Examkin

Yasama

802 soru

Soru 421Soru →

19821982 Anayasası'nın seçim hükümleri uyarınca; bir yasama dönemi içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) üyeliklerinde çeşitli nedenlerle boşalmalar meydana gelmiştir. Genel seçimlere 1010 ay kala, sadece bir milletvekili ile temsil edilen bir ilin bu koltuğu boşalmış; aynı tarihte Meclis genelindeki toplam boş koltuk sayısı da 3232’ye (üye tamsayısının %5\%5’inden fazlasına) ulaşmıştır.

Bu hukuki durum karşısında ara seçim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam boşluğun %5\%5’e ulaşması nedeniyle değil, sadece temsilcisi kalmayan seçim çevresi için ara seçim yapılması zorunludur.

Cevap

Sadece temsilcisi kalmayan seçim çevresi için ara seçim yapılması zorunludur; çünkü bu durum genel seçimlere 1 yıl kala uygulanan ara seçim yasağının anayasal istisnasıdır.
Doğru yanıt, sadece temsilcisi kalmayan seçim çevresi için ara seçimin zorunlu olduğunu belirtmektedir. 19821982 Anayasası'nın 7878. maddesine göre; genel kural ara seçimlerin her yasama döneminde bir kez yapılması, seçimden 3030 ay geçmeden ve seçime 11 yıl kala yapılamamasıdır. Ancak, bir ilin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumu bu kuralın en güçlü istisnasıdır ve hem 3030 ay hem de 11 yıl yasağını devre dışı bırakır. Buna karşın, üye tamsayısının %5\%5'inin boşalması durumu 3030 aylık yasağı delse de, genel seçime 11 yıl kala yapılmama kuralına tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim yasaklarını belirle.
Genel seçimden sonraki ilk 3030 ay ve genel seçimden önceki son 11 yıl ara seçim yapılamaz.
Anayasa'nın 78. maddesindeki temel kuralı saptamak için.
2
Senaryodaki zaman kısıtını kontrol et.
Genel seçime 1010 ay kalmıştır, yani normal şartlarda ara seçim yasaktır.
Olayın hangi zaman dilimine denk geldiğini anlamak için.
3
Zorunlu ara seçim hallerini ve istisnaları değerlendir.
%5\%5 boşalma (3030 milletvekili) kuralı 11 yıl yasağına takılır. Ancak bir ilin/çevrenin hiç üyesi kalmaması (1/281/28 kuralı) bu yasaktan muaftır.
Anayasa'daki 'bu fıkra gereğince yapılacak seçimlerde 3030 ay ve 11 yıl sınırlamaları uygulanmaz' hükmünü uygulamak için.
4
Hukuki sonucu karara bağla.
Sadece temsilcisi kalmayan yer için seçim yapılır; diğer 3232 boşluk doldurulmaz.
İki zorunlu halin çatışmasında özel istisnanın üstünlüğünü belirlemek için.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları (1/28 kuralı)

İpuçları

1
Anayasa'da ara seçim yasakları (30 ay ve 1 yıl) ile bu yasakları delen özel durumları karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) kararı ile ara seçim kararının yetki ve usul farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 422Soru →

19821982 Anayasası'nın seçim hükümleri uyarınca; bir yasama dönemi içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) üyeliklerinde boşalmalar meydana gelmiştir. Yapılan son milletvekili genel seçiminin üzerinden 5050 ay geçmiş olup, bir sonraki genel seçimlere 1010 ay kalmıştır. Meclis üye tamsayısındaki toplam boşalma oranının %4\%4 olduğu, ancak bir seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmadığı tespit edilmiştir.

Bu hukuki durumda ara seçimlerin yapılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur ve bu seçim, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü gerçekleştirilir.

Cevap

Ara seçim yapılması zorunludur ve boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü yapılır.
Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'nın 7878. maddesindeki 'bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması' durumunu ifade eder. Bu özel durumda, genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı kuralı ile seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmeden ara seçim yapılamayacağı kuralı uygulanmaz. Seçim, boşalmanın ardından gelen doksanıncı günden sonraki ilk Pazar günü zorunlu olarak gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Zaman kısıtlamalarını analiz et.
Genel seçimlere 1010 ay kaldığı için 'genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' kuralı normal şartlarda yürürlüktedir.
Anayasa, istisnalar hariç seçimlere bir yıl kala istikrarı korumak adına ara seçimi yasaklar.
2
Boşalma oranını ve niteliğini değerlendir.
Toplam boşalma %4\%4 (zorunlu %5\%5 kuralı altında), ancak bir seçim çevresi tamamen temsilcisiz kalmış.
%5\%5 kuralı genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılmasını engeller; ancak temsilcisiz kalma durumu farklı bir hukuki statüye sahiptir.
3
Anayasa'nın 7878. maddesindeki özel istisnayı uygula.
Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması durumunda, bir yıl yasağına bakılmaksızın seçim yapılır.
Halkın temsiliyet hakkının tamamen kesilmesi, zaman kısıtlamalarından daha üstün bir anayasal değer olarak kabul edilmiştir.
4
Takvimi belirle.
Boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır.
Anayasa, bu özel durum için 'seksan' değil, 'doksan' günlük özel bir süre öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Zorunluluğu ve İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'da ara seçimler için '30 ay', '1 yıl' ve '%5' gibi sayılar olsa da, 'temsilcisiz kalan seçim çevresi' durumu tüm bu sınırlamaların üzerindedir.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) ile ara seçim arasındaki farkları; özellikle yetkili merciler ve seçimin kapsamı (tüm üyeler vs. sadece boşalanlar) açısından tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken şu hiyerarşiyi takip edebilirsiniz: 1. İstisna var mı? (Temsilcisiz il -> Evet, 90 gün kuralı). 2. İstisna yoksa %5 kuralı var mı? (Evetse 3 ay kuralı ama 1 yıl yasağına dikkat). 3. İkisi de yoksa genel kural (İhtiyari karar, 30 ay ve 1 yıl yasakları geçerli).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 423Soru →

