Examkin

Yargı

927 soru

Soru 921Soru →

19821982 Anayasası'na göre, idari yargı düzeninin en yüksek mahkemesi ve danışma organı olan Danıştay'da; Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı ve başkanvekillerinin belirlenme usulü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay Genel Kurulunca, kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Cevap

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekilleri, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.
Anayasa'nın 155155. maddesine göre Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanları, kendi üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Süresi bitenlerin yeniden seçilmeleri mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın kurumsal yapısını analiz etme
Danıştay bir yüksek mahkemedir ve üyeleri ile başkanlık organı farklı usullerle belirlenir.
Üye seçimi ile başkanlık seçimini birbirinden ayırmak sorunun temelidir.
2
Başkanlık organı adaylarını belirleme
Başkan, Başsavcı ve başkanvekilleri mutlaka Danıştay'ın mevcut üyeleri arasından seçilmelidir.
Dışarıdan bir atama yapılamayacağını anlamak seçenekleri elemeyi sağlar.
3
Seçim usulünü ve süresini saptama
Seçim; Danıştay Genel Kurulu'nda, gizli oyla, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla yapılır ve görev süresi 44 yıldır.
Anayasa'nın 155155. maddesindeki açık hükmü uygulamak doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın İç Seçim ve Yönetim Usulü

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin çoğu (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay) kendi başkanlarını kendi içlerinden seçerler.
2
Danıştay'da üye seçimi için Cumhurbaşkanı ve HSK yetkiliyken, başkanlık seçimi için kurumun 'Genel Kurulu' yetkilidir.
3
Seçim süresi milletvekili seçim dönemiyle karıştırılmamalıdır; Danıştay Başkanı 44 yıl için seçilir ve salt çoğunluk aranır.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin görev süresinin (1212 yıl) başkanlık süresinden (44 yıl) farklı olduğunu ve tekrar seçilme kurallarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yargıtay ile kıyaslama yapabilirsiniz: Her iki mahkemede de başkanlar kendi üyeleri arasından kendi genel kurullarınca seçilir. Bu, yargı bağımsızlığının bir gereğidir.
Tahmini Süre:50s
Soru 922Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerin kuruluşu ve görevleri düzenlenirken bazı yargı mercileri "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında özel olarak nitelendirilmiştir. Görev alanları ve anayasal statüleri göz önüne alındığında, aşağıdaki kurumlardan hangisi bu başlık altında düzenlenen yüksek mahkemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, mali denetim yapan bir anayasal organ olmasına rağmen 1982 Anayasası'na göre bir yüksek mahkeme değildir.
Sayıştay, kamu idarelerinin mali hesaplarını denetleyen ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlayan bir organdır. Ancak 19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde, "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi sayılmıştır. Dolayısıyla Sayıştay yüksek mahkeme değildir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümündeki "Yüksek Mahkemeler" başlığını incele.
Anayasa'nın 146146 - 160160. maddeleri arasında yüksek mahkemeler tanımlanmıştır.
Yüksek mahkeme statüsünün belirlenmesi için anayasal tasnife bakılması gerekir.
2
Yüksek mahkeme olarak sayılan kurumları listele.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere toplam 44 adet yüksek mahkeme bulunmaktadır.
20172017 Anayasa değişiklikleri ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılmıştır.
3
Sayıştay, HSK ve YSK gibi kurumların statüsünü kontrol et.
Sayıştay mali denetim yapar, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) idari bir kuruldur, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ise karma nitelikli bir organdır; ancak hiçbiri "Yüksek Mahkeme" değildir.
Bir kurumun yargısal görev yapması veya kararlarının kesin olması onu otomatik olarak "Yüksek Mahkeme" yapmaz.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler sınırlı sayıdadır (numerus clausus).

İpuçları

1
20172017 Anayasa değişikliklerinden sonra yüksek mahkeme sayısı 44'e düşmüştür.
2
Bir kurumun kararlarının kesin olması veya anayasal bir organ olması, onun mutlaka bir 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez.
3
Mali denetim yapan Sayıştay ve seçim işlerini yürüten YSK, yüksek mahkeme listesinde yer almaz.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin kuruluşu ve üye seçimi ile ilgili kuralları gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 923Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerin görev ve yetkileri dikkate alındığında; Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) yargı sistemi içindeki diğer kurumlarla olan ilişkisi ve kendi iç işleyişi bakımından aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi'nin görevleri arasında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından seçmek

