Yasama

802 soru

Soru 441Soru

19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları, 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri ile önemli ölçüde güncellenmiştir. Buna göre, mevcut anayasal düzenlemeler çerçevesinde milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zimmet, rüşvet ve dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Cevap

Zimmet, rüşvet ve dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenlerin, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemeyeceği ifadesi doğrudur.
Doğru olan ifade, yüz kızartıcı suçların (zimmet, rüşvet, dolandırıcılık vb.) affa uğramış olsa bile milletvekili seçilme yeterliliğini kalıcı olarak ortadan kaldırdığıdır. Bu hüküm, kamu vicdanını korumak amacıyla Anayasa'nın 7676. maddesinde mutlak bir engel olarak düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçilme yeterliliğinin genel şartlarını analiz et.
Milletvekili seçilebilmek için 1818 yaşını doldurmuş olmak, Türk vatandaşı olmak ve en az ilkokul mezunu olmak gerekir.
Anayasa'nın 7676. maddesindeki temel olumlu şartların tespit edilmesi gerekir.
2
Sabıka ve hükümlülük durumunu değerlendir.
Taksirli suçlar hariç toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar ile yüz kızartıcı suçlardan (af gelse bile) hüküm giyenler seçilemez.
Hangi suçların ve cezaların seçilme engelini kalıcı kıldığının belirlenmesi gerekir.
3
Askerlik ve görevden çekilme şartlarını kontrol et.
Askerlikle ilişiği bulunmamak yeterlidir (tamamlama şartı yoktur); belirli kamu görevlileri ise istifa etmelidir.
Adaylık sürecindeki usuli engellerin doğrulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engelleri

İpuçları

1
Anayasa'da yüz kızartıcı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' ibaresinin kullanıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin sürecindeki süreleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 442Soru

19821982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı’nın kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve tarafsızlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Meclis Başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamaz ve oy kullanamazlar.

Cevap

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Meclis Başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamaz ve oy kullanamazlar.
Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, tarafsızlık ilkesi gereği yasama faaliyetlerinde tartışmalara katılamazlar ve hiçbir şekilde oy kullanamazlar. Bu kural, Meclis yönetiminin tarafsızlığını garanti altına alır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı'nın kompozisyonunu analiz edin.
Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve tamamı milletvekilidir.
Anayasa madde 9494 uyarınca Meclis'in kendi içinden bu organı oluşturması gerekir.
2
Meclis Başkanı seçimi ve siyasi parti gruplarının ilişkisini değerlendirin.
Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumak adına adaylıklar bireysel başvuru ile yapılır.
3
Üyelerin tarafsızlık ve oy kullanma haklarını inceleyin.
Meclis Başkanı ve o an oturumu yöneten Başkanvekili tartışmalara katılamaz ve oy kullanamaz.
Yasama faaliyetlerinin tarafsız ve adil bir şekilde yönetilmesini sağlamak anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Meclis Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı ve Oy Yasağı

İpuçları

1
Meclis Başkanlık Divanı üyelerinin tamamının milletvekili olması gerektiğini ve Meclis Başkanlığı adaylığının bireysel olduğunu unutmayın.
2
Tarafsızlık ilkesini düşünün; kimler oturum sırasında tarafsız kalmak zorunda olduğu için oy hakkını kaybeder?
3
Meclis Başkanı ve o an oturumu yöneten kişinin oy kullanamayacağı bilgisini kullanarak seçenekleri eleyin.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçim turları ve gerekli olan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar ederek bu konudaki bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 443Soru

Milletvekili genel seçimleri sonucunda milletvekili seçilen bir kişinin, İl Seçim Kurulundan seçim tutanağını (mazbata) almasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatını bu tutanağın düzenlendiği an kazanır ancak Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içmesi zorunludur.

Cevap

Milletvekilliği sıfatını bu tutanağın düzenlendiği an kazanır ancak Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içmesi zorunludur.
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen tutanağın (mazbata) alınmasıyla hukuken kesinleşir. Ancak bu sıfatın getirdiği yasama yetkilerinin (Mecliste söz alma, oy kullanma, komisyonlarda görev alma) kullanılabilmesi için milletvekilinin TBMM Genel Kurulunda ant içmesi anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle değil, İl Seçim Kurulundan mazbatanın alınmasıyla kazanılır.
Anayasa ve Yüksek Seçim Kurulu uygulamalarına göre sıfatın kazanılma anı mazbata tarihidir.
2
Ant içmenin hukuki sonucunu değerlendir.
Ant içme, milletvekilinin Meclis çalışmalarına (oylama, söz hakkı vb.) katılabilmesi için gerekli olan bir 'ifa' (yerine getirme) şartıdır.
Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca ant içmeyenler milletvekilliği sıfatının sağladığı hakları kullanamazlar.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Görevin İfası

İpuçları

1
Mazbata almak 'sıfat' kazandırırken, yemin etmek 'görev yapma yetkisi' kazandırır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile yasama dokunulmazlığının başlangıç anı arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 444Soru

19821982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu, seçim süreci ve üyelerinin tarafsızlığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı seçiminin üçüncü turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) sağlanamazsa, dördüncü turda en çok oy alan iki aday yarışır ve bu turda üye tamsayısının salt çoğunluğunu alan aday seçilmiş olur.