1982 Anayasası ve Türk parlamento hukuku ilkeleri çerçevesinde; milletvekili seçilen bir kişinin "milletvekilliği sıfatını" (unvanını) kazanması ile bu sıfata bağlı "yasama yetkilerini" kullanabilmesi arasındaki hukuki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı mazbatanın (seçim tutanağı) düzenlenmesiyle kazanılır; ant içme ise bu sıfata bağlı yasama yetkilerinin fiilen kullanılabilmesi için öngörülen bir ifa şartıdır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılırken, ant içme bu sıfata bağlı yasama yetkilerinin (söz alma, oy kullanma vb.) fiilen kullanılabilmesi için bir ifa şartı niteliğindedir.
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından mazbatanın düzenlenmesiyle hukuken kazanılır (iktisap). Ancak 1982 Anayasası'nın 81. maddesi uyarınca, seçilenlerin Meclis çatısı altında yasama görevlerini fiilen yerine getirebilmeleri, oy kullanabilmeleri veya söz alabilmeleri için Genel Kurul önünde ant içmeleri gerekir. Bu durum ant içmeyi bir 'kurucu unsur' değil, 'ifa şartı' yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği an kazanılır.
Sıfatın kazanılması, seçim sonuçlarının resmiyete dökülmesiyle gerçekleşen hukuki bir sonuçtur.
2
Sıfata bağlı hakların başlangıcını analiz et.
Yasama dokunulmazlığı ve maaş/özlük hakları sıfatın kazanılmasıyla (yemin öncesi) başlar.
Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre temsil yetkisi ve koruma kalkanı mazbata ile devreye girer.
3
Ant içmenin (yemin) hukuki fonksiyonunu saptan.
Ant içme, milletvekilinin TBMM Genel Kurulundaki yasama faaliyetlerine (oy kullanma, kanun teklifi verme, söz alma) katılabilmesi için zorunlu bir 'ifa şartı'dır.
1982 Anayasası Madde 81'e göre milletvekilleri göreve başlamadan önce ant içerler; bu ifade 'görevin ifası'na atıfta bulunur.

Anahtar Kavram

İktisap (Kazanma) ve İfa (Yerine Getirme) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekili seçilen kişi meclise gitmeden önce bir belge alır, bu belge ona 'sıfat' kazandırır.
2
Yemin etmeyen bir milletvekilinin meclis kürsüsüne çıkıp konuşma yapıp yapamayacağını düşünün.
3
Sıfatın kazanılması (unvana sahip olma) ile görevin ifası (oy kullanma, yasama faaliyeti) arasındaki farka odaklanın; yemin sadece faaliyet içindir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme hallerinden 'istifa' ve 'devamsızlık' prosedürlerindeki sayısal farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 424Soru →

1982 Anayasası'nın hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın yapısı, üyelerinin statüsü ve seçim süreci ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı ve başkanvekilleri, üyesi oldukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılabilirler.

Cevap

Meclis Başkanı ve başkanvekillerinin üyesi oldukları siyasi partinin faaliyetlerine katılabileceklerini belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap, Meclis Başkanı ve başkanvekillerinin siyasi parti faaliyetlerine katılabileceğini savunan seçenektir çünkü 1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre; TBMM Başkanı ve başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar. Bu yasak, meclis yönetiminin tarafsızlığını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın kompozisyonunu incele.
Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve hepsi milletvekilidir.
Anayasa'nın 94. maddesi Divan'ın oluşumunu bu şekilde tanımlar.
2
Adaylık ve seçim kurallarını kontrol et.
Siyasi parti grupları aday gösteremez; bir yasama döneminde iki seçim yapılır.
Meclis Başkanlığı'nın tarafsızlığını korumak için parti gruplarının aday göstermesi yasaklanmıştır.
3
Tarafsızlık ve faaliyet yasağını değerlendir.
Meclis Başkanı ve başkanvekilleri partilerinin Meclis içi veya dışı hiçbir faaliyetine katılamazlar.
Meclis yönetiminin tam tarafsızlığını sağlamak için yürürlükte olan anayasal bir kısıtlamadır.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı

İpuçları

1
TBMM Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlık kurallarına odaklanın.
2
Hangi Divan üyelerinin siyasi partisiyle olan bağının kanunen kısıtlandığını hatırlayın.
3
Anayasa uyarınca Meclis Başkanı ve başkanvekilleri, üyesi oldukları partilerin meclis içi veya dışı faaliyetlerine kesinlikle katılamazlar.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçimindeki turlar ve gereken çoğunluk sayılarını tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 425Soru →

19821982 Anayasası'na göre, 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) Genel Kurul çalışmalarına başlayabilmesi için gereken asgari üye sayısı (toplantı yeter sayısı) ile herhangi bir karar alabilmesi için gereken en az "kabul" oyu sayısı (asgari karar yeter sayısı) aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200200 milletvekili — 151151 milletvekili