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nı kendi üyeleri arasından seçmek Anayasa Mahkemesi'nin görevlerinden biridir.
Doğru cevap olan Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın seçilmesi, 19821982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi'nin kendi üyeleri içinden gerçekleştirdiği bir işlemdir. Bu, AYM'nin hem kendi iç yapısını hem de bir diğer yüksek mahkemenin yönetimini etkileyen özel bir yetkisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) temel görevlerini hatırla.
AYM; norm denetimi, bireysel başvuru, Yüce Divan yargılaması ve siyasi parti işleri gibi görevlere sahiptir.
Yüksek mahkemenin anayasal sınırlarını belirlemek için genel yetkileri bilmek gerekir.
2
AYM'nin diğer yüksek mahkemelerle olan kurumsal ilişkisini incele.
Anayasa'ya göre Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, AYM üyeleri arasından seçilir.
Yüksek mahkemeler arasındaki bu özel bağ, AYM'nin seçimlik görevleri arasındadır.
3
Çeldirici seçeneklerdeki yetki sapmalarını analiz et.
Mali denetimde Sayıştay desteği şarttır ve yargı denetimi sadece 'hukukilik' ile sınırlıdır.
Yanlış bilgileri eleyerek kesin anayasal kurala ulaşılır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Seçim ve Denetim Yetkileri

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi sadece dava bakmaz, aynı zamanda bazı yüksek makamlara seçim de yapar.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısını düşünün; bu mahkemenin başkanı dışarıdan mı gelir yoksa bir başka yüksek mahkemeden mi?
3
AYM, hem kendi başkanını hem de Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nı kendi üyeleri arasından gizli oyla seçer.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin Genel Kurul ve Bölümler arasındaki görev ayrımını incelemek faydalı olabilir.
Tahmini Süre:50s
Soru 924Soru →

19821982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'da "Yargıtay Birinci Başkanı"nın seçimi ve görev süresi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla 44 yıl için seçilir.

Cevap

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.
Anayasa'nın 154154. maddesi uyarınca Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir. Süresi bitenler yeniden seçilebilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay'ın idari yapısı ve başkanlık makamı incelenir.
Yargıtay'ın en üst temsilcisinin Birinci Başkan olduğu ve bu makamın seçimle belirlendiği tespit edilir.
Anayasal görev dağılımını anlamak için gereklidir.
2
Başkanlık seçimi için yetkili makam ve gerekli çoğunluk belirlenir.
Seçimin Yargıtay Genel Kurulu tarafından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile yapıldığı belirlenir.
Kurum içi demokrasi ve özerklik ilkesini teyit etmek için gereklidir.
3
Seçilen başkanın görev süresi teyit edilir.
Üyelerin 1212 yıllık görev süresinden farklı olarak, başkanın bu sıfatı 44 yıl taşıdığı saptanır.
Görev süreleri arasındaki farkı ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Birinci Başkanı'nın Seçim Usulü ve Süresi

İpuçları

1
Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçimi bir dış makam tarafından değil, mahkemenin kendi iç organı tarafından yapılır.
2
Seçim için gereken çoğunluk, oylamaya katılanların değil, tüm üyelerin yarısından bir fazlasıdır (salt çoğunluk).

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim usulü ile Birinci Başkan'ın seçim usulü arasındaki farkları karşılaştırınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 925Soru →

19821982 Anayasası'nın yargı sistematiğinde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yer almaktadır. Bu mahkemelerin her birinin farklı görev alanları bulunsa da anayasal statüleri gereği paylaştıkları ortak özellikler mevcuttur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu dört yüksek mahkemenin tamamı için geçerli olan ortak bir niteliktir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı başka bir yargı yoluna başvurulamaması

Cevap

Dört yüksek mahkemenin tamamı için geçerli olan ortak özellik, verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve Türk yargı sistemi içinde bu kararlara karşı bir üst mahkemeye başvurulmasının mümkün olmamasıdır.
Türk anayasal düzeninde bir mahkemenin 'yüksek' sıfatını taşıması, o yargı kolundaki tüm kararların nihai olarak orada kesinleşmesi anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına karşı Türk hukuku içerisinde başka bir hiyerarşik üst makama gidilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Güncel yüksek mahkemeleri listele
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Sorunun kapsamını belirlemek için güncel anayasal listeyi bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki özellikleri her mahkeme için ayrı ayrı test et
Seçim usulleri (HSK, CB, TBMM) ve görev süreleri (12 yıl vs. emeklilik) mahkemeden mahkemeye değişmektedir.
Hangi özelliklerin değişken, hangilerinin sabit olduğunu ayırt etmek gerekir.
3
Yüksek mahkeme statüsünün hukuki sonucunu belirle
Yüksek mahkeme, hiyerarşinin en üstü demektir; bu da kararların kesinliği ve üst yargı yolunun kapalı olması anlamına gelir.
Yüksek mahkemelerin temel ortak paydası 'son merci' olmalarıdır.

