Examkin

Yargı

927 soru

Soru 801Soru →

19821982 Anayasası’na göre, yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Kesinleşmiş bir yargı kararının, ilgili kamu kurumu tarafından "ödenek yetersizliği" gerekçe gösterilerek bir sonraki bütçe döneminde uygulanacağının bildirilmesi, aşağıdaki anayasal esaslardan hangisine doğrudan aykırılık teşkil eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme kararlarının yerine getirilmesinin hiçbir suretle geciktirilemeyeceği ilkesi

Cevap

Mahkeme kararlarının yerine getirilmesinin hiçbir suretle geciktirilemeyeceği ilkesi
Doğru cevap, mahkeme kararlarının yerine getirilmesinin geciktirilemeyeceği ilkesidir; çünkü 19821982 Anayasası'nın 138138. maddesi, idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceğini ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceğini emreder. Mali yetersizlikler bu emre aykırı davranmak için geçerli bir hukuki mazeret teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın hukuki niteliğini belirle
Bir idari makamın kesinleşmiş yargı kararını "ödenek" gibi bir sebeple ileri bir tarihe ertelemesi söz konusudur.
Anayasal sınırların hangi noktada aşıldığını tespit etmek için eylemin türü belirlenmelidir.
2
Anayasa'nın 138138. maddesini hatırla
Madde metni: "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez."
Yargı kararlarının idare üzerindeki bağlayıcılığının sınırlarını görmek için ilgili anayasa maddesi temel alınır.
3
Durumu anayasal hükümle karşılaştır
"Ödenek yetersizliği" gibi idari veya mali gerekçeler, anayasal "geciktirilemez" kuralının bir istisnası değildir.
Anayasanın üstünlüğü ilkesi gereği, hiçbir alt düzenleme veya mazeret anayasal emrin önüne geçemez.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Kararların Bağlayıcılığı

İpuçları

1
Anayasa'nın 138138. maddesinin son fıkrasında idarenin mahkeme kararları karşısındaki ödevi açıkça belirtilmiştir.
2
İdare, kesinleşmiş bir kararı ne değiştirebilir ne de uygulamasını erteleyebilir.
3
Bütçe veya personel gibi mazeretler, yargı kararının derhal yerine getirilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Daha Fazla Pratik

Hâkimlik ve savcılık teminatının istisnalarını (suçtan hüküm giyme, sağlık vb.) inceleyerek bu konudaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 802Soru →

19821982 Anayasası'nın 152152. maddesinde düzenlenen "Anayasa'ya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" (somut norm denetimi / itiraz yolu) sürecinde; bir mahkemenin, taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasını Anayasa Mahkemesine (AYM) taşıyabilmesi için öncelikle saptaması gereken hukuki şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtiraz konusu olan hükmün o davada uygulanacak bir norm olması ve iddianın ciddi bulunması

Cevap

Mahkemenin itiraz yoluna başvurabilmesi için öncelikle ilgili hükmün davada "uygulanacak norm" olduğunu ve iddianın "ciddi" olduğunu saptaması gerekir.
Doğru cevap olan ifade, somut norm denetiminin işletilebilmesi için Anayasa'nın 152152. maddesinde öngörülen 'uygulanacak norm' ve 'iddianın ciddiyeti' şartlarını tam olarak yansıtmaktadır. Bir mahkemenin AYM'ye gidebilmesi için uyuşmazlığın o kural olmadan çözülemeyeceğini (uygulanacak norm) ve Anayasa'ya aykırılık iddiasının tutarlı (ciddi) olduğunu saptaması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Görülmekte olan davada uyuşmazlığın çözümünde dayanak alınan hukuk kuralı belirlenir.
Uygulanacak normun tespiti.
Somut norm denetimi sadece mahkemenin önündeki davayı sonuçlandırırken kullanacağı kurallar için yapılabilir.
2
Tarafların ileri sürdüğü aykırılık iddiası mahkemece hukuki temel yönünden değerlendirilir.
İddianın ciddiyetine kanaat getirilmesi.
Mahkeme iddiayı ciddi bulmazsa veya kendiliğinden aykırılık kanaatine varmazsa itiraz yoluna başvuramaz.
3
Şartlar sağlandığında mahkeme davayı durdurur ve dosyayı AYM'ye gönderir.
Başvuru sürecinin başlatılması.
AYM'nin karar vermesi için mahkemenin kararı beklemesi (55 ay) anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Somut norm denetimi (itiraz yolu) için mahkemenin önünde bakılmakta olan bir davanın bulunması ve itiraz edilen normun o davada uygulanacak kural olması gerekir.

İpuçları

1
Bu denetim yolu için mahkemenin elinde 'bakılmakta olan bir dava' olmalıdır.
2
Mahkeme, Anayasa'ya aykırı bulduğu kuralın davanın sonucunu gerçekten etkileyip etkilemeyeceğine (uygulanabilirlik) bakar.
3
Kanun kuralı o davada kullanılmayacaksa, Anayasa'ya aykırı olsa bile mahkeme AYM'ye başvuramaz; yani kuralın 'uygulanacak norm' olması şarttır.