Cevap

19821982 Anayasası'na göre TBMM'nin toplantı yeter sayısı 200200, asgari karar yeter sayısı ise 151151 milletvekilidir.
Doğru seçenek olan ifadede belirtildiği gibi, 19821982 Anayasası'nın 9696. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri (200200 milletvekili) ile toplanır. Kararlarını ise toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile verir; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151 milletvekili) az olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Üye tamsayısı üzerinden toplantı yeter sayısını hesapla.
600/3=200600 / 3 = 200
Anayasa'ya göre TBMM, üye tamsayısının en az üçte biriyle toplanır.
2
Karar yeter sayısı için anayasal alt sınırı belirle.
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Anahtar Kavram

Meclis Çalışmalarında Nitelikli ve Adi Çoğunluk Alt Sınırları

İpuçları

1
TBMM'nin üye tamsayısının 600600 olduğunu ve oranların bu sayı üzerinden hesaplandığını unutmayın.
2
Toplantı için üye tamsayısının 1/31/3'ü, karar için ise katılanların salt çoğunluğu gereklidir ama bu sayı 1/4+11/4 + 1 altına düşemez.
3
600600'ün 33'te biri 200200, 44'te birinin bir fazlası ise 151151 eder.

Daha Fazla Pratik

Bu oranların kanunların veto edilmesi durumunda veya anayasa değişikliği tekliflerinde nasıl değiştiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 426Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik hizmetini fiilen tamamlamamış olanlar milletvekili adayı olamazlar.

Cevap

Milletvekili seçilebilmek için askerliği fiilen yapmış olma zorunluluğu yoktur; kişinin askerlikle ilişiğinin bulunmaması yeterlidir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'na göre milletvekili adaylığı için askerliği fiilen yapmış olmak gerekmez; adayın askerlikle ilişiğinin bulunmaması (muaf olması veya tecilli olması) yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası Madde 7676 hükümleri incelenir.
Milletvekili seçilme şartları: Türk vatandaşı olmak, 1818 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmaktır.
Anayasal çerçeveyi belirlemek için ilk adımdır.
2
Askerlik şartındaki güncel ifade kontrol edilir.
20172017 değişikliği ile 'yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmış olmak' ibaresi 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde değiştirilmiştir.
Gençlerin seçilme hakkını kullanabilmesi için getirilen esnekliği anlamak gerekir.
3
Seçeneklerdeki ifadelerle yasal metin karşılaştırılır.
Askerliği fiilen tamamlama zorunluluğu olduğunu iddia eden ifade anayasal metne aykırıdır.
Hatalı olan seçeneği tespit etmek için karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

1
20172017 yılında yapılan anayasa değişikliklerini ve askerlik şartındaki kelime değişimini düşünün.
2
'Fiilen yapmak' ile 'ilişiği bulunmamak' arasındaki hukuki farkı göz önünde bulundurun.
3
Bir üniversite öğrencisi askerliğini tecil ettirmişse milletvekili adayı olabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini (hakimler, savcılar, subaylar vb.) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 427Soru →

1982 Anayasası ve yerleşik parlamento hukuku ilkeleri çerçevesinde; bir kişinin 'milletvekili' sıfatını kazandığı an ile bu sıfatın gerektirdiği yasama yetkilerini fiilen kullanmaya başladığı süreç arasındaki hukuki rejim incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu sürecin işleyişine dair doğru bir hukuki tespittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır; ancak Meclis çalışmalarına katılarak oy kullanabilmek için ant içilmesi hukuki bir zorunluluktur.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulu'nun mazbata düzenlemesiyle kazanılırken, yasama yetkilerinin kullanımı için ant içilmesi zorunludur.
Doğru ifade, milletvekilliği unvanının İl Seçim Kurulu tarafından verilen mazbata ile hukuken kazanıldığını, ancak bu unvana bağlı olan oy kullanma, söz alma ve yasama faaliyetlerini yerine getirme hakkının sadece TBMM Genel Kurulu'nda ant içilmesiyle aktif hale geldiğini belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın kazanılma anını belirle
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu'nun mazbatayı (seçim tutanağı) düzenlediği an kazanılır.
Anayasa hukuku doktrinine göre sıfatın iktisabı, yetkili seçim kurulu tarafından onaylanmasıyla gerçekleşir.
2
Dokunulmazlığın başlangıcını tespit et
Yasama dokunulmazlığı, kişinin 'seçildiği andan' itibaren başlar.
Temsiliyetin korunması ilkesi gereği dokunulmazlık yeminden veya mazbatadan bağımsız olarak seçilme anıyla başlar.
3
Ant içmenin (yemin) hukuki sonucunu analiz et
Ant içme, milletvekilliği sıfatını kazandırmaz; kazanılmış sıfatın sağladığı yetkilerin (oy kullanma, söz alma) kullanılmasını sağlar.
Anayasa madde 81'e göre yemin, yasama çalışmalarına katılmanın ön şartıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının İktisabı vs. İfası

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılması (unvan) ile bu sıfatın kullanılması (yetki) arasındaki farka odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatı ile milletvekili ödeneği (maaş) arasındaki ilişkiyi inceleyen benzer bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 428Soru →