Anahtar Kavram

Yüksek mahkemelerin hiyerarşik konumu ve kararlarının kesinliği

İpuçları

1
Yüksek mahkemelerin yargı sistemindeki hiyerarşik konumunu ve 'son merci' olma özelliklerini düşünün.
2
Seçeneklerdeki 'üye seçimi' ve 'görev süresi' gibi idari özelliklerin Anayasa Mahkemesi ile diğerleri arasında farklılık gösterdiğini hatırlayın.
3
Bir mahkemenin kararının 'kesin' olması, o karara karşı bir üst mahkemeye itiraz edilememesi demektir; bu tüm yüksek mahkemelerin temel özelliğidir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve TBMM'nin üye seçme yetkisini inceleyerek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle gidilebilir: Anayasa Mahkemesi üyelerinin 12 yıllığına seçildiğini bilen bir öğrenci, diğer mahkemelerin emekliliğe kadar görev yaptığını hatırlayarak C seçeneğini kolayca eler. Benzer şekilde Yargıtay'ın adli (özel hukuk dahil) yargı merkezi olduğunu bilmek E seçeneğini eler.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 926Soru →

Uyuşmazlık Mahkemesi'nde yürütülen yargılama faaliyetleri sırasında, davanın niteliğine göre savcılık (iddia makamı) görevini üstlenen mercilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili uyuşmazlık adli yargıdan kaynaklanıyorsa Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıdan kaynaklanıyorsa Danıştay Başsavcısı bu görevi yerine getirir.

Cevap

Uyuşmazlık adli yargıdan geliyorsa Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargıdan geliyorsa Danıştay Başsavcısı savcılık görevini yürütür.
Doğru ifade, uyuşmazlığın niteliğine göre savcılık görevinin ilgili yargı kolunun başsavcısı (Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Danıştay Başsavcısı) tarafından yerine getirilmesidir. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kendine ait bağımsız bir savcılık kadrosu bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin işleyiş yasasını analiz et.
2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kuruluş Kanunu incelenir.
Yüksek mahkemelerin işleyişi ve görevleri ilgili özel kanunlarla düzenlenir.
2
Savcılık (İddia Makamı) görevini kimin yürüttüğünü tespit et.
Mahkemenin kendine ait ayrı bir savcısı olmadığı görülür.
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasında bir 'üst hakem' niteliğindedir.
3
Yargı kollarına göre görev dağılımını eşleştir.
Adli yargı için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, idari yargı için Danıştay Başsavcısı yetkilidir.
Uyuşmazlığın kaynağı hangi yargı kolu ise o kolun en üst savcılık makamının görüş bildirmesi esastır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nde Savcılık Makamı

İpuçları

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kendine ait kalıcı bir savcı kadrosu olmadığını hatırla.
2
Mahkeme, adli ve idari yargı arasındaki farkları çözdüğü için bu iki kolun başsavcıları devreye girer.
3
Adli yargının zirvesi olan Yargıtay'ın başsavcısı ile idari yargının zirvesi olan Danıştay'ın başsavcısı görevlendirilir.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının kim tarafından ve hangi üyeler arasından seçildiğini tekrar ederek bu soruyla karşılaştırın.
Tahmini Süre:50s
Soru 927Soru →

1982 Anayasası’nın “Hâkimlik ve savcılık teminatı” başlıklı 139. maddesinde; hâkimler ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamayacağı ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa özlük haklarından yoksun kılınamayacağı hükme bağlanmıştır. Ancak Anayasa, bu güvencelerin hangi durumlarda uygulanmayacağını (istisnalarını) da açıkça belirtmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hâkimlik ve savcılık teminatının anayasal istisnaları arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görev yapılan mahkemenin veya kadronun hukuken kaldırılması

Cevap

Görev yapılan mahkemenin veya kadronun hukuken kaldırılması, hâkimlik teminatının bir istisnası değil; aksine hâkimin özlük haklarının korunmaya devam edeceği anayasal bir güvencedir.
1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre; görev yapılan mahkemenin veya kadronun kaldırılması, hâkimin görevden çıkarılması veya özlük haklarının kesilmesi için bir gerekçe olamaz. Anayasa bu durumu özellikle belirterek, idari yapılandırmaların yargı bağımsızlığını zedelemesini engellemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 139. maddesindeki temel kuralı analiz etme
Hâkim ve savcıların azlolunamayacağı ve yaşından önce emekli edilemeyeceği görülür.
Teminatın kapsamını belirlemek için başlangıç noktasıdır.
2
Madde metnindeki 'istisnaları' tespit etme
Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve meslekte kalmanın uygun olmaması durumları istisna olarak sayılmıştır.
Hangi durumlarda teminatın sona erdiğini anlamak gerekir.
3
Mahkemenin kaldırılması durumunu değerlendirme
Metinde 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa... özlük haklarından yoksun kılınamaz' ifadesi yer alır.
Bu ifade, durumun bir istisna değil, tam aksine bir koruma olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa m. 139)

İpuçları

1
Teminatın amacı, dış müdahalelere rağmen hâkimin haklarını korumaktır.
2
Mahkemelerin idari kararlarla kapatılması, hâkimin maaşını kesmek için bir bahane olabilir mi?
3
Anayasa metninde 'mahkemenin kaldırılması' ifadesi 'haklardan yoksun kılınamaz' güvencesiyle birlikte geçmektedir.

Daha Fazla Pratik

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçilme usulünü inceleyerek teminatın kurumsal boyutunu öğrenebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hangi seçeneklerin 'olumsuz bir durumu' (suç, hastalık vb.) ifade ettiğine, hangisinin ise 'yapısal bir değişikliği' (mahkeme kapatma) ifade ettiğine bakarak istisna ile güvenceyi ayırt edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 47 / 47
Yargı Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 47 | Examkin