; bu denetim mutlaka yetkili süjelerce talep edilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, bir kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren $60$ gün içerisinde hem şekil hem de esas bakımından iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cevap

Cumhurbaşkanının bir kanun için hem şekil hem de esas bakımından 60 gün içinde dava açabileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü kanunların şekil denetimi süresi 10 gündür.

Doğru cevap, Cumhurbaşkanının yetkilerine dair yanlış bilgiyi içermektedir.

1982

Anayasası'na göre kanunların şekil bakımından denetlenmesi için açılacak iptal davaları, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren en geç

10

gün içinde açılmalıdır. Bu süre geçtikten sonra şekil bozukluğuna dayalı bir iptal davası açılması mümkün değildir. Cumhurbaşkanı'nın esas bakımından dava açma süresi

60

gün olsa da, şekil bakımından bu genel süreden yararlanamaz.

Adım Adım Çözüm

Dava konusunu ve denetim türlerini belirle.

İşlem bir 'Kanun'dur; denetim ise 'Şekil' ve 'Esas' olarak ikiye ayrılır.

Kanunlar için öngörülen yargısal denetim rejimleri farklı sürelere ve yetkilere tabidir.

Şekil bakımından denetim sürelerini kontrol et.

Kanunların şekil denetimi için hak düşürücü süre Resmi Gazete'de yayımlanmadan itibaren

10

gündür.

Anayasa

148

. madde, kanunların şekil bakımından denetlenmesini

10

günlük kesin bir süreye bağlamıştır.

Esas bakımından denetim sürelerini ve yetkili süjeleri kontrol et.

Esas denetimi için süre

60

gündür; yetkililer ise Cumhurbaşkanı,

1/5

milletvekili ve en büyük iki parti grubudur.

Siyasi parti grupları kanunların sadece esasına dava açabilirken, Cumhurbaşkanı ve milletvekilleri her iki gerekçeyle de başvurabilir; ancak süre farkı gözetilmelidir.

Anahtar Kavram

İptal Davasında Hak Düşürücü Süreler ve Dava Ehliyeti

İpuçları

Kanunların şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki süre farkına dikkat edin.

Şekil bozukluğu iddiaları kanunların istikrarını bozmamak için çok kısa bir süreyle sınırlandırılmıştır.

Cumhurbaşkanı dahi olsa, bir kanunun şekil bakımından iptalini istiyorsa bunu ilk

10

gün içinde yapmak zorundadır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin denetimindeki özel sınırlamaları (sadece şekil denetimi yapılabileceği gibi) gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bir tablo oluşturarak Kanun, CBK ve İçtüzük için 'Şekil' ve 'Esas' sütunlarında süreleri ve yetkili kişileri eşleştirerek ezberleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 683Soru →

Mülkiyet hakkının bir idari işlem veya yargı kararı ile ihlal edildiğini savunan bir kişinin, bu ihlale karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yoluna gidebilmek için ihlale neden olan işleme karşı öngörülmüş olan tüm olağan idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması gerekir.

Bireysel başvuru, hakkın ihlal edildiği tarihten itibaren en geç 60 gün içerisinde doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılmalıdır.

Kamu tüzel kişileri, kamu gücü tarafından mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna başvurabilirler.

Bireysel başvuru yoluyla, doğrudan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla iptal davası açılabilir.

Yabancı ülke vatandaşlarının, Türkiye'de temel hakları ihlal edilse dahi Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakları bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru yoluna gidebilmek için ihlale neden olan işleme karşı öngörülmüş olan tüm olağan idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması gerekir.

Cevap

Bireysel başvuru yoluna gidebilmek için ihlale neden olan işleme karşı öngörülmüş olan tüm olağan idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması şarttır.

Bireysel başvuru, anayasal bir hak ihlalinin giderilmesi için öngörülmüş ikincil nitelikte bir yoldur. Bu nedenle kişinin öncelikle mahkemeler nezdindeki tüm itiraz ve temyiz yollarını tüketmiş olması bir ön şarttır. Doğru seçenek bu temel usul kuralını tam olarak ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

Başvuru şartlarını belirle

Bireysel başvuru için 'ikincillik' ilkesi gereği önce olağan kanun yollarının (itiraz, istinaf, temyiz) bitirilmesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi'nin birincil görevi değil, diğer yollar sonuçsuz kaldığında devreye giren bir denetim mekanizması olmasıdır.

Başvuru süresini kontrol et

Nihai kararın öğrenilmesinden veya tebliğinden itibaren 30 günlük süre başlar.

Hak arama hürriyetinin belirli bir makul süre içinde kullanılması usul ekonomisi açısından gereklidir.

Başvurucunun ehliyetini sorgula

Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (kendi haklarıyla sınırlı) başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Bireysel başvuru, kamu gücüne karşı bireyi korumak amacıyla getirilmiştir; kamu kurumlarının birbirine karşı bu yolu kullanması hukuken öngörülmemiştir.

Anahtar Kavram

Bireysel başvurunun ikincil (subsidiarite) niteliği ve başvuru şartları

İpuçları

Bireysel başvurunun diğer yargı yollarından farkını ve 'ikincil yol' olma özelliğini düşünün.

Başvuru süresinin kaç gün olduğunu ve bu sürenin ne zaman başladığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Özel hukuk tüzel kişilerinin hangi haklar için bireysel başvuru yapabileceğine dair istisnaları inceleyin.

Tahmini Süre:50s

Soru 684Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler ile devletin üst düzey yöneticilerinin ve yargı mensuplarının görev suçlarından dolayı yargılanma mercileri yeniden düzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi, bu yargılamaları gerçekleştirmek üzere "Yüce Divan" sıfatıyla toplanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında yer almaz?

Milletvekilleri

Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Genelkurmay Başkanı

Deniz Kuvvetleri Komutanı

Hakimler ve Savcılar Kurulu Üyeleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Milletvekilleri, Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişiler listesinde yer almazlar; yasama organından sadece TBMM Başkanı bu kapsamdadır.