Cevap

Meclis Başkanlığı seçiminin dördüncü turunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun aranması gerektiği bilgisi yanlıştır; bu turda en çok oy alan aday seçilir.
Meclis Başkanlığı seçiminin dördüncü turuna ilişkin ifade yanlıştır. Anayasa'ya göre, üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) sağlanamazsa, üçüncü oylamada en çok oy alan iki aday dördüncü oylamaya katılır. Dördüncü oylamada ise 'en çok oy alan' aday Başkan seçilmiş olur. Dolayısıyla dördüncü turda artık salt çoğunluk aranmaz.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı'nın seçim usulünü incelemek.
Meclis Başkanlığı seçimi gizli oyla ve 44 turlu bir sistemle yapılır.
Anayasa'nın 9494. maddesi seçim sürecini aşamalı olarak tanımlamıştır.
2
Seçim turlarındaki karar yeter sayılarını analiz etmek.
1. ve 2. turda 400400 oy, 3. turda 301301 oy aranır; 4. turda ise en çok oy alan kazanır.
Üçüncü turda sonuç alınamazsa dördüncü tura en çok oy alan iki aday kalır ve salt çoğunluk aranmaksızın yarış tamamlanır.
3
Seçeneklerdeki sayısal verileri karşılaştırmak.
Dördüncü tur için salt çoğunluk (301301) şartı koşulması bir bilgi hatasıdır.
Dördüncü turda salt çoğunluk aranması, seçimin kilitlenmesine yol açabilir; bu nedenle 'en çok oy' kuralı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlığı Seçim Turları ve Yeter Sayıları

İpuçları

1
Meclis Başkanlığı seçimi toplamda 44 turdan oluşur; ilk üç turda belirli sayısal barajlar (400400 ve 301301) varken son turda kural değişir.
2
Dördüncü tura sadece en çok oy alan iki aday katılır. Bu turda seçimden birinin mutlaka galip çıkması hedeflenir.
3
Üçüncü turda 301301 oy alamayan bir meclis, dördüncü turda da aynı sayıyı bulamayabilir. Bu yüzden dördüncü turda sadece 'basit üstünlük' yeterlidir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı'nın görevleri ve hangi durumlarda Meclis Başkanvekillerinden birinin vekalet edeceği konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 445Soru

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iç işleyişini yöneten ve idari temsilini üstlenen Başkanlık Divanı'nın yapısı ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden teşekkül eder.

Cevap

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşur.
Doğru olan bilgi, Başkanlık Divanı'nın Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluştuğudur. Bu yapı, Meclis'in hem yönetim hem de idari işleyişini yürüten temel organdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı'nı oluşturan makamları belirle.
Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirleri.
Anayasa ve İçtüzük gereği Divan bu dört gruptan kurulur.
2
Üyelerin seçilme şartlarını ve tarafsızlık kurallarını incele.
Tüm üyeler milletvekili olmalıdır; siyasi parti grupları aday gösteremez.
Meclis'in bağımsızlığı ve her partinin temsil gücü oranında katılımı hedeflenir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Oluşumu

İpuçları

1
Başkanlık Divanı'nın kaç farklı gruptan oluştuğunu ve bu grupların isimlerini hatırlamaya çalışın.
2
Meclis Başkanlığı için siyasi parti gruplarının aday gösterip gösteremeyeceğini ve üyelerin milletvekili olup olmama şartını düşünün.
3
Divan'da Başkan dışında Başkanvekilleri, yazmanlık görevini yapan Kâtip Üyeler ve mali/idari işlere bakan İdare Amirleri bulunur.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçimindeki turlar ve gereken çoğunluk sayıları üzerine bir çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 446Soru

1982 Anayasası'nda 'yasama organının görev ve yetkileri' başlığı altında Meclisin yerine getirmekle yükümlü olduğu işler ve sahip olduğu yetkiler ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Buna göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına karar vermek ve Kamu Başdenetçisini seçmek TBMM’nin görev ve yetkileri arasında yer alır.

Cevap

Para basılmasına karar vermek ve Kamu Başdenetçisini seçmek TBMM’nin yetkileri arasındadır.
Para basılmasına karar verme yetkisi Anayasa'nın 87. maddesinde açıkça TBMM'ye verilmiştir. Ayrıca Kamu Başdenetçisi (Ombudsman) seçimi de 2010 anayasa değişikliği ile TBMM'nin görevleri arasına eklenmiştir. Dolayısıyla her iki bilginin bir arada verildiği seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin temel görevlerini (Madde 87) gözden geçir.
Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek gibi yetkiler tespit edildi.
Anayasa'da yasama organına verilen temel yetkilerin sınırlarını belirlemek için.
2
Seçimle ilgili özel yetkileri kontrol et.
Anayasa'nın 74. maddesi uyarınca Kamu Başdenetçisinin TBMM tarafından seçildiği belirlendi.
Meclisin sadece kanun yapmakla kalmayıp belirli üst düzey kamu görevlilerini seçme yetkisine de sahip olduğunu doğrulamak için.
3
Yürütme ile karışabilecek yetkileri (OHAL, atamalar, andlaşma onayı) ele.
Bu yetkilerin aslen Cumhurbaşkanına ait olduğu, Meclisin sadece denetim veya 'uygun bulma' aşamasında devreye girdiği anlaşıldı.
Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yasama ve yürütme organlarının görev alanlarını karıştırmamak için.