Milletvekili genel seçimleri sonucunda adına il seçim kurulu tarafından seçim tutanağı (mazbata) düzenlenen bir kişinin, henüz Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda ant içmemiş (yemin etmemiş) olması durumundaki hukuki statüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçim tutanağının düzenlenmesiyle milletvekilliği sıfatını kazanır ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar; ancak ant içmedikçe yasama faaliyetlerine katılamaz.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı ve yasama dokunulmazlığı seçim tutanağının düzenlenmesiyle başlar, ancak yasama faaliyetlerine katılım için ant içmek zorunludur.
Milletvekilliği hukuku uyarınca 'sıfatın kazanılması' (iktisap) ile 'görevin ifası' (görevin yerine getirilmesi) farklı zamanlarda gerçekleşir. Sıfat, seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır ve bu andan itibaren yasama dokunulmazlığı başlar. Ancak 19821982 Anayasası'nın 8181. maddesine göre milletvekillerinin Meclis çalışmalarına katılabilmeleri ve yetkilerini kullanabilmeleri için Genel Kurulda ant içmeleri zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirleyin.
Sıfat, seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği an kazanılır.
Anayasa Mahkemesi ve parlamento hukuku teamüllerine göre seçilme yeterliliğine sahip birinin seçilmesiyle bu unvan başlar.
2
Bu sıfata bağlı hukuki korumaların başlangıcını analiz edin.
Yasama dokunulmazlığı sıfatın kazanılmasıyla eş zamanlı başlar.
Milletvekilinin seçmen iradesini temsil edebilmesi için daha yemin etmeden önce de korunması gerekir.
3
Ant içme işleminin hukuki etkisini inceleyin.
Ant içme, milletvekilinin görevini fiilen yerine getirebilmesi için bir ön şarttır.
Anayasa madde 81 uyarınca, ant içmeyenler meclis çalışmalarına (oylama, komisyon, konuşma) katılamazlar.

Anahtar Kavram

İktisap (Sıfatın Kazanılması) ve İfa (Görevin Yerine Getirilmesi) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekili seçilen bir kişinin 'ünvanı' ne zaman aldığını ve 'çalışmalara' ne zaman katılabileceğini birbirinden ayırın.
2
Yasama dokunulmazlığı, milletvekilini Meclis'e gelmeden önce de korumalıdır. Peki bu koruma yeminle mi başlar yoksa seçimle mi?
3
Ant içme (yemin), unvanı kazanmak için değil, parlamentodaki yasama yetkilerini (oy kullanma gibi) fiilen kullanabilmek için bir ön şarttır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatı kazanıldıktan sonra, bu sıfatın hangi durumlarda kendiliğinden veya Meclis kararıyla sona erdiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 429Soru →

1982 Anayasası'ndaki düzenlemeler ve anayasa yargısı usul hükümleri dikkate alındığında; aşağıdaki yasama işlemlerinden hangisi, hukuki niteliği bakımından bir "parlamento kararı" olmasına rağmen, yargısal denetim rejimi açısından "kanunlar" ile aynı usul kurallarına tabi olan ve Anayasa Mahkemesinde doğrudan "iptal davası" (soyut norm denetimi) yoluyla denetlenebilen tek işlemdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü

Cevap

TBMM İçtüzüğü, parlamento kararı niteliğinde olup kanunlarla aynı yargısal denetim rejimine (iptal davası) tabi olan tek istisnai işlemdir.
TBMM İçtüzüğü, hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır (Cumhurbaşkanı'nın onayına/yayımlamasına tabi değildir). Ancak Anayasa'nın 148. ve 150. maddeleri, İçtüzüğü 'iptal davası' açılabilecek işlemler arasında kanunlarla birlikte saymıştır. Bu durum, İçtüzüğü yargısal denetim usulü bakımından kanunlar ile aynı kategoriye sokan tek parlamento kararı yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin hukuki niteliğini ayırt etme
TBMM'nin işlemleri 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır. İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyelik düşmesi birer parlamento kararıdır.
Soruda istenen işlemin öncelikle bir 'parlamento kararı' olması gerekmektedir.
2
Yargısal denetim istisnalarını belirleme
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır. İstisnaları: İçtüzük, Dokunulmazlığın kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşmesidir.
Yalnızca bu üç işlem için Anayasa Mahkemesine gidilebilir.
3
Yargısal denetim usullerini karşılaştırma
Dokunulmazlık ve üyelik düşmesi kararları için 7 gün içinde itiraz edilir ve AYM 15 günde karar verir (Özel usul). İçtüzük ise Anayasa m. 150 uyarınca doğrudan 'İptal Davası' (Soyut Norm Denetimi) konusudur.
Anayasa'nın 148. maddesi, iptal davası açılabilecek metinleri; Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü olarak sınırlandırmıştır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim Rejimi Ayrımı

İpuçları

1
Yargı yolu açık olan 3 parlamento kararını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesi'nin 'norm denetimi' yaptığı (kanunlar gibi iptal davasına konu olan) tek karar hangisidir?
3
İçtüzük dışındaki denetlenebilir kararlar için Anayasa m. 85'teki '7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar' kuralı işler; İçtüzük için ise kanunlardaki 60 günlük iptal davası süresi geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanma usulü ile Kanunların yayımlanma usulü arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 430Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' olarak iki ana gruba ayrılmaktadır. Bu iki işlem türü; kabul ediliş usulleri, Cumhurbaşkanı'nın onay yetkisi ve yargısal denetim rejimleri bakımından birbirinden farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin bir 'parlamento kararı' niteliğinde gerçekleştirdiği işlemlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün değiştirilmesi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün değiştirilmesi işlemi bir parlamento kararıdır.
TBMM İçtüzüğü, Meclis'in kendi çalışma usul ve esaslarını belirlediği bir düzenlemedir. Bu düzenleme bir parlamento kararı niteliğindedir. Diğer seçeneklerde yer alan para basılması, af ilanı, antlaşma uygun bulma ve bütçe işlemleri ise Anayasa uyarınca açıkça kanunla yapılması gereken işlemlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etme
İşlemin Meclis'in dışına yönelik genel bir kural mı yoksa Meclis'in kendi iç işleyişine yönelik mi olduğunu belirle.
Kanunlar genellikle toplumun tamamını ilgilendiren dış düzenlemeler iken, parlamento kararları Meclis'in iç yapısıyla ilgilidir.
2
Cumhurbaşkanı onayı ve isim kontrolü yapma
İşlemin Anayasa'da 'Kanun' olarak geçip geçmediğini ve Cumhurbaşkanı'nın onayına gidip gitmediğini kontrol et.
Parlamento kararları Cumhurbaşkanı'nın onayına (veto yetkisine) tabi değildir; oysa kanunlar kural olarak Cumhurbaşkanı'na gönderilir.
3
Anayasal örneklerle karşılaştırma
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, seçimlerin yenilenmesi gibi işlemlerin parlamento kararı; para basılması, af ve antlaşma uygun bulmanın kanun olduğu sonucuna ulaş.
Anayasa'nın 8787. ve devamındaki maddelerinde bu ayrım net bir şekilde yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
Parlamento kararları genellikle Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisine tabi olmayan ve Meclis'in iç işleyişini ilgilendiren işlemlerdir.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarından hangilerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu (İçtüzük, dokunulmazlık, vekillik düşmesi) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 431Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan değişikliklerle birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları yeniden yapılandırılmıştır. Bu süreçte bazı denetim yolları kapsam değiştirirken bazıları ise anayasal düzenden tamamen çıkarılmıştır.

