Examkin

Yargı

927 soru

Soru 901Soru →

1982 Anayasası'nın "Hâkimlik ve savcılık teminatı" başlıklı 139. maddesi uyarınca; hâkimler ve savcılarla ilgili olarak bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Cevap

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.
Doğru seçenek olan aylık ve özlük haklarının korunması ifadesi, 1982 Anayasası'nın 139. maddesinin doğrudan metnidir. Bu maddeye göre hâkim ve savcılar; azlolunamaz, kendileri istemedikçe yaştan önce emekli edilemez ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa haklarından mahrum bırakılamazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hâkimlik ve savcılık teminatının kapsamını belirle.
Teminat; azlolunmama, yaştan önce emekli edilememe ve mali hakların korunmasını içerir.
Anayasa 139. madde, yargı mensuplarının her türlü dış baskıdan uzak çalışabilmesi için kişisel statülerini koruma altına almıştır.
2
Kadro veya mahkeme kaldırılması durumundaki özel hükmü incele.
Mahkemenin kapatılması bir istisna teşkil etmez; hâkimin mali hakları aynen devam eder.
Yürütmenin mahkemeleri kapatarak hâkimleri cezalandırmasını veya görevden uzaklaştırmasını önlemek amaçlanır.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı

İpuçları

1
Anayasa'nın 139. maddesi, mahkemeler kapatılsa bile hâkimlerin kişisel haklarının nasıl korunacağını açıklar.
2
Bu koruma hem iş güvencesini (azlolunmama) hem de mali güvenceyi kapsar.
3
Madde metninde geçen 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa...' ifadesini hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Hâkimlik teminatının istisnalarını (meslekten çıkarılmayı gerektiren suçlar veya sağlık sorunları) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 902Soru →

Adli yargı kolunun en üst inceleme mercii olan Yargıtay'ın kendi iç işleyişi, yönetim organlarının belirlenmesi ve bu görevlerin süreleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir; süresi bitenler yeniden seçilebilir.

Cevap

Yargıtay Birinci Başkanı'nın Genel Kurul tarafından salt çoğunlukla 4 yıl için seçilmesi ve tekrar seçilebilmesi doğrudur.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere; Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir. Bu görevin süresi 4 yıldır ve görev süresi biten kişinin tekrar aday olup seçilmesinde yasal bir engel bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın yönetim yapısını analiz etme
Yargıtay Birinci Başkanı'nın kurumun içinden seçildiği tespit edilir.
Başkanlık makamı, dışarıdan atama ile değil, yüksek mahkemenin kendi üyeleri arasından demokratik seçimle belirlenir.
2
Seçim usulünü ve çoğunluk şartını belirleme
Seçim için üye tamsayısının salt çoğunluğunun gerektiği doğrulanır.
Anayasa Madde 154, bu seçimler için salt çoğunluk ve gizli oy şartını açıkça belirtmiştir.
3
Görev süresini ve yeniden seçilme imkanını kontrol etme
Görev süresinin 4 yıl olduğu ve üyelerin aksine başkanların tekrar seçilebileceği netleştirilir.
Yargıtay üyeliği 12 yıl ve tek dönem olsa da, bu süre içinde yapılan başkanlık görevleri 4'er yıllık dilimler halindedir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Birinci Başkanı'nın Seçimi ve Görev Süresi

İpuçları

1
Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçimi, mahkemenin kendi bağımsızlığı gereği kendi içinde yapılır.
2
Başkanlık süresini düşünürken, üyelik süresi olan 12 yıl ile karıştırmayın; daha kısa bir yönetim dönemi öngörülmüştür.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın Cumhurbaşkanı tarafından atanması ile Birinci Başkan'ın Genel Kurulca seçilmesi arasındaki temel farkı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim sürecini ve aday belirleme usulünü tekrar ederek farkları netleştirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 903Soru →

Türkiye'de anayasa yargısı sisteminde yer alan ve bireylerin temel haklarını korumayı amaçlayan anayasa şikâyeti (bireysel başvuru) usulüne ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru yoluyla, bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan bu düzenlemelerin iptali istenebilir.

Cevap

Bireysel başvuru yoluyla bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün doğrudan iptalinin istenebileceği ifadesi yanlıştır.
Bireysel başvuru (anayasa şikâyeti), kamu gücünün kullanımıyla bir hakkın ihlal edilmesi durumunda başvurulan ikincil bir yoldur. Anayasa'nın 148148. maddesine göre; yasama işlemleri (kanunlar), düzenleyici idari işlemler (Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yönetmelikler) ve Anayasa Mahkemesi kararları doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz. Bu işlemlerin anayasaya aykırılığı ancak iptal davası veya itiraz yolu ile denetlenebilir; bireysel başvuru bu denetim yollarının bir alternatifi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Bireysel başvurunun niteliğini değerlendir
Bireysel başvuru, somut bir hak ihlaline karşı gidilen ikincil bir yargı yoludur.
Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru incelemesi, bir yasama veya idari düzenleyici işlemin soyut olarak denetlenmesi değil, bir kamu gücü işleminin bireyin hakkını ihlal edip etmediğinin tespitidir.
2
Başvuruya konu olamayacak işlemleri belirle
Yasama işlemleri (kanunlar), düzenleyici idari işlemler (yönetmelik, CBK) ve Anayasa Mahkemesi kararları doğrudan başvuru konusu olamaz.
Anayasa'nın 148148. maddesi uyarınca bu işlemler bireysel başvuru kapsamı dışında tutulmuştur.
3
Yanlış yargıyı tespit et
Bir kanun hükmünün iptalinin doğrudan talep edilebileceği yargısı hatalıdır.
Kanunların iptali ancak iptal davası (soyut norm denetimi) veya itiraz yolu (somut norm denetimi) ile mümkün olup bireysel başvuru yoluyla doğrudan iptal kararı verilemez.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları ve İkincilliği