Anahtar Kavram

TBMM'nin münhasır görevleri ve diğer organlarla yetki paylaşımı.

İpuçları

1
Bütçe Kanunu'nun diğer kanunlardan farklı olan 'veto edilememe' özelliğini hatırlayın.
2
Milletlerarası andlaşmalarda TBMM'nin yaptığı işlem bir 'uygun bulma kanunu' çıkarmaktır, andlaşmayı doğrudan onaylamak değildir.
3
OHAL ilan etme yetkisi yürütmeye (Cumhurbaşkanına), para basma kararı ise yasamaya (TBMM) aittir.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin hangi işlemlerini 'Kanun' hangilerini 'Parlamento Kararı' ile yaptığını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 447Soru

19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ile bu şartların mahkumiyet türleri ve süreleri üzerindeki hukuki etkileri dikkate alındığında, aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten işlediği ve yüz kızartıcı olmayan bir suçtan dolayı 1010 ay hapis cezası alan bir kişi, mahkumiyet kararı kesinleştiği andan itibaren seçilme yeterliliğini kaybeder.

Cevap

Kasten işlediği ve yüz kızartıcı olmayan bir suçtan dolayı 1010 ay hapis cezası alan kişinin seçilme yeterliliğini kaybettiğini savunan ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesine göre kasten işlenen suçlarda seçilme yeterliliğinin kaybedilmesi için ceza süresinin en az 11 yıl veya daha fazla olması gerekir. 1010 ay hapis cezası alan bir kimse, eğer işlediği suç yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık vb.) kapsamında değilse, milletvekili seçilme hakkını kaybetmez.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun niteliğini analiz etme
Suçun "taksirli" mi yoksa "kasten" mi işlendiği ve "yüz kızartıcı" olup olmadığı belirlenir.
Anayasa taksirli suçları tamamen hariç tutarken, yüz kızartıcı suçlar için süre gözetmeksizin yasak koyar.
2
Ceza süresini kontrol etme
Kasten işlenen suçlarda mahkumiyet süresinin 11 yıl veya daha fazla olup olmadığına bakılır.
Kasten işlenen ve yüz kızartıcı olmayan suçlarda seçilme engeli sadece 11 yıl ve üzeri cezalar için geçerlidir.
3
Seçilme yeterliliği kararını verme
1010 aylık kasten mahkumiyet (yüz kızartıcı değilse) 11 yıllık sınırın altında kaldığı için yeterlilik korunur.
Sınırın altında kalan cezalar, seçilme hakkının kaybına neden olmaz.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adli Sicil Şartı

İpuçları

1
Anayasa'daki 11 yıllık sürenin hangi suç türleri için bir 'eşik' olduğunu hatırlayın.
2
Taksirli suçlar ile kasten işlenen suçların seçilme yeterliliği üzerindeki farklı etkilerine odaklanın.
3
Kasten işlenen suçlarda 11 yılın altındaki cezaların (yüz kızartıcı değilse) seçilme engelini başlatmadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçildikten sonra bu şartlardan birinin kaybedilmesi durumunda üyeliğin nasıl düştüğünü (meclis kararı mı, kendiliğinden mi) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tablo yöntemiyle; 'Kasten < 11 Yıl', 'Kasten >= 11 Yıl', 'Taksirli' ve 'Yüz Kızartıcı' kategorilerini oluşturarak şartları hızlıca kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 448Soru

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi; sona erme nedenine bağlı olarak "Meclis kararı", "Genel Kurula bildirim" veya "kendiliğinden sona erme" usullerinden birine tabidir. Bu usullerin her biri farklı karar yeter sayılarına ve yargısal denetim imkânlarına sahiptir.

Buna göre, milletvekilliğinin sona ermesi halleri ve uygulanan hukuki prosedürlerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstifa: TBMM Genel Kurulu Kararı - Basit Çoğunluk - Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu açık

Cevap

İstifa durumunda üyeliğin düşmesi TBMM Genel Kurulu kararı (basit çoğunluk) ile gerçekleşir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu açıktır.
Doğru olan eşleştirmede belirtildiği üzere istifa, TBMM Genel Kurulu'nun basit çoğunlukla alacağı bir parlamento kararı ile kesinleşir. Anayasa'nın 8585. maddesine göre bu karar, yargı denetimine tabidir ve ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine taşınabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme nedeninin usulünü belirle
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık durumları "Meclis Kararı" ile gerçekleşir.
Anayasa Madde 8484 uyarınca bu üç durumda iradi veya kusurlu bir durum olduğu için Meclis onayı aranır.
2
Karar yeter sayısını kontrol et
İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk, devamsızlık için ise üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) gereklidir.
Anayasa, devamsızlık gibi ağır bir yaptırım için daha yüksek bir nitelikli çoğunluk öngörmüştür.
3
Yargısal denetim imkânını sorgula
Anayasa Madde 8585 uyarınca; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle düşme kararlarına karşı 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Yasama dokunulmazlığı ve temsil yetkisinin korunması amacıyla Meclis kararları yargı denetimine tabi tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesi Usulleri ve Yargısal Denetim

İpuçları

1
Anayasa'nın 8585. maddesine göre hangi nedenlerle düşme kararı verilirse Anayasa Mahkemesi yolu açılır? Hatırlayın: İstifa, Bağdaşmazlık ve Devamsızlık.
2
Devamsızlık için anayasada özel bir sayı belirtilmiştir (301301). Diğer düşme kararları için genel kural uygulanır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürelerini ve mahkemenin karar verme süresini tekrar gözden geçirin (77 gün - 1515 gün).