Buna göre, güncel anayasal hükümler dikkate alındığında TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gensoru; Bakanlar Kurulunun veya bir bakanın siyasi sorumluluğunu denetlemek amacıyla kullanılan ve güvensizlik oyu ile sonuçlanabilen bir denetim yoludur.

Cevap

Gensoru ile ilgili verilen ifade yanlıştır çünkü bu denetim yolu 2017 anayasa değişiklikleri ile kaldırılmıştır.
Gensoru mekanizması, 20172017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürürlükten kaldırılmıştır. Güncel anayasal düzende Bakanlar Kurulu bulunmadığından, hükümetin genel siyaseti üzerine bir güvensizlik oyu süreci (Gensoru) işletilmesi mümkün değildir. Bu nedenle Gensoru'yu mevcut bir denetim yolu gibi sunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Güncel denetim yollarını listeleme
Yazılı soru, meclis araştırması, meclis soruşturması ve genel görüşme.
Anayasanın mevcut halinde sadece bu dört yöntem bilgi edinme ve denetim yolu olarak tanımlanmıştır.
2
Kaldırılan yöntemleri belirleme
Gensoru ve meclis güveni (güvenoyu) yöntemleri anayasadan çıkarılmıştır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Bakanlar Kurulu bulunmadığı için siyasi sorumluluğu denetleyen yöntemler de kaldırılmıştır.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri karşılaştırma
Gensoru'nun hala bir denetim yolu olduğunu iddia eden seçeneğin hatalı olduğu tespit edilir.
Hatalı bilginin kaynağı, eski parlamenter sistem bilgilerinin güncel sisteme karıştırılmasıdır.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişiklikleri ve TBMM Denetim Yolları

İpuçları

1
20172017 Anayasa değişikliği ile yürütme organının yapısı değişmiş ve buna bağlı olarak TBMM'nin hükümeti 'düşürebilme' yetkisi veren denetim yolları kaldırılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması için gerekli olan üye tamsayısı oranlarını (teklif, komisyon kurulması ve Yüce Divan sevki) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 432Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) toplantı ve karar yeter sayıları ile ilgili hükümler ve bu sayıların uygulandığı özel prosedürler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı ve Kamu Başdenetçiliği seçimlerinin dördüncü tur oylamasında, adayın seçilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) kabul oyu aranır.

Cevap

Meclis Başkanlığı ve Kamu Başdenetçiliği seçimlerinin dördüncü turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) aranmaz; en çok oyu alan aday seçilmiş olur.
Doğru yanıt olan seçenek, seçim süreçlerindeki önemli bir istisnayı test etmektedir. 19821982 Anayasası'na göre hem Meclis Başkanlığı hem de Kamu Başdenetçiliği seçimlerinde ilk iki turda üye tamsayısının üçte ikisi (400400), üçüncü turda ise salt çoğunluğu (301301) aranır. Eğer üçüncü turda da sonuç alınamazsa, en çok oy alan iki aday dördüncü tura kalır ve bu turda 301301 barajı aranmaksızın sadece 'en çok oyu alan' kişi seçilmiş olur. Bu nedenle bu turda salt çoğunluk (301301) arandığını belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Genel karar yeter sayısını kontrol et.
Katılanların salt çoğunluğu, ancak en az 151151 (Üye tamsayısının 1/4+11/4 + 1'i).
Anayasa'nın 96. maddesindeki temel kuralı doğrulamak için.
2
Özel nitelikli çoğunluk gerektiren durumları (Nitelikli Çoğunluk) karşılaştır.
Genel/Özel Af (360360), Meclis Soruşturması Açılması (360360), Cumhurbaşkanı Vetosunu Aşma (301301), Devamsızlıktan Milletvekilliği Düşürme (301301).
Farklı prosedürler arasındaki sayısal benzerlikleri tespit etmek için.
3
Seçim prosedürlerini (Meclis Başkanı ve Kamu Başdenetçisi) incele.
1. Tur: 400400, 2. Tur: 400400, 3. Tur: 301301, 4. Tur: En çok oy alan aday.
Ender görülen 'en çok oy alan' kuralının dördüncü turda salt çoğunluk (301301) şartını kaldırdığını fark etmek için.

Anahtar Kavram

TBMM'de Karar Yeter Sayıları ve Seçim Turları

İpuçları

1
TBMM'deki seçimlerde her turun farklı bir yeter sayısı vardır; dördüncü tur genellikle 'final' aşamasıdır.
2
Meclis Başkanı ve Kamu Başdenetçisi seçilemediğinde süreç kilitlenmesin diye son turda sayısal baraj esnetilir.
3
Dördüncü tura sadece en yüksek oyu alan iki aday katılır ve en çok oyu alan kişi 301301 oy almasa bile seçilmiş kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

Seçim turlarını ve sayılarını içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 433Soru →

19821982 Anayasası ve Türk parlamento hukuku ilkeleri çerçevesinde, milletvekili seçildiği kesinleşen ancak TBMM Genel Kurulu'nda henüz ant içmemiş olan bir kişinin hukuki statüsü ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ant içme işlemi, milletvekilliği sıfatının kazanılması (iktisap) için kurucu bir unsur değil; bu sıfattan doğan yetkilerin fiilen kullanılabilmesi (ifa) için bir şarttır.

Cevap

Ant içme işlemi, milletvekilliği sıfatının kazanılması için kurucu bir unsur değil, yetkilerin kullanılabilmesi için bir ifa şartıdır.
Türk parlamento hukukunda 'milletvekilliği sıfatı' seçimin kesinleşmesiyle kazanılırken (iktisap), bu sıfattan doğan yasama yetkilerinin (oy verme, teklif sunma, görüşmeye katılma) kullanılabilmesi için Anayasa'nın 8181. maddesi uyarınca 'ant içilmesi' (ifa) zorunludur. Dolayısıyla ant içme bir 'kurucu unsur' değil, 'yürütme/ifa şartı' niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, seçim sonuçlarının il seçim kurulları tarafından tutanağa (mazbata) bağlanmasıyla 'iktisap' edilir.
Sıfatın kazanılması seçilme iradesine ve hukuki kesinleşmeye bağlıdır.
2
Ant içmenin (yeminin) hukuki niteliğini analiz et.
Anayasa madde 8181 uyarınca ant içme, milletvekilinin görevine başlaması (ifa) için zorunludur.
Ant içmeyen bir vekil, 'milletvekili' unvanına sahiptir ancak meclis çalışmalarına katılamaz.
3
Sıfata bağlı hakların (dokunulmazlık, maaş) başlangıcını kontrol et.
Yasama dokunulmazlığı ve mali haklar ant içmeye bağlı değildir, seçilme anıyla başlar.
Bu haklar 'milletvekilliği sıfatının' bir sonucudur, görev yapma şartına bağlı değildir.

Anahtar Kavram

İktisap (Sıfatın Kazanılması) ve İfa (Görevin Yerine Getirilmesi) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekili unvanı ne zaman alınır ve bu unvan hangi hakları hemen başlatır?
2
Dokunulmazlık ve maaş hakları ant içmeye mi yoksa seçilmeye mi bağlıdır?
3
Anayasa madde 8181'deki yemin metni, meclis çalışmalarına katılmanın ön şartıdır.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnaları ve ant içme arasındaki ilişkiyi inceleyen Anayasa Mahkemesi kararlarına göz atın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 434Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu, üyelerinin tarafsızlığı ve seçim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı seçimi için yapılan üçüncü tur oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) sağlanamazsa, dördüncü tura en çok oyu alan ilk üç aday katılır.

Cevap

Meclis Başkanlığı seçiminin dördüncü turuna en çok oyu alan ilk üç adayın değil, sadece ilk iki adayın katılması gerekmektedir.
Seçim sürecine ilişkin olan ve dördüncü tura üç adayın katılacağını belirten ifade yanlıştır. 19821982 Anayasası uyarınca, Meclis Başkanlığı seçiminin üçüncü turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) sağlanamazsa, dördüncü tur oylaması üçüncü turda en çok oyu alan 'iki aday' arasında yapılır ve en çok oyu alan aday Meclis Başkanı seçilir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis Başkanlığı seçim turlarını hatırla
11. ve 22. turlarda 400400 (2/32/3 çoğunluk), 33. turda 301301 (salt çoğunluk) oyu aranır.
Seçim sürecindeki yeter sayılarını belirlemek için ilk üç turun kurallarını kontrol etmek gerekir.
2
Dördüncü tura katılım şartını kontrol et
33. turda sonuç alınamazsa, en çok oyu alan 'iki' aday dördüncü tura katılır.
301301 oyun sağlanamadığı durumda sürecin en çok oy alan adaylar arasında sonuçlandırılması amaçlanır.
3
Başkanlık Divanı'ndaki diğer kuralları doğrula
Siyasi parti gruplarının aday gösterememesi, tarafsızlık kuralları ve görev süreleri anayasal hükümlere uygundur.
Diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olarak hatalı bilgiyi kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın seçim usulü, oy verme yasakları ve üyelik süreleri.

İpuçları

1
Meclis Başkanlığı seçimi dört turlu bir süreçtir; son turda sadece en yüksek oyu alan belli sayıdaki aday yarışır.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı'nın tarafsızlık kapsamında yapamayacağı diğer faaliyetleri (tartışmalara katılamama, partisiyle ilişkisi vb.) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 435Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan hükümler dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu ve seçim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı için siyasi parti grupları aday gösteremezler.