Doğru cevap olan ifadeye göre, milletvekilleri Yüce Divan yetki alanı dışındadır. Anayasa'ya göre yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, görev suçlarında dahi genel ceza mahkemelerinde yargılanır. Yasama organı içinden sadece TBMM Başkanı görev suçları için Yüce Divan'a gider.

Adım Adım Çözüm

Yüce Divan'ın hangi organ tarafından yürütüldüğünü hatırla.

Anayasa Mahkemesi, belirli kişileri görev suçları nedeniyle "Yüce Divan" sıfatıyla yargılar.

Yargı yetkisinin kime ait olduğunu belirlemek ilk adımdır.

2017

anayasa değişiklikleri ile kapsama alınan yürütme organı üyelerini belirle.

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar listeye dahildir.

Güncel anayasal düzenlemeleri doğrulamak gerekir.

Yasama ve yargı organlarından kimlerin dahil olduğunu kontrol et.

TBMM Başkanı, Yüksek Mahkeme üyeleri, HSK üyeleri, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları dahildir; ancak milletvekilleri dahil değildir.

Milletvekillerinin özel durumunu (yasama dokunulmazlığı) ayırt etmek soruyu çözer.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'ın Kişi Bakımından Yetki Alanı

İpuçları

Yüce Divan, genellikle devletin en üst kademelerindeki isimleri yargılamak için kurulmuş özel bir statüdür.

Yasama organı üyelerini düşünün; hepsinin mi yoksa sadece temsilci niteliğindeki bir kişinin mi bu mahkemeye gittiğini hatırlayın.

TBMM Başkanı Yüce Divan'da yargılanırken, sıradan bir milletvekili için bu yol kapalıdır; onlar dokunulmazlık kalkınca genel mahkemelere giderler.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan yargılamasında savcılık görevini kimin yürüttüğünü araştırarak süreci derinleştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Listeyi şu şekilde kategorize ederek ezberleyebilirsiniz: Yürütme (CB, Yrd, Bakan), Yasama (Sadece Başkan), Yargı (Yüksek Mahkemeler, HSK, Sayıştay), Askeri (Genelkurmay, Kuvvet Komutanları).

Tahmini Süre:45s

Soru 685Soru →

1982 Anayasası'na göre, bir kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren, bu kanunun hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası (soyut norm denetimi) açabilmek için öngörülen genel süre aşağıdakilerden hangisidir?

10

gün

30

gün

45

gün

60

gün

90

gün

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $60$ gün

Cevap

Kanunların hem şekil hem de esas bakımından iptali için açılacak davalarda genel süre

60

gündür.

1982 Anayasası'na göre; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya hem şekil hem de esas bakımından aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları, Resmi Gazete'de yayımlanmalarından itibaren

60

gün içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü bir süredir.

Adım Adım Çözüm

Dava konusunu ve kapsamını belirle

Kanunların hem şekil (usul) hem de esas (içerik) yönünden denetimi hedeflenmektedir.

Soyut norm denetiminde kural olarak genel dava açma süresi uygulanır.

Anayasa'nın 148. ve 151. maddelerindeki süre sınırlarını hatırla

Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü için genel süre

60

gün olarak belirlenmiştir.

Anayasa koyucu, hukuk güvenliğini sağlamak amacıyla bu davalar için hak düşürücü bir süre öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi Genel Süresi

İpuçları

İptal davası açma süresi, hukuki metnin Resmi Gazete'de yayımlandığı gün başlar.

Bu süre yaklaşık iki aylık bir zaman dilimine tekabül eder.

Şekil ve esas denetimi için öngörülen bu ortak süre tam olarak

60

gündür.

Daha Fazla Pratik

İptal davası açmaya yetkili olan 'Cumhurbaşkanı', 'en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu' ve 'üye tam sayısının beşte biri' kavramlarını tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 686Soru →

Uyuşmazlık Mahkemesi; adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözen yüksek bir mahkemedir. Buna göre, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asıl ve yedek üyeleri aşağıdaki yüksek mahkemelerin hangileri tarafından kendi üyeleri arasından seçilir?

Yargıtay ve Danıştay

Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay

Danıştay ve Sayıştay

Yargıtay ve Sayıştay

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay ve Danıştay

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kollarının temsil edilmesi amacıyla kurulmuştur. Bu nedenle asıl ve yedek üyeleri, adli yargının en üst mahkemesi olan Yargıtay ve idari yargının en üst mahkemesi olan Danıştay tarafından seçilir.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin amacını belirle.

Adli ve idari yargı kolları arasındaki çatışmaları çözmek.

Mahkemenin yapısı, temsil ettiği yargı kollarını yansıtmalıdır.

Yargı kollarının tepe mahkemelerini hatırla.

Adli yargının tepesinde Yargıtay, idari yargının tepesinde Danıştay bulunur.

Uyuşmazlıkları çözecek üyelerin bu iki koldan gelmesi gerekir.

Başkanlık ve üyelik ayrımını yap.

Başkan Anayasa Mahkemesi'nden gelir, üyeler ise Yargıtay ve Danıştay'dan seçilir.

Anayasa'nın 158. maddesi ve ilgili kanun bu yapıyı öngörür.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş Yapısı

İpuçları

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı arasındaki 'kavgaları' bitirmek için vardır.

Mahkeme üyelerinin, bu iki yargı kolunun en üstündeki mahkemelerden gelmesi mantıklıdır.

Başkanı Anayasa Mahkemesi verirken, asıl işi yapan üyeler Yargıtay ve Danıştay'dan seçilir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın kim tarafından ve nereden seçildiğini inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 687Soru →

Bir asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan tazminat davasında, davacı taraf uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Mahkeme hakimi bu iddiayı ciddi bulmuş ve ilgili hükmün iptali için dosyayı Anayasa Mahkemesine göndermiştir.

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin bu konuda beş ay içinde bir karar vermemesi durumunda mahkemenin izlemesi gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa Mahkemesi kararı gelene kadar davanın görülmesi süresiz olarak ertelenir.

Mahkeme, Anayasa Mahkemesi'nin kararını beklemeksizin davayı müracaata bırakır ve dosya işlemden kaldırılır.

