Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSeçim Dönemi ve Seçim Türleri

19821982 Anayasası'nın seçim hükümleri uyarınca; bir yasama dönemi içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) üyeliklerinde boşalmalar meydana gelmiştir. Yapılan son milletvekili genel seçiminin üzerinden 5050 ay geçmiş olup, bir sonraki genel seçimlere 1010 ay kalmıştır. Meclis üye tamsayısındaki toplam boşalma oranının %4\%4 olduğu, ancak bir seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmadığı tespit edilmiştir.

Bu hukuki durumda ara seçimlerin yapılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur ve bu seçim, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü gerçekleştirilir.Cevap
  2. B
    Genel seçimlere bir yıldan az süre kaldığı için, toplam boşalma oranı %5\%5'e ulaşmadığı sürece hiçbir koşulda ara seçim yapılamaz.
  3. C
    Ara seçim kararı alınabilmesi için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu gerekir; ancak genel seçimlere bir yıldan az kaldığı için bu karar sadece Cumhurbaşkanı tarafından alınabilir.
  4. D
    Toplam boşalma oranı %5\%5'e ulaşmadığı ve genel seçimlere bir yıldan az süre kaldığı için, boşalan üyelikler için genel seçimler beklenir.
  5. E
    Ara seçim yapılmasına karar verilse dahi, yasama döneminin bitimine bir yıldan az süre kaldığı için bu seçim sadece boşalan o seçim çevresinde değil, tüm Türkiye genelinde yenilenir.

Cevap

Ara seçim yapılması zorunludur ve boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü yapılır.
Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'nın 7878. maddesindeki 'bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması' durumunu ifade eder. Bu özel durumda, genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı kuralı ile seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmeden ara seçim yapılamayacağı kuralı uygulanmaz. Seçim, boşalmanın ardından gelen doksanıncı günden sonraki ilk Pazar günü zorunlu olarak gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Zaman kısıtlamalarını analiz et.
Genel seçimlere 1010 ay kaldığı için 'genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' kuralı normal şartlarda yürürlüktedir.
Anayasa, istisnalar hariç seçimlere bir yıl kala istikrarı korumak adına ara seçimi yasaklar.
2
Boşalma oranını ve niteliğini değerlendir.
Toplam boşalma %4\%4 (zorunlu %5\%5 kuralı altında), ancak bir seçim çevresi tamamen temsilcisiz kalmış.
%5\%5 kuralı genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılmasını engeller; ancak temsilcisiz kalma durumu farklı bir hukuki statüye sahiptir.
3
Anayasa'nın 7878. maddesindeki özel istisnayı uygula.
Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması durumunda, bir yıl yasağına bakılmaksızın seçim yapılır.
Halkın temsiliyet hakkının tamamen kesilmesi, zaman kısıtlamalarından daha üstün bir anayasal değer olarak kabul edilmiştir.
4
Takvimi belirle.
Boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır.
Anayasa, bu özel durum için 'seksan' değil, 'doksan' günlük özel bir süre öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Zorunluluğu ve İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'da ara seçimler için '30 ay', '1 yıl' ve '%5' gibi sayılar olsa da, 'temsilcisiz kalan seçim çevresi' durumu tüm bu sınırlamaların üzerindedir.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) ile ara seçim arasındaki farkları; özellikle yetkili merciler ve seçimin kapsamı (tüm üyeler vs. sadece boşalanlar) açısından tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken şu hiyerarşiyi takip edebilirsiniz: 1. İstisna var mı? (Temsilcisiz il -> Evet, 90 gün kuralı). 2. İstisna yoksa %5 kuralı var mı? (Evetse 3 ay kuralı ama 1 yıl yasağına dikkat). 3. İkisi de yoksa genel kural (İhtiyari karar, 30 ay ve 1 yıl yasakları geçerli).
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Seçim Dönemi ve Seçim Türleri

Bu konudan daha fazla soru