Alternatif Yöntem

Sona erme hallerini 'Yargı Yolu Açık' ve 'Yargı Yolu Kapalı' olarak ikiye ayırarak eleyebilirsiniz. Kesin hüküm ve kısıtlanma bildirimle olduğu için yargı yolu kapalıdır.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 449Soru

Milletvekili genel seçimleri sonucunda bir seçim çevresinden milletvekili seçilen ve İl Seçim Kurulu'ndan tutanağını (mazbata) alan bir kişi, henüz TBMM Genel Kurulu'nda ant içmemiştir.

Bu kişinin henüz ant içmediği bu 'ara dönemdeki' hukuki statüsü ile ilgili 19821982 Anayasası ve yerleşik parlamento hukuku ilkeleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili sıfatından kaynaklanan mali ve özlük hakları (maaş ve ödenekler), ancak TBMM Genel Kurulu'nda ant içilmesini takip eden ay başından itibaren kazanılır.

Cevap

Milletvekili sıfatından kaynaklanan mali ve özlük haklarının ancak yemin sonrasında kazanılacağını belirten ifade yanlıştır.
Doğru seçenek, mali ve özlük haklarının yeminle başladığını iddia ettiği için yanlıştır. Türk hukuk sisteminde milletvekilliği sıfatı seçilme anı ile kazanılır. Bu sıfatın kazanılmasıyla birlikte kişi hem yasama dokunulmazlığına hem de maaş/ödenek gibi özlük haklarına sahip olur. Andiçme (yemin) ise bu sıfatın kazandırdığı 'yasama yetkilerini kullanabilmek' (oy kullanma, söz alma vb.) için yerine getirilmesi gereken bir ifa şartıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirleme
Milletvekilliği sıfatı, mazbata veya yeminle değil, seçim sonuçlarının kesinleştiği 'seçilme anı' ile kazanılır.
Anayasa Mahkemesi ve yerleşik hukuk öğretisine göre sıfatın kazanılması seçilme anına bağlanmıştır.
2
Sıfata bağlı haklar ile göreve bağlı yetkilerin ayrımını yapma
Yasama dokunulmazlığı ve mali haklar (maaş) 'sıfata' bağlıyken; oy kullanma ve söz alma gibi yetkiler 'andiçmeye' (ifa şartı) bağlıdır.
Andiçme, sadece görevin fiilen yerine getirilmesi için gerekli bir ön şarttır.
3
Yanlış yargıyı tespit etme
Maaş ve özlük haklarının yemin sonrasında başlayacağını iddia eden ifade, hakların sıfata bağlı olduğu ilkesiyle çelişmektedir.
Milletvekilleri yemin etmeseler bile, seçildikleri tarihten itibaren özlük haklarını kazanırlar.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması ve Andiçmenin (Yemin) Hukuki Niteliği

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfatın getirdiği yetkilerin 'kullanılması' (ifa) farklı anlara bağlanmıştır.
2
Hangi hakların sadece 'milletvekili olma' durumuna, hangilerinin ise 'Meclis'te aktif görev yapma' durumuna bağlı olduğunu düşünün.
3
Maaş ve dokunulmazlık 'milletvekili' sıfatına sahip her kişiye seçildiği andan itibaren tanınan haklardır; yemin sadece yetkilerin kullanımı için şarttır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatının hangi durumlarda kendiliğinden, hangi durumlarda Meclis kararıyla sona erdiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 450Soru

19821982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde faaliyet gösteren siyasi parti gruplarının yetkileri ve yasakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterebileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa'nın 9494. maddesi uyarınca siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 9494. maddesine göre, 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı için, Meclisteki siyasi parti grupları aday gösteremezler.' Bu yasak, Meclis Başkanlığı'nın tarafsızlığını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş şartını kontrol etmek
En az 2020 milletvekili ile kurulduğu teyit edilir.
Grubun mevcudiyeti için sayısal sınırın bilinmesi gerekir.
2
Anayasal yasakları hatırlamak
Meclis Başkanlığı adaylığı, yasama dokunulmazlığı ve gizli oylama konularındaki yasaklar belirlenir.
Grupların iradesinin bireysel hürriyeti engelleyemeyeceği alanları tespit etmek.
3
Meclis Başkanlığı adaylık sürecini değerlendirmek
Adaylığın sadece bireysel başvurularla yapılabileceği sonucuna varılır.
Anayasa'nın doğrudan yasakladığı hükmü bulmak.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının yapamayacağı işlere (yasaklara) odaklanın.
2
Meclis Başkanlığı seçimi sürecinde tarafsızlığı sağlamak için getirilen kısıtlamayı hatırlayın.
3
Grup kurmak için 2020 milletvekili gerekirken, Meclis Başkanı adaylığını gruplar değil bireyler belirler.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının diğer kurullara (Komisyonlar, Divan) üye gönderme oranları konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 451Soru

19821982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görevlerini "kanun" koyarak veya "parlamento kararı" alarak yerine getirir. Bu iki işlem türünün tabi olduğu hukuki rejim ve yargısal denetim yolları birbirinden farklıdır.