Mahkeme, davayı o an yürürlükte bulunan kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Mahkeme, dava dosyasını görevsizlik kararı vererek Bölge Adliye Mahkemesine gönderir.

Mahkeme, davanın taraflarından birinin talebi üzerine davayı bir yıl süreyle askıya alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme, davayı o an yürürlükte bulunan kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi beş ay içinde bir karar vermezse, yerel mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

1982 Anayasası'nın 152. maddesi uyarınca, itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulduğunda, Mahkeme işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Adım Adım Çözüm

İtiraz yolunda bekleme süresini belirle.

1982 Anayasası'na göre bu süre 5 aydır.

Anayasa Mahkemesi'ne yapılan başvurularda yargılamanın kilitlenmemesi için bir zaman sınırı konulmuştur.

Sürenin dolması halinde yapılacak işlemi tespit et.

Mahkeme davayı mevcut kanunlara göre yürütmeye devam eder.

Beş aylık süre hak düşürücü değil, yargılamanın devamı için bir eşik süredir.

Kararın kesinleşme sürecindeki etkisini değerlendir.

Eğer yerel mahkemenin kararı kesinleşmeden AYM kararı gelirse, yeni karara uyulur.

Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı hiyerarşik olarak üstündür.

Anahtar Kavram

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) Süreçleri

İpuçları

Anayasa Mahkemesi'nin bu denetim türünde karar vermesi için belirlenmiş bir süre sınırı vardır.

Bu süre 1982 Anayasası'nda 5 ay olarak belirtilmiştir.

Eğer AYM 5 ayda karar vermezse, yerel mahkeme davanın durmasına son verir ve mevcut kanunla devam eder.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin bir kanun hükmünü esastan reddetmesi durumunda, aynı hüküm için kaç yıl süreyle tekrar itiraz başvurusunda bulunulamayacağını araştırın (10 yıl kuralı).

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 688Soru →

1982 Anayasası'na göre, somut norm denetimi (itiraz yolu) sürecinde mahkemenin, taraflarca ileri sürülen aykırılık iddiasını "ciddi görmemesi" nedeniyle reddetmesi halinde izlenecek hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aykırılık iddiasının mahkemece reddedilmesi üzerine taraflar, on beş gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine "itirazın iptali" başvurusu yapabilirler.

Mahkemenin aykırılık iddiasını ciddi görmeyerek reddetmesine dair bu karar kesindir; davanın esası hakkındaki kararla birlikte de bir üst mahkemeye götürülemez.

Bu ret kararı tek başına temyiz veya istinaf konusu yapılamaz; ancak davanın esası hakkında verilen hükümle birlikte üst yargı yoluna taşınabilir.

Mahkeme aykırılık iddiasını ciddi bulmasa dahi, dosyayı "görüş bildirmeksizin" Anayasa Mahkemesine göndermekle yükümlüdür.

Aykırılık iddiası mahkemece reddedilen taraf, bu karara karşı yedi gün içinde Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) şikâyet yoluna başvurabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu ret kararı tek başına temyiz veya istinaf konusu yapılamaz; ancak davanın esası hakkında verilen hükümle birlikte üst yargı yoluna taşınabilir.

Cevap

Mahkemenin aykırılık iddiasını ciddi görmemesi durumunda bu karar tek başına temyiz edilemez; ancak davanın esası hakkında verilen kararla birlikte üst yargı yoluna taşınabilir.

1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre; bir mahkemede görülmekte olan davada, tarafların ileri sürdüğü anayasaya aykırılık iddiası mahkemece ciddi görülmezse, bu ret kararı tek başına bir üst mahkemeye götürülemez. Bu iddia, ancak davanın esası hakkında verilecek olan son karar ile birlikte istinaf veya temyiz incelemesine dahil edilebilir. Bu düzenleme yargı ekonomisini korumayı ve davanın gereksiz yere durdurulmasını engellemeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Dava sürecinde aykırılık iddiasının değerlendirilmesi

Mahkeme hakimi, tarafların ileri sürdüğü iddianın "ciddi" olup olmadığını takdir eder.

İtiraz yolunun açılması için iddianın mahkemece ciddi bulunması anayasal bir şarttır.

Ciddiyet incelemesinin olumsuz sonuçlanması

Mahkeme iddiayı ciddi bulmazsa başvuruyu reddeder ve davayı görmeye devam eder.

Anayasa Mahkemesine dosya gönderilmesi için hakimin bu aykırılığa ikna olması gerekir.

Kanun yolu denetiminin belirlenmesi

Bu ret kararı, davanın nihai kararıyla (asıl hüküm) birleştirilir.

Yargılamanın gereksiz uzamasını önlemek amacıyla bu ara karar tek başına temyiz edilemez, asıl hükme tabi kılınmıştır.

Anahtar Kavram

İtiraz Yolunda Ciddiyet İncelemesi ve Kanun Yolu

İpuçları

Mahkemenin anayasaya aykırılık iddiasını reddetmesi, davanın durması anlamına gelmez; dava devam eder.

Bu tür ara kararlar genellikle yargılamayı hızlandırmak için tek başına temyiz edilemezler.

Anayasa'nın 152. maddesindeki 'asıl hükümle birlikte temyiz' ifadesini hatırlamaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yoluna başvurulduğunda Anayasa Mahkemesinin 5 ay içinde karar vermemesi durumunda ne yapıldığını inceleyin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 689Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı'nın Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından önerilen adaylar arasından Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçeceği üç üye ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçilecek bu üç üyeden en az ikisinin hukukçu öğretim üyesi olması zorunludur.

Adayların tamamının profesör unvanına sahip olması yasal bir zorunluluktur.

Bu üyeler doğrudan Yükseköğretim Kurulu'nun kendi üyeleri arasından belirlenir.

Boşalan her bir üyelik için Cumhurbaşkanı'na beşer aday sunulur.

Bu kontenjandan seçilen üyeler görev süreleri dolduğunda bir kez daha aday gösterilebilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilecek bu üç üyeden en az ikisinin hukukçu öğretim üyesi olması zorunludur.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'ne YÖK tarafından önerilen adaylar arasından seçilen üç üyeden en az ikisinin hukukçu öğretim üyesi olması zorunludur.

