Yargı

927 soru

Türkiye'de adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay'da görev yapacak üyelerin ve bu mahkemenin idari/yargısal işleyişinde kritik rol oynayan Cumhuriyet Başsavcısının belirlenme usulleri birbirinden farklılık göstermektedir.

Buna göre, 1982 Anayasası çerçevesinde Yargıtay üyelerinin ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının seçimiyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Cumhuriyet Başsavcısı ise Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyeleri TBMM tarafından gizli oyla seçilirken, Cumhuriyet Başsavcısı doğrudan Yargıtay üyeleri arasından HSK tarafından belirlenir.

Hem Yargıtay üyeleri hem de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı doğrudan Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından atanır.

Yargıtay üyeleri ve Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından yaptığı seçimle doğrudan belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Cumhuriyet Başsavcısı ise Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamının Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilmesi, Cumhuriyet Başsavcısının ise Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilen 5 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından 4 yıllığına atanmasıdır.

Doğru yanıt olan seçenek, Yargıtay üyelerinin tamamının HSK tarafından seçildiğini ve Cumhuriyet Başsavcısının Yargıtay Genel Kurulunun gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanınca atandığını belirterek 1982 Anayasası'ndaki güncel düzenlemeyi tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay üye seçim sistemini hatırla

Yargıtay üyelerinin tamamı (adli yargı mensupları oldukları için) Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Yargı bağımsızlığı ve kariyer meslek düzeni gereği adli yargı üyeleri HSK tarafından belirlenir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçim usulünü incele

Yargıtay Genel Kurulu kendi üyeleri arasından 5 aday belirler. Cumhurbaşkanı bu 5 aday arasından birini Cumhuriyet Başsavcısı olarak atar.

Başsavcılık makamı, devletin cezai takibat gücünü temsil ettiği için yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Verilen bilgileri seçeneklerle karşılaştır

Üyeleri HSK'nın seçtiği, Başsavcıyı ise Cumhurbaşkanının atadığı seçenek doğrudur.

Anayasa'nın 154. maddesindeki düzenlemeye tam uyum sağlanmaktadır.

Anahtar Kavram

Yargıtay'da Üye ve Başsavcı Seçimindeki Yetki Farklılığı

İpuçları

Yargıtay ve Danıştay'ın üye seçim usulleri birbirinden farklıdır; birinde Cumhurbaşkanının üye seçme yetkisi varken diğerinde yoktur.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin seçim usulü ile karşılaştırmalı bir tablo oluşturarak aradaki farkı netleştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 822Soru →

$1982$ Anayasası’nın 'Yargı' bölümünde düzenlenen yüksek mahkemeler; kuruluşları, üye seçimleri ve başkanlarının belirlenme usulleri bakımından farklı anayasal hükümlere tabidir. Bu mahkemelerin yapısal özellikleri ve anayasal statüleri dikkate alındığında, yüksek mahkemelerin işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Danıştay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından kendi içinde birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Anayasa Mahkemesi üyelerinin bir kısmı Türkiye Büyük Millet Meclisi, bir kısmı ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerden oluşur.

Sayıştay, mali nitelikli kesin hüküm vermesine ve kararlarına karşı başka bir yargı yoluna gidilememesine rağmen anayasal tasnifte bir yüksek mahkeme değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, mahkemenin kendi üyeleri arasından değil, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Türkiye'deki yüksek mahkemeler arasında başkanını kendi içinden seçmeyen tek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay üyeleri kendi başkanlarını seçerken; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından yine Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'ndaki yüksek mahkemeleri belirle.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere

4

adet yüksek mahkeme bulunmaktadır.

Soruda geçen 'yüksek mahkemeler' ifadesinin hangi kurumları kapsadığını bilmek temel adımdır.

Yüksek mahkemelerin başkanlık seçim usullerini karşılaştır.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kendi başkanlarını kendi üyeleri arasından seçerken; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından görevlendirilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık usulü, diğer yüksek mahkemelerden ayrılan en önemli yapısal farktır.

Sayıştay ve diğer organların anayasal statüsünü teyit et.

Sayıştay ve HSK yargı bölümünde yer alsa da 'yüksek mahkeme' değildir. Danıştay ve Yargıtay ise ilgili yargı kollarının son inceleme mercileridir.

Çeldirici seçeneklerin (Danıştay, Yargıtay, Sayıştay) doğruluğunu kontrol ederek yanlış olanı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemeler ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlık İstisnası

İpuçları

Yüksek mahkemelerin listesini hatırla: AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Yüksek mahkemelerden birinin başkanı dışarıdan (başka bir yüksek mahkemeden) gelir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının kim tarafından ve hangi üyeler arasından seçildiğine odaklan.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay arasındaki 'kesinlik' ve 'yüksek mahkeme' statüsü farkını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 823Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) yapısı ve üyelerinin seçim süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun Başkanı, Yargıtay üyeleri arasından gizli oyla seçilen bir üyedir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilecek yedi üyenin üçü Yargıtay, biri Danıştay üyeleri arasından; üçü ise hukukçu öğretim üyeleri veya avukatlar arasından seçilir.

Kurul üyeleri

6

yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üye bir daha seçilemez.

Adalet Bakanı Yardımcısı (Müsteşar), Kurulun seçimle gelen üyeleri arasında yer alır.