Cevap

Meclis Başkanlığı için siyasi parti grupları aday gösteremezler.
Doğru olan ifade, siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceğidir. Bu kural, Meclis Başkanı'nın partiler üstü tarafsızlığını korumak amacıyla getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Adaylık sürecini değerlendir.
Siyasi parti gruplarının aday gösterme yasağı tespit edilir.
Anayasa'nın 94. maddesi Meclis Başkanlığı seçimlerinde grupların aday göstermesini açıkça yasaklamıştır.
2
Görev süresi ve seçim sıklığını kontrol et.
Yasama dönemi içinde iki seçim yapıldığı doğrulanır.
İlk seçim iki yıl, ikinci seçim ise dönemin kalanı için yapılır.
3
Üyelerin niteliklerini ve oy kullanma haklarını incele.
Tüm üyelerin milletvekili olması ve Başkan/Oturumu yöneten vekilin oy kullanamaması kuralı hatırlanır.
Meclisin temsil gücü ve tarafsızlık bu kuralların temelidir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Oluşumu ve Yasakları

İpuçları

1
Başkanlık Divanı üyelerinin tamamının halk tarafından seçilmiş temsilciler olması gerekir.
2
Meclis Başkanı seçilirken tarafsızlık çok önemlidir; bu yüzden partiler kurumsal olarak müdahale edemez.
3
Anayasa'nın 94. maddesini düşünün; siyasi parti gruplarına adaylık konusunda bir kısıtlama getirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçiminin dört turlu oylama sürecini ve her turda gereken çoğunluk sayılarını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 436Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlığı ve Meclis çalışmalarındaki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamazlar ve oy kullanamazlar.

Cevap

Meclis Başkanı ve o an oturumu yöneten başkanvekilinin Meclis tartışmalarına katılamayacağı ve oy kullanamayacağı ifadesi doğrudur.
1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre, Meclis Başkanı ve oturumu o sırada yöneten başkanvekili, yönettikleri oturumlarda tarafsızlığı zedelememek adına ne tartışmalara müdahil olabilirler ne de oy kullanabilirler. Bu, yasama organının yönetimindeki mutlak tarafsızlığı simgeler.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın oluşumunu ve üyelerini hatırlayın.
Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Anayasal yapıyı belirlemek için ilk adımdır.
2
Üyelerin tarafsızlık ve oylama kısıtlamalarını inceleyin.
Sadece Meclis Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili için oy kullanma ve tartışmaya katılma yasağı vardır.
Oturum yönetiminin objektifliğini korumak temel amaçtır.
3
Siyasi parti gruplarının yetkilerini kontrol edin.
Grupların aday gösterme yasağı olduğunu teyit edin.
Meclis Başkanlığı makamının partiler üstü konumunu korumak hedeflenir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nda Tarafsızlık İlkesi

İpuçları

1
Anayasa'nın 94. maddesindeki tarafsızlık kurallarını düşünün.
2
Hangi üyelerin oturumu yönettiğinde kısıtlamaya tabi olduğunu hatırlayın.
3
Meclis Başkanı ve o an kürsüde olan başkanvekilinin oy hakkı yoktur.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçim turlarını ve gereken çoğunlukları tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 437Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMMTBMM) iç işleyişini, yönetimini ve oturumlarını düzenleyen Başkanlık Divanı üyeleri, Meclis'teki siyasi parti gruplarının üye sayıları oranında Divan'a katılmasıyla oluşur. Divan'da görev alan tüm üyelerin milletvekili olması anayasal bir zorunluluktur.

**Buna göre, 19821982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında TBMM Başkanı ve Başkanlık Divanı'nın statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı, üyesi olduğu siyasi partinin Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamaz.

Cevap

Meclis Başkanı'nın üyesi olduğu siyasi partinin Meclis içi veya dışı faaliyetlerine katılamayacağını belirten ifade doğrudur.
Doğru seçenek olan Meclis Başkanı'nın parti faaliyetlerine katılamayacağı hükmü, Anayasa'nın 9494. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Bu kural, yasama organının yönetimindeki tarafsızlığı garanti altına almayı hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın genel yapısını incelemek
Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve tümü milletvekilidir.
Konunun temel çerçevesini belirlemek için gereklidir.
2
Tarafsızlık kurallarını değerlendirmek
Meclis Başkanı ve başkanvekillerinin siyasi parti faaliyetlerine katılması yasaktır.
Anayasa'nın 9494. maddesindeki tarafsızlık yükümlülüğünü teyit etmek için gereklidir.
3
Oy kullanma yasağını kontrol etmek
Başkan ve o anki oturumu yöneten başkanvekilinin oy hakkı yoktur.
Oylama süreçlerindeki kısıtlamaları netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Meclis Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Statüsü

İpuçları

1
Meclis yönetimi ile devlet yönetimi (Cumhurbaşkanlığı) arasındaki statü farklarını hatırlayın.
2
Meclis Başkanı'nın tarafsızlık ilkesi gereği partisiyle olan ilişkisinin nasıl kısıtlandığını düşünün.
3
Siyasi parti gruplarının başkanlık adaylığı üzerindeki 'yasaklayıcı' etkisini ve oy kullanma kısıtlamasını göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçimindeki dört turlu oylama sürecini ve gereken çoğunlukları çalışarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 438Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatının kazanılması (iktisap) ile bu sıfata bağlı yetkilerin fiilen kullanılması (ifa) arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili seçilen ancak henüz TBMM Genel Kurulunda ant içmemiş olan bir kişi, Anayasa'nın 8383. maddesinde düzenlenen yasama dokunulmazlığından yararlanamaz.

Cevap

Milletvekili seçilen kişinin ant içmeden önce yasama dokunulmazlığından yararlanamayacağı yönündeki ifade hatalıdır; çünkü dokunulmazlık yeminle değil, mazbata ile kazanılan sıfatla başlar.
Yasama dokunulmazlığı, Anayasa uyarınca 'milletvekilliği sıfatının' bir sonucudur. Yerleşik parlamento hukuku ilkeleri ve Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, milletvekilliği sıfatı mazbatanın (tutanak) alınmasıyla kazanılır. Dolayısıyla, bir milletvekili henüz Meclis Genel Kuruluna gelip yemin etmemiş olsa bile, mazbatasını aldığı andan itibaren yasama dokunulmazlığı zırhına bürünür ve yargılanması ancak Meclis kararıyla dokunulmazlığının kaldırılmasına bağlı olur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını belirleme.
Milletvekilliği sıfatı (unvanı), İl Seçim Kurulu'nun mazbatayı düzenleyip adaya vermesiyle kazanılır.
Seçim sonuçlarının resmileşmesiyle kişi artık halkın temsilcisi sıfatını hukuken iktisap eder.
2
Milletvekilliği sıfatına bağlı hakların kapsamını analiz etme.
Yasama dokunulmazlığı ve özlük hakları (maaş/tahsisat hak edişi) sıfatın kazanılmasına bağlıdır.
Bu haklar kişiyi değil, temsil makamını koruduğu için yemin töreninden bağımsız olarak mazbata anında başlar.
3
Ant içme işleminin hukuki niteliğini tanımlama.
Ant içme, sadece 'yasama faaliyetlerine fiilen katılım' (ifa) için gerekli bir şart işlemdir.
Anayasa 8181. madde uyarınca yemin etmeyen vekil oy kullanamaz ancak vekillik sıfatı devam eder.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının İktisabı (Mazbata) vs. İfası (Yemin) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliği unvanını kazanmak (sıfatı almak) ile bu unvanın yetkilerini (oy kullanmak gibi) kullanmak farklı hukuki anlara tabidir.
2
Mazbata (tutanak) unvanı başlatırken, yemin sadece faaliyetleri başlatır. Dokunulmazlık bir 'unvan' sonucudur.
3
Mazbatasını alan bir milletvekili henüz Ankara'ya gelmeden yolda bir suçla itham edilse, yemin etmediği için tutuklanabilir mi? Cevap hayır, çünkü dokunulmazlık mazbatayla başlar.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme hallerini ve hangi hallerde Parlamento Kararı, hangi hallerde yargı kararı gerektiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 439Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve görev esasları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve üyelerin tamamının milletvekili olması zorunludur.

Cevap

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve bu üyelerin tamamı milletvekilleri arasından seçilir.
1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre TBMM Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Bu divanın en temel özelliği, tüm üyelerinin milletvekili olması ve Meclis içindeki siyasi parti gruplarının güçleri oranında divana katılmalarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Divan üyelerinin kimlerden oluştuğunu belirle.
Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirleri.
Anayasa Madde 94'te Başkanlık Divanı'nın bileşimi net olarak tanımlanmıştır.
2
Üyelik şartlarını kontrol et.
Tüm üyeler milletvekili olmalıdır.
Başkanlık Divanı Meclis içinden seçilen bir yönetim organıdır.
3
Tarafsızlık ve oy kullanma kurallarını analiz et.
Başkan ve oturumu yöneten vekil oy kullanamaz.
Meclis yönetimindeki tarafsızlık ilkesi bunu gerektirir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Yapısı ve Çalışma İlkeleri

İpuçları

1
Başkanlık Divanı üyelerinin kimler olduğunu ve hepsinin Meclis üyesi olup olmadığını düşünün.
2
Oy kullanma yasağının divandaki herkesi mi yoksa sadece oturumu yönetenleri mi kapsadığını hatırlayın.
3
Siyasi parti gruplarının divan oluşumundaki 'aday gösterme' yasağının sadece Meclis Başkanı için olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçimindeki turları ve gerekli olan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 440Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen milletvekilliğinin sona ermesi halleri, bu hallere ilişkin uygulanan oylama usulleri ve yargısal denetim süreçleri dikkate alındığında, aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi durumunda milletvekilliğinin düşmesi, TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu (301 milletvekili) ile kararlaştırılır.

Cevap

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda üyeliğin düşmesi için basit çoğunluk yeterlidir; üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301 oy şartı sadece devamsızlık durumunda aranır.
Doğru yanıt olan seçenek, istifa durumunda 301 oy gerektiğini iddia ederek hatalı bilgi vermektedir. 1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre istifanın geçerli sayılması ve üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu'nun basit çoğunlukla karar alması yeterlidir. Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) sadece devamsızlık nedeniyle düşme kararlarında zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini kategorize edin.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık 'Meclis Kararı' ile; ölüm, kesin hüküm ve kısıtlanma 'Kendiliğinden' sona erer.
Her durumun hukuki prosedürü ve oylama rejimi farklıdır.
2
Meclis kararı gereken durumlardaki oylama sayılarını karşılaştırın.
İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk, devamsızlık için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) gereklidir.
Anayasa, vekilin Meclis'e karşı sorumluluğunu ihlal ettiği 'devamsızlık' durumunda daha yüksek bir irade aramaktadır.
3
Yargısal denetim sürelerini teyit edin.
Karar tarihinden itibaren 7 gün içinde AYM'ye gidilir, Mahkeme 15 gün içinde karar verir.
Milletvekilliği statüsünün korunması amacıyla hızlı bir denetim mekanizması öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi için gereken karar yeter sayıları her durum için aynı değildir.
2
Anayasa, sadece devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşürülmesinde üye tamsayısının salt çoğunluğunu (301) aramaktadır.
3
İstifa durumunda üyeliğin düşmesi için basit çoğunluk yeterlidir, devamsızlıkta ise 301 oy şartı vardır. Bu farkı göz önünde bulundurarak seçenekleri tekrar inceleyin.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği kendiliğinden sona eren durumlar ile parlamento kararıyla sona eren durumları bir tablo yaparak çalışmak, bu tarz karmaşık soruları daha hızlı çözmenizi sağlar.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 22 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 22 | Examkin