Anayasa'nın

146

. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, üç üyeyi YÖK'ün kendi üyesi olmayan hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri (profesör veya doçent) arasından göstereceği adaylar içinden seçer. Bu maddede açıkça bu üç üyeden en az ikisinin hukukçu olması gerektiği belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısını ve seçim yöntemini belirlemek

Toplam

15

üye vardır;

12

üyeyi Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi TBMM seçer.

Genel yapıyı anlamak, sorulan kontenjanın yerini saptamak için gereklidir.

Cumhurbaşkanı'nın YÖK kontenjanını incelemek

Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi YÖK'ün hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarından göstereceği adaylar arasından seçer.

YÖK kontenjanının kapsamını belirlemek için gereklidir.

Adayların niteliklerini ve sayısal zorunlulukları kontrol etmek

Her üyelik için

3

aday gösterilir ve seçilen

3

üyeden en az

2

tanesinin hukukçu olması şarttır.

Anayasa'nın

146

. maddesindeki özel şartı teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Nitelikleri

İpuçları

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısı

15

'dir ve bu üyelerin büyük çoğunluğu Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

YÖK kontenjanından seçilen üyeler akademik kökenlidir; ancak Mahkeme'nin niteliği gereği hukukçuların ağırlığı korunmuştur.

Anayasa'nın

146

. maddesini hatırlayın: YÖK tarafından sunulan üç üyenin dağılımında hukukçu olma şartı kaç üyeyi kapsar?

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin TBMM tarafından seçilen üyelerinin hangi kurumlardan (Sayıştay ve Barolar) geldiğini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 690Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nde anayasal denetimi gerçekleştiren Anayasa Mahkemesinin örgütsel yapısı, çalışma usulü ve yetki paylaşımı incelendiğinde, mahkemenin görevlerini yerine getirme biçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi; iki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışır.

Bireysel başvurular, mahkemenin bölümleri tarafından incelenir ve karara bağlanır.

Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurular ile iptal ve itiraz davaları mahkemenin Genel Kurulu tarafından karara bağlanır.

Mahkeme, Yüce Divan sıfatıyla yürüttüğü yargılamaları mahkemenin bölümlerinden birinde ve ilgili bölüm üyelerinin katılımıyla gerçekleştirir.

Anayasa değişikliğinde iptale veya siyasi partilerin kapatılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu aranır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme, Yüce Divan sıfatıyla yürüttüğü yargılamaları mahkemenin bölümlerinden birinde ve ilgili bölüm üyelerinin katılımıyla gerçekleştirir.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamaların mahkemenin bölümlerinde gerçekleştirildiği ifadesi yanlıştır; bu yargılamalar Genel Kurul tarafından yapılır.

Anayasa'nın 149. maddesine göre Anayasa Mahkemesi; siyasi partilere ilişkin dava ve başvuruları, iptal ve itiraz davalarını ve Yüce Divan yargılamalarını Genel Kurul tarafından karara bağlar. Yüce Divan yargılamalarının bölümlerde yapılması usulen mümkün değildir; bölümler sadece bireysel başvuruları karara bağlamakla yetkilidir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin örgütsel yapısını analiz etme

Anayasa Mahkemesi; iki bölüm ve bir Genel Kuruldan oluşur.

Mahkemenin çalışma düzenini belirleyen anayasal çerçeveyi anlamak için gereklidir.

Bölümlerin ve Genel Kurulun görev dağılımını inceleme

Bireysel başvurular Bölümlerce; siyasi parti davaları, iptal/itiraz davaları ve Yüce Divan yargılamaları ise Genel Kurulca yapılır.

Yanlış eşleştirmenin nerede yapıldığını tespit etmek için görev ayrımına bakılmalıdır.

Karar yeter sayılarını kontrol etme

Olağan kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınırken; anayasa değişikliği iptali ve siyasi parti kapatma/yoksun bırakma kararları üye tamsayısının

\frac{2}{3}

çoğunluğuyla alınır.

Seçeneklerdeki sayısal verilerin doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Çalışma Usulü ve Görev Bölüşümü

İpuçları

Anayasa Mahkemesinin hangi görevlerinin daha kapsamlı (tüm üyelerin katılımını gerektiren) olduğunu düşünün.

Bireysel başvurular dışındaki büyük ölçekli yargılamalar (norm denetimi, Yüce Divan, siyasi partiler) genellikle Genel Kurulda yapılır.

Yüce Divan, devletin en üst düzey görevlilerinin yargılandığı bir makamdır; bu nedenle sınırlı sayıda üyenin bulunduğu bölümlerde değil, mahkemenin tüm üyelerinin katıldığı Genel Kurulda gerçekleştirilir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini (özellikle Jandarma Genel Komutanının listeden çıkarıldığını) tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanarak; bireysel başvuruların 2010 yılında sisteme girmesiyle bölümlerin bu iş yükünü paylaştığını, ancak geleneksel ağır yargı yetkilerinin (Yüce Divan gibi) Genel Kurulda kaldığını hatırlayabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 691Soru →

2017 yılında gerçekleştirilen Anayasa değişiklikleri neticesinde Türk yargı sistemindeki askeri yargı mercileri kaldırılmış ve yüksek mahkemelerin yapısı yeniden düzenlenmiştir. Bu bilgiler ışığında, güncel anayasal düzenlemelere göre aşağıdakilerden hangisi bir 'yüksek mahkeme' statüsündedir?

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Askeri Yargıtay

Yüksek Seçim Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, güncel anayasal düzende yüksek mahkeme statüsünü koruyan dört kurumdan biridir.

Uyuşmazlık Mahkemesi; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay ile birlikte 1982 Anayasası'nda 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen dört yüksek mahkemeden biridir. Adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümündeki yüksek mahkemelerin listesini inceleyin.

Anayasa'nın 146-160. maddeleri arasında Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemeler olarak sıralanmıştır.

Yüksek mahkemelerin hangileri olduğu anayasa metninde sınırlı sayıda (tahdidi) belirtilmiştir.

2017 Anayasa değişikliklerinin yüksek mahkemeler üzerindeki etkisini değerlendirin.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) hukuk sisteminden kaldırılmıştır.