Kurulun toplam

22

üyesi bulunur ve bu üyelerin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilecek yedi üyenin üçü Yargıtay, biri Danıştay üyeleri arasından; üçü ise hukukçu öğretim üyeleri veya avukatlar arasından seçilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilen 7 üyenin kontenjan dağılımı 3 Yargıtay, 1 Danıştay ve 3 hukukçu öğretim üyesi/avukat şeklindedir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu toplam

13

üyeden oluşur. Bu üyelerden

7

tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilir. Bu

7

üyenin kendi içindeki dağılımı ise Anayasa uyarınca;

3

üye Yargıtay üyeleri,

1

üye Danıştay üyeleri ve

3

üye de hukukçu öğretim üyeleri veya avukatlar arasından olacak şekildedir.

Adım Adım Çözüm

Kurulun toplam üye sayısını ve doğal üyeleri belirleyin.

13

üye. Başkan (Adalet Bakanı) ve Doğal Üye (Adalet Bakan Yardımcısı).

Kurulun genel yapısını anlamak için doğal ve seçilmiş üye ayrımı yapılmalıdır.

TBMM'ye ayrılan kontenjanı ve bu kontenjanın iç dağılımını inceleyin.

TBMM toplam

7

üye seçer.

Anayasa, yargı organları ile akademik/serbest hukukçular arasında bir denge gözetmiştir.

TBMM kontenjanındaki kaynakları doğrulayın.

3

Yargıtay +

1

Danıştay +

3

Hukukçu Öğretim Üyesi/Avukat =

7

Üye.

Yargıtay ve Danıştay'ın Kurul üzerindeki temsil oranlarını belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.

Anahtar Kavram

HSK Üye Yapısı ve Seçim Dağılımı

İpuçları

HSK'nın toplam üye sayısı uğurlu olmayan bir sayı olarak bilinen

13

'tür.

Meclis tarafından seçilen üyelerin büyük çoğunluğu yüksek mahkemelerden (

4

üye) ve serbest hukukçulardan (

3

üye) gelir.

TBMM'nin seçtiği

7

üyenin

3

'ü Yargıtay'dan,

1

'i Danıştay'dan gelmektedir; geri kalanlar ise hukukçu öğretim üyeleri veya avukatlardır.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın iki daire halinde çalıştığını ve kararlarına karşı sadece 'ihraç' (meslekten çıkarma) kararına karşı yargı yolunun açık olduğunu inceleyin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 824Soru →

1982 Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Kurul

13

üyeden oluşur; başkanı Adalet Bakanı, tabii üyesi ise Adalet Bakan Yardımcısıdır.

Kurul toplam

22

üyeden oluşur ve üyelerin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Kurulun başkanı Yargıtay Başkanıdır ve üyeler

6

yıl için görev yaparlar.

Kurul

11

üyeden oluşur ve üyelerin tamamı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Kurulun tabii üyesi bulunmamaktadır;

13

üyenin tamamı seçimle belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul $13$ üyeden oluşur; başkanı Adalet Bakanı, tabii üyesi ise Adalet Bakan Yardımcısıdır.

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu

13

üyeden oluşur; bu yapıda Adalet Bakanı başkan, Adalet Bakan Yardımcısı ise tabii üyedir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu, 1982 Anayasası'ndaki güncel düzenlemelere göre toplam

13

üyeden oluşmaktadır. Bu üyelerin ikisi tabii (doğal) üyedir: Adalet Bakanı (Başkan sıfatıyla) ve Adalet Bakan Yardımcısı. Geriye kalan

11

üyenin

7

'si TBMM,

4

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Adım Adım Çözüm

Kurulun toplam üye sayısını belirle.

13

üye.

2017 Anayasa değişikliği ile üye sayısı

13

olarak sabitlenmiştir.

Kurulun başkanlık makamını ve tabii üyelerini tespit et.

Başkan: Adalet Bakanı, Tabii Üye: Adalet Bakan Yardımcısı.

Anayasa gereği bu iki makam kurulun doğal parçasıdır.

Geriye kalan seçilmiş üyelerin dağılımını kontrol et.

7

üye TBMM,

4

üye Cumhurbaşkanı.

Toplam

11

seçilmiş üye ve

2

tabii üye ile

13

sayısına ulaşılır.

Anahtar Kavram

HSK'nın Üye Yapısı ve Başkanlığı

İpuçları

HSK üyelerinin bir kısmını meclis, bir kısmını Cumhurbaşkanı seçer ancak iki kişi koltuğu gereği oradadır.

Kurulun başkanı yürütme kanadından bir bakandır.

Kurul toplam

13

kişidir ve Adalet Bakanı bu kurulun doğal başkanıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurul üyelerinin görev sürelerini ve tekrar seçilip seçilemeyeceklerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 825Soru →

Türk anayasal sistematiğinde yer alan yüksek mahkemelerin yapısal özellikleri ve üyelerinin belirlenme usulleri dikkate alındığında, bu mahkemelerin oluşumu ve işleyişi hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi anayasanın mevcut hükümleriyle tam olarak örtüşmektedir?

Yargıtay Genel Kurulu'nu oluşturan üyelerin bir kısmı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından, bir kısmı ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilerek göreve atanır.

Anayasa Mahkemesi üyelerinin tamamı; Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay Genel Kurullarının kendi üyeleri arasından göstereceği üçer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları gidermekle görevli mahkemenin başkanı, bu mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve salt çoğunlukla seçilir.

Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenen Sayıştay ile yasama bölümünde düzenlenen Yüksek Seçim Kurulu, kararlarının kesinliği nedeniyle yüksek mahkeme statüsünde kabul edilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Danıştay üyelerinin dörtte üçünün Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte birinin ise Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği bilgisi doğrudur.

Türk hukuk sisteminde yüksek mahkemelerin seçim usulleri farklılık gösterir. Anayasa'nın 155. maddesi uyarınca Danıştay üyelerinin %75'i (dörtte üçü) Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından idari yargı hakim ve savcıları arasından, geri kalan %25'i (dörtte biri) ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Bu durum Danıştay'ın hem bir yargı organı hem de idarenin en üst istişare mercii olma niteliğiyle uyumludur.