İpuçları

1
Bireysel başvurunun bir 'ikincil hak arama yolu' olduğunu ve doğrudan yasama işlemlerine gidilemeyeceğini hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesi'nin norm denetimi (iptal davası) ile bireysel başvuru yetkileri arasındaki farka odaklanın.
3
Kanunların anayasaya aykırı olduğu durumlarda iptal kararı verilmesi bireysel başvuru ile değil, norm denetimi yollarıyla (iptal davası veya itiraz yolu) gerçekleşir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru kapsamı dışında kalan 'Anayasa Mahkemesi kararları' ve 'Kamu Tüzel Kişileri' konularını tekrar ederek bu sınırları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 904Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile askeri yargının kaldırılması sonucunda Anayasa Mahkemesinin hem üye sayısı hem de üyelerin seçilme usulleri yeniden düzenlenmiştir. Güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi ve görev süreleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi üyeleri 1212 yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez.

Cevap

Anayasa Mahkemesi üyeleri 1212 yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez.
Anayasa'nın güncel hükümlerine göre Anayasa Mahkemesi üyeleri bir kez ve 1212 yıllık bir dönem için seçilirler. Görev süreleri dolan üyelerin yeniden seçilmeleri mümkün değildir. Bu düzenleme, yüksek mahkemenin tarafsızlığını ve dinamizmini korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam üye sayısını belirle.
Anayasa Mahkemesi toplam 1515 üyeden oluşur.
2017 anayasa değişikliği ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nden gelen 2 üyeliğin kaldırılmasıyla üye sayısı 17'den 15'e inmiştir.
2
Seçim yetkisini analiz et.
Cumhurbaşkanı 1212 üyeyi, TBMM ise 33 üyeyi seçer.
Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi iki farklı makam arasında paylaştırılmıştır.
3
Görev süresi ve yaş sınırını kontrol et.
Görev süresi 1212 yıl, emeklilik yaşı 6565 ve tekrar seçilme yasağı vardır.
Yargı bağımsızlığını ve üyelerin yenilenmesini sağlamak amacıyla görev süresi tek dönemle sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Yapısı ve Seçim Usulü

İpuçları

1
2017 yılında yapılan değişiklikle askeri yargıdan gelen üyelerin çıkarıldığını ve üye sayısının azaldığını hatırlayın.
2
Üyelerin görev süresinin çift haneli bir sayı olduğunu ve emeklilik yaşının standart devlet memuru emeklilik yaşıyla aynı olduğunu düşünün.
3
Anayasa Mahkemesi üyeleri tam 12 yıl görev yapar ve bu süre sonunda yeniden seçilmeleri yasaktır.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin seçtiği 3 üyenin hangi kurumlardan (Sayıştay ve Baro Başkanları) aday gösterildiğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 905Soru →

19821982 Anayasası'na göre; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü’nün Anayasa’ya şekil veya esas bakımından aykırılığı iddiasıyla doğrudan doğruya iptal davası (soyut norm denetimi) açma yetkisine sahip olanlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri

Cevap

Soyut norm denetimi yetkisi Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki (120120) milletvekillerine aittir.
Doğru seçenek olan Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve meclis üye tamsayısının beşte biri (120120 milletvekili) ifadesi, 19821982 Anayasası'nın 150150. maddesinde düzenlenen 'iptal davası açma hakkı' ile birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dava türünü belirleme
Soyut norm denetimi (iptal davası), bir normun yürürlüğe girmesinden sonra doğrudan Anayasa Mahkemesinde açılan davadır.
Dava açma yetkisinin kimlere ait olduğunu belirlemek için davanın niteliğini anlamak gerekir.
2
Yetkili makamları hatırlama
19821982 Anayasası Madde 150150: Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve 1/51/5 milletvekili.
Anayasal sınırlandırmalar bu yetkiyi sadece belirli makamlara vermiştir.
3
Süreyi kontrol etme
Genel dava açma süresi Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 6060 gündür.
Soyut norm denetimi hak düşürücü bir süreye tabidir.

Anahtar Kavram

İptal Davası Açma Yetkisi (Meşruiyet)

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açabilecek makamlar oldukça sınırlıdır.
2
Bu yetki yasama organındaki tüm partilere değil, sadece en büyük iki gruba ve belirli bir milletvekili sayısına verilmiştir.
3
Milletvekili sayısı olarak Meclis üye tamsayısının (600600) beşte biri olan 120120 sayısı kritik eşiktir.

Daha Fazla Pratik

İptal davası açılabilecek normların kapsamını (Kanun, CBK, İçtüzük) ve sürelerini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 906Soru →

19821982 Anayasası'na göre, kamu idarelerinin mali denetimini gerçekleştiren ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlayan Sayıştay'ın anayasal statüsü ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararları esas alınır.

Cevap

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararlarının esas alınacağı ifadesi yanlıştır; Anayasa gereği bu durumda Danıştay kararları esas alınır.
Vergi, benzeri malî yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararlarının değil, Danıştay kararlarının esas alınacağı anayasal bir kuraldır (19821982 Anayasası, Madde 160160). Bu nedenle Sayıştay kararlarının esas alınacağını belirten seçenek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın kime bağlı olduğunu ve kimin adına denetim yaptığını hatırla.
Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan ve başkanını/üyelerini TBMM'nin seçtiği bir kurumdur.
Anayasal statüsünü belirlemek için bağlı olduğu erki bilmek gerekir.
2
Sayıştay'ın yüksek mahkeme olup olmadığını kontrol et.
Sayıştay yargı bölümünde düzenlenmiştir ancak 'Yüksek Mahkeme' (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) listesinde yoktur.
Kurumsal kimliğini netleştirmek gerekir.
3
Sayıştay ve Danıştay arasındaki uyuşmazlık kuralını (Madde 160160) uygula.
Vergi konularında çelişki olursa Danıştay kararı geçerli olur.
Hiyerarşik üstünlük kuralını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Konumu ve Danıştay ile İlişkisi

İpuçları

1
Sayıştay'ın denetimlerini kimin adına yaptığını ve üyelerini kimin seçtiğini düşünün.
2
Yüksek mahkemeler Anayasa'da sınırlı sayıda sayılmıştır. Sayıştay bu listede var mı?
3
Vergi uyuşmazlıklarında iki kurumun kararı çatışırsa, idari yargının en üst mercii olan Danıştay mı yoksa hesap mahkemesi olan Sayıştay mı üstündür?

Daha Fazla Pratik

Siyasi partilerin mali denetiminin kim tarafından ve Sayıştay yardımıyla yapıldığını inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Soru 907Soru →

Türk yargı sisteminde, mahkemeler arasında yaşanabilecek yetki ve görev çatışmalarının çözümüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetki alanı içerisinde yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir asliye hukuk mahkemesi ile bir idare mahkemesinin aynı davada kendilerini görevli saymaları durumunun kesin olarak karara bağlanması

Cevap

Asliye hukuk mahkemesi (adli) ile idare mahkemesi (idari) arasındaki görev uyuşmazlığının kesin olarak karara bağlanması
Uyuşmazlık Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti'nde adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli olan yüksek mahkemedir. Bir asliye hukuk mahkemesinin (adli yargı) ve bir idare mahkemesinin (idari yargı) aynı konu için kendilerini yetkili görmesi (olumlu görev uyuşmazlığı), bu mahkemenin tam olarak kuruluş amacına ve yetki alanına giren bir durumdur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığa konu olan mahkemelerin hangi yargı kollarına ait olduğunu belirle.
Asliye hukuk mahkemesi adli yargı, idare mahkemesi ise idari yargı koluna aittir.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin devreye girmesi için uyuşmazlığın farklı yargı kolları (adli ve idari) arasında olması şarttır.
2
Uyuşmazlığın türünü ve çözüm makamını kontrol et.
İki farklı yargı kolu aynı dava için görevli olduğunu iddia ediyorsa bu bir 'olumlu görev uyuşmazlığı'dır.
Farklı yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmeye yetkili tek makam Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevi, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları kesin olarak çözmektir.

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi sadece 'adli' ve 'idari' yargı kolları arasındaki sorunlara bakar.
2
Mahkemenin devreye girmesi için iki farklı yargı kolunun (Örn: Yargıtay'a bağlı bir mahkeme ile Danıştay'a bağlı bir mahkeme) çatışması gerekir.
3
Anayasa Mahkemesi'nin dahil olduğu durumlarda veya vergi konularında Danıştay-Sayıştay çatışmasında özel kurallar geçerlidir ve bu mahkeme yetkili değildir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının kim tarafından ve hangi üyeler arasından seçildiğini tekrar etmenizi öneririm.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 908Soru →

19821982 Anayasası'na göre idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi olan Danıştay, hem yargısal hem de idari görevlere sahip bir anayasal kuruluştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Danıştay'ın görevleri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemek

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek Danıştay'ın değil, Anayasa Mahkemesi'nin görevidir.
Doğru cevap olan seçenek, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) Anayasa'ya uygunluk denetiminden bahsetmektedir. 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi uyarınca, bu yetki açıkça Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir. Danıştay bir yüksek mahkeme olsa da normlar hiyerarşisinde CBK'ların anayasallığını denetleme yetkisine sahip değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın anayasal statüsünü belirle.
Danıştay, 19821982 Anayasası'na göre idari yargının en yüksek mahkemesidir ve aynı zamanda bir danışma organıdır.
Yüksek mahkemelerin görev alanlarını birbirinden ayırmak sorunun temelini oluşturur.
2
Danıştay'ın yargısal görevlerini analiz et.
Temyiz incelemesi yapmak ve bazı davalara (örn. ülke çapındaki yönetmelikler) ilk derece mahkemesi olarak bakmak yargısal görevleridir.
Bu seçeneklerin Danıştay'a ait olduğu teyit edilir.
3
Danıştay'ın idari görevlerini kontrol et.
İmtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş bildirmek ve idari uyuşmazlıkları çözmek bu kapsama girer.
Danıştay'ın sadece bir mahkeme değil, aynı zamanda idari bir inceleme birimi olduğu hatırlanmalıdır.
4
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin denetim yetkisini sorgula.
Norm denetimi (Anayasa'ya uygunluk) yetkisi münhasıran Anayasa Mahkemesi'ne aittir.
Hiyerarşik olarak kararnameler yasa gücünde/yakınında belgeler olup idari işlem değil, norm niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Yargısal ve İdari Görev Dağılımı

İpuçları

1
Danıştay idari yargı koluna ait bir mahkemedir; kanun veya kararname gibi normların anayasaya uygunluğunu denetlemez.
2
Norm denetimi yapan (kanun ve CBK'ları inceleyen) mahkeme ile idari işlemleri denetleyen mahkemeyi karıştırmayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin görevleri ile Danıştay'ın görevleri arasındaki farkları içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 909Soru →

20172017 yılı Anayasa değişiklikleri neticesinde, aşağıdaki makam sahiplerinden hangisinin görevleriyle ilgili suçlarından dolayı Anayasa Mahkemesinde "Yüce Divan" sıfatıyla yargılanma statüsü sona ermiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı

Cevap

Jandarma Genel Komutanı, 20172017 Anayasa değişiklikleri ile Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden çıkarılan makam sahibidir.
Jandarma Genel Komutanı, 20102010 anayasa değişikliği ile Yüce Divan kapsamına alınmış ancak 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri sırasında bu kapsamdan çıkarılmıştır. Güncel 19821982 Anayasası madde 148148 uyarınca askerî kanattan sadece Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanabilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'da yargılanacak kişilerin anayasal dayanağını belirle.
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi, Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak üst düzey devlet yetkililerini tek tek saymaktadır.
Yargılama yetkisinin kapsamını ve sınırlarını anlamak için güncel anayasa metnine bakılması gerekir.
2
20172017 yılındaki yapısal değişiklikleri analiz et.
20172017 değişikliği ile Jandarma Genel Komutanlığı tamamen İçişleri Bakanlığına bağlanmış ve askerî yüksek komuta kademesinden (Yüce Divan yargılaması açısından) çıkarılmıştır.
Yapılan değişikliğin hangi makamı etkilediğini tespit etmek için güncel listeyi eski listeyle karşılaştırmak gerekir.
3
Güncel listeyi kontrol et.
Mevcut listede Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları yer alırken, Jandarma Genel Komutanı yer almamaktadır.
Doğru seçeneği teyit etmek için anayasa metnindeki güncel isimleri doğrulamak şarttır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'da Yargılanacak Kişiler ve 20172017 Değişiklikleri

İpuçları

1
20172017 değişikliği ile İçişleri Bakanlığına tam bağlı hale gelen askerî kurumu hatırlayın.
2
Yüce Divan listesinde sadece Genelkurmay Başkanı ve üç temel kuvvet komutanı (Kara, Deniz, Hava) kalmıştır.
3
Jandarma ve Sahil Güvenlik artık bu kapsamda değildir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan yargılamasında savcılık görevini kimin yürüttüğünü ve kararlara karşı itiraz yolunu (Yeniden İnceleme) tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 910Soru →

Bir asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan bir tazminat davasında, davacı taraf uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Mahkeme hakimi yaptığı incelemede, söz konusu kanun hükmünün iptali istemiyle daha önce yapılan bir itiraz başvurusunun Anayasa Mahkemesi tarafından 8 yıl önce esastan reddedildiğini ve kararın Resmî Gazete'de yayımlandığını tespit etmiştir. 1982 Anayasası'na göre, bu durumda yerel mahkemenin izlemesi gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi kararı üzerinden on yıl geçmediği için itiraz istemini reddetmeli ve davayı mevcut kanun hükmüne göre sonuçlandırmalıdır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi kararı üzerinden on yıl geçmediği için itiraz istemini reddetmeli ve davayı mevcut kanun hükmüne göre sonuçlandırmalıdır.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 152. maddesinde yer alan 'on yıl yasağı' kuralını yansıtmaktadır. Anayasa Mahkemesi bir kanun hükmünün iptal istemini esastan reddettiğinde, bu kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 yıl geçmedikçe aynı hüküm için itiraz (somut norm denetimi) yoluna başvurulamaz. Senaryoda 8 yıl geçtiği belirtildiği için mahkeme başvuruyu reddetmek durumundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Davanın niteliğini ve uygulanacak kuralı belirle.
Bir mahkemede (Asliye Hukuk) bakılmakta olan bir dava vardır ve uygulanacak bir kanun hükmü mevcuttur.
Somut norm denetiminin (itiraz yolu) ilk şartı bakılmakta olan bir davanın varlığıdır.
2
Anayasa'daki 'On Yıl Yasağı' kuralını kontrol et.
Daha önce aynı hüküm için yapılan başvuru 8 yıl önce reddedilmiştir.
Anayasa'ya göre esastan reddedilen bir hüküm için 10 yıl geçmeden tekrar itiraz başvurusu yapılamaz.
3
Yerel mahkemenin kararını belirle.
Mahkeme itiraz istemini reddetmek zorundadır.
Anayasal engel nedeniyle başvuru yapılamayacağı için dava mevcut yasaya göre karara bağlanır.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde On Yıl Sınırlaması

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin verdiği red kararlarının gelecekteki başvurular üzerindeki etkisini hatırlayın.
2
Bir kanun hükmü hakkında AYM esastan red kararı verdiğinde, bu kuralın tekrar itiraz yoluyla AYM önüne getirilebilmesi için belirli bir süre geçmesi gerekir.
3
Bu süre tam olarak 10 yıldır. Eğer 10 yıl dolmamışsa, mahkeme talebi doğrudan reddeder.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yoluna sadece mahkemelerin başvurabileceğini ve bu denetimin sadece kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri için geçerli olduğunu tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 911Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, devletin üst düzey yetkililerinin görevleriyle ilgili suçlarından dolayı yargılanması süreci, Anayasa Mahkemesi tarafından "Yüce Divan" sıfatıyla yürütülmektedir. Özellikle 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri ile yürütme organındaki yeni yapılanmaya paralel olarak yargılanacak kişilerin kapsamı da güncellenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak makam sahipleri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri (milletvekilleri), Yüce Divan'da yargılanan makam sahipleri arasında yer almaz.
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri (milletvekilleri), Anayasa'da Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında sayılmamıştır. TBMM üyeleri, suç işledikleri iddiasıyla karşılaştıklarında yasama dokunulmazlıkları kaldırılırsa genel mahkemelerde yargılanırlar. Oysa TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve yüksek yargı mensupları gibi isimler görev suçları için doğrudan Yüce Divan'a giderler.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan kavramını tanımlama.
Yüce Divan, Anayasa Mahkemesi'nin belirli üst düzey görevlileri görev suçlarından dolayı yargıladığı sıfatın adıdır.
Yargılamayı yapan merciin ve niteliğinin anlaşılması için gereklidir.
2
Anayasa'nın 148148. maddesindeki listeyi kontrol etme.
Listede Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, Yüksek Mahkeme üyeleri, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları bulunur.
Yasal kapsamın belirlenmesi için Anayasa metni referans alınır.
3
Milletvekillerinin hukuki statüsünü değerlendirme.
Milletvekilleri yasama dokunulmazlığına sahiptir ancak "Yüce Divan" listesinde sayılmamışlardır.
Milletvekilleri ile TBMM Başkanı arasındaki statü farkını ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'ın Kişi Bakımından Yetki Alanı

İpuçları

1
Yüce Divan'da sadece Anayasa'da tek tek sayılan (tahdidi) üst düzey görevliler yargılanır.
2
TBMM Başkanı bu listede yer alırken, meclisin diğer üyeleri için böyle bir özel yargılama yolu öngörülmemiştir.
3
20172017 değişikliği ile listeden çıkarılan tek askeri makam Jandarma Genel Komutanı'dır; ancak milletvekilleri hiçbir zaman bu listede yer almamıştır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararların yeniden incelenmesi usulünü (Genel Kurul aşaması) çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 912Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından alınan kararların yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Cevap

Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.
1982 Anayasası'nın 159. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır. Ancak bu kuralın tek bir istisnası vardır: Meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararlar. Bu kararlar dışındaki hiçbir işlem veya karar için yargı mercilerine (Danıştay, İdare Mahkemesi vb.) başvurulamaz.

Adım Adım Çözüm

1
HSK'nın hukuki statüsünü belirle.
HSK, mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre kurulan idari bir kuruldur.
Yargı organı içindeki idari denetimi sağlar.
2
Anayasa'nın HSK kararlarıyla ilgili sınırlamasını kontrol et.
1982 Anayasası Madde 159: 'Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.'
Yargı bağımsızlığı ve hızlı işleyiş için bazı kararlar yargı denetimi dışı bırakılmıştır.
3
İstisnayı tespit et.
Yalnızca 'Meslekten Çıkarma' cezası yargı denetimine tabidir.
2010 değişikliği ile hak arama hürriyeti kapsamında bu ağır ceza için yargı yolu açılmıştır.

Anahtar Kavram

HSK Kararlarının Yargısal Denetimi (Yargı Yolu İstisnası)

İpuçları

1
HSK kararlarının büyük çoğunluğu yargı denetimi dışındadır.
2
2010 Anayasa değişikliği ile bu kapalı sistemde sadece 'meslekten çıkarma' cezası için bir kapı açılmıştır.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın yapısındaki doğal üyelerin (Adalet Bakanı ve Müsteşarı) görevlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 913Soru →

Anayasal sistemimizde yargı yetkisini kullanan mercilerin en üst basamağında yer alan kurumlar, 19821982 Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılmıştır. Bu kurumlar hem alt derece mahkemelerinden gelen kararları denetler hem de anayasada belirtilen özel görevleri yerine getirirler. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi anayasada münhasıran bu yüksek mahkemeler arasında gösterilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Doğru cevap Sayıştay'ın yüksek mahkeme statüsünde olmadığını belirten seçenektir.
Sayıştay, 19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenmiş ve kararları kesin olan bir kurum olmasına rağmen; anayasa metninde münhasıran "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılan dört kurumdan (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) biri değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'daki yüksek mahkemeleri listele.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi.
1982 Anayasası'nda açıkça bu dört mahkeme 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılmıştır.
2
Verilen seçenekleri bu liste ile karşılaştır.
Sayıştay'ın bu listede yer almadığı görülür.
Sayıştay, mali denetim yapan ve kararları kesin olan bir kurumdur ancak statüsü 'Yüksek Mahkeme' değildir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayımı

İpuçları

1
Anayasa'nın yargı bölümünde yer alan her kurum 'Yüksek Mahkeme' değildir.
2
20172017 değişikliği ile askeri yüksek mahkemeler (Askeri Yargıtay ve AYİM) kaldırılmıştır; güncel sistemde sadece dört yüksek mahkeme vardır.
3
Mali denetim yapan ve kararları kesin olan kurum, yüksek mahkemeler listesinde bulunmaz.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun anayasadaki yerini ve görevlerini inceleyerek yüksek mahkemelerden farklarını pekiştirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 914Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süreleri, yeniden seçilme durumları ve emeklilik esasları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyeler 1212 yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez.

Cevap

Anayasa Mahkemesi üyeleri 1212 yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa bu göreve seçilemez; ayrıca 6565 yaşını doldurduklarında emekliye ayrılırlar.
Anayasa'nın 147147. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi üyeleri 1212 yıl için seçilirler. Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez. Üyeler 6565 yaşını doldurduklarında ise yaş haddinden emekliye ayrılırlar.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 147147. maddesindeki görev süresi hükmünü analiz etmek.
Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresinin 1212 yıl olduğu tespit edilir.
Anayasa yargısının bağımsızlığını korumak amacıyla uzun ama sınırlı bir süre belirlenmiştir.
2
Yeniden seçilme yasağını kontrol etmek.
Bir kişinin iki defa üye seçilemeyeceği kuralına ulaşılır.
Üyelerin görev süreleri boyunca herhangi bir siyasi veya makam baskısı altında kalmamaları hedeflenmiştir.
3
Yaş haddi sınırını belirlemek.
Üyelerin 6565 yaşını doldurduklarında süreleri bitmese dahi emekli olacakları belirlenir.
Anayasa'daki genel hakimlik teminatı ve emeklilik yaşı kuralı AYM üyeleri için de geçerlidir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Görev Süresi ve Bağımsızlığı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi, yüksek yargı organları arasında en uzun süreli olanlardan biridir.
2
Üyelerin tekrar seçilememesi, yargı bağımsızlığını ve tarafsızlığını güçlendirmek için getirilmiş bir kuraldır.
3
Bu üyeler tam 1212 yıl için seçilirler ancak 6565 yaşını doldurduklarında bu sürenin dolması beklenmez.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerini seçen makamları (Cumhurbaşkanı ve TBMM) ve hangi kontenjanlardan seçtiklerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 915Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan 'Yargı Yetkisi' ve 'Mahkemelerin Bağımsızlığı' hükümleri dikkate alındığında, Türk yargı sisteminin işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri ile işleyişi Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Cevap

Mahkemelerin kuruluşunun Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceğini belirten ifade yanlıştır; bu işlemler yalnızca kanunla yapılabilir.
Doğru yanıt olan seçenek, mahkemelerin kuruluşunun Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yapılacağını iddia etmektedir. Oysa 1982 Anayasası'nın 142. maddesine göre, mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri ancak kanunla düzenlenebilir. Bu durum, yargının yürütmeden bağımsızlığını koruyan en temel güvencelerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı yetkisinin tanımını kontrol et.
Anayasa Madde 9'a göre yargı yetkisi Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
Yargı erkinin temel meşruiyet kaynağını ve niteliğini belirlemek için.
2
Mahkemelerin kuruluş esaslarını incele.
Anayasa Madde 142 uyarınca mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri ancak 'kanun' ile düzenlenir.
Yürütmenin düzenleyici işlemleri ile yargı teşkilatına müdahalesini engellemek için.
3
Yargı bağımsızlığına yönelik kısıtlamaları değerlendir.
Görülmekte olan davalarda Meclis müdahalesi yasaktır ve hiçbir makam hâkimlere talimat veremez (Madde 138).
Dış etkilerden arındırılmış bir yargılama sürecini teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Kanuniliği ve Bağımsızlığı İlkeleri

İpuçları

1
Mahkemelerin kuruluşu gibi temel hak ve özgürlükleri veya devlet organlarını ilgilendiren konuların hangi hukuki normla düzenlendiğini düşünün.
2
2017 değişikliği ile yürütmeye geniş yetkiler verilmiş olsa da, yargı teşkilatının kuruluşu hala 'yasama organının' yetki alanındadır.
3
Anayasa Madde 142: 'Mahkemelerin kuruluşu... kanunla düzenlenir' hükmünü hatırla.

Daha Fazla Pratik

Mahkemelerin bağımsızlığı ile doğrudan ilgili olan 'Tabii Hâkim İlkesi' konusunu incelemeniz önerilir.
Tahmini Süre:50s
Soru 916Soru →

1982 Anayasası'na göre, idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi olan Danıştay'ın hem yargısal hem de idari nitelikte görevleri bulunmaktadır. Özellikle 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri sonrasında bu görevlerin kapsamı yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Danıştay'ın idari görevleri arasında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek

Cevap

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek seçeneği Danıştay'ın idari görevidir.
Danıştay, anayasal bir yüksek mahkeme olmasının yanı sıra idarenin en yüksek istişari (danışma) organıdır. Kamu hizmetlerinin özel hukuk tüzel kişilerine gördürülmesi için hazırlanan imtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş bildirmek, Danıştay'ın yargılama yapmadan yerine getirdiği idari bir fonksiyondur.

Adım Adım Çözüm

1
Görev sınıflaması yapma
Danıştay'ın görevleri yargısal (dava çözme) ve idari (görüş bildirme) olarak ikiye ayrılır.
Soruda özellikle 'idari' nitelikteki görev sorulmaktadır.
2
Yargısal görevleri ayıklama
Temyiz incelemesi yapmak, ilk ve son derece mahkemesi olarak davalara bakmak ve uyuşmazlık çözmek yargısal görevlerdir.
Yargı yetkisinin kullanıldığı işlemler idari görev kapsamında değerlendirilemez.
3
2017 değişikliklerini uygulama
Tüzükler ve Başbakanlık/Bakanlar Kurulu'ndan gelen kanun tasarılarını inceleme görevi kaldırılmıştır.
Güncel anayasal düzende yürütme yapısı değişmiştir.
4
Kalan idari görevi belirleme
İmtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında en geç 22 ay içinde görüş bildirme görevi Danıştay'ın idari görevi olarak kalmıştır.
Anayasa'nın 155155. maddesinde bu görev açıkça korunmuştur.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın idari (istişari) ve yargısal görevlerinin ayrımı

İpuçları

1
Danıştay'ın 'idari' görevi, mahkeme olarak hüküm kurmak değil, idareye görüş vermektir.
2
20172017 yılında tüzüklerin kaldırıldığını ve Danıştay'ın artık tüzük incelemediğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaları (Cumhurbaşkanı kararları vb.) tekrar ederek yargısal görevleri pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 917Soru →

19821982 Anayasası uyarınca yargı organlarının görev ve yetki dağılımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek

Cevap

Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek Anayasa Mahkemesinin değil, Türkiye Büyük Millet Meclisinin görevidir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'na göre Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçme yetkisi münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir. Anayasa Mahkemesinin yüksek yargı organları arasında üye seçimiyle ilgili tek yetkisi, kendi üyeleri arasından Uyuşmazlık Mahkemesine başkan seçmektir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin temel yetki alanlarını sınıflandırın.
Mahkeme; norm denetimi (iptal davaları), bireysel başvurular, Yüce Divan yargılamaları ve siyasi parti işlemleri gibi alanlarda yetkilidir.
Genel yetki sınırlarını bilmek, seçenekleri elemeye yardımcı olur.
2
Seçeneklerdeki kurumlar arası seçim yetkilerini kontrol edin.
Anayasa Mahkemesi sadece Uyuşmazlık Mahkemesine başkan seçerken, Sayıştay gibi kurumların üyelerini seçme yetkisi yasama organına bırakılmıştır.
Yüksek mahkemelerin ve denetim organlarının üye seçimi usulleri KPSS'de sıkça sorulan ayırt edici bir noktadır.
3
Yanlış olan idari işlemi belirleyin.
Sayıştay üyelerinin seçimi TBMM'nin görevleri arasındadır.
Görev karmaşasını önlemek için anayasal yetki paylaşımını netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetki Sınırları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesinin yargısal denetim ve 'Yüce Divan' gibi ağır görevleri olduğunu hatırlayın.
2
Sayıştay üyelerinin kim tarafından seçildiği, yasama organının mali denetim yetkisiyle doğrudan ilgilidir.
3
Anayasa Mahkemesi dışarıdan bir kuruma üye seçmez, sadece Uyuşmazlık Mahkemesine kendi içinden başkan gönderir. Sayıştay ise TBMM adına denetim yapar.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargıladığı kişileri ve bu yargılamada izlenen usulleri tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 918Soru →

19821982 Anayasası’na göre, bir mahkemenin bakmakta olduğu bir davada uygulanacak olan bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla "somut norm denetimi" (itiraz yolu) yoluna başvurulması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe, aynı hüküm için tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı hüküm için tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.
Doğru olan seçenek, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 1010 yıl geçmedikçe aynı hüküm için itiraz yoluna başvurulamayacağını belirten ifadedir. Bu hüküm, Anayasa'nın 152152. maddesinde açıkça düzenlenmiş bir usul kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Somut norm denetimi (itiraz yolu) mekanizmasının temel şartlarını belirleyin.
Görülmekte olan bir dava olması ve itiraz edilen normun o davada uygulanacak bir hüküm (kanun veya CBK) olması gerektiğini saptadık.
Sürecin yasal dayanağını ve kapsamını tanımlamak için gereklidir.
2
Anayasa'daki süre kısıtlamalarını (55 ay ve 1010 yıl kuralları) analiz edin.
Anayasa Mahkemesi'nin başvuruyu sonuçlandırmak için 55 ayı olduğu, esastan red durumunda ise 1010 yıl boyunca aynı hüküm için tekrar başvuru yapılamayacağı bilgisini kullandık.
Sürecin zamansal sınırlarını ve hukuki kesinliğini belirlemek için gereklidir.
3
Doğru seçeneği, anayasal usul kurallarıyla eşleştirin.
On yıllık bekleme süresinin anayasal bir kural olduğunu ve sadece 'işin esasına girilerek' verilen red kararları için geçerli olduğunu doğruladık.
Yanlış seçenekleri eleyerek hukuki doğruluğu kesinleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Süreç ve Şartları

İpuçları

1
Bu yolun diğer adı 'def'i yolu'dur ve sadece davaya bakan mahkemeler tarafından işletilebilir.
2
Anayasa Mahkemesi'nin dosyayı incelemek için kısıtlı bir süresi (55 ay) vardır; eğer bu sürede karar vermezse yerel mahkeme yoluna devam eder.
3
Bir hüküm hakkında AYM 'esastan' red kararı verirse, o hüküm anayasaya uygun kabul edilir ve on yıl boyunca aynı sebeple tekrar itiraz edilemez.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki farkları, özellikle dava açabilecek yetkililer ve denetlenecek normlar açısından karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 919Soru →

19821982 Anayasası uyarınca siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimi (mali denetimi) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu denetim Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir ve Mahkeme bu görevini yerine getirirken Sayıştaydan yardım alır.

Cevap

Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır ve bu süreçte Sayıştaydan yardım alınır.
Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin denetimi, 19821982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi'nin görevleri arasında sayılmıştır. Ancak Mahkeme bu denetimi gerçekleştirirken uzman kuruluş olan Sayıştay'dan yardım alır. Bu durum kuvvetler ayrılığı ve yargısal denetim ilkesinin bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi partilerin mali denetiminden sorumlu ana kurumu belirle.
Anayasa Mahkemesi (AYM)
19821982 Anayasası siyasi partilerin denetimini yargısal bir görev olarak AYM'ye vermiştir.
2
AYM'nin bu denetimi yaparken hangi teknik kurumdan destek aldığını tespit et.
Sayıştay
Mali denetim uzmanlık gerektiren teknik bir iş olduğundan AYM, Sayıştay denetçilerinden faydalanır.
3
Kurumlar arası ilişkinin niteliğini doğrula.
AYM denetimi yapar, Sayıştay yardım eder.
Yetki paylaşımı değil, yardım ilişkisi söz konusur; nihai karar AYM'ye aittir.

Anahtar Kavram

Siyasi Partilerin Mali Denetimi ve Kurumlar Arası İş Birliği

İpuçları

1
Siyasi partilerle ilgili neredeyse tüm üst düzey kararlar (kapatma, denetim vb.) Anayasa Mahkemesi tarafından verilir.
2
Mali denetim teknik bir konu olduğu için Anayasa Mahkemesi bir başka yüksek kurumdan 'yardım' talep eder.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişileri tekrar ederek konu bütünlüğünü sağlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 920Soru →

19821982 Anayasası'na göre, yargı organlarının işleyişi ve yüksek mahkemeler arasındaki görev paylaşımı dikkate alındığında; Anayasa Mahkemesi'nin kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçtiği üye, aşağıdaki mahkemelerden hangisinin başkanlığı görevini yürütür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Anayasa Mahkemesi üyeleri kendi aralarından birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak seçer.
Uyuşmazlık Mahkemesi seçeneği doğrudur çünkü 19821982 Anayasası'nın 158158. maddesine göre bu mahkemenin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir. Bu durum Anayasa Mahkemesi'nin diğer mahkemeler üzerindeki idari ve yargısal koordinasyon yetkilerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin başkanlık seçim usullerini analiz etme.
Yargıtay ve Danıştay gibi mahkemeler kendi başkanlarını kendi genel kurullarından seçerken, Uyuşmazlık Mahkemesi bu konuda istisnadır.
Anayasal düzenlemedeki farkı belirlemek için seçim yöntemlerini karşılaştırmak gerekir.
2
19821982 Anayasası'nın 158158. maddesini uygulama.
İlgili maddeye göre Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilmesi gerektiği sonucuna ulaşılır.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin tarafsızlığını ve Anayasa Mahkemesi ile bağını korumak amacıyla bu özel yetki verilmiştir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilmesi.

İpuçları

1
Bu yüksek mahkeme, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözer.
2
Başkanı, Anayasa Mahkemesi üyesi sıfatını da taşıyan ve AYM tarafından seçilen bir kişidir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asıl ve yedek üyelerinin hangi yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) seçildiğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 46 / 47Sonraki
Yargı Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 46 | Examkin