Yargıda birliğin sağlanması amacıyla askeri yüksek yargı mercilerine son verilmiştir.

Diğer yargısal kuruluşların (Sayıştay, YSK, HSK) statüsünü teyit edin.

Bu kuruluşlar yargı bölümünde yer alsa da anayasal olarak 'yüksek mahkeme' başlığı altında bulunmazlar.

Yüksek mahkeme statüsü sadece yargısal yetkiyle değil, Anayasa'nın sistematik yapısındaki başlıklandırma ile belirlenir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na Göre Yüksek Mahkemeler

İpuçları

Günümüzde sadece dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır; bunların üçü uzmanlaşmış yargı yollarının (anayasa, adli, idari) zirvesidir.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (HSK, Cumhurbaşkanı, TBMM) içeren bir tablo çalışması yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 692Soru →

Türk hukuk sisteminde mali yargılama ve denetim yetkisiyle donatılan Sayıştay, işleyişi ve kararlarının niteliği bakımından kendine özgü bir statüye sahiptir. $1982$ Anayasası'nın $160$ . maddesinde düzenlenen Sayıştay'ın yetki, sorumluluk ve anayasal konumu dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kurumun özelliklerinden biri değildir?

Anayasa metninde açıkça "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılması

Başkan ve üyelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilmesi

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini TBMM adına denetlemesi

Vergi ve benzeri mali yükümlülük uyuşmazlıklarında Danıştay kararlarının Sayıştay kararlarına üstün tutulması

Mali konularda verdiği kesin hükümler aleyhine başka bir idari yargı merciine başvurulamaması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa metninde açıkça "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılması

Cevap

Anayasa metninde açıkça "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılması ifadesi yanlıştır; çünkü Sayıştay bir yüksek mahkeme değildir.

Doğru yanıt olan seçenek, Sayıştay'ın yüksek mahkeme olduğunu iddia etmektedir. Ancak

1982

Anayasası'na göre Türkiye'de yalnızca dört yüksek mahkeme vardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay, bir denetim ve mali yargı kurumu olmasına rağmen bu statüde değildir.

Adım Adım Çözüm

Sayıştay'ın Anayasa'daki yerini belirleyin.

Sayıştay,

1982

Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerle ilgili hükümlerden hemen sonra düzenlenmiştir.

Kurumun mali yargılama yetkisinin anayasal dayanağını anlamak için gereklidir.

Anayasa'da sayılan "Yüksek Mahkemeler" listesini hatırlayın.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Sayıştay'ın bu hiyerarşik listede yer alıp almadığını kontrol etmek için gereklidir.

Sayıştay'ın denetim ve seçim usulünü değerlendirin.

TBMM adına denetim yapar ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.

Kurumun yasama organı ile olan organik bağını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü

İpuçları

Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında kaç kurum sayıldığını hatırlayın.

Sayıştay'ın mali denetimlerini kimin adına yaptığını düşünün; bu onun yasama organıyla olan bağını gösterir.

Vergi konularında Danıştay ile Sayıştay arasında bir görüş ayrılığı çıkarsa hangisinin sözünün geçtiği Anayasa'da açıkça belirtilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın hazırladığı 'Genel Uygunluk Bildirimi'nin bütçe sürecindeki rolünü ve süresini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 693Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kurulu ( $HSK$ ) üyelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından seçilme süreci ve oylama usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

TBMM Genel Kurulu'ndaki seçimlerin ikinci turunda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu sağlanamazsa, üçüncü turda en çok oyu alan aday seçilmiş sayılır.

Karma Komisyon, her bir üyelik için üç adayı; ilk turda üçte iki, ikinci turda sağlanamazsa beşte üç çoğunlukla, o da sağlanamazsa kura ile belirler.

TBMM seçeceği yedi üyeden üçünü Yargıtay üyeleri, birini Danıştay üyeleri, üçünü ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçer.

TBMM Genel Kurulu tarafından yapılacak üye seçimleri gizli oyla gerçekleştirilir.

Meclis tarafından yapılacak üye seçimi, mevcut üyelerin görev süresinin dolmasından önceki otuz gün içinde tamamlanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Genel Kurulu'ndaki seçimlerin ikinci turunda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu sağlanamazsa, üçüncü turda en çok oyu alan aday seçilmiş sayılır.

Cevap

TBMM Genel Kurulu'ndaki seçimlerin ikinci turunda sonuç alınamaması halinde, en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme (kura) usulüne başvurulur; 'en çok oyu alan seçilir' ifadesi hatalıdır.

TBMM tarafından yapılan seçimlerde (hem Karma Komisyon hem Genel Kurul aşamasında), ikinci turda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

oy) sağlanamazsa, seçim en çok oyu alan iki aday arasında yapılacak 'ad çekme' (kura) ile sonuçlandırılır. 'En çok oyu alanın seçilmesi' (basit çoğunluk) gibi bir aşama bu süreçte yer almaz.

Adım Adım Çözüm

TBMM tarafından seçilecek üye sayısının ve kontenjanların belirlenmesi.

Toplam

7

üye:

3

Yargıtay,

1

Danıştay,

3

Öğretim Üyesi/Avukat.

Anayasal dağılımın bilinmesi ilk adımdır.

Karma Komisyondaki aday belirleme usulünün incelenmesi.

Her üyelik için

3

aday belirlenir (

2/3

çoğunluk

\rightarrow

3/5

çoğunluk

\rightarrow

Ad Çekme).

Seçim sürecinin ilk aşaması Karma Komisyondur.

Genel Kurul aşamasındaki oylama ve kura kuralının teyit edilmesi.

1

. Tur:

2/3

2

. Tur:

3/5

, sonuç alınamazsa en çok oyu alan iki aday arasında Kura.

Genel Kurul'da da Karma Komisyondakine paralel bir 'ad çekme' (kura) mekanizması işler; basit çoğunlukla üye seçilemez.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçiminde Nitelikli Çoğunluk ve Kura Usulü

İpuçları

HSK seçim süreci, tıkanmaları önlemek için tasarlanmış çok aşamalı bir yapıya sahiptir.