Adım Adım Çözüm

Anayasal statüdeki yüksek mahkemeleri listelemek.

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Sayıştay, HSK veya YSK gibi kurumların yüksek mahkeme olmadığını teyit etmek için gereklidir.

Danıştay'ın üye seçim oranlarını anayasa hükmüne göre kontrol etmek.

Anayasa madde 155 uyarınca üyelerin 3/4'ünün HSK, 1/4'ünün Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği görülür.

Seçim oranları doğrudan anayasal bir bilgidir.

Yargıtay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'ndeki özel durumları incelemek.

Yargıtay üyelerinin tamamının HSK tarafından seçildiği, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın ise AYM'den geldiği tespit edilir.

Seçeneklerdeki yanlış bilgileri elemek için bu detayların bilinmesi şarttır.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Üye Seçimi ve Statüsü

İpuçları

Türkiye'de anayasaya göre sadece 4 tane yüksek mahkeme olduğunu ve Sayıştay ile YSK'nın bunlardan biri olmadığını hatırlayın.

Yargıtay ve Danıştay arasındaki en temel farklardan biri, Danıştay üyelerinin bir kısmının doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesidir.

Danıştay üyelerinin seçimindeki 3/4 ve 1/4 oranını anımsamaya çalışın; Cumhurbaşkanı sadece dörtte birini seçebilmektedir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının görev süresi ve asıl/yedek üye yapısı üzerine ek çalışma yapılması tavsiye edilir.

Alternatif Yöntem

Yüksek mahkemeleri 'AYDU' (Anayasa, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) olarak şifreleyip, bu mahkemelerin üye seçimlerindeki 'karma' (AYM, Danıştay, Uyuşmazlık) veya 'tekil' (Yargıtay) yapılarını karşılaştırarak çözüme ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 826Soru →

Uyuşmazlık Mahkemesi, Türk yargı sisteminde farklı yargı kolları arasındaki yetki ve hüküm uyuşmazlıklarını sonlandırmakla görevli uzmanlaşmış bir yüksek mahkemedir. Bu mahkemenin işleyişi ve diğer mahkemelerle olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevlidir.

Mahkemenin Başkanlığı, Anayasa Mahkemesince kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Uyuşmazlık Mahkemesi kararları kesin nitelikte olup bu kararlara karşı başka bir yargı mercine başvurulamaz.

Yargıtay ve Danıştay ile arasında hiyerarşik bir ast-üst ilişkisi bulunmayıp sadece uyuşmazlık durumunda devreye girer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı kolları arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi'nin değil, Anayasa Mahkemesi'nin kararının esas alınacağı ifadesi yanlıştır.

Türk yargı sisteminde, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler (adli veya idari) arasında bir görev uyuşmazlığı çıkarsa, Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gidilmez; doğrudan Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır. Seçeneklerde bu durumun tersi iddia edildiği için bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanını belirle.

Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.

Anayasa'nın

158

. maddesi mahkemenin görevini bu şekilde tanımlar.

Mahkemenin idari yapısını kontrol et.

Başkan, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gelir.

Bu durum, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemelerle olan özel koordinasyonunu sağlar.

Özel hiyerarşi kuralını (istisnayı) hatırla.

Anayasa Mahkemesi (AYM) dahil olan uyuşmazlıklarda AYM kararı üstündür.

Uyuşmazlık Mahkemesi sadece AYM dışındaki yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmede yetkilidir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev Sınırı ve AYM Üstünlüğü

İpuçları

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının hangi kurumdan geldiğini ve mahkemenin hangi yargı kollarını (adli-idari) uzlaştırdığını düşünün.

Mahkemenin her uyuşmazlıkta yetkili olup olmadığını sorgulayın; özellikle Anayasa Mahkemesi işin içindeyse sistem farklı işler.

Anayasa'nın

158

. maddesi, 'Anayasa Mahkemesi kararı' ile diğer mahkeme kararları çatışırsa kimin dediğinin olacağını açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üye yapısını (Yargıtay ve Danıştay'dan gelen üyeler) inceleyerek mahkemenin karma yapısını pekiştirin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 827Soru →

Türk anayasal düzeninde adli yargı kolunun en üst merci olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı, üye seçimi ve başkanlık makamlarının belirlenme usulleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir ifadedir?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından gizli oyla seçilmektedir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilir.

Yargıtay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kişi iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından doğrudan belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından doğrudan belirlenir.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili'nin belirlenme usulü, Cumhuriyet Başsavcısı ile aynıdır ve Cumhurbaşkanı tarafından adaylar arasından seçilerek gerçekleştirilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu veya başka bir iç organ tarafından doğrudan belirlenmez. Anayasa'nın 154. maddesine göre; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay üye seçimini analiz etme

Yargıtay'ın tüm üyeleri HSK tarafından seçilir (Anayasa m. 154).

Adli yargı bağımsızlığını sağlamak için üyeler idari bir organ tarafından değil, HSK tarafından belirlenir.

Başsavcılık makamını inceleme

Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulu'nun gösterdiği 5 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından 4 yıl için seçilir.

Yürütme ile yargı arasındaki denge mekanizması gereği atama yetkisi Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.

Başkanlık seçimini değerlendirme

Birinci Başkan, üyeler arasından salt çoğunlukla seçilir.

Kurumun kendi içinden demokratik yollarla liderini belirlemesi kuralıdır.