Aşağıdaki tabloda TBMM'nin bazı işlemleri, bu işlemlerin hukuki nitelikleri ve yargısal denetim durumları eşleştirilmiştir:

NoİşlemHukuki NiteliğiYargısal Denetim
IPara basılmasına karar verilmesiKanunAnayasa Mahkemesi
IITBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesiParlamento KararıAnayasa Mahkemesi
IIIMilletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunmasıKanunYok
IVSavaş ilanına karar verilmesiParlamento KararıYok
VYasama dokunulmazlığının kaldırılmasıParlamento KararıYok

Buna göre, tablodaki numaralandırılmış işlemlerden hangisinin yargısal denetim durumu yanlış belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin parlamento kararının yargısal denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı için tablodaki V numaralı satır hatalıdır.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir parlamento kararıdır. Kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalı olsa da, 19821982 Anayasası'nın 8585. maddesi uyarınca bu karara karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir. Dolayısıyla yargısal denetimin olmadığını belirten beşinci satırdaki bilgi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin 'Kanun' mu yoksa 'Parlamento Kararı' mı olduğu belirlenir.
Para basılması ve antlaşma onayı 'Kanun'; İçtüzük, savaş ilanı ve dokunulmazlık kaldırma 'Parlamento Kararı'dır.
Hukuki rejimin belirlenmesi için öncelikle işlemin niteliğinin bilinmesi gerekir.
2
Genel yargısal denetim kuralları uygulanır.
Kanunlar kural olarak AYM denetimine tabidir, parlamento kararları ise kural olarak denetim dışıdır.
Ana kuralın tespiti, istisnaların ayırt edilmesini sağlar.
3
Özel istisnalar kontrol edilir.
İçtüzük ve Dokunulmazlık (parlamento kararı olmalarına rağmen) AYM denetimine tabidir. Milletlerarası antlaşma onay kanunları ise (kanun olmasına rağmen) AYM denetimi dışındadır.
Sorunun zorluk düzeyi bu ters istisnaların bilinmesini gerektirir.
4
Tablo ile karşılaştırma yapılır.
V numaralı satırda 'Yok' yazması, dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı AYM'ye gidilebilmesi gerçeğiyle çelişmektedir.
Hatalı bilginin tespiti ile doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği sadece üç tane parlamento kararı olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanma süreci ile kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanma süreci arasındaki farkları inceleyin.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 452Soru

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması önergesi, TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360360 milletvekili) imzasıyla TBMM Başkanlığına verilir.

Cevap

Meclis soruşturması önergesinin verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu değil, salt çoğunluğu (301301 milletvekili) gereklidir.
Doğru cevap olan seçenekte belirtilen beşte üç (360360) çoğunluk, Meclis soruşturması önergesinin 'verilmesi' için değil, önergenin kabul edilip 'soruşturmanın açılması' kararı için gereken sayıdır. Anayasaya göre önergenin verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin denetim yollarının sayısal şartlarını hatırla.
Yazılı soru için tek milletvekili yeterlidir; Meclis araştırması ve genel görüşme için 2020 milletvekili veya grup önerisi gerekir.
Her denetim yolunun farklı bir usulü ve eşiği vardır.
2
Meclis soruşturması için gereken üç aşamalı sayısal eşiği kontrol et.
Önerge için salt çoğunluk (301301), açılması için beşte üç (360360), Yüce Divan'a sevk için üçte iki (400400) çoğunluk gerekir.
Meclis soruşturması, cezai sorumluluk doğurduğu için diğer yollardan daha yüksek eşiklere sahiptir.
3
Yanlış olan seçeneği işaretle.
Önerge aşamasında 360360 (beşte üç) şartı arayan ifade yanlıştır.
Soru kökü bizden anayasaya göre yanlış olan bilgiyi istemektedir.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Nitelikli Çoğunluk Şartları

İpuçları

1
Denetim yollarının hangi organlara (Yürütme/Yasama) ve kişilere karşı yapılabileceğine dikkat edin.
2
Meclis soruşturması, cezai bir süreç olduğu için önerge, açılma ve sevk aşamalarında farklı nitelikli çoğunluklar arar.
3
Unutmayın ki salt çoğunluk 301301 iken, beşte üç çoğunluk 360360 milletvekilidir. Önerge için hangisinin yeterli olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların 'görev dışı' suçları için hangi yargı yolunun izlendiğini araştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 453Soru

1982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemelere göre; belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir komisyon aracılığıyla yürütülen denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Araştırması

Cevap

Meclis Araştırması
Belli bir konuda bilgi edinilmesini sağlayan ve bu amaçla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını gerektiren denetim yolu Meclis Araştırması'dır. Bu yöntemle TBMM, toplumsal veya idari bir mesele hakkında derinlemesine inceleme yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki temel amacı belirleyin.
Amacın 'belli bir konuda bilgi edinmek için inceleme yapmak' olduğu görülür.
Bu tanım Anayasa'da Meclis Araştırması için kullanılır.
2
Yöntemi kontrol edin.
İncelemenin bir 'komisyon' aracılığıyla yapıldığı belirtilmiştir.
Meclis Araştırması için özel bir araştırma komisyonu kurulur.
3
Diğer denetim yollarıyla karşılaştırın.
Genel görüşmede sadece tartışma yapılır, soruşturmada ceza yargılaması süreci vardır, yazılı soruda ise komisyon yoktur.
Kavramlar arasındaki farkları ayırt etmek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Meclis Araştırması'nın tanımı ve kapsamı