Meclis seçimlerinde aranan çoğunluklar sırasıyla üye tamsayısının

2/3

3/5

oranlarıdır.

Eğer nitelikli çoğunluklar sağlanamazsa, kazananı belirlemek için 'basit çoğunluk' değil, şansa dayalı bir 'kura' yöntemi kullanılır.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın geri kalan 4 üyesinin Cumhurbaşkanı tarafından hangi yargı kollarından seçildiğini tekrar etmeniz konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 694Soru →

İdari yargı düzeninin en yüksek karar organı olan Danıştay, $1982$ Anayasası uyarınca hem bir temyiz mercii hem de kanunla belirlenen belirli uyuşmazlıklar için "ilk derece mahkemesi" sıfatıyla görev yapmaktadır. Buna göre, Danıştay'ın teşkilat yapısı ve görev yetkilerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir ve bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakar.

Üyelerinin dörtte üçü Cumhurbaşkanı tarafından, dörtte biri ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından on iki yıl için seçilir.

Danıştay üyeleri dokuz yıl için seçilirler ve görev süresi sona eren bir üye, Danıştay Genel Kurulu kararıyla bir kez daha seçilebilir.

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde görüş bildirmek, Danıştay'ın en yüksek yargısal görevidir.

Adli yargı mahkemelerinden verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olup, belediyelerin çıkardığı yönetmelikleri ilk derecede denetler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir ve bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakar.

Cevap

Üyelerinin dörtte birinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi ve ülke çapındaki yönetmeliklerin ilk derece mahkemesi olarak denetlenmesi ifadesi doğrudur.

Danıştay üyelerinin seçiminde

1/4

oranında Cumhurbaşkanı,

3/4

oranında HSK yetkilidir. Ayrıca Danıştay, sadece bir temyiz mercii değil; bakanlıkların ülke genelini ilgilendiren yönetmelikleri gibi belirli konularda davaların doğrudan açıldığı ilk derece mahkemesidir.

Adım Adım Çözüm

Seçim usulünü doğrula

Üyelerin

1/4

'ü Cumhurbaşkanı,

3/4

'ü HSK tarafından seçilir.

Anayasal dağılımı belirlemek için.

İlk derece mahkemesi sıfatını analiz et

Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin ülke çapındaki düzenleyici işlemleri ilk derecede Danıştay'da görülür.

Danıştay'ın hangi davalara doğrudan baktığını saptamak için.

Görev süresi ve niteliğini kontrol et

Süre

12

yıldır, tekrar seçim yoktur ve imtiyaz görüşü idari bir görevdir.

Yanıltıcı seçenekleri elemek için.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Çift Başlı Yetki Yapısı ve Seçim Usulü

İpuçları

Danıştay üyelerinin seçiminde HSK'nın ağırlığı daha fazladır.

Daha Fazla Pratik

Danıştay Başsavcısı'nın nasıl seçildiğini ve idari görevlerinin kapsamını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 695Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan güncel hükümler çerçevesinde, Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve üyelerin seçim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur; bu üyelerin

12

'si Cumhurbaşkanı,

3

'ü ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sayıştay Genel Kurulu'nun her boş üyelik için göstereceği adaylar arasından toplam

5

üye seçer.

Anayasa Mahkemesi üyeleri

9

yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üye bir kez daha aynı göreve seçilebilir.

Mahkemeye üye seçilebilmek için

40

yaşını doldurmuş olmak ve yükseköğrenim görmüş olmak yeterlidir.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nden seçilen üyelerle birlikte toplam üye sayısı

17

'dir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi toplam $15$ üyeden oluşur; bu üyelerin $12$ 'si Cumhurbaşkanı, $3$ 'ü ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur; bu üyelerin

12

'si Cumhurbaşkanı,

3

'ü ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Anayasa Mahkemesi

15

üyeden oluşur. Bu üyelerin

12

'sini Cumhurbaşkanı;

3

'ünü ise Türkiye Büyük Millet Meclisi seçer. TBMM bu üyelerden

2

'sini Sayıştay Genel Kurulu'nun,

1

'ini ise Baro Başkanlarının göstereceği adaylar arasından belirler.

Adım Adım Çözüm

Toplam üye sayısını teyit et.

Anayasa Mahkemesi

15

üyeden oluşmaktadır.

2017

Anayasa değişikliği sonrası üye sayısı bu şekilde güncellenmiştir.

Seçim yetkisine sahip organları ve dağılımı belirle.

Üyelerin

3

'ü TBMM,

12

'si Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın

146

. maddesi seçim yetkisini bu iki organ arasında paylaştırmıştır.

Görev süresi ve yaş haddi kriterlerini kontrol et.

Üyeler

12

yıl için seçilir (

45

yaş alt sınırı,

65

yaş emeklilik).

Bu kriterler mahkemenin bağımsızlığı ve sürekliliği için anayasal güvence altındadır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Kompozisyonu ve Seçim Mercileri

İpuçları

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısının kaç olduğunu hatırlayın.

Üyeleri seçen iki temel anayasal organ olan Cumhurbaşkanı ve TBMM'nin sayısal dağılımına odaklanın.

Mahkeme toplam

15

kişiden oluşur ve büyük çoğunluğu (

12

üye) Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin hangi kurum ve meslek grupları arasından seçildiğini listeleyerek çalışmaya devam edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 696Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi, devletin üst düzey yetkililerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı "Yüce Divan" sıfatıyla yargılama yetkisine sahiptir. $2017$ anayasa değişiklikleri sonrası yürürlüğe giren güncel düzenlemeler ışığında, Yüce Divan'a sevk edilmenin ve yargılama sonucunda mahkûm olmanın ilgili makam sahiplerinin hukuki statüsü üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında Yüce Divan'a sevk kararı alınması görevlerini sona erdirmez, makamın düşmesi için mahkûmiyet kararı gerekir.

Hakkında Yüce Divan'a sevk kararı verilen Cumhurbaşkanı, yargılama süreci tamamlanana kadar yetkilerini kullanamaz ve yerine TBMM Başkanı vekalet eder.