Daha Fazla Pratik

AYM'nin bir itirazı esastan reddetmesi durumunda aynı hüküm için kaç yıl süreyle tekrar itiraz başvurusunda bulunulamayacağını (10 yıl kuralı) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 803Soru →

Bir iş mahkemesinde görülmekte olan bir hizmet tespiti davasında, mahkeme hakimi uyuşmazlığın çözümünde temel alınacak olan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmıştır.

19821982 Anayasası'na göre, "somut norm denetimi" (itiraz yolu) olarak adlandırılan bu denetim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi başvuruyu 55 ay içinde karara bağlamazsa, mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükmüne göre sonuçlandırır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi başvuruyu 55 ay içinde karara bağlamazsa, mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükmüne göre sonuçlandırır.
Doğru ifadeye göre, Anayasa Mahkemesi kendisine gelen itiraz başvurusunu 55 ay içinde sonuçlandırmazsa, davaya bakan mahkeme mevcut kanuna göre yargılamayı bitirir. Ancak AYM kararı esas karar kesinleşmeden gelirse mahkeme buna uymak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Davanın niteliğini ve uygulanacak kuralı belirle.
Görülmekte olan bir dava ve bu davada uygulanacak bir kanun veya CBK hükmü bulunmalıdır.
Somut norm denetiminin temel şartı 'bakılmakta olan bir dava' ve 'uygulanacak kural' olmasıdır.
2
Aykırılık iddiasının ciddiyetini veya hakimin kanısını değerlendir.
Hakim kendiliğinden veya tarafların iddiasını ciddi bularak Anayasa Mahkemesine başvurur.
Mahkeme yetkisi, denetimin başlaması için asıldır.
3
Anayasa Mahkemesinin karar süresini kontrol et.
55 aylık bekleme süresi başlar.
Anayasa, yargılamanın makul sürede bitmesi için Anayasa Mahkemesine 55 aylık bir süre sınırı koymuştur.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Süreçleri ve Kısıtlamaları

İpuçları

1
İtiraz yolu (Somut Norm Denetimi) ile iptal davası (Soyut Norm Denetimi) arasındaki farkları ve bekleme sürelerini hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesinin kendisine gelen dosyayı incelemek için ne kadar süresi olduğunu ve bu süre dolarsa yerel mahkemenin ne yapacağını düşünün.
3
AYM için belirlenen süre 55 aydır; eğer bu sürede karar çıkmazsa yerel mahkeme mevcut kanuna göre hüküm kurar.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki farkları tablo halinde çalışarak süreleri ve yetkili organları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 804Soru →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa değişikliklerinin yargısal denetimi (soyut norm denetimi) kapsamında açılacak olan iptal davası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir ve dava açma süresi Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 1010 gündür.

Cevap

Anayasa değişiklikleri yalnızca şekil bakımından denetlenebilir ve dava açma süresi Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gündür.
Anayasa'nın 148. maddesine göre, Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir. Şekil denetimi; teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu ve ivedilikle görüşülememe şartlarına uyulup uyulmadığı ile sınırlıdır. Bu dava, değişikliğin Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 gün içinde açılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa değişikliğinin denetim kapsamını analiz et.
Sadece Şekil Denetimi (Esas denetimi yapılamaz).
Anayasa'nın 148. maddesi anayasa değişikliklerinin içeriğinin (esas) denetlenmesini kesin olarak yasaklamıştır.
2
Dava açma süresini belirle.
10 Gün.
Kanunlar için esas davası 60 gün olsa da, anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimi için süre 10 gündür.
3
Dava açmaya yetkili özneleri tespit et.
Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tam sayısının 1/5'i (120120 milletvekili).
Siyasi parti grupları kanunlar için dava açabilirken, anayasa değişiklikleri için bu yetkiye sahip değildirler.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliklerinin Denetim Rejimi

İpuçları

1
Anayasa değişikliklerinin denetimi, kanunların denetimine göre hem içerik hem de süre açısından çok daha kısıtlıdır.

Daha Fazla Pratik

Kanunların şekil bakımından denetimi ile Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi arasındaki yetkili makam ve süre benzerliklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 805Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yapacağı yargılamalarda savcılık görevini aşağıdakilerden hangisi yerine getirir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekili

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekili
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekili seçeneği doğrudur çünkü 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesine göre Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla baktığı davalarda savcılık görevini yürütmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını yetkilendirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'ın hangi mahkeme olduğunu belirle.
Anayasa Mahkemesi.
19821982 Anayasası uyarınca üst düzey devlet görevlilerini yargılama yetkisi bu sıfatla Anayasa Mahkemesine verilmiştir.
2
Yüce Divan'da uygulanan yargılama usulünü hatırla.
Ceza yargılaması usulü uygulanır.
Yüce Divan bir ceza mahkemesi gibi çalıştığı için iddia makamı (savcı) bulunmak zorundadır.
3
Anayasa'da belirtilen savcılık makamını tespit et.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekili.
Anayasa Madde 148148 açıkça bu görevi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tanımlamıştır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'ın Yapısı ve Savcılık Makamı

İpuçları

1
Yüce Divan bir ceza mahkemesi mantığıyla çalışır.
2
Savcılık görevi, Anayasa'da açıkça bir yüksek mahkemenin başsavcısına verilmiştir.
3
Bu görev, adli yargının en üst makamı olan Yargıtay'ın başındaki savcıya aittir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan kararlarına karşı gidilebilecek olan 'yeniden inceleme' başvuru yolunu araştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 806Soru →

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlal edildiği iddia edilen hakkın hem 1982 Anayasası'nda düzenlenen temel hak ve özgürlüklerden olması hem de Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve buna ek protokoller kapsamında yer alması şarttır.

Buna göre, aşağıdaki haklardan hangisinin ihlal edildiği iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılması mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dilekçe hakkı

Cevap

Dilekçe hakkı, 1982 Anayasası'nda düzenlenmiş olsa da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer almadığı için bireysel başvuruya konu edilemez.
Bireysel başvuru yapılabilmesi için 'çifte güvence' şartı aranır. Dilekçe hakkı 1982 Anayasası'nın 74. maddesinde düzenlenmiş bir haktır ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi bu hakkı içermez. Bu nedenle, dilekçe hakkının ihlali iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvuru kapsamını belirle
Başvuru için hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS (ve ek protokoller) içinde olması gerekir.
Anayasa Mahkemesi'nin yargı yetkisi bu iki metnin ortak kesişim kümesiyle sınırlandırılmıştır.
2
Seçeneklerdeki hakları karşılaştır
Mülkiyet, adil yargılanma, özel hayat ve işkence yasağı her iki metinde de mevcuttur. Ancak dilekçe hakkı sadece Anayasa'da yer alır.
Dilekçe hakkı bir vatandaşlık hakkı olup AİHS'in koruduğu medeni ve siyasi haklar listesinde bulunmaz.
3
Sonuca ulaş
Dilekçe hakkı bireysel başvuru dışındadır.
Ortak koruma alanında yer almayan haklar için Anayasa Mahkemesine gidilemez.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Kapsamı (Ortak Koruma Alanı)

İpuçları

1
Bireysel başvuru için hakkın sadece Anayasa'da olması yetmez; uluslararası bir sözleşme olan AİHS'te de geçmesi gerekir.
2
Sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmı (eğitim ve mülkiyet hariç) ile bazı siyasi haklar AİHS kapsamında olmadığı için başvuru dışıdır.
3
Vatandaşlık ödevi olan veya sadece devlete karşı idari bir talep niteliği taşıyan 'Dilekçe Hakkı' gibi haklar AİHS'in koruma listesinde yoktur.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru yapılabilmesi için tüketilmesi gereken 'olağan kanun yolları' kavramını ve başvuru süresini (30 gün) tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Hangi hakların kapsamda olduğunu ezberlemek yerine, AİHS'in daha çok klasik hakları (kişi hakları ve mülkiyet gibi) koruduğunu, Türk Anayasası'ndaki 'Dilekçe', 'Vatan Hizmeti', 'Vergi Ödevi' gibi hakları kapsamadığını hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 807Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında 'Anayasa'ya uygunluk denetimi' merkezi bir yer tutsa da, bazı yasama ve yürütme işlemleri bu denetimin kapsamı dışında bırakılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin yargısal denetim yetkisi dışında kalmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğu

Cevap

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, anayasal denetim kapsamı dışındadır.
Anayasa'nın 148148. maddesinin ilk fıkrasında açıkça belirtildiği üzere; olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz. Bu durum, hukuk sistemimizde anayasal denetimin istisnalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisindeki işlemleri belirle
Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (olağan dönem), TBMM İçtüzüğü ve bazı parlamento kararları (8585. madde) denetim kapsamındadır.
Yargısal denetimin sınırlarını tespit etmek için genel kuralı hatırlamak gerekir.
2
Anayasa'nın 148148. maddesindeki istisnayı incele
Olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri için yargı yolu kapalıdır.
Anayasa koyucu, OHAL dönemindeki hızlı hareket kabiliyetini korumak amacıyla bu işlemleri denetim dışı tutmuştur.
3
Seçeneklerle karşılaştır
OHAL döneminde çıkarılan kararnameler seçeneği, denetim yetkisi dışında kalan doğru ifadedir.
Diğer tüm seçenekler Anayasa Mahkemesinin aktif görev alanına girmektedir.

Anahtar Kavram

Anayasal Denetimin Sınırları ve OHAL Kararnameleri

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi her türlü Cumhurbaşkanlığı kararnamesini denetleyebilir mi?
2
Anayasa'nın 148148. maddesi, bazı 'olağanüstü' işlemlerin denetimini yasaklamaktadır.
3
OHAL dönemlerinde çıkarılan kararnameler, yargısal denetimden muaf tutulmuştur.

Daha Fazla Pratik

İnkılap Kanunları'nın ve Milletlerarası Antlaşmaların anayasal denetim karşısındaki durumunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 808Soru →

19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 anayasa değişiklikleri sonrasında Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve seçim usulleri güncellenmiştir.

Buna göre, Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısı ile bu üyelerden kaç tanesinin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçildiği aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam 1515 üye - 33 üye TBMM tarafından

Cevap

Anayasa Mahkemesi toplam 1515 üyeden oluşur ve bu üyelerin 33 tanesi TBMM tarafından seçilir.
Doğru seçenek, Anayasa Mahkemesi'nin güncel olarak 1515 üyeden oluştuğunu ve bu üyelerin 33 tanesinin yasama organı olan TBMM tarafından seçildiğini ifade eden bilgidir. Anayasa'nın 146146. maddesi uyarınca seçim dağılımı bu şekildedir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin güncel toplam üye sayısını belirle.
Mahkeme toplam 1515 üyeden oluşmaktadır.
20172017 değişikliği ile askeri yargıdan gelen üyeler çıkarılmış ve sayı 1717'den 1515'e düşürülmüştür.
2
TBMM'nin üye seçim yetkisini tespit et.
TBMM mahkemeye toplam 33 üye seçer.
Bu üyelerin 22'si Sayıştay, 11'i ise Baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçilir.
3
Geriye kalan üyelerin seçim makamını belirle.
Geriye kalan 1212 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Anayasa, yürütme organının başı olarak Cumhurbaşkanı'na geniş bir seçim yetkisi tanımıştır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin 1515 üyeden oluşan yapısı ve bu üyelerin 33'ünün TBMM, 1212'sinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi.

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısı 20172017 yılında askeri mahkemelerin kapatılmasıyla azalmıştır.
2
Mahkemenin büyük çoğunluğunu (1212 üye) Cumhurbaşkanı seçerken, küçük bir kısmını TBMM seçer.
3
Toplam üye sayısı 1515 olup, TBMM sadece 33 üye için seçim yapar.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK vb.) kaçar üye seçtiğini inceleyerek bilgilerinizi derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 809Soru →

19821982 Anayasası'na göre, kanunların Anayasa'ya uygunluğunun şekil bakımından denetlenmesi amacıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası (soyut norm denetimi) açmaya yetkili olanlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı — TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi için iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine (120120 milletvekili) aittir.
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesinde belirtilen yetkili özneleri tam olarak yansıtmaktadır. Kanunların şekil bakımından denetimi (son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı ile sınırlı olarak) yalnızca Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (120120 milletvekili) tarafından talep edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dava konusu olan normu ve denetim türünü belirleme
Norm: Kanun; Denetim Türü: Şekil Bakımından Denetim
Anayasa'da farklı normlar ve farklı denetim türleri için yetkili özneler farklılık göstermektedir.
2
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesini hatırlama
Kanunların şekil bakımından denetlenmesi; Cumhurbaşkanınca veya TBMM üyelerinin beşte biri tarafından istenir.
Anayasa, kanunların şekil denetiminde siyasi parti gruplarının yetkisini kısıtlamıştır.
3
Seçeneklerdeki özneleri karşılaştırma
Cumhurbaşkanı ve 1/51/5 milletvekili ifadesinin yer aldığı seçeneğe ulaşılması
Diğer seçeneklerde yer alan TBMM Başkanı veya siyasi parti grupları kanunların şekil denetimi için yetkili değildir.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Bakımından Denetiminde Yetkili Özneler

İpuçları

1
Kanunların şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki yetki farkına dikkat edin.
2
Siyasi parti gruplarının kanunların sadece hangi tür denetimi için dava açabildiğini hatırlayın.
3
Anayasa'nın 148148. maddesine göre kanunların şekil denetimi başvurusu sadece Cumhurbaşkanı ve 120120 milletvekili ile sınırlıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için gereken yetkili özneleri ve dava açma süresini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 810Soru →

19821982 Anayasası’na göre, hem kanunla belirlenen belirli davalar için “ilk derece mahkemesi” sıfatıyla görev yapan hem de idari yargı kolunun en yüksek “temyiz mercii” olan Danıştay ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelerinin 14\frac{1}{4}’i Cumhurbaşkanı, 34\frac{3}{4}’ü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Cevap

Danıştay üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı, dörtte üçü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
1982 Anayasası'na göre Danıştay üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından, dörtte üçü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Bu yapı, idari yargının bağımsızlığını ve uzmanlığını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumun niteliğini belirle.
Danıştay, idari yargı kolunun en üst mahkemesidir.
Anayasal görevlerin hangi yargı koluna ait olduğunu anlamak için ilk adımdır.
2
Üye seçim kaynaklarını ve oranlarını hatırla.
Seçim yetkisi Cumhurbaşkanı (14\frac{1}{4}) ve HSK (34\frac{3}{4}) arasındadır.
Danıştay'ın yapısal kompozisyonunu doğrulamak gerekir.
3
Görev süresi ve tekrar seçilme kuralını kontrol et.
Üyeler 1212 yıl için seçilir ve tekrar seçilemezler.
Üyelik statüsünün sınırlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Kuruluşu ve Üye Seçim Usulü

İpuçları

1
Danıştay üyelerinin seçiminde hem yürütme başı hem de yargı yönetim organı söz sahibidir.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyelerinin tamamının HSK tarafından seçildiğini hatırlayarak iki kurum arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 811Soru →

Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden bir bireyin, diğer tüm iç hukuk yollarını tükettikten sonra başvurabileceği yargı mercii aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi

Cevap

Bireysel başvuruları karara bağlamaya yetkili tek yargı organı Anayasa Mahkemesi'dir.
Anayasa Mahkemesi, 20102010 anayasa değişikliği ile kendisine tanınan yetki çerçevesinde, iç hukuk yollarını tüketmiş bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiği iddialarını inceleyen tek yetkili mercidir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru konusunu belirle.
Temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü tarafından ihlali iddiası.
Bireysel başvurunun temel şartı anayasal bir hakkın ihlalidir.
2
Ön şartı kontrol et.
Olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olması.
Bireysel başvuru 'ikincil' nitelikte bir yoldur.
3
Yetkili mahkemeyi tespit et.
Anayasa Mahkemesi.
19821982 Anayasası'na 20102010 değişikliği ile eklenen bu yetki sadece Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir.

Anahtar Kavram

Bireysel başvuru (Anayasa Şikâyeti), bireylerin temel hak ihlalleri için başvurduğu ikincil nitelikteki olağanüstü bir kanun yoludur ve sadece Anayasa Mahkemesi yetkilidir.

İpuçları

1
Bu hak 20102010 Anayasa değişikliği ile getirilmiş ve 'Anayasa Şikâyeti' olarak da adlandırılmıştır.
2
Başvuru yapılabilmesi için tüm olağan mahkeme süreçlerinin bitmiş olması şarttır.
3
Bu yetki sadece 'Anayasayı korumakla görevli' olan en üst yargı organına verilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun süresi ve konu bakımından kapsamını (Anayasa + AİHS ortak alanı) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 812Soru →

19821982 Anayasası'na göre; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini denetlemek ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlamakla görevli olan Sayıştay, bu denetim faaliyetlerini aşağıdakilerden hangisi adına yerine getirir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Sayıştay, denetimlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yapar.
Anayasamızın 'Mali ve Ekonomik Hükümler' ile 'Yargı' bölümleriyle ilişkili olan 160160. maddesine göre, Sayıştay'ın merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareler ile sosyal güvenlik kurumlarını denetleme yetkisi doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi adına verilmiştir. Bu durum, meclisin 'bütçe hakkı'nın bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünün belirlenmesi
Sayıştay, 19821982 Anayasası'nın 160160. maddesinde düzenlenen, mali denetim yapan bir kurumdur.
Kurumun görev tanımı ve kimin adına hareket ettiği bu maddede açıkça belirtilmiştir.
2
Denetim yetkisinin kaynağının tespit edilmesi
Anayasa metninde 'Sayıştay, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetim yapar' ifadesi yer almaktadır.
Milli iradeyi temsil eden meclisin, halkın vergilerinin nasıl harcandığını denetleme yetkisini Sayıştay aracılığıyla kullanması esastır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Yasama Organı (TBMM) Adına Denetim Yapması

İpuçları

1
Bütçe hakkı, halkın seçtiği temsilcilerin kamu harcamalarını kontrol etmesi demektir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay başkan ve üyelerinin kim tarafından seçildiğini (TBMM) tekrar etmeniz konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 813Soru →

19821982 Anayasası’na göre, normların Anayasa’ya uygunluğunun doğrudan doğruya bir iptal davası yoluyla denetlenmesi (soyut norm denetimi) kapsamında, Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilecek metinler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar

Cevap

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar, Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi dışında bırakılmıştır.
Doğru cevap olan 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar' seçeneği, Anayasa'nın 90.90. maddesindeki 'Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.' hükmü gereği iptal davasına konu edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin soyut norm denetimi (iptal davası) kapsamındaki görev alanını hatırlayın.
AYM; Kanunları, Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerini, TBMM İçtüzüğünü ve Anayasa değişikliklerini denetleme yetkisine sahiptir.
Anayasa'nın 148.148. maddesi, hangi normların yargısal denetime tabi olduğunu açıkça belirlemiştir.
2
Milletlerarası antlaşmaların hukuki rejimini inceleyin.
Anayasa'nın 90.90. maddesine göre bu antlaşmalar kanun hükmündedir ancak bunlar aleyhine AYM'ye başvurulamaz.
Uluslararası yükümlülüklerin iç hukukta tartışmaya açılmasının devletin dış itibarını etkileyebileceği düşüncesiyle bu metinler yargı yolu dışı tutulmuştur.

Anahtar Kavram

İptal Davasına Konu Olabilecek Normlar

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi her türlü hukuki düzenlemeyi denetleyemez; bazı normlar özel hükümlerle yargı yolu dışında bırakılmıştır.
2
Anayasa'nın 90.90. maddesinde düzenlenen ve 'kanun hükmünde' sayılan antlaşmaların yargısal denetim durumunu düşünün.
3
Milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiası ile başvuruda bulunulması Anayasa tarafından yasaklanmıştır.

Daha Fazla Pratik

İptal davası açmaya yetkili olan 'genel' ve 'özel' yetkilileri (Cumhurbaşkanı, parti grupları, milletvekilleri) çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 814Soru →

1982 Anayasası'nda yapılan anayasa değişiklikleri sonrasındaki güncel düzenlemelere göre, Anayasa Mahkemesi toplam kaç üyeden oluşur ve bu üyelerin kaç tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15 üye - 3 üye

Cevap

Anayasa Mahkemesi toplam 15 üyeden oluşur ve bu üyelerin 3'ü TBMM tarafından seçilir.
Anayasa Mahkemesi'nin güncel yapısında toplam 15 üye bulunmaktadır. Bu üyelerin 12 tanesi Cumhurbaşkanı tarafından, 3 tanesi ise TBMM tarafından seçilmektedir. Dolayısıyla '15 üye - 3 üye' kombinasyonu doğru bilgiyi yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam üye sayısını belirle.
15
2017 anayasa değişikliği ile askeri yargının kaldırılması sonucu üye sayısı 17'den 15'e düşmüştür.
2
TBMM tarafından seçilen üye sayısını belirle.
3
TBMM; Sayıştay Genel Kurulu'ndan 2, baro başkanları arasından ise 1 üye olmak üzere toplam 3 üye seçer.
3
Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üye sayısını belirle (Kontrol amaçlı).
12
Geriye kalan 12 üye doğrudan veya belirli kurumların gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Üye Dağılımı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısı 2017 değişikliği ile askeri mahkemelerin kapatılması sonucu azalmıştır.
2
Mahkemenin toplam 15 üyesi vardır ve meclisin seçtiği üye sayısı sembolik olarak daha düşüktür.
3
TBMM; Sayıştay'dan 2 ve barolardan 1 üye olmak üzere toplam 3 kişi seçer.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın seçtiği 12 üyenin hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK vb.) aday gösterildiğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Üye sayılarını aklınızda tutmak için '12 (CB) + 3 (TBMM) = 15 (Toplam)' formülünü kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 815Soru →

19821982 Anayasası’na göre, idari yargı düzeninin en üst derece mahkemesi olan Danıştay, aynı zamanda yürütme organına yardımcı bir inceleme ve danışma organı olarak da görev yapmaktadır. Danıştay'ın bu ikili yapısı göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi kurumun "idari görevleri" kapsamında yer alan ve Anayasa'da doğrudan doğruya "iki ay" sürelik bir kısıtlama ile sınırlandırılmış olan yetkisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında görüş bildirmek

Cevap

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında görüş bildirmek
Danıştay'ın idari görevleri oldukça kısıtlıdır. 19821982 Anayasası'nın 155155. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında görüş bildirmek bu görevlerden biridir. Anayasa, bu görüşün bildirilmesi için Danıştay'a 'iki ay' gibi kesin bir süre tanımıştır. Bu durum hem kurumun danışma işlevini hem de yürütmenin hızını koruma amacını taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın görev türlerini ayrıştırın.
Danıştay hem 'Yüksek Mahkeme' (yargısal) hem de 'Danışma Organı' (idari) sıfatına sahiptir.
Soruda özellikle 'idari görev' ve 'süre sınırı' vurgulanmaktadır.
2
Seçeneklerdeki idari ve yargısal görevleri filtreleyin.
Yönetmelik denetimi, temyiz incelemesi ve organlık sıfatının kaybı kararları yargısaldır. İmtiyaz sözleşmeleri görüşü ise idaridir.
Yargısal görevler dava yoluyla çözülürken, idari görevler görüş sunma niteliğindedir.
3
Anayasal süre sınırını kontrol edin.
19821982 Anayasası'nın 155155. maddesine göre imtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş 22 ay içinde bildirilmelidir.
Kamu hizmetlerinin aksamaması için anayasa koyucu bu idari göreve özel bir süre sınırı koymuştur.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın İdari ve Yargısal Görev Ayrımı

İpuçları

1
Danıştay'ın bir davanın sonucunu belirlediği her durum 'yargısal' bir görevdir.
2
20172017 yılındaki Anayasa değişikliklerinden sonra 'tüzük' kavramının hukukumuzdan çıktığını hatırlayın.
3
Anayasa'nın 155155. maddesinde geçen 'imtiyaz sözleşmeleri' ve 'iki ay' ibarelerine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin seçimi konusundaki HSK ve Cumhurbaşkanı oranlarını gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer seçeneklerde 'iptal davası', 'karara bağlamak' veya 'temyiz' gibi ifadeler geçiyorsa bunlar yargısal; 'görüş bildirmek' veya 'düşünce sunmak' geçiyorsa idari görevdir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 816Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) rejiminde; denetlenen normun türü, denetim nedeni (şekil veya esas) ve dava açma süreleri arasındaki teknik farklılıklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin şekil bozukluğu iddiasıyla iptali için, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından doğrudan doğruya iptal davası açılabilir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin şekil bozukluğu iddiasıyla iptali için siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi bulunduğu ifadesi yanlıştır.
Anayasa'nın 148148. maddesine göre, Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetimi yapılabilir. Bu davayı açmaya yetkili olanlar ise sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biridir. Siyasi parti gruplarının (en fazla üyeye sahip iki grup dahil) Anayasa değişikliklerine karşı iptal davası açma yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dava açmaya yetkili olanların norm bazında ayrımını yap.
Kanunlar (esas), CBK ve İçtüzük için yetkililer: Cumhurbaşkanı, 22 Siyasi Parti Grubu ve 1/51/5 milletvekili.
Anayasa'nın 150150. maddesi yetkilileri genel olarak sayar.
2
Şekil denetimine ilişkin özel kısıtlamaları kontrol et.
Kanunlar (şekil) ve Anayasa Değişiklikleri (şekil) için yetkililer sadece Cumhurbaşkanı ve 1/51/5 milletvekilidir.
Anayasa'nın 148148. maddesi şekil denetiminde yetkiyi kısıtlamıştır.
3
Hatalı ifadeyi tespit et.
Siyasi parti gruplarının Anayasa değişikliği için şekil davası açabileceğini iddia eden seçenek hatalıdır.
Anayasa değişikliğine karşı siyasi parti gruplarının dava açma ehliyeti yoktur.

Anahtar Kavram

İptal Davasında Yetki ve Süre Matrisi

İpuçları

1
İptal davasında 'şekil' denetimi ile 'esas' denetimi arasındaki yetkili ve süre farklarına odaklanın.
2
Özellikle Anayasa değişiklikleri ve Kanunların 'şekil' denetimi için yetkili olanlar listesinde siyasi parti gruplarının olup olmadığını kontrol edin.
3
Anayasa'nın 148148. maddesi, Anayasa değişikliklerinin şekil denetimini sadece Cumhurbaşkanı ve 120120 milletvekiline hasretmiştir.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki süre ve yetkili farklarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Tablo yöntemiyle normları (Kanun, CBK, İçtüzük, Anayasa Değişikliği) karşılaştırarak hangi durumlarda 1010 gün, hangi durumlarda siyasi parti gruplarının devre dışı kaldığını ezberlemek hata payını düşürür.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 817Soru →

1982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay ile birlikte "Yüksek Mahkeme" statüsünde düzenlenen diğer yargı mercii aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Doğru cevap olan seçenek, Anayasa'nın 158. maddesinde düzenlenen ve adli ile idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle yükümlü olan Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Bu mahkeme, Anayasa'da sayılan dört yüksek mahkemeden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 146-160. maddeleri arasındaki 'Yüksek Mahkemeler' başlığını gözden geçiriniz.
Güncel anayasal düzende (2017 sonrası) dört adet yüksek mahkeme olduğu görülür.
Yüksek mahkemelerin listesi Anayasa'da sınırlı (numerus clausus) olarak sayılmıştır.
2
Mevcut yüksek mahkemeleri listeleyiniz.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2017 değişikliği ile kaldırılmıştır.
3
Seçeneklerdeki kurumların anayasal statüsünü karşılaştırınız.
Sayıştay, YSK ve HSK birer kurul/kuruluş niteliğindedir; Bölge Adliye Mahkemesi ise alt derece mahkemesidir.
Hiyerarşik ve işlevsel olarak sadece Uyuşmazlık Mahkemesi 'yüksek mahkeme' tanımına uymaktadır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre Türkiye'deki Yüksek Mahkemeler

İpuçları

1
Türkiye'de 2017 yılından itibaren toplam 4 tane yüksek mahkeme bulunmaktadır.
2
Bu mahkeme, farklı yargı kolları (örneğin hukuk mahkemesi ile idare mahkemesi) arasındaki yetki çatışmalarını bitirir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun neden yüksek mahkeme sayılmadığını anayasal madde başlıklarına bakarak pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:35s
Soru 818Soru →

Türkiye Cumhuriyeti’nin 19821982 Anayasası hükümleri uyarınca, mali yargılama ve denetim yetkisine sahip olan Sayıştay'ın anayasal statüsü, görev alanı ve kararlarının niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, Anayasa'nın 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen kurumlar arasında yer alır.

Cevap

Sayıştay, Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen kurumlar arasında yer almaz.
Sayıştay, 19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenmiş ve mali yargı yetkisiyle donatılmış olmasına rağmen, Anayasa'nın 146−160146-160. maddeleri arasında 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılan dört kurumdan (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) biri değildir. Dolayısıyla Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olduğu ifadesi anayasal açıdan yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal konumunu analiz et.
Sayıştay, Anayasa'nın Yargı bölümünde yer alır ancak Yüksek Mahkemeler başlığından sonra ayrı bir maddede (160160. madde) düzenlenmiştir.
Anayasal kurumların hiyerarşisini ve sınıflamasını belirlemek için gereklidir.
2
Yüksek mahkeme sayılan kurumları listele.
Anayasa'ya göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Seçeneklerdeki kurumun bu listede olup olmadığını kontrol etmek için gereklidir.
3
Sayıştay'ın yargısal yetkisi ile statüsü arasındaki farkı değerlendir.
Sayıştay mali yargı (hesap yargılaması) yapar ve kararları kesindir; ancak bu durum onu 'Yüksek Mahkeme' statüsüne sokmaz.
Fonksiyonel yetki ile anayasal statü arasındaki ayrımı netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Yüksek Mahkemelerle İlişkisi