İpuçları

1
Denetim yollarından hangisinin bir 'inceleme komisyonu' kurularak yürütüldüğünü hatırlayın.
2
Bu yöntem, genel bir tartışma değil, belirli bir konunun uzmanlaşmış bir heyetçe araştırılmasıdır.
3
Adı üstünde, bir konunun 'araştırılması' için kullanılan yöntemi arıyorsunuz.

Daha Fazla Pratik

Diğer denetim yollarının (yazılı soru, genel görüşme, meclis soruşturması) sürelerini ve kimlere karşı işletilebileceğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 454Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, adaylarda aranan adli sicil ve öğrenim şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Cevap

Taksirli suçlar hariç toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların milletvekili seçilemeyeceği ifadesi doğrudur.
Anayasa'nın 7676. maddesine göre, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler milletvekili seçilemezler. Bu ifade, Anayasa'daki adli sicil şartını doğrudan ve doğru bir şekilde yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 76. maddesindeki öğrenim şartını kontrol et.
En az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.
Temel eğitim düzeyinin adaylık için yeterli görülmesi.
2
Askerlik durumu ile ilgili güncel şartı analiz et.
Askerlikle ilişiği bulunmamak yeterlidir.
20172017 düzenlemesiyle askerlik yapma zorunluluğu yerine 'ilişiksiz olma' şartı getirilmiştir.
3
Hapis cezası ve suç türü ayrımını değerlendir.
Taksirli suçlar kapsam dışıdır; diğerlerinde 11 yıl sınırı vardır.
Taksirli suçların kasıt içermemesi nedeniyle seçilme yeterliliğine daha esnek bir sınır getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

1
Milletvekili adaylığında hapis cezalarının süresi ve suçun işleniş biçimi (kasıtlı/taksirli) önemlidir.
2
Öğrenim şartı sanıldığının aksine yükseköğrenim veya lise değil, temel eğitim düzeyindedir.
3
Affın etkilemediği suç gruplarını (yüz kızartıcı suçlar) ve askerlikteki 'ilişiksizlik' kavramını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve ant içme (yemin) süreci ile ilgili kuralları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 455Soru

1982 Anayasası'nın hükümleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı'nda görev alan tüm üyelerin milletvekili olması zorunludur.

Cevap

Başkanlık Divanı üyelerinin tamamının milletvekili olması zorunluluğu doğru ifadedir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı üyeleri (Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirleri) mutlaka milletvekili olmak zorundadır. Bu, yasama organının kendi iç işleyişini yine kendi üyeleri eliyle yürütmesi ilkesine dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın yapısını incelemek
Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Kurulun kimlerden oluştuğunu bilmek temel kuraldır.
2
Üyelik şartlarını değerlendirmek
Divan üyelerinin tamamı Meclis içerisinden, yani milletvekilleri arasından seçilir.
Meclis dışından birinin bu divanda görev alması anayasal olarak mümkün değildir.
3
Siyasi parti ve tarafsızlık kurallarını kontrol etmek
Parti grupları aday gösteremez ve Meclis Başkanı oy kullanamaz.
Meclis yönetiminin tarafsızlığını korumak amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Oluşumu ve Üyelerinin Statüsü

İpuçları

1
Başkanlık Divanı, Meclis'in kendi üyeleri arasından seçilen bir yönetim organıdır.
2
Siyasi partilerin bu divan içindeki etkisi ve üyelerin oy kullanma yetkileri anayasal sınırlamalara tabidir.
3
Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili tarafsızlık gereği oy kullanamazken, tüm üyelerin milletvekili olması temel şarttır.

Daha Fazla Pratik

TBMM Başkanlığı seçimindeki turlar ve gereken çoğunluk oranlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 456Soru

19821982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamenter sistemin işleyişinde kritik rol oynayan "Siyasi Parti Grupları"nın oluşumu ve yetki sınırlarına dair aşağıda verilen ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için yapılacak seçimlerde kendi içlerinden bir milletvekilini aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için aday gösteremeyeceğine ilişkin ifade doğru olan hukuki kısıtlamadır; dolayısıyla aday gösterebileceklerini belirten seçenek yanlıştır.
Siyasi parti grupları, 19821982 Anayasası'nın 94. maddesi uyarınca Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler. Bu hüküm, Meclis Başkanının partiler üstü ve tarafsız bir konumda kalmasını sağlamak amacıyla getirilmiştir. Diğer seçeneklerdeki 2020 milletvekili şartı, dokunulmazlık ve gizli oylama yasakları ise mevcut hukuk düzenine tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Kuruluş şartını değerlendir.
Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekili ile kurulur.
Meclis İçtüzüğü'ndeki asgari üye sayısını doğrulamak için.
2
Adaylık yasaklarını kontrol et.
Anayasa Madde 94: 'Siyasi parti grupları başkanlık için aday gösteremezler.'
Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumak anayasal bir zorunluluktur.
3
Karar alma yasaklarını incele.
Yasama dokunulmazlığı ve gizli oylamalarda grup kararı alınamaz.
Milletvekilinin bireysel temsil yetkisini ve vicdani kanaatini korumak için.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti grupları her ne kadar güçlü organizasyonlar olsa da, Meclis Başkanının tarafsızlığı için bazı kısıtlamalara tabidirler.
2
Grup kurmak için gereken sayı 2020 milletvekilidir; ancak bu gruplar başkanlık seçimi sürecine aday belirleyerek müdahale edemezler.
3
Anayasa'nın 94. maddesine odaklanın; bu madde başkanlık seçimi ile gruplar arasındaki ilişkiyi kesin bir yasakla düzenler.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlık Divanı'nın oluşumunda hangi siyasi parti gruplarının temsil hakkı olduğunu ve 'Meclis Soruşturması'ndaki grup kısıtlamalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 457Soru

Milletvekili (A), TBMM Genel Kurulu'ndaki bir oturumda hükümet politikalarını sert bir dille eleştiren bir konuşma yapmıştır. Aynı milletvekili, ertesi gün seçim bölgesinde bir yaralamalı trafik kazasına karışmıştır. 19821982 Anayasası'na göre, bu iki farklı durumla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kürsüdeki konuşması yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunurken, trafik kazası nedeniyle yargılanması ancak dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılmasıyla mümkündür.

Cevap

Kürsüdeki konuşmanın yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunması, trafik kazasının ise dokunulmazlık kapsamında olup ancak Meclis kararıyla yargılamaya konu edilebilmesi doğrudur.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı hiçbir zaman sorumlu tutulmamasını sağlar (mutlak ve sürekli). Yasama dokunulmazlığı ise milletvekilinin Meclis dışındaki suç iddiaları nedeniyle yargılanmasını Meclis kararına bağlar (nisbi ve geçici).

Adım Adım Çözüm

1
Eylemlerin türünü belirleme
Genel Kurul'daki konuşma 'Yasama Sorumsuzluğu', trafik kazası ise 'Yasama Dokunulmazlığı' kapsamında değerlendirilir.
Meclis çalışmalarındaki sözler sorumsuzluk, Meclis dışındaki suç iddiaları dokunulmazlık konusudur.
2
Korumaların niteliğini analiz etme
Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nisbi (kaldırılabilir) ve geçicidir.
Anayasa madde 8383 uyarınca sorumsuzluk milletvekilliği bittikten sonra da sürer, dokunulmazlık ise Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Anahtar Kavram

Yasama bağışıklıklarının mutlak/nisbi ve sürekli/geçici olma özellikleri arasındaki ayrım.

İpuçları

1
Meclis içinde söylenen sözler ile Meclis dışındaki suç iddialarının farklı koruma türlerine tabi olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 458Soru

19821982 Anayasası'nın mevcut hükümleri uyarınca milletvekilliğinin sona ermesi halleri, kullanılan parlamento prosedürleri ve bu kararlara karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi kararı, üye tam sayısının salt çoğunluğu (en az 301) ile alınır ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir.
Doğru ifade, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi sürecini tam ve doğru bir şekilde açıklar. 19821982 Anayasası'nın 8484. maddesine göre bir ay içinde toplam beş birleşim gününe katılmayan milletvekilinin üyeliği, üye tam sayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) ile düşürülebilir. Ayrıca 8585. madde uyarınca bu karara karşı, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sona erme usulünü sınıflandır.
Milletvekilliği; kendiliğinden, bildirimle veya TBMM kararıyla sona erebilir.
Her sona erme usulü farklı bir hukuki prosedüre ve çoğunluk sayısına tabidir.
2
Devamsızlık (absenteeism) özelindeki kuralları analiz et.
Bir ayda toplam 5 birleşim gününe mazeretsiz katılmama durumunda Başkanlık Divanı tespiti sonrası Genel Kurul kararı gerekir.
Anayasa'nın 84/4. maddesi bu durum için özel bir nitelikli çoğunluk öngörmüştür.
3
Karar yeter sayısını doğrula.
Genel Kurulca üye tam sayısının salt çoğunluğu (en az 301) ile karar alınması gerekir.
Devamsızlık, istifa veya bağdaşmazlıktan farklı olarak daha yüksek bir oy oranı gerektirir.
4
Yargısal denetim imkanını kontrol et.
Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle alınan düşme kararlarına karşı 7 gün içinde AYM'ye gidilebilir.
Meclis iradesiyle alınan bu kararların anayasal denetimi, milletvekilliği güvencesinin bir parçasıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Nitelikli Çoğunluk ve Yargı Yolu

İpuçları

1
Üyeliğin hangi durumlarda bildirimle, hangi durumlarda Meclis kararıyla sona erdiğini düşünün.
2
Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) başvuru hakkının (Madde 85) sadece istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık halleri için geçerli olduğunu hatırlayın.
3
Meclis kararı gerektiren haller arasında sadece 'devamsızlık' için üye tam sayısının salt çoğunluğu (301) arandığını göz önüne getirin.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermediği halleri (parti değiştirme, partinin kapatılması vb.) tekrar ederek kavramlar arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 459Soru

19821982 Anayasası'nın 7878. maddesinde düzenlenen "ara seçim" (TBMMTBMM üyeliklerinde boşalma olması halinde yapılan seçim) hükümleri uyarınca, seçimlerin yapılma zamanı ve yasaklı dönemlere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması halinde, genel seçimlere dokuz ay kalmış olsa dahi ara seçimlerin üç ay içinde yapılmasına karar verilir.

Cevap

Meclis üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumunda, genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı yasağı hala geçerlidir; bu nedenle 9 ay kala seçim kararı alınamaz.
Doğru yanıt olan ifadede belirtilen durum yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'na göre üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumu, ara seçim yapılamayacak olan 'genel seçimlere bir yıl kala' yasağını ortadan kaldırmaz. Bu yasak sadece bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te hiç üyesinin kalmaması durumunda (temsilcisiz kalma) delinmektedir. 99 ay, bir yıllık (12 ay) yasaklı sürenin içinde kaldığından bu durumda ara seçim yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim yasaklı dönemlerini belirle.
Genel kural: İlk 3030 ay ve son 1212 ay (bir yıl) ara seçim yapılamaz.
Anayasa'nın 7878. maddesi seçim istikrarını korumak için bu sınırları çizmiştir.
2
Yüzde 55 boşalma istisnasını incele.
Bu durum sadece ilk 3030 aylık yasağı geçersiz kılar; ancak son bir yıl yasağına takılmaya devam eder.
Anayasa metni yüzde 55 boşalma için 'Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' hükmünü saklı tutar.
3
Temsilcisiz kalma istisnasını incele.
Bu durum hem 3030 aylık hem de son bir yıllık yasağı geçersiz kılan en güçlü istisnadır.
Demokrasinin gereği olarak bir bölgenin tamamen temsilcisiz kalması, takvim yasaklarından üstün tutulmuştur.
4
Seçeneği analiz et.
99 ay, son bir yıllık (12 aylık) yasaklı dönemin içindedir. Yüzde 55 kuralı bu yasağı delemediği için ifade yanlıştır.
Hukuki norm hiyerarşisinde temsilcisiz kalma durumu dışında son bir yıl yasağı mutlaktır.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Yasakları ve İstisnaları

İpuçları

1
Ara seçimlerde iki temel yasaklı dönem vardır: seçimin üzerinden geçen ilk 3030 ay ve yaklaşan genel seçimden önceki son 11 yıl.
2
Yüzde 55 boşalma istisnası sadece ilk 3030 aylık yasağı geçersiz kılarken, son bir yıl yasağına karşı etkisizdir.
3
Hangi özel durumun genel seçimlere 1212 aydan az zaman kalsa bile ara seçimi zorunlu kıldığını düşünün; bu sadece temsilcisiz kalma halidir.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin savaş sebebiyle geriye bırakılması (erteleme) şartlarını ve süresini inceleyerek seçim hukukundaki diğer zaman sınırlarını pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 460Soru

2525 yaşında, lise mezunu olan ve askerlik hizmetini tamamlamış bir kişi, bir trafik kazası neticesinde "taksirli yaralama" suçundan dolayı 22 yıl hapis cezası almış ve bu cezasını infaz etmiştir.

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri uyarınca, bu kişinin durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlardan hüküm giyenler için bir süre sınırı bulunmadığından, bu kişi milletvekili seçilebilir.

Cevap

Taksirli suçlardan hüküm giyenler için bir süre sınırı bulunmadığından, bu kişi milletvekili seçilebilir.
Doğru yanıt, taksirli suçların milletvekili seçilme yeterliliği önündeki engelleyici sürelere dahil edilmediğini belirtmektedir. 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesine göre; taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler. Senaryodaki kişi taksirli bir suçtan ceza aldığı için, cezası 22 yıl olsa bile seçilme yeterliliğine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş şartını kontrol et.
2525 yaşında olduğu için 1818 yaş sınırını karşılamaktadır.
20172017 Anayasa değişikliği ile seçilme yaşı 1818 olarak belirlenmiştir.
2
Eğitim şartını kontrol et.
Lise mezunu olduğu için şartı karşılamaktadır.
Milletvekili seçilmek için en az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.
3
Askerlik ve mahkumiyet durumunu değerlendir.
Askerlik tamamlanmış; mahkumiyet ise 'taksirli' bir suçtan kaynaklanmaktadır.
Anayasa'ya göre taksirli suçlar hariç toplam 11 yıl veya daha fazla hapis yatanlar seçilemez. Taksirli suçlarda ise süreye bakılmaz.

Anahtar Kavram

Taksirli Suç İstisnası

İpuçları

1
Anayasa'daki mahkumiyet şartını incelerken 'taksirli suçlar' için özel bir parantez açıldığını hatırlayın.
2
Milletvekili seçilme yeterliliğinde kural; taksirli suçlar hariç toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmaktır.
3
Trafik kazası gibi taksirli suçlar, süresine bakılmaksızın milletvekili seçilmeye engel değildir; ayrıca güncel seçilme yaşı 1818 ve eğitim şartı ilkokuldur.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliğini engelleyen ve 'af kapsamına girse bile' silinmeyen suçları (zimmet, irtikap, terör eylemleri gibi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 23 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 23 | Examkin