Yüce Divan'da yargılanıp beraat eden bir Bakanın, sevk kararıyla sona eren bakanlık görevi herhangi bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden iade edilir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, hem şahsi suçları hem de görevleriyle ilgili suçları nedeniyle Yüce Divan'da yargılanırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer.

Cevap

Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer.

Doğru ifade, Cumhurbaşkanının görevinin sona ermesi için sadece Yüce Divan'a sevk edilmesinin yeterli olmadığını, seçilmeye engel bir suçtan ötürü mahkûmiyet kararının verilmiş olması gerektiğini belirtmektedir (

1982

Anayasası m.

105

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının durumunu incele

Anayasa Madde

105

: Cumhurbaşkanı sevk edildiğinde seçim kararı alamaz; ancak sadece seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet durumunda görevi sona erer.

Yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanının istikrarını korumak için mahkûmiyet şartı aranmıştır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların durumunu incele

Anayasa Madde

106

: Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sevk anında sona erer.

Siyasi sorumluluk ve kamu güveni gereği yargılama başladığı anda görevden el çektirilirler.

Seçenekleri karşılaştır

Cumhurbaşkanı için mahkûmiyet, yardımcılar/bakanlar için ise sevk kararı görevi bitirir.

Anayasal düzenlemelerdeki bu ince ayrım, sorunun çözüm anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılamasının Makam Üzerindeki Hukuki Etkileri

İpuçları

Cumhurbaşkanı ile Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Yüce Divan'a sevk edilme sonuçları Anayasa'nın farklı maddelerinde (

105

106

) düzenlenmiştir.

Bakanlar ve yardımcıları için 'sevk' (referral) anı kritiktir; Cumhurbaşkanı için ise 'mahkûmiyet' (conviction) anı belirleyicidir.

Anayasa'nın

105

. maddesine göre Cumhurbaşkanı, Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm olursa görevi sona erer; ancak sadece sevk edilmesi seçim kararı almasını engeller, görevini bitirmez.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi için TBMM'de gereken üye tam sayısı çoğunluklarını (üçte iki, salt çoğunluk vb.) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 697Soru →

Yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi, yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözümlemek üzere kendi içinde hangi bölümlere ayrılmıştır?

Hukuk ve Ceza bölümleri

İdari ve Vergi bölümleri

Sivil ve Askeri bölümler

Hukuk ve İdari bölümler

Genel ve Özel bölümler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuk ve Ceza bölümleri

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi, Hukuk ve Ceza bölümleri olmak üzere iki ana bölümden oluşur.

Uyuşmazlık Mahkemesi, hem hukuk uyuşmazlıklarını hem de ceza yargılamasından doğan görev uyuşmazlıklarını çözmek amacıyla 'Hukuk Bölümü' ve 'Ceza Bölümü' olarak ikiye ayrılmıştır. Her bölüm bir başkan ve altışar asıl, altışar yedek üyeden oluşur.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yasal dayanağını hatırla.

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun.

Mahkemenin iç yapısı bu kanunla düzenlenmiştir.

Mahkemenin teşkilat yapısını analiz et.

Kanunun 1. maddesine göre mahkeme, Hukuk ve Ceza bölümlerine ayrılır.

Adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkların niteliğine göre uzmanlaşmış bölümler gerekir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Teşkilat Yapısı

İpuçları

Mahkemenin sadece idari yargıdaki gibi bir uzmanlık değil, aynı zamanda adli yargıdaki suçlarla ilgili uyuşmazlıklara da baktığını düşünün.

Mahkeme bölümleri, yargılama türüne (özel hukuk ve kamu hukuku cezai işlemleri) göre isimlendirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu'nun hangi durumlarda toplandığını araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 698Soru →

1982 Anayasası'na göre, uyuşmazlıkların çözümünde görev alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkileri ve diğer yüksek mahkemelerle olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Mahkemenin başkanı, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve salt çoğunlukla seçilir.

Yargıtay ve Sayıştay arasındaki hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlamakla yetkilidir.

Sadece mahkemelerin kendilerini görevli saydığı 'olumlu görev uyuşmazlıkları' durumunda inceleme yapabilir.

Üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından yüksek hakimler arasından doğrudan atanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre, Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözer. Ancak, eğer uyuşmazlığın taraflarından biri Anayasa Mahkemesi ise veya Anayasa Mahkemesi'nin bu konuda bir kararı varsa, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır. Bu durum AYM'nin diğer mahkemeler üzerindeki anayasal üstünlüğünün bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevinin belirlenmesi

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözümlemek.

Yargı kolları arasındaki çatışmaları önlemek için kurulmuş bir yüksek mahkemedir.

Anayasa Mahkemesi (AYM) ile olan hiyerarşik ilişkinin kontrol edilmesi

Diğer mahkemeler ile AYM arasında uyuşmazlık çıkarsa AYM kararı geçerli olur.

Anayasa'nın 158. maddesindeki açık hüküm gereği AYM'nin yargısal üstünlüğü korunur.

Mahkeme başkanının seçilme usulünün hatırlanması

Başkan AYM tarafından görevlendirilir.

Mahkemenin idari özerkliği olsa da başkanlık makamı AYM üyeliği ile bağlantılıdır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi'nin Karar Üstünlüğü

İpuçları

Bu mahkeme, farklı yargı kolları (örneğin hukuk mahkemesi ile idare mahkemesi) çatıştığında devreye girer.

Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) tüm mahkemeler üzerindeki özel durumunu ve 158. maddeyi hatırlayın.

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı AYM'den gelir ve AYM'nin kararları her zaman bu mahkemenin kararlarından önceliklidir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin hangi durumlarda Yüce Divan sıfatıyla yargılama yaptığını inceleyerek yargı konusundaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 699Soru →

1982 Anayasası’nın 160. maddesinde düzenlenen Sayıştay, mali yargı yetkisiyle donatılmış anayasal bir kuruluştur. Sayıştay’ın işleyişi ve hukuk sistemindeki yeri hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, kurumun "yargısal" niteliği ile "yüksek mahkeme" statüsü arasındaki farklar göz önüne alındığında yanlıştır?