Anahtar Kavram

Yargıtay'da Seçim ve Atama Usulleri

İpuçları

Yargıtay'da hem 'seçim' (üyelerin kendi içindeki oylaması) hem de 'atama' (Cumhurbaşkanı'nın onayı) süreçleri birlikte işletilen makamları düşünün.

Cumhuriyet Başsavcısı ile Başsavcıvekili'nin anayasal statüleri ve göreve gelme usulleri birbirine paraleldir.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın, diğer yüksek mahkemelerden farklı olarak bir 'daire başkanı' veya 'üye' sıfatıyla değil, doğrudan makam bazında nasıl belirlendiğini pekiştirmek için seçim sürelerini karşılaştırın.

Tahmini Süre:1m 45s

Soru 828Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesinin kuruluşu ve üyelerinin seçim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı; Yargıtay'dan üç, Danıştay'dan ise iki üyeyi, ilgili yüksek mahkeme genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek üçer aday içinden seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulundan, bir üyeyi ise baro başkanlarının kendi aralarından göstereceği üçer aday içinden gizli oyla seçer.

Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan seçilecek beş üyenin; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hakim-savcılar ve en az beş yıl görev yapmış raportörler arasından olması gerekir.

Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilebilmek için adayların, seçim tarihinde en az kırk yaşını doldurmuş olması ve yükseköğrenim görmüş olması anayasal bir zorunluluktur.

Anayasa Mahkemesi üyeleri on iki yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin üçte iki çoğunluk kararıyla bir kez daha seçilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı; Yargıtay'dan üç, Danıştay'dan ise iki üyeyi, ilgili yüksek mahkeme genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek üçer aday içinden seçer.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay'dan 3 ve Danıştay'dan 2 üyeyi, bu mahkemelerin genel kurullarınca önerilen adaylar arasından seçmesi doğrudur.

Anayasa'nın güncel metnine göre Anayasa Mahkemesi üyelerinin

5

tanesi yüksek yargı organlarından (Yargıtay ve Danıştay) gelmektedir. Yargıtay Genel Kurulu kendi üyeleri arasından her boş yer için

3

aday gösterir ve Cumhurbaşkanı bunlar arasından

3

üye seçer. Aynı usul Danıştay için de geçerlidir ancak Danıştay'dan seçilen üye sayısı

2

'dir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısını ve genel dağılımını hatırla.

Mahkeme toplam

15

üyeden oluşur.

12

üyeyi Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi TBMM seçer.

Seçim yetkisinin hangi organlarda olduğunu belirlemek için temel yapı bilinmelidir.

Cumhurbaşkanı'nın seçtiği

12

üyenin kaynaklarını analiz et.

Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

), YÖK (

3

) ve doğrudan (

4

) şeklinde bir dağılım vardır.

Yüksek mahkemelerden gelen üye sayılarının doğru eşleştirilmesi gerekir.

TBMM'nin seçtiği

3

üyenin kaynaklarını ve aday belirleme usulünü incele.

Sayıştay (

2

) ve baro başkanlarının önerdiği serbest avukatlar (

1

) arasından seçim yapılır.

TBMM'nin aday havuzunu belirleyen 'serbest avukatlar' ibaresi 'baro başkanları' ile karıştırılmamalıdır.

Seçilme kriterlerini (yaş ve süre) kontrol et.

Asgari yaş

45

, görev süresi

12

yıl ve tekrar seçilme yasağı vardır.

Genel seçilme yeterlilikleri teknik ayrıntılar içerir ve elenme sebebidir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Kompozisyonu ve Seçim Kaynakları

İpuçları

Mahkemenin toplam üye sayısı

15

'dir ve

2017

yılındaki askeri yargının kaldırılması kararıyla bu sayıya ulaşılmıştır.

TBMM ve Cumhurbaşkanı arasındaki üye seçim oranını düşünün:

3

üye TBMM,

12

üye Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Adaylık yaş sınırının diğer yüksek mahkemelerden veya milletvekilliğinden daha yüksek (

45

) olduğunu ve görev süresinin tekrarı olmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçilme yeterlilikleri ile HSK üyelerinin seçilme usullerini karşılaştırarak benzerlik ve farkları not ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 829Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçmek

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar vermek

Milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin TBMM kararlarına karşı yapılan iptal istemlerini incelemek

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya uygunluğunu denetlemek

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) başkan ve üyelerini atamak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Denetleme Kurulu (DDK) başkan ve üyelerini atamak

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu başkan ve üyelerini atamak Anayasa Mahkemesinin görevi değildir.

Doğru yanıt olan seçenek, yürütme organına (Cumhurbaşkanına) ait bir yetkiyi ifade etmektedir. 1982 Anayasası'na göre Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir ve üyeleri bizzat Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin temel yetki alanlarını hatırla.

Norm denetimi, bireysel başvuru, Yüce Divan yargılaması ve siyasi parti işleri.

Yüksek mahkemelerin sınırlarını belirlemek için temel görevlerini bilmek gerekir.

Seçeneklerdeki idari ve yargısal işlemleri ayırt et.

Üst düzey kamu görevlisi atama yetkisi yürütme organına aittir.

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kuruluştur.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yargısal ve İdari Görev Dağılımı

İpuçları

Anayasa Mahkemesi bir yargı organıdır; devletin idari kadrolarına atama yapmak genellikle yürütmenin görevidir.

Devlet Denetleme Kurulu'nun kime bağlı olduğunu ve üyelerinin kim tarafından belirlendiğini düşünün.

Cumhurbaşkanına doğrudan bağlı olan kurulların (DDK, MGK vb.) yönetici atamaları yargı organları tarafından yapılmaz.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayamayacağı kişileri (örneğin Milletvekilleri) çalışarak yetki sınırlarını daha iyi kavrayabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 830Soru →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası ve $2247$ sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin teşkilat yapısı, üye yapısı ve diğer yüksek mahkemelerle olan ilişkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mahkemenin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir ve bu görevlendirme nedeniyle başkanın Anayasa Mahkemesi’ndeki üyeliği sona ermez.

Adli ve idari yargı mercileri arasında hem görev (yetki) uyuşmazlıklarını hem de aynı konuya ilişkin kesinleşmiş kararlar arasındaki hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlar.

Anayasa Mahkemesi ile diğer yargı mercileri arasında görev uyuşmazlığı çıktığında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin hakemliğine başvurulmaz; doğrudan Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.

Uyuşmazlık Mahkemesi’nin asıl ve yedek üyeleri; Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından, Sayıştay ise kendi üyeleri arasından seçtiği temsilcilerle mahkemenin oluşumuna katılır.

Mahkeme, yargısal faaliyetlerini Hukuk ve Ceza bölümleri aracılığıyla yürütür; ancak adli ve idari yargı kararları arasındaki hüküm uyuşmazlıkları Genel Kurul tarafından incelenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi’nin asıl ve yedek üyeleri; Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından, Sayıştay ise kendi üyeleri arasından seçtiği temsilcilerle mahkemenin oluşumuna katılır.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerinin Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay tarafından seçildiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Sayıştay bu mahkemeye üye seçmez.

Doğru cevap, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üye yapısındaki hatayı gösteren seçenektir.

1982

Anayasası ve

2247

sayılı Kanun'a göre Uyuşmazlık Mahkemesi; bir başkan ile altı asıl, altı yedek üyeden oluşur. Başkan, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilirken; üyelerin yarısı Yargıtay, diğer yarısı ise Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilir. Sayıştay'ın bu mahkemeye üye seçme veya temsilci gönderme yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasal dayanağı analiz etme

1982

Anayasası'nın

158

. maddesi ve

2247

sayılı Kanun incelenir.

Yüksek mahkemelerin kuruluş esasları ancak anayasa ve ilgili kanunla belirlenebilir.

Üye kaynaklarını belirleme

Başkanın Anayasa Mahkemesi'nden; üyelerin ise sadece Yargıtay ve Danıştay'dan geldiği görülür.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli (Yargıtay) ve idari (Danıştay) yargı kolları arasındaki ihtilafları çözmek için bu iki koldan gelen üyelerle kurulur.

Sayıştay'ın konumunu değerlendirme

Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olarak Uyuşmazlık Mahkemesi'ne üye gönderme yetkisinin olmadığı tespit edilir.

Sayıştay bir denetim ve yargı organı olsa da, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanına giren adli-idari yargı ayrımının bir parçası değildir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluş ve Üye Yapısı

İpuçları

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hangi yargı kolları (adli, idari vb.) arasındaki sorunları çözdüğünü hatırlayın.

Yargıtay adli yargının, Danıştay ise idari yargının en üst merciidir. Mahkeme üyelerinin bu iki koldan gelmesi mantıklıdır.

Sayıştay bir yüksek mahkeme olsa da, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluşunda yer almaz.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin diğer mahkemelerle olan görev uyuşmazlığındaki mutlak üstünlüğü konusunu tekrar edin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 831Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca düzenlenen 'bireysel başvuru' (Anayasa şikâyeti) yoluna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yapılabilmesi için temel hak ihlaline doğrudan bir 'Kanun' veya 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' hükmünün yol açmış olması gerekir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma ehliyetine sahiptir.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde yerindelik denetimi yaparak idari işlem ve eylemlerin hukuka uygunluğunu denetler.

Başvurunun kabul edilebilmesi için ihlal edilen hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki ortak koruma alanında bulunması gerekir.

Başvuru, ihlale yol açan işlemin öğrenildiği tarihten itibaren

60

gün içinde ve herhangi bir kanun yoluna başvurulmadan doğrudan yapılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvurunun kabul edilebilmesi için ihlal edilen hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki ortak koruma alanında bulunması gerekir.

Cevap

İhlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer alması şarttır.

Bireysel başvurunun temel şartlarından biri, ihlal edilen hakkın 'Anayasa' ve 'Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanında yer almasıdır. Sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan veya tam tersi olan haklar için bu yola başvurulamaz.

Adım Adım Çözüm

Başvuru konusunu belirleme

Sadece Anayasa ve AİHS ortak alanındaki haklar incelenebilir.

Bireysel başvurunun anayasal çerçevesi bu iki metnin kesişim kümesini esas alır.

Başvuru şartlarını kontrol etme

Olağan kanun yollarının (İstinaf, Temyiz vb.) tamamının tüketilmiş olması gerekir.

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur.

Süre kontrolü yapma

Nihai kararın tebliğinden itibaren

30

günlük süre içinde başvuru yapılmalıdır.

Hak düşürücü sürenin geçirilmemesi kabul edilebilirlik şartıdır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu ve Süre Bakımından Kapsamı

İpuçları

Bireysel başvurunun hangi uluslararası sözleşme ile uyumlu olması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru kapsamı dışında kalan 'sosyal ve ekonomik haklar' ile 'yasama işlemlerini' içeren soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 832Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi olmasının yanı sıra, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında görüş bildirmekle görevli olan anayasal kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Danıştay

Sayıştay

Yargıtay

Anayasa Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay

Cevap

Danıştay, idari yargı alanındaki en yüksek mahkeme ve devletin en yüksek danışma organıdır.

Doğru cevap Danıştay'dır.

1982

Anayasası'na göre Danıştay; idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir (temyiz). Aynı zamanda, kanunla gösterilen hallerde ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar ve Başbakanlık veya Cumhurbaşkanlığınca gönderilen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirir.

Adım Adım Çözüm

Soru kökündeki anahtar kavramları belirleyin.

"İdari yargı" ve "en yüksek mahkeme" ifadeleri idari yargı koluna işaret eder.

Türk yargı sistemi farklı kollara ayrılmıştır; soru idari yargı kolunu sormaktadır.

Danışmanlık (görüş bildirme) görevini analiz edin.

İmtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş bildirme görevi Danıştay'ın idari görevleri arasındadır.

Danıştay'ın sadece yargısal değil, aynı zamanda idari bir niteliği de bulunmaktadır.

Doğru kurumu teşhis edin.

İdari yargının zirvesinde bulunan ve danışma görevi olan kurum Danıştay'dır.

1982

Anayasası'nın

155

. maddesi Danıştay'ı bu şekilde tanımlar.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın İdari ve Yargısal Statüsü

İpuçları

Bu kurum hem bir mahkeme hem de devletin 'akıl hocası' (danışma organı) niteliğindedir.

İdari davaların en son incelendiği yer olan bu mahkeme, yürütme ile ilgili belgeleri inceler.

Şu anki sisteme göre idari yargı kolunun zirvesindeki en yetkili kurumdur.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin kaçının HSK, kaçının Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 833Soru →

$1982$ Anayasası'nda öngörülen anayasa yargısı denetimi kapsamında, bir olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) hükümlerine karşı doğrudan doğruya iptal davası (soyut norm denetimi) açılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu dava, kararnamenin Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren

60

gün içinde açılmalıdır.

TBMM'de grubu bulunan tüm siyasi partiler, üye sayılarına bakılmaksızın bu davayı açma yetkisine sahiptir.

İptal davası açma süresi, kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren

90

gündür.

TBMM üye tamsayısının en az onda biri (

1/10

) tutarındaki milletvekilleri bu davayı açabilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine Anayasa Mahkemesinde sadece şekil (biçim) bakımından iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu dava, kararnamenin Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren $60$ gün içinde açılmalıdır.

Cevap

Soyut norm denetimi kapsamında Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı açılacak iptal davası, kararnamenin Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren

60

gün içinde açılmalıdır.

Doğru ifade, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin yayımından itibaren

60

gün içinde davanın açılması gerektiğini belirten ifadedir. Bu süre anayasal bir kuraldır ve hem kanunlar hem de İçtüzük için de geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

Norm türünü belirle

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)

Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan normların (Kanun, CBK, İçtüzük) süreleri ve yetkili mercileri farklılık gösterebilir.

Dava açma süresini kontrol et

60

gün

1982

Anayasası'nın

151

. maddesi uyarınca iptal davası açma süresi hak düşürücü bir süredir ve yayım tarihinden itibaren başlar.

Dava açmaya yetkili olanları (aktif meşruiyet) hatırla

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve

1/5

oranında milletvekili (

120

kişi)

Bu yetki sınırlı bir çevrede tutulmuştur ve her siyasi parti grubuna veya düşük sayıdaki milletvekili topluluğuna verilmemiştir.

Anahtar Kavram

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) Süre ve Yetki

İpuçları

İptal davası açma sürelerini ve yetkili organları Anayasa'nın

150

151

. maddelerinde arayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin denetimindeki özel süre ve kapsam sınırlamalarını (sadece şekil,

10

gün) tekrar edin.

Tahmini Süre:45s

Soru 834Soru →

$1982$ Anayasası’nın "Yargı" bölümünde mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı gibi temel ilkelerin ardından, yargı kollarının en üst mercilerini ifade eden "Yüksek Mahkemeler" tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi güncel anayasal düzende bu başlık altında düzenlenen yüksek mahkemelerden biridir?

Sayıştay

Yüksek Seçim Kurulu

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Uyuşmazlık Mahkemesi

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi,

1982

Anayasası'nda açıkça sayılan yüksek mahkemelerden biridir.

Uyuşmazlık Mahkemesi; adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli olan ve

1982

Anayasası'nda tahdidi olarak sayılan dört yüksek mahkemeden biridir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'daki Yüksek Mahkemeleri Hatırla

Güncel düzende yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

1982

Anayasası'nın yargı bölümü bu kurumları sınırlı sayıda (tahdidi) belirlemiştir.

2017

Değişikliklerini Kontrol Et

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılmıştır.

Yargıda birlik ilkesi gereği askeri yargı kolları genel yargı sistemine dahil edilmiştir.

Seçenekleri Ele

Sayıştay, YSK ve HSK anayasal organlar olmasına rağmen "yüksek mahkeme" listesinde değildir.

Bu kurumların görev tanımları ve anayasal konumları mahkeme statüsünden farklıdır.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayımı

İpuçları

Anayasa'da sadece dört tane yüksek mahkeme sayılmıştır; kurumun adında 'Yüksek' kelimesinin geçmesi her zaman yüksek mahkeme olduğu anlamına gelmez.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi yüksek mahkeme üyeleri arasından seçildiğini incelemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:45s

Soru 835Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişikliği sonrasında Anayasa Mahkemesinin üye yapısı ve seçim usulü yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinin güncel yapısı ve üyelerin seçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mahkeme toplam

15

üyeden oluşur; bu üyelerin

12

tanesi Cumhurbaşkanı,

3

tanesi ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Askeri yargının temsil edilmesi amacıyla üyelerin bir kısmı Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi genel kurullarınca gösterilen adaylar arasından seçilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, kendisine ayrılan üyeliklerin tamamını Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarının kendi üyeleri arasından belirleyeceği adaylar arasından seçer.

Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilebilmek için

40

yaşını doldurmuş olmak yeterli olup, görev süresi biten bir üye bir kez daha seçilebilir.

Mahkeme üyelerinin tamamı hukuk fakültesi mezunu olmak zorundadır ve seçim süreci sadece yüksek mahkeme üyeleri arasından yürütülür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme toplam $15$ üyeden oluşur; bu üyelerin $12$ tanesi Cumhurbaşkanı, $3$ tanesi ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur ve bu üyelerin

12

'si Cumhurbaşkanı,

3

'ü ise TBMM tarafından seçilir.

Doğru ifade, mahkemenin

15

üyeden oluştuğunu ve seçim yetkisinin

12

'ye

3

şeklinde Cumhurbaşkanı ile TBMM arasında bölündüğünü belirten seçenektir.

Adım Adım Çözüm

Üye sayısını kontrol et.

15

üye.

2017

değişikliği ile üye sayısı

17

'den

15

'e indirilmiştir.

Seçim yetkisini analiz et.

12

üye Cumhurbaşkanı,

3

üye TBMM.

Yürütme ve yasama organları arasında dengeli bir seçim dağılımı öngörülmüştür.

Aday havuzlarını doğrula.

Askeri yargı üyeliği kaldırılmıştır.

Askeri mahkemelerin kapatılması sonucu bu kontenjanlar iptal edilmiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Üye Yapısı ve Seçim Usulü

İpuçları

Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısının

2017

yılında yapılan değişiklikle azaldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin hangi meslek gruplarından (avukat, bürokrat, hakim vb.) seçilebildiğine dair detaylı tabloyu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 836Soru →

$1982$ Anayasası’nın "Yargı" bölümünde düzenlenen mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri ışığında, Türk yargı sisteminin işleyişine dair aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Yürütme organı, yargısal faaliyetlerin hızlandırılması ve etkinliği amacıyla görülmekte olan davaların içeriğine dair mahkemelere genelge gönderebilir.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olarak görev yaparlar.

Hâkimler ve savcılar, kendileri istemedikçe Anayasa'da belirtilen

65

yaş sınırından önce emekliye sevk edilemezler.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması, ilgili hâkimin aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılmasına gerekçe gösterilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yürütme organı, yargısal faaliyetlerin hızlandırılması ve etkinliği amacıyla görülmekte olan davaların içeriğine dair mahkemelere genelge gönderebilir.

Cevap

Yürütme organının yargısal faaliyetlerin hızlandırılması amacıyla mahkemelere genelge gönderebileceği ifadesi yanlıştır.

Doğru cevap, yürütme organının mahkemelere genelge gönderebileceğini iddia eden ifadedir.

1982

Anayasası'nın

138.

maddesi; hiçbir organ, makam veya merciin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremeyeceğini, genelge gönderemeyeceğini ve telkinde bulunamayacağını kesin bir dille yasaklamıştır. Bu yasak, Adalet Bakanlığı dahil tüm yürütme birimlerini kapsar.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 138. maddesinin (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incelenmesi

Hiçbir organ, makam, merci veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği sonucuna ulaşılır.

Yargı bağımsızlığını korumak için dış müdahalelerin anayasal düzeyde yasaklanması gerekir.

Hâkimlik teminatı ve idari bağın değerlendirilmesi

Hâkimlerin mesleki olarak bağımsız olduğu ancak idari yönden Adalet Bakanlığına bağlı olduğu, azlolunamayacağı ve

65

yaşından önce emekli edilemeyeceği doğrulanır.

Yargı yetkisinin tarafsızlığı, hâkimlerin kişisel güvenceleriyle (teminat) doğrudan ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Emir-Talimat Yasağı

İpuçları

Anayasa'nın

138.

maddesindeki 'hiçbir makam emir ve talimat veremez, genelge gönderemez' kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) arasındaki yapısal farkları inceleyerek yargı bağımsızlığının kurumsal boyutunu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 837Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen mali denetim ve yargı yetkisi kapsamında Sayıştay ile ilgili;

I. Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenmiştir.
II. Başkan ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
III. Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

İkinci ve üçüncü önermeler doğrudur; Sayıştay üyeleri TBMM tarafından seçilir ve vergi uyuşmazlıklarında Danıştay kararı esastır.

Doğru olan seçenek, Sayıştay'ın üyelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçildiğini ve vergi gibi mali konularda Danıştay ile yaşanacak kararlar arası uyuşmazlıklarda Danıştay kararının üstün tutulacağını ifade eden önermeleri içerir. Sayıştay, idari ve mali yargı yetkisi kullanan bir hesap mahkemesi olmasına rağmen anayasal olarak yüksek mahkemeler arasında sayılmamıştır.

Adım Adım Çözüm

Sayıştay'ın anayasal statüsünü kontrol edin.

Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 160. maddesinde düzenlenmiştir ancak 'Yüksek Mahkemeler' listesinde (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) yer almaz.

Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olup olmadığını saptamak birinci önermenin yanlış olduğunu gösterir.

Seçim usulünü inceleyin.

Anayasa'nın 160. maddesine göre Sayıştay Başkan ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Kurumsal bağımsızlık ve denetim yetkisinin kaynağını doğrular (İkinci önerme doğrudur).

Diğer yargı organları ile çatışma durumunu değerlendirin.

Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Anayasa'nın açık hükmüdür (Üçüncü önerme doğrudur).

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Görevleri

İpuçları

Anayasa'da sadece dört tane yüksek mahkeme sayıldığını ve Sayıştay'ın mali denetim organı olduğunu unutmayın.

Sayıştay'ın TBMM adına denetim yaptığını düşünürseniz, üyelerinin kim tarafından seçileceğini tahmin edebilirsiniz.

Vergi uyuşmazlıklarında, idari yargının zirvesi olan Danıştay ile Sayıştay karşı karşıya gelirse Danıştay'ın sözü geçer.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın 'Genel Uygunluk Bildirimi'ni TBMM'ye hangi süre zarfında sunduğunu çalışarak mali denetim sürecini pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 838Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı ve üyelerinin belirlenme süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyeleri, Yargıtay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından 12 yıl için seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca belirlenen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin görev süresi 4 yıl olup, görev süresi dolan bir üye aynı usulle yeniden seçilebilir.

Yargıtay Birinci Başkanı ve başkanvekilleri, Cumhurbaşkanı tarafından Yargıtay üyeleri arasından doğrudan atanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca belirlenen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili seçimi, Yargıtay üyelerinin seçiminden farklı bir usule tabidir. Yargıtay Genel Kurulu kendi içinden

5

aday belirler ve bu adaylar arasından seçimi Cumhurbaşkanı yapar. Bu durum yargı içindeki bir makamın belirlenmesinde yürütmenin sınırlı yetkisini gösterir.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay üye seçim usulünü belirle.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Anayasa madde

154

uyarınca adli yargı hakim ve savcıları arasından seçim yapılır.

Cumhuriyet Başsavcısı seçim usulünü incele.

Genel Kurul

5

aday belirler, Cumhurbaşkanı bu adaylardan birini seçer.

Yargıtay'ın en üst idari temsilcisi olan Başsavcılık makamı için yürütme ve yargı arasında dengeli bir seçim usulü öngörülmüştür.

Görev sürelerini karşılaştır.

Üyeler

12

yıl (tek sefer), Başsavcı

4

yıl (tekrar seçilebilir) görev yapar.

Yüksek yargı üyeliğinde süreklilik ve bağımsızlık için uzun ve tek seferlik süreler belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Seçim Usulleri (Üye vs. Başsavcı Ayrımı)

İpuçları

Yargıtay üyelerini seçen kurul ile Başsavcıyı seçen makamın farklı olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üye seçim oranları ile Yargıtay üye seçimini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkı netleştirin.

Tahmini Süre:50s

Soru 839Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunun Anayasa'ya sadece şekil (biçim) bakımından aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açmaya yetkili olanlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri

Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve siyasi parti genel başkanları

Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda biri

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Türkiye Barolar Birliği

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri

Cevap

Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili)

Doğru seçenek,

1982

Anayasası'nın 150. maddesine tam uyum sağlamaktadır. Kanunların şekil bakımından denetlenmesi istemi sadece Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri (mevcut durumda

120

milletvekili) tarafından ileri sürülebilir. Bu davada hak düşürücü süre ise Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren

10

gündür.

Adım Adım Çözüm

İptal davasına konu olan normu ve denetim türünü belirleme.

Norm: Kanun, Denetim Türü: Şekil (Biçim).

Anayasa'da kanunların şekil ve esas bakımından denetimi için yetkili süjeler farklılık göstermektedir.

Anayasa'nın 150. maddesindeki (İptal Davası Yetkisi) sınırlamaları hatırlama.

Şekil bozukluğuna dayalı iptal davalarında yetki daraltılmıştır.

Yasama işlemlerinin istikrarını korumak amacıyla şekil denetimi sadece belirli mercilere bırakılmıştır.

Yetkili süjeleri ve sayısal sınırları doğrulama.

Cumhurbaşkanı ve

1/5

oranında milletvekili (

120

kişi).

Kanunların şekil denetiminde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi bulunmamaktadır.

Anahtar Kavram

İptal Davasında Şekil Bakımından Denetim Yetkisi

İpuçları

Kanunların şekil ve esas bakımından denetiminde yetkili olanların aynı listeye sahip olmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin denetiminde hem dava açmaya yetkili olanları hem de denetimin kapsamını (sadece şekil) tekrar edin.

Tahmini Süre:50s

Soru 840Soru →

$1982$ Anayasası’na göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını kendi üyeleri arasından seçmek

Kamu Başdenetçisini seçmek

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararlarına karşı yapılan itirazları karara bağlamak

Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından denetlemek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Başdenetçisini seçmek

Cevap

Kamu Başdenetçisini seçmek, Anayasa Mahkemesinin değil, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görevleri arasındadır.

Kamu Başdenetçisini (Ombudsman) seçme yetkisi

1982

Anayasası uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) verilmiştir. Bu işlem bir parlamento kararı niteliğindedir ve Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında yer almaz.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin (AYM) yargısal görevlerini analiz et.

AYM; norm denetimi, bireysel başvuru, Yüce Divan yargılaması ve siyasi parti kapatma davaları gibi temel görevlere sahiptir.

AYM'nin görev alanı anayasal denetim ve yüksek yargılama ile sınırlıdır.

TBMM'nin denetim ve seçim görevlerini ayırt et.

Kamu Başdenetçiliği kurumu TBMM Başkanlığına bağlıdır ve başdenetçi Meclis tarafından seçilir.

Yürütmenin denetlenmesi kapsamında yer alan Ombudsmanlık müessesi yasama organı ile ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve AYM Görev Ayrımı

İpuçları

Seçeneklerde yer alan görevlerden biri doğrudan yasama organı olan TBMM'nin idari denetim mekanizmasıyla ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayamayacağı kişileri (örneğin Milletvekilleri, Vali, Emniyet Genel Müdürü) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

ÖncekiSayfa 42 / 47Sonraki

Yargı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik