Examkin

Yasama

802 soru

Soru 581Soru →

19821982 Anayasası’nın “Milletvekili seçilme yeterliliği” başlıklı 7676. maddesinde yer alan düzenlemeler ve bu konudaki güncel anayasal ilkeler dikkate alındığında, aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı toplamda 33 yıl hapis cezasına hüküm giymiş, cezası infaz edilmiş ve 2222 yaşında olan bir vatandaş

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda 3 yıl hapis cezasına hüküm giymiş, cezası infaz edilmiş ve 22 yaşında olan bir vatandaşın seçilme yeterliliği bulunmaktadır.
Doğru seçenek olan durumda, kişinin taksirli (dikkatsizlik/tedbirsizlik sonucu) bir suçtan ceza almış olması, milletvekili seçilmesine engel değildir. Anayasa, kasten işlenen suçlarda 1 yıl ve üzeri cezaları engel kabul ederken, taksirli suçları bu sınırlamanın dışında tutmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Genel şartları kontrol et
Vatandaşın 22 yaşında olması (18 yaş sınırı) ve eğitim durumuyla ilgili olumsuz bir veri olmaması yeterlidir.
Anayasa'ya göre 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir.
2
Adli sicil engelini analiz et
Taksirli suçlar, Anayasa'nın 76. maddesindeki engellerin kapsamı dışında bırakılmıştır.
Madde metninde 'taksirli suçlar hariç' ifadesi kullanılarak bu suçların süreye bakılmaksızın engel olmadığı belirtilmiştir.
3
Askerlik durumunu değerlendir
Kişinin askerlikten muaf olması veya yapmış olması gibi 'ilişiğinin bulunmaması' şartı sağlanmalıdır.
Seçilme yeterliliği için askerlik yükümlülüğü açısından yasal bir engel (bakaya/kaçaklık) olmamalıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Hak Yoksunlukları

İpuçları

1
Anayasa'da hangi suç türlerinin ceza süresi ne olursa olsun 'asla' milletvekili olmaya izin vermediğini hatırlayın.
2
Taksirli suçlar (istemeden, tedbirsizlikle işlenenler) ile kasten işlenen suçların seçilme yeterliliği üzerindeki farklı etkilerini düşünün.
3
Affa uğramış olsa bile seçilemeyecek suçlar listesine (zimmet, rüşvet, terör vb.) dikkat edin; ancak taksirli suçların bu listenin tamamen dışında olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme halleri ile seçilme yeterliliği arasındaki farkları gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 582Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanının Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunu "kısmen uygun bulmayarak" bir daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermesi durumunda izlenecek usulle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301 milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, geri gönderilen kanun metnini üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301 milletvekilinin kabul oyu ile hiçbir değişiklik yapmadan (aynen) kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamakla yükümlüdür.
Doğru olan ifade, Meclis'in geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301 vekil) hiçbir değişiklik yapmadan kabul etmesi durumunda Cumhurbaşkanı'nın yayımlama zorunluluğudur. Bu kural 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesinde açıkça belirtilmiş olup, yasama organının yürütme karşısındaki nihai karar yetkisini korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı'nın geri gönderme yetkisinin sınırlarını belirlemek
Bütçe kanunları hariç tüm kanunlar geri gönderilebilir.
Anayasa m. 8989 bütçe kanunlarını bu sürecin dışında tutmuştur.
2
Meclis'in geri gönderilen kanun