Sayıştay kararlarının "kesin hüküm" teşkil etmesi ve bu kararlara karşı (kanunda belirtilen yargılamanın iadesi gibi özel durumlar hariç) başka bir yargı merciine başvurulamaması, kurumun fonksiyonel bir yargı işlevi yürüttüğünü gösterir.

Sayıştay'ın Anayasa'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılmaması, bu kurumun verdiği mali yargı kararlarının kural olarak idari yargı denetimine (İdare Mahkemeleri veya Danıştay) açık olduğu sonucunu doğurur.

Sayıştay’ın Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetim yapması, kurumun yasama organının bütçe hakkını koruma misyonuyla doğrudan ilişkilidir ve bu durum başkan ve üyelerinin Meclis tarafından seçilmesini açıklar.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararının esas alınması, Sayıştay'ın hiyerarşik olarak bir yüksek mahkeme kabul edilmemesinin anayasal bir sonucudur.

Sayıştay üyelerinin görevlerini yerine getirirken hâkimlik ve savcılık teminatına sahip olmaları, mali yargılama sürecinde yürütme organından bağımsız hareket edebilmelerini güvence altına alan bir mekanizmadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay'ın Anayasa'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılmaması, bu kurumun verdiği mali yargı kararlarının kural olarak idari yargı denetimine (İdare Mahkemeleri veya Danıştay) açık olduğu sonucunu doğurur.

Cevap

Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmaması, kararlarının idari yargı denetimine açık olduğu anlamına gelmez; aksine Sayıştay'ın mali konulardaki kararları kesin hükümdür ve bunlara karşı idari yargıya başvurulamaz.

Sayıştay, 1982 Anayasası'na göre bir yüksek mahkeme değildir. Ancak Anayasa'nın 160. maddesi, Sayıştay'ın sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlayacağını ve bu kararlar aleyhine idari yargı yoluna başvurulamayacağını hüküm altına almıştır. Dolayısıyla, kurumun yüksek mahkeme olmaması, kararlarının idari yargı denetimine tabi olduğu sonucunu doğurmaz; aksine mali konularda idari yargı yolu kapalıdır.

Adım Adım Çözüm

Sayıştay'ın Anayasa'daki yerini ve statüsünü belirle.

Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiştir ancak 'Yüksek Mahkemeler' (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) arasında sayılmamıştır.

Kurumun anayasal statüsünü doğru saptamak, yargısal gücünün sınırlarını anlamak için gereklidir.

Sayıştay kararlarının hukuki sonuçlarını analiz et.

Anayasa'nın 160. maddesine göre Sayıştay'ın mali konulardaki hükümleri 'kesin hüküm' niteliğindedir.

Kesin hüküm kavramı, bu kararların normal şartlarda başka bir merci tarafından değiştirilemeyeceğini ifade eder.

Sayıştay kararları ile idari yargı (Danıştay/İdare Mahkemeleri) ilişkisini değerlendir.

Anayasa, Sayıştay'ın kesin hükümleri aleyhine idari yargı yoluna başvurulmasını açıkça yasaklamıştır.

Sayıştay bir yüksek mahkeme olmasa da, kendi alanında (mali yargı) nihai karar vericidir; dolayısıyla 'idari yargı denetimine açıktır' ifadesi hukuken hatalıdır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Mali Yargı Yetkisi ve Kesin Hüküm Niteliği

İpuçları

Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeleri (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) hatırlayın. Sayıştay bu listede var mı?

Bir kararın 'kesin hüküm' olması, o karara karşı normal kanun yollarının (istinaf, temyiz, iptal davası) kapalı olması demektir.

Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmaması ile kararlarının Danıştay'a götürülüp götürülemeyeceği arasındaki ilişkiyi Anayasa madde 160 üzerinden değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın hangi kurumları denetleyemeyeceğini (örneğin OYAK veya siyasi partilerin doğrudan denetimi) araştırarak denetim kapsamını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya tersten yaklaşarak; 'Sayıştay kararına karşı Danıştay'da dava açılabilir mi?' sorusunu sorun. Anayasa 'açılamaz' dediği için, denetime açık olduğunu iddia eden seçenek hatalı olacaktır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 700Soru →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi görevleriyle ilgili suçlardan dolayı belirli makam sahiplerini "Yüce Divan" sıfatıyla yargılama yetkisine sahiptir. 2017 yılı Anayasa değişiklikleri de dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında yer almaz?

Milletvekilleri

Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Sayıştay Başkanı ve üyeleri

Genelkurmay Başkanı

Hava Kuvvetleri Komutanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Milletvekilleri, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanan makam sahipleri arasında bulunmazlar.

Milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olmalarına rağmen, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde yargılanacak makam sahipleri arasında sayılmamışlardır. Bu listede yasama organından sadece TBMM Başkanı yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

Yüce Divan'ın hangi kurum olduğunu tespit etme

Yüce Divan görevini Anayasa Mahkemesi yerine getirir.

Anayasa'nın 148. maddesi bu yetkiyi Anayasa Mahkemesi'ne vermiştir.

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin listesini kontrol etme

Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, Yüksek Yargı üyeleri ve Kuvvet Komutanları listededir.

Makam sahiplerinin görev suçları nedeniyle yargılanacağı yer Anayasa ile sabitlenmiştir.

Milletvekillerinin hukuki statüsünü değerlendirme

Milletvekilleri (TBMM Başkanı hariç) Yüce Divan kapsamı dışındadır.

Milletvekilleri için genel yargılama usulleri ve yasama dokunulmazlığı kuralları geçerlidir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'da yargılanma yetkisi ve kapsamı

İpuçları

Yüce Divan'da sadece Anayasa'da ismi tek tek sayılan üst düzey devlet görevlileri yargılanır.

TBMM Başkanı dışındaki yasama üyeleri (milletvekilleri) bu listede yer almaz.

2017 değişiklikleriyle yürütme kanadından kimlerin (Bakanlar ve CB Yardımcıları) eklendiğini, kimlerin çıkarıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan yargılamasında savcılık görevini kimin yaptığını ve kararlara karşı itiraz yolunu araştırın.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 35 / 47Sonraki

Yargı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar