Examkin

Yasama

802 soru

Soru 601Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) üyeliklerinde boşalma olması durumunda gidilen "ara seçim" ile yasama döneminin bitmesinden önce seçimlerin "yenilenmesi" (erken seçim) müesseselerinin hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ara seçim sadece Meclis'teki boşalan koltukları doldurmak amacıyla yapılırken; seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında hem Meclis hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte gerçekleştirilir.

Cevap

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin birlikte yapılması zorunluluğu varken, ara seçim sadece TBMM'deki boşalan üyelikler için yapılır.
Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim), hem TBMM hem de Cumhurbaşkanlığı makamının görev sürelerinin aynı anda sona ermesi ve her iki seçim için de sandığa gidilmesi anlamına gelir. Oysa ara seçim, sadece TBMM'de boşalan sınırlı sayıdaki üyeliklerin doldurulması amacıyla yapılan ve mevcut genel seçim takvimini veya Cumhurbaşkanlığı görev süresini değiştirmeyen teknik bir işlemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim ve seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) arasındaki temel amaç farkını belirle.
Ara seçim üye eksikliğini gidermek, yenileme ise görev süresini erken bitirip halkın iradesine başvurmaktır.
Bu iki kurumun karıştırılması en yaygın hatadır.
2
2017 anayasa değişikliği ile gelen 'seçimlerin birlikte yapılması' kuralını analiz et.
Yenileme kararı alındığında Meclis ve Cumhurbaşkanı seçimleri ayrılmaz bir bütündür.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin istikrar ilkesi gereği seçimler senkronize edilmiştir.
3
Ara seçimin yürütme organına etkisini değerlendir.
Ara seçim sadece yasama organı içindeki bir 'yama' işlemidir; Cumhurbaşkanlığı makamını etkilemez.
Anayasa'nın 78. maddesi sadece yasama üyeliklerindeki boşalmayı düzenler.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişikliği Sonrası Seçimlerin Senkronizasyonu (Birlikte Yapılma Kuralı)

İpuçları

1
2017 anayasa değişiklikleri ile Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin zamanlaması arasında kurulan ilişkiyi (senkronizasyon) hatırlayın.
2
Hangi durumda hem Meclis hem de Cumhurbaşkanı seçimi için sandık başına gideriz? Bu 'ara seçim' mi yoksa 'yenilenme' mi?
3
Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında Anayasa 'birlikte yapılır' ifadesini kullanırken, ara seçim için sadece 'Meclis üyeliklerinde boşalma' şartını arar.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi kararını Meclis ve Cumhurbaşkanı'nın hangi şartlarla alabileceğini detaylıca incelemek bu konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Tablo yöntemiyle karşılaştırın: Yenileme = Toptan Değişim (TBMM + CB), Ara Seçim = Parçalı Onarım (Sadece Boş Koltuklar).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 602Soru →

19821982 Anayasası'na göre, kanunların teklif edilmesi ve yasalaşma süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir.

Cevap

Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir.
1982 Anayasası'nın 88. maddesine göre, kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir. Mevcut sistemde (2017 sonrası) Cumhurbaşkanı'nın kanun teklif etme yetkisi bulunmamaktadır (tek istisna Bütçe Kanun Teklifi'dir). Kanun teklifi için sadece bir milletvekilinin imzası yeterli kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Teklif yetkisini belirleme
Milletvekilleri teklif verir.
2017 değişikliği ile Bakanlar Kurulu kaldırılmış ve kanun teklif yetkisi sadece milletvekillerine (Bütçe Kanunu hariç) tanınmıştır.
2
Sayısal sınırları kontrol etme
En az 11 milletvekili yeterlidir.
Meclis İçtüzüğü ve Anayasa, teklif için herhangi bir sayısal alt sınır (20, 30 vb.) öngörmemiştir.
3
Yayımlama sürecini inceleme
Cumhurbaşkanı 1515 gün içinde karar verir.
Cumhurbaşkanı'nın veto veya yayımlama süresi 30 gün değil, 15 gündür.

Anahtar Kavram

Kanun Teklif Yetkisi ve Yasalaşma Süresi

İpuçları

1
Kanun teklif yetkisinin 2017 değişikliğiyle kimlere verildiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın veto edemediği tek kanun türü olan 'Bütçe Kanunu' özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 603Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) bünyesinde faaliyet gösteren siyasi parti gruplarının kuruluşu ve anayasal sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekilinden oluşur ve Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının en az 2020 milletvekilinden oluştuğu ve Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği bilgisi doğrudur.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere, siyasi parti grupları en az 2020 milletvekili ile kurulur ve Meclis Başkanı'nın tarafsızlığı gereği bu makam için aday gösteremezler.

Adım Adım Çözüm

1
Kuruluş sayısını kontrol et.
19821982 Anayasası'na göre grup kurmak için asgari 2020 milletvekili gerekir.
Siyasi parti gruplarının parlamenter sayısal yeterliliğini belirlemek için anayasal kuraldır.
2
Adaylık yasaklarını incele.
Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak ve tüm Meclis'in başkanı olmasını sağlamak amaçlanır.
3
Karar alma yasaklarını doğrula.
Yasama dokunulmazlığı ve gizli oylama konularında bağlayıcı grup kararı alınamaz.
Milletvekilinin şahsi sorumluluğu ve oy hürriyeti teminat altına alınır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yapısı ve Yasaklar

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için gereken üye sayısı, genel kurul toplantı yeter sayısının onda birine (200/10200/10) denk gelmez, ancak anayasada sabit bir sayı olarak belirtilmiştir.
2
Meclis Başkanı'nın partiler üstü tarafsızlığını düşünün; partiler bu makama 'bizim adayımız' diyerek resmi bir öneri sunamazlar.
3
Grup kurma sayısı 2020'dir ve bu gruplar ne Meclis Başkanı adayı gösterebilir ne de dokunulmazlık konusunda karar alabilirler.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının hangi parlamento denetim yollarını (örneğin Genel Görüşme açılması) isteyebileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 604Soru →

19821982 Anayasası'nın 9292. maddesine göre; savaş hali ilanına, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verme yetkisi kural olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) aittir.

Buna göre, bu yetkinin kullanımı ve anayasal istisnaları ile ilgili doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması ve Meclis'in tatilde olması durumunda, TSK'nın kullanılmasına derhal karar verilmesi gerekirse bu yetki Cumhurbaşkanı tarafından kullanılabilir.

Cevap

Ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması ve Meclis'in tatilde veya ara vermede olması halinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına derhal karar verilmesi gerekirse bu yetkinin Cumhurbaşkanı tarafından kullanılabilmesi doğrudur.
Anayasa'nın 92. maddesine göre, ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması durumunda eğer Meclis tatilde veya ara vermede ise ve TSK'nın kullanılmasına derhal ihtiyaç duyuluyorsa, bu yetkiyi kullanma hakkı Cumhurbaşkanı'na geçer. Bu, milli güvenliğin korunması için öngörülmüş kritik bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

1
Genel kuralı belirle
Savaş ilanı ve asker gönderme yetkisi TBMM'ye aittir.
Anayasa Madde 92 uyarınca temel yetki yasama organınındır.
2
İstisnai durumu analiz et
TBMM tatildeyken ani bir saldırı olması durumunda yürütme (Cumhurbaşkanı) devreye girer.
Devletin bekası ve hızlı karar alma gerekliliği nedeniyle bu istisna tanınmıştır.
3
Kararın hukuki formunu doğrula
Bu yetkinin kullanımı bir parlamento kararıdır ve yargı denetimi dışındadır.
Siyasi nitelikli kararlar oldukları için Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulmamışlardır.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Savaş İlanı ve Asker Gönderme Yetkisi (Madde 92)

İpuçları

1
Meclis'in normalde yetkili olduğu ancak fiziksel olarak toplanamadığı acil durumları düşünün.
2
Anayasa'nın 92. maddesi, ani bir saldırı durumunda yürütmenin başı olan kişiye geçici bir yetki tanır.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin diğer parlamento kararları (dokunulmazlığın kaldırılması, seçimlerin yenilenmesi) ile kanunlar arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 605Soru →

1982 Anayasası'na göre, yapılan genel seçimlerde milletvekili seçilen ve İl Seçim Kurulundan tutanağını (mazbata) alan bir kişinin, henüz TBMM Genel Kurulunda ant içmediği ara dönemdeki hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanmış sayılır; ancak yasama faaliyetlerine katılamaz.

Cevap

Milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanmış sayılır; ancak yasama faaliyetlerine katılamaz.
Milletvekilliği sıfatı, seçimlerin ardından İl Seçim Kurulu tarafından mazbatanın (tutanak) düzenlenmesiyle hukuken kazanılır. Bu andan itibaren kişi milletvekili statüsüne geçer ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar. Ancak, TBMM Genel Kurulu önünde ant içmedikçe yasama faaliyetlerine (kanun teklifi verme, söz alma, oylamaya katılma gibi) katılamaz ve görevinin icrasına başlayamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın ne zaman kazanıldığını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulundan mazbatanın (tutanak) alınmasıyla kazanılır.
Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Seçim Kurulu içtihatlarına göre seçilme anı statünün başladığı andır.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıcını tespit et.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği sıfatının kazanıldığı (mazbata) andan itibaren başlar.
Dokunulmazlık, milletvekilini görevine başlamadan önce de dış baskılara karşı korumayı amaçlar.
3
Ant içmenin (yemin) hukuki sonucunu analiz et.
Ant içme, yasama görevlerini (oy verme, söz alma, komisyon çalışmalarına katılma) yerine getirebilmek için bir ön şarttır.
Anayasa'nın 81. maddesi, milletvekillerinin göreve başlarken ant içeceklerini hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatı (Mazbata) vs. Göreve Başlama (Ant İçme)

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfata bağlı görevlerin fiilen yerine getirilmesi farklı hukuki anlardır.
2
Yasama dokunulmazlığı, temsilcinin seçildiği andan itibaren korunmasını gerektirdiği için mazbata ile başlar.
3
Anayasa m. 81 uyarınca, bir milletvekili mecliste söz alıp oy kullanmak istiyorsa mutlaka ant içmiş olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Ant içmeden yasama faaliyetlerine katılan bir milletvekilinin katıldığı oylamaların hukuki geçerliliğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 606Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları dikkate alındığında, aşağıda belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesi mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hırsızlık suçundan mahkûm olan ancak daha sonra genel af ile cezası silinen kişi

Cevap

Hırsızlık suçundan mahkûm olan ancak daha sonra genel af ile cezası silinen kişi milletvekili seçilemez.
Hırsızlık, rüşvet, zimmet gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyen kişiler, aldıkları cezanın süresi ne olursa olsun ve bu cezalar affa uğramış olsa bile, milletvekili seçilme yeterliliğini kaybederler. Bu durum demokratik temsilin dürüstlük ilkesiyle korunması amacını taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun niteliğini analiz etme
Hırsızlık, Anayasa'nın 7676. maddesinde sayılan 'yüz kızartıcı suçlar' kapsamındadır.
Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık vb.) özel bir hukuki rejime tabidir.
2
Affın seçilme yeterliliğine etkisini değerlendirme
Yüz kızartıcı suçlar ve kasten işlenen 11 yıl üzeri suçlar için af, seçilme engelini kaldırmaz.
Anayasa metni 'affa uğramış olsalar bile' ibaresini kullanarak bu engelin mutlak olduğunu belirtmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adli Sicil Engelleri

İpuçları

1
Anayasa'da bazı suçların affedilse bile milletvekili seçilmeye engel olduğu belirtilmiştir.
2
Hırsızlık, dolandırıcılık ve rüşvet gibi 'yüz kızartıcı' olarak nitelendirilen suçlara dikkat edin.
3
Taksirli suçlar süreden bağımsızdır, ancak yüz kızartıcı suçlar süreye bakılmaksızın ve af gelse dahi engeldir.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliği şartları ile Cumhurbaşkanı seçilme şartlarını (yükseköğrenim mezuniyeti gibi) karşılaştırarak çalışın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 607Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda yapılacak oylamalarda, Anayasa'da başkaca bir hüküm bulunmayan hallerde (adi çoğunlukla karar alınacak durumlarda) uygulanacak olan asgari karar yeter sayısı kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151151 milletvekilinden az olamaz.
Anayasa'nın 9696. maddesine göre, TBMMTBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa üye tam sayısının en az üçte biri (200200) ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Bu kural, yasama organının meşruiyetini korumak için getirilmiş bir emredici hükümdür.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis üye tam sayısını belirlemek
600600 milletvekili
20172017 Anayasa değişikliği ile TBMMTBMM üye tam sayısı 600600 olarak güncellenmiştir.
2
Karar yeter sayısının alt sınırını (anaysal baraj) hesaplamak
6004+1=151\frac{600}{4} + 1 = 151 milletvekili
Anayasa, meclisin çok az sayıda vekille karar almasını engellemek için bir alt sınır belirlemiştir.
3
Genel karar alma kuralını uygulamak
Katılanların salt çoğunluğu ≥151\geq 151
Toplantıya katılanların yarısından bir fazlası kuralı işler ancak çıkan sonuç 151151'in altındaysa karar alınmış sayılmaz.

Anahtar Kavram

Adi Çoğunluk ve Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

İpuçları

1
TBMMTBMM'nin toplantıya başlayabilmesi için 200200 milletvekiline ihtiyacı vardır, karar için ise katılanların yarısından fazlası gerekir.
2
600600 milletvekilinin dörtte biri 150150'dir. Anayasal kural bu sayının bir fazlasını işaret eder.
3
Toplantı Yeter Sayısı = 200200, Karar Yeter Sayısı (Genel) = Katılanların Salt Çoğunluğu, Karar Alt Sınırı = 151151.

Daha Fazla Pratik

Nitelikli çoğunluk gerektiren (Meclis Başkanı seçimi, Anayasa değişikliği gibi) durumların sayısal sınırlarını inceleyerek bu genel kural ile karşılaştırın.
Tahmini Süre:50s
Soru 608Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) yaptığı işlemler; yürürlüğe giriş usulleri, Cumhurbaşkanının onay yetkisi ve yargısal denetim yolları bakımından "kanun" veya "parlamento kararı" olarak ikiye ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin hem Cumhurbaşkanının veto (geri gönderme) yetkisine tabi olmayan hem de Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışında kalan işlemlerinden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Başkanının seçilmesi

Cevap

TBMM Başkanının seçilmesi işlemi, bir parlamento kararı olup Cumhurbaşkanının veto yetkisine tabi değildir ve yargısal denetimi mümkün olmayan işlemler arasındadır.
TBMM'nin kendi içinden seçtiği başkanlık divanı ve meclis başkanı işlemleri parlamento kararıdır. Bu kararlar meclis iradesinin doğrudan tezahürü olup yürütmenin (Cumhurbaşkanı) onayına sunulmaz. Ayrıca Anayasa Mahkemesi'nin denetleyebildiği üç parlamento kararı (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyeliğin Düşmesi) arasında yer almadığı için yargı yolu kapalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini belirle
Milletlerarası antlaşmalar, para basılması ve af ilânı 'kanun'dur. İçtüzük ve Başkan seçimi 'parlamento kararı'dır.
Kanunlar ve parlamento kararları farklı hukuki rejimlere tabidir.
2
Cumhurbaşkanının yetkisini kontrol et
Parlamento kararları (İçtüzük ve Başkan seçimi gibi) Cumhurbaşkanına onay için gönderilmez.
Yasama organının kendi iç işleyişine dair kararlarında yürütmenin veto yetkisi yoktur.
3
Yargısal denetim istisnalarını hatırla
Yargı yolu açık olan parlamento kararları: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesidir.
Anayasa, kural olarak parlamento kararlarını yargı denetimi dışında tutmuş, sadece üç kritik işlem için istisna tanımıştır.
4
Sonuca ulaş
TBMM Başkanı seçimi bir parlamento kararıdır ve yargı denetimine tabi olan istisnalar arasında yer almaz.
Soru kökündeki her iki şartı da (veto yok, denetim yok) sağlayan tek seçenek budur.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı ve Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Öncelikle seçenekteki işlemlerin hangilerinin 'kanun' hangilerinin 'parlamento kararı' olduğunu ayırt edin.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin denetleyebildiği üç istisnai parlamento kararını ezberlemek, bu konudaki soruların %90'ını çözmenizi sağlar.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 609Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen ara seçim (by-election) rejimine göre; "Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz." şeklinde ifade edilen anayasal yasağın tek istisnası aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde hiç üyesinin kalmaması

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde hiç üyesinin kalmaması durumu, seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı kuralının tek istisnasıdır.
Doğru cevap olan 'Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması' seçeneği, 19821982 Anayasası'nın 7878. maddesinin son fıkrasında özel olarak düzenlenmiştir. Maddeye göre, bir ilin temsilcisiz kalması halinde, boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılması zorunludur ve bu durumda seçimlere ne kadar süre kaldığına bakılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçimlerin genel zamanlama kurallarını hatırla.
Genel seçimden 3030 ay geçmedikçe yapılamaz ve genel seçimlere 11 yıl kala yapılamaz.
Bu kurallar yasama istikrarını korumayı amaçlar.
2
Yüzde beşlik (3030 milletvekili) boşalma durumunun etkisini analiz et.
3030 ay yasağını kaldırır ve seçimi zorunlu kılar ancak 11 yıl yasağını kaldırmaz.
Anayasa bu durumda seçimi zorunlu kılmış ama son yıla girildiyse yine de yapılamayacağını öngörmüştür.
3
Temsilcisiz il kalması durumunun (milletvekili sayısının sıfıra düşmesi) istisnai gücünü tespit et.
Bu durum hem 3030 ay hem de 11 yıl yasağını kaldıran mutlak bir istisnadır.
Milli iradenin Meclis'te temsilinin kesintiye uğramaması anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Yasakları ve Temsilcisiz İl İstisnası

İpuçları

1
Anayasa'da ara seçimler için kural olarak 'otuz ay geçmedikçe' ve 'bir yıl kala' yapılamaz şartları vardır.
2
Boşalan koltuk sayısı 3030 olsa dahi seçimlere son 1212 ay girildiyse kural olarak ara seçime gidilmez.
3
Anayasa, bir ilin Meclis'te hiç sesinin duyulmamasını demokratik temsil ilkesine aykırı bulduğu için tüm yasakları kaldıran özel bir durum öngörmüştür.

Daha Fazla Pratik

Ara seçimlerin yapılmasına karar veren merci olan TBMM Genel Kurulu'nun karar usulleri ile 'seçimlerin yenilenmesi' arasındaki yetki farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 610Soru →

Yasama organının gerçekleştirdiği işlemlerden biri olan "parlamento kararları", hukuki nitelikleri ve tabi oldukları denetim mekanizmaları bakımından "kanunlardan" ayrılmaktadır.

Buna göre, parlamento kararlarının hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kural olarak yargısal denetim dışındadırlar; ancak İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları bu kuralın istisnasıdır.

Cevap

Doğru ifade, parlamento kararlarının kural olarak yargısal denetim dışında olduğunu ancak İçtüzük, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararlarının bu kuralın istisnası olduğunu belirten seçenektir.
Parlamento kararları, Meclis'in kendi iç iradesiyle aldığı ve kural olarak dış bir onaya (Cumhurbaşkanı) ihtiyaç duymayan işlemlerdir. Bu işlemlerin en ayırt edici özelliği, kural olarak yargı yoluna kapalı olmalarıdır. Ancak demokratik denetim gereği Anayasa üç işlem için yargı yolunu açık tutmuştur: Meclis İçtüzüğü değişiklikleri, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararının tanımını yapın.
Meclis'in kanun dışındaki, genellikle kendi iç işleyişine yönelik işlemleridir.
Kanun ve parlamento kararı arasındaki temel farkı anlamak için gereklidir.
2
Onay ve yayımlanma sürecini kontrol edin.
Cumhurbaşkanı onayı gerekmez, Meclis kararıyla kesinleşir.
Cumhurbaşkanının yasama üzerindeki etkisinin sınırlarını belirlemek için önemlidir.
3
Yargısal denetim istisnalarını belirleyin.
Üç istisna vardır: Meclis İçtüzüğü, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Milletvekilliğinin Düşmesi.
Anayasa'nın 85. maddesi ve ilgili diğer maddeler bu istisnaları açıkça düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararlarının kanunlardan en büyük farkı, Meclis'in kendi iç kararı olmasıdır.
2
Çoğu parlamento kararı için mahkemeye gidilemez, ancak 3 önemli istisnayı hatırlayın.
3
Cumhurbaşkanı'nın onay yetkisi sadece kanunlar üzerindedir; Meclis kararlarını veto edemez.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin bu 3 istisna kararı kaç gün içinde denetlediğini ve iptal isteminin süresini inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Soru 611Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından tesis edilen işlemlerden biri olan 'parlamento kararları'nın hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmazlar ve Anayasa'da belirtilen üç istisna dışında yargısal denetim dışındadırlar.

Cevap

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmazlar ve Anayasa'da belirtilen üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) dışında yargısal denetim dışındadırlar.
Parlamento kararları, yasama organının kendi iç düzenini sağlamak veya belirli bir hukuki durumu tespit etmek için aldığı kararlardır. Bu kararlar kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmaz (doğrudan yürürlüğe girer veya ilan edilir) ve yine kural olarak yargı yolu kapalıdır. Ancak Anayasa'da sayılan üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) için Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararının Cumhurbaşkanı ile olan ilişkisini belirle.
Parlamento kararları için Cumhurbaşkanı'nın onay (yayımlama veya geri gönderme) yetkisi yoktur.
Bu işlemler TBMM'nin kendi iç işleyişi veya belirli durumları tespitine ilişkindir, kanun yapma prosedüründen farklıdır.
2
Yargısal denetim mekanizmasını analiz et.
Genel kural yargı yolunun kapalı olmasıdır; ancak 3 istisna (İçtüzük, dokunulmazlık, üyeliğin düşmesi) Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.
Anayasa, yasama organının bu kritik işlemlerinde hukuki denetimi gerekli görmüştür.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı her işlem kanun değildir; bazıları kendi iç işleyişiyle ilgilidir.
2
Kanunlar Cumhurbaşkanı'na giderken, parlamento kararları kural olarak Meclis içinde kesinleşir.
3
İçtüzük, Dokunulmazlık ve Üyeliğin Düşmesi dışında kalan parlamento kararlarına karşı dava açılamaz.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olduğu 3 istisnayı ve başvuru sürelerini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 612Soru →

1982 Anayasası'nın 94. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlığı, siyasi faaliyetleri ve yasama süreçlerine katılımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı'nda yer alan Kâtip Üyeler ve İdare Amirleri, tarafsızlık ilkesi gereği görev süreleri boyunca siyasi parti faaliyetlerinden yasaklıdır ve Genel Kurulda oy kullanamazlar.

Cevap

Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinin siyasi parti faaliyetlerinden yasaklı olduğunu ve oy kullanamayacağını savunan ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 94. maddesi, siyasi parti faaliyetlerine katılma yasağını sadece Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri için öngörmüştür. Aynı şekilde oy kullanma yasağı da sadece Meclis Başkanı ve o an oturumu yöneten Başkanvekili ile sınırlıdır. Kâtip üyeler ve idare amirleri ise hem siyasi partilerinin faaliyetlerinde yer alabilir hem de Genel Kurul oylamalarında oy kullanabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı üyelerini kategorize et.
Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Her üyenin anayasal kısıtlamaları farklılık gösterebilir.
2
Anayasa m.94/6'daki siyasi faaliyet yasağını incele.
Bu yasak sadece 'Başkan ve Başkanvekilleri' için geçerlidir.
Kâtip üyeler ve idare amirleri partilerinin meclis içi/dışı faaliyetlerine katılmaya devam edebilirler.
3
Anayasa m.94/6'daki oy kullanma yasağını incele.
Yasak sadece 'Başkan' ve 'oturumu yöneten Başkanvekili' ile sınırlıdır.
Oturumu yönetmeyen başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirleri birer milletvekili olarak oy kullanma hakkına sahiptir.
4
Yanlış genellemeyi saptan.
Kâtip üyeler ve idare amirlerinin de yasaklı olduğunu belirten seçenek hatalıdır.
Anayasal yasaklar dar yorumlanır ve sadece belirtilen makam sahiplerini kapsar.

Anahtar Kavram

Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı ve Kısıtlamaları

İpuçları

1
Anayasa'nın 94. maddesindeki kısıtlamaların kimleri kapsadığına dikkat edin; her kısıtlama tüm Divan üyelerini kapsamaz.
2
Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri için siyasi parti yasağı varken, kâtip üyeler ve idare amirleri için böyle bir hüküm yoktur.
3
Oy kullanma yasağının 'oturumu yönetme' şartına bağlı olduğunu ve sadece en üst iki makamı (Başkan ve Başkanvekili) bağladığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçimi turları ve gerekli çoğunlukları (nitelikli çoğunluk vs. salt çoğunluk) tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 613Soru →

19821982 Anayasası'na göre, milletvekilliği sıfatının sona ermesi "kendiliğinden", "TBMM Genel Kurulu kararı ile" veya "kesin hüküm/kısıtlanma kararının Genel Kurula bildirilmesi" şeklinde gerçekleşebilir.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliği sıfatı TBMM Genel Kurulu tarafından bir karar alınmasına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi

Cevap

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi
Cumhurbaşkanı seçilen bir kişinin milletvekilliği, seçildiği anda herhangi bir meclis kararına veya bildirime gerek kalmaksızın otomatik olarak düşer. Bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini sınıflandırın.
Sona erme halleri: Kendiliğinden (Ölüm, CB seçilme), Meclis Kararı (İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık) ve Bildirim (Hüküm giyme, Kısıtlanma).
Soruda istenen 'kendiliğinden' kategorisini belirlemek için tüm usulleri bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki durumların hangi hukuki prosedüre tabi olduğunu kontrol edin.
Cumhurbaşkanı seçilme kuralı otomatik bir sonuç doğurur.
Anayasa'nın yürütme ve yasama arasındaki ayrılık ilkesi gereği bir kişi aynı anda hem CB hem MV olamaz.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona ermesinde bazı durumlar TBMM oylaması gerektirir, bazıları ise otomatik gerçekleşir.
2
Ölüm gibi, bir kişinin başka bir yüksek makama (Cumhurbaşkanlığı gibi) seçilmesi de meclis kararına ihtiyaç duymaz.
3
İstifa ve devamsızlık Meclis kararı gerektirirken; Cumhurbaşkanı seçilme anayasal olarak üyeliği doğrudan bitirir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sona erdiğinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilecek durumları (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 614Soru →

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, bir yasama dönemi içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından karara bağlanamamış olan kanun tekliflerinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teklifler 'kadük' (hükümsüz) hale gelir ve yeni yasama döneminde işleme alınabilmeleri için usulüne uygun olarak yeniden sunulmaları gerekir.

Cevap

Yasama dönemi içinde sonuçlandırılamayan kanun teklifleri kadük (hükümsüz) sayılır ve yeni dönemde yeniden sunulmaları gerekir.
1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü uyarınca, bir yasama dönemi içinde genel kurulca karara bağlanamamış olan kanun teklifleri kadük sayılır. Kadük olan bir teklif hükümsüzleştiği için, yeni seçilen Meclis döneminde bu konunun tekrar gündeme gelmesi ancak teklifin sıfırdan, usulüne uygun şekilde yeniden verilmesiyle mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dönemi kavramını analiz etme
İki milletvekili seçimi arasındaki süre (genellikle 5 yıl) bir yasama dönemini oluşturur.
Kanun tekliflerinin ömrü kural olarak bu dönemle sınırlıdır.
2
Sonuçlandırılamayan tekliflerin durumunu belirleme
Dönem sonunda henüz yasalaşmamış (genel kurulda kabul edilmemiş) teklifler hukuken geçersiz kalır.
Bu duruma 'kadük olma' adı verilir.
3
Yeni yasama dönemindeki usulü tespit etme
Teklifin tekrar görüşülebilmesi için milletvekilleri tarafından yeni dönemde tekrar Meclis Başkanlığına sunulması gerekir.
Kadük olan teklifler kendiliğinden bir sonraki döneme aktarılmaz.

Anahtar Kavram

Kadük (Hükümsüzlük) İlkesi

İpuçları

1
Yasama dönemi sonunda tamamlanmayan işlerin akıbetini belirleyen teknik bir terim vardır.
2
Seçimlerin yenilenmesiyle birlikte Meclis'in gündemi de sıfırlanır; bu durum 'kadük olma' olarak adlandırılır.
3
Kadük olan bir teklif 'ölü' tekliftir; canlanması için yeni dönemde milletvekilleri tarafından tekrar imzalanıp sunulması şarttır.

Daha Fazla Pratik

Kanun yapım sürecinde Cumhurbaşkanının bütçe kanunu üzerindeki özel yetkisini (veto edememe) incelemek bu konuyla bağlantılı bir diğer önemli ayrıntıdır.
Tahmini Süre:50s
Soru 615Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yürütülen yasama faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan "kanunlar" ile "parlamento kararları" arasında hem oluşum süreçleri hem de yargısal denetimleri bakımından önemli farklar bulunmaktadır.

Parlamento kararlarının genel özellikleri ve kanunlarla olan farkları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM tarafından alınan tüm parlamento kararları, Anayasa uyarınca üye tam sayısının salt çoğunluğu olan en az 301301 milletvekilinin kabul oyu ile kesinleşir.

Cevap

Tüm parlamento kararlarının üye tam sayısının salt çoğunluğu (301301 oy) ile alınması gerektiği ifadesi yanlıştır.
Parlamento kararlarının alınması için kural olarak üye tam sayısının salt çoğunluğu (301301) değil, toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir. Bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Tüm kararların 301301 oy ile alınması zorunluluğu bulunmadığı için bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem türünü analiz etme
Soruda TBMM'nin "parlamento kararı" adı verilen işlemlerinin niteliği sorgulanmaktadır.
Kanun ve parlamento kararı arasındaki farkları bilmek, yasama organının çalışma usulünü anlamak için temeldir.
2
Cumhurbaşkanı ve Meclis ilişkisini değerlendirme
Parlamento kararları Cumhurbaşkanı onayına gitmez ve veto edilemez.
Kanunlar genel düzenleyici işlemlerken, parlamento kararları genellikle Meclisin iç işleyişine yöneliktir.
3
Yargısal denetim istisnalarını kontrol etme
Kural: Yargı yolu kapalı. İstisnalar: İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliği.
Yasama işlemlerinin hukuki güvenliği için hangi işlemlerin denetlenebileceğini bilmek gerekir.
4
Karar yeter sayılarını kontrol etme
Genel kural "adi çoğunluk"tur; yani toplantıya katılanların salt çoğunluğu (151151'den az olmamak kaydıyla) yeterlidir.
Nitelikli çoğunluk (301301 ve üzeri) sadece Anayasa'da özel olarak belirtilen durumlarda aranır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi

İpuçları

1
Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki en büyük farklardan biri onay mekanizmasıdır.
2
Anayasa Mahkemesi her Meclis kararını denetlemez; sadece 3 özel istisnayı inceler.
3
Meclis'teki genel karar alma usulünün 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararı olup da yargı denetimine tabi olan 3 istisnai durumu ezberleyerek bu konudaki soruların çoğunu çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 616Soru →

19821982 Anayasası'nın 8989. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlar veya bir kez daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderir. Ancak Anayasa, bir kanun türünü bu kuraldan istisna tutarak geri gönderilmesini (veto edilmesini) yasaklamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının TBMM'ye geri gönderemeyeceği tek kanun türüdür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe kanunları

Cevap

Bütçe kanunları, 19821982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı'nın veto edemeyeceği tek kanundur.
Bütçe kanunları, devletin mali faaliyetlerinin aksamaması amacıyla Anayasa tarafından Cumhurbaşkanı'nın geri gönderme yetkisinin dışında tutulmuştur. Cumhurbaşkanı bu kanunu ya olduğu gibi yayımlar ya da doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açabilir, ancak Meclis'e 'tekrar görüş' diyerek geri gönderemez.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki yetkisini tanımlayın
Cumhurbaşkanı, TBMM'den gelen kanunları ya yayımlar ya da geri gönderir.
Anayasa'nın 8989. maddesi yasama ve yürütme arasındaki dengeyi bu şekilde kurmuştur.
2
Geri gönderme yetkisinin istisnasını belirleyin
Bütçe kanunları bu yetkinin dışındadır.
Bütçe kanunları yıllık olarak hazırlandığı ve devletin mali işleyişinin durmaması gerektiği için bu özel kural getirilmiştir.
3
Diğer kanun türleriyle karşılaştırın
Vergi, af veya seçim kanunları gibi diğer tüm kanunlar veto edilebilir.
Anayasa metninde 'Bütçe kanunları hariç' ifadesi açıkça yer almaktadır.

Anahtar Kavram

Bütçe Kanunu'nun Veto Edilememesi

İpuçları

1
Anayasa'da 'Bütçe kanunları hariç...' diye başlayan maddeyi hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın bütçe kanununa karşı yargı yoluna başvurup başvuramayacağını inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 617Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda, Anayasa'da başka bir hüküm bulunmayan hallerde gerçekleştirilen oylamalarda kararların geçerli olabilmesi için gereken "karar yeter sayısı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi tam ve doğru bir tanımdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olup bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Cevap

Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olup bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz.
Doğru tanım, karar yeter sayısının iki kademeli yapısını bir arada sunmaktadır: Birinci kademe genel kural olan 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu', ikinci kademe ise bu kuralın aşamayacağı 'üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası (151151)' olan mutlak alt sınırdır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis toplantı yeter sayısını belirle.
600×1/3=200600 \times 1/3 = 200
Meclis'in toplanabilmesi için en az 200200 milletvekilinin hazır bulunması gerekir.
2
Karar yeter sayısının genel kuralını tespit et.
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (yarıdan bir fazlası).
Anayasa'da aksine hüküm yoksa kararlar katılanların basit çoğunluğu ile alınır.
3
Karar yeter sayısının anayasal alt sınırını hesapla.
600×1/4+1=151600 \times 1/4 + 1 = 151
Alınan karar, katılanların salt çoğunluğu sağlansa bile asla 151151 sayısının altında kalamaz.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısı Formülü: max⁡(Katılanların Salt C¸og˘unlug˘u,151)\max(\text{Katılanların Salt Çoğunluğu}, 151)

İpuçları

1
Karar yeter sayısı, Meclis'in bir konuda 'evet' diyebilmesi için gereken en az oy sayısıdır.
2
Bu sayı toplantıya katılanlara göre değişir ancak Anayasa bir 'taban puan' veya 'alt sınır' belirlemiştir.
3
Alt sınır, 600600 milletvekilinin 1/4+11/4 + 1 formülüyle hesaplanan 151151 sayısıdır.

Daha Fazla Pratik

Nitelikli çoğunluk gerektiren durumları (örneğin Anayasa değişikliği veya Meclis soruşturması açılması) inceleyerek farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 618Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından kabul edilen bir kanun teklifi, Anayasa uyarınca yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilmiştir.

19821982 Anayasası'na göre; Cumhurbaşkanının bu kanunu inceleyerek yayımlama veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme süresi ile Meclisin geri gönderilen bu kanunu hiçbir değişiklik yapmadan "aynen kabul" edebilmesi için gereken asgari oy sayısı aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1515 gün - Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili)

Cevap

Cumhurbaşkanının inceleme süresi 1515 gün, Meclisin aynen kabul (direnme) için ihtiyaç duyduğu asgari oy sayısı ise üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301'dir.
Doğru cevap, Cumhurbaşkanına tanınan 1515 günlük inceleme süresi ile Meclisin bu süreçteki direnme hakkı için gereken 301301 (600600 vekilin salt çoğunluğu) oy şartını tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının kanun üzerindeki inceleme yetkisini ve süresini belirle.
1515 günlük süre.
Anayasa'nın 8989. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı, Meclisçe kabul edilen kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya geri gönderir.
2
Meclisin geri gönderilen kanun üzerindeki karar yeter sayısını kontrol et.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy).
20172017 değişikliği ile Meclis, geri gönderilen bir kanunu ancak üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır.

Anahtar Kavram

Kanunların Yayımlanması ve Geri Gönderilmesi (Veto)

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının kanunları incelemesi için Anayasa'da belirlenen süre iki haftadan biraz fazladır.
2
Meclis, Cumhurbaşkanının geri gönderdiği bir metinde ısrar etmek istiyorsa, toplam milletvekili sayısının yarısından en az bir fazlasının onayını almalıdır.
3
İnceleme süresi 1515 gündür; direnme (aynen kabul) için gereken sayı ise toplam 600600 milletvekilinin yarısından fazla olan 301301'dir.

Daha Fazla Pratik

Bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilemeyeceği (veto edilemeyeceği) istisnasını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 619Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatı; kendiliğinden, Meclis kararı veya kesin yargı hükmünün Genel Kurula bildirimi gibi farklı usullerle sona erebilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi milletvekilliği sıfatını sona erdiren durumlardan biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin hakkında yürütülen bir ceza soruşturması nedeniyle yasama dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılması

Cevap

Milletvekilinin hakkında yürütülen bir ceza soruşturması nedeniyle yasama dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılması
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, bir milletvekilinin sadece isnat edilen suçla ilgili olarak yargılanabilmesini sağlar. Bu süreçte kişinin milletvekilliği sıfatı, özlük hakları ve Meclis çalışmalarına katılma yetkisi devam eder. Ancak yargılama sonucunda 'milletvekili seçilmeye engel' bir suçtan kesin hüküm giyilirse ve bu karar Genel Kurulda okunursa milletvekilliği sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini gruplandır.
Kendiliğinden (Ölüm, CB seçilme vb.), Meclis Kararı (İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık) ve Bildirim (Kesin hüküm, Kısıtlanma).
19821982 Anayasası Madde 8484 hükümlerini analiz etmek için gereklidir.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini kontrol et.
Yasama dokunulmazlığı (Madde 8383), sadece cezai takibata karşı sağlanan geçici bir korumadır.
Dokunulmazlığın kaldırılmasının statü üzerindeki etkisini belirlemek için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki durumların hukuksal sonucunu karşılaştır.
Yasama dokunulmazlığı kalkan kişinin milletvekilliği devam eder; sadece o suçtan yargılanabilir hale gelir.
Milletvekilliği sıfatını sona erdirmeyen seçeneği bulmak için son adımdır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesi ve Dokunulmazlık Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona ermesi ile sadece yargılanabilir hale gelmek arasındaki farkı düşünün.
2
Dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, mahkemede yargılanırken aynı zamanda Meclis'te oy kullanmaya devam edebilir mi?
3
Kesinleşmiş bir mahkeme kararı (hüküm) okunmadan önce, sadece dokunulmazlığın kaldırılmış olması üyeliği düşürmez.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılabilecek itiraz sürecini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Nedenleri kategorize edin: Meclis Kararı (İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık), Bildirim (Kesin Hüküm, Kısıtlanma) ve Kendiliğinden (Ölüm, CB seçilme). Bu listede yer almayan durum 'sona erme' nedeni değildir.
Tahmini Süre:45s
Soru 620Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'ndaki bir kanun teklifi oylamasında aşağıdaki tablo oluşmuştur:

Oylama ParametresiMilletvekili Sayısı
Toplantıya Katılan Milletvekili Sayısı300300
Kabul Oyu Verenler150150
Ret Oyu Verenler140140
Çekimser Kalanlar1010

Bu oylama sonucuna ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teklif reddedilmiştir; çünkü kabul oyları karar yeter sayısı için gereken en az 151151 sınırının altında kalmıştır.

Cevap

Teklif reddedilmiştir; çünkü kabul oyları hem toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan hem de anayasal asgari sınır olan 151151 sayısına ulaşamamıştır.
Anayasa'nın 9696. maddesi uyarınca, TBMMTBMM toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151151 milletvekilinden az olamaz. Senaryoda 300300 kişi katıldığı için salt çoğunluk 151151 olup, kabul oyları (150150) bu sınırın altında kaldığı için teklif reddedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
300≥200300 \geq 200
TBMMTBMM'nin toplanabilmesi için üye tamsayısının (600600) 1/31/3'ü olan en az 200200 milletvekili gereklidir.
2
Anayasal alt karar sınırını hesapla.
151151
Anayasa madde 9696'ya göre karar yeter sayısı üye tamsayısının 1/41/4'ünün 11 fazlasından (600/4+1=151600/4 + 1 = 151) az olamaz.
3
Toplantıya katılanların salt çoğunluğunu hesapla.
151151
300300 katılımcı için salt çoğunluk 300/2+1=151300 / 2 + 1 = 151 milletvekilidir.
4
Kabul oylarını gereken sayı ile karşılaştır.
150<151150 < 151
Kabul oyları (150150), ret oylarından (140140) fazla olmasına rağmen hem salt çoğunluk hem de anayasal alt sınır olan 151151'in altında kaldığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

İpuçları

1
Karar yeter sayısı hesaplanırken hem 'katılanların salt çoğunluğu' kuralını hem de 'üye tamsayısının 1/4 + 1' kuralını birlikte düşünmelisin.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısının 151'den farklı olarak 'nitelikli çoğunluk' şeklinde arandığı (Örn: Genel af, Anayasa değişikliği) durumları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 31 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 31 | Examkin