İpuçları

1
Anayasa'da sayılan yüksek mahkemelerin sayısının dört olduğunu hatırlayınız.
2
Sayıştay'ın yaptığı işin 'mali yargı' olması, onu doğrudan 'Yüksek Mahkeme' yapmaz; bu ayrım Anayasa'nın sistematiğinde gizlidir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay üyelerinin kimler tarafından seçildiğini tekrar ederek yüksek mahkemeler arasındaki benzerlik ve farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 819Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'na göre Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına denetlemektedir. Sayıştay'ın bu denetimleri sonucunda hazırladığı ve Kesin Hesap Kanun Teklifi'nin TBMM tarafından görüşülüp karara bağlanmasında temel dayanak teşkil eden anayasal belge aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Uygunluk Bildirimi

Cevap

Genel Uygunluk Bildirimi
Genel Uygunluk Bildirimi, Anayasa'nın 164164. maddesi uyarınca Sayıştay'ın merkezi yönetim bütçesinin uygulama sonuçlarını denetledikten sonra hazırladığı belgedir. Bu bildirim, Kesin Hesap Kanun Teklifi'nin verilmesinden itibaren en geç 7575 gün içinde TBMM'ye sunulur ve Meclis'in bütçe üzerindeki denetim yetkisini kullanmasında temel teknik veri kaynağıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal görevini tanımla.
Sayıştay, TBMM adına merkezi yönetim bütçesini denetler.
Anayasa'nın 160160. maddesi uyarınca mali denetim yetkisi TBMM adına Sayıştay'a verilmiştir.
2
Bütçe döngüsündeki 'Kesin Hesap' aşamasını incele.
Cumhurbaşkanı tarafından sunulan Kesin Hesap Kanun Teklifi, Sayıştay raporuyla desteklenmelidir.
Meclisin bütçeyi ibra edebilmesi (aklayabilmesi) için bağımsız bir denetim organının görüşüne ihtiyacı vardır.
3
Anayasal terminolojiyi belirle.
Hazırlanan bu özel belgenin adı 'Genel Uygunluk Bildirimi'dir.
Anayasa'nın 164164. maddesi bu belgeyi açıkça isimlendirmiş ve sunulma süresini belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın TBMM adına yaptığı denetim ve Genel Uygunluk Bildirimi

İpuçları

1
Bu belge, Meclis'in bütçeyi onaylamadan önce Sayıştay'dan beklediği teknik görüş niteliğindedir.
2
Anayasa'nın 'Kesin Hesap Kanunu' başlıklı 164164. maddesinde bu belgenin adı ve 7575 günlük süresi açıkça belirtilmiştir.
3
İsim, Sayıştay'ın harcamaların bütçeye 'uygun' olup olmadığını 'bildirmesinden' gelmektedir.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ve Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlık durumunda hangi kurumun kararının üstün sayıldığını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 820Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen normların Anayasa'ya uygunluğunun doğrudan doğruya bir iptal davası yoluyla denetlenmesi (soyut norm denetimi) ile ilgili olarak; dava konusu, yetkili kişiler ve dava açma süreleri bakımından aşağıdakilerden hangisi doğru bir hukuki süreci ifade eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren esas bakımından denetimi için, TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından 6060 gün içinde iptal davası açılması

Cevap

Kanunların esas bakımından denetimi için TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120120 milletvekili) tarafından 6060 gün içinde dava açılması anayasal olarak doğrudur.
Doğru olan seçenek, kanunların esas bakımından denetimi için TBMM üye tamsayısının beşte biri (120120 üye) tarafından 6060 gün içinde dava açılabileceğini belirten ifadedir. Bu durum 1982 Anayasası'nın 150. ve 151. maddelerindeki yetki ve süre kurallarına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Norm türünü ve denetim nedenini belirleyin.
Dava konusu bir 'Kanun'dur ve 'Esas' bakımından denetimi istenmektedir.
Anayasa'da her norm ve denetim türü için farklı süreler ve yetkililer belirlenmiştir.
2
Dava açmaya yetkili kişileri kontrol edin.
Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (600/5=120600 / 5 = 120 milletvekili).
İptal davası (soyut norm denetimi) sadece belirli anayasal özneler tarafından açılabilir.
3
Hukuki süreyi doğrulayın.
Kanunların esas bakımından denetimi için süre Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 6060 gündür.
Şekil bozuklukları için 1010 günlük kısa bir süre öngörülürken, esas yönünden inceleme için 6060 günlük süre tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) Şartları

İpuçları

1
Şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki süre farkına dikkat edin; şekil bozuklukları için süre çok daha kısadır.
2
Hangi belgelerin yargı denetimi dışında (yargı yolu kapalı) olduğunu hatırlayın; özellikle OHAL dönemindeki düzenleyici işlemleri düşünün.
3
İptal davası açmaya yetkili olan 'Meclis'teki en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu' kuralı, siyasi parti ayrımı yapmaksızın sadece sayısal üstünlüğe dayanır.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile iptal davası arasındaki başvuru sahipleri ve süre farklarını çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 41 / 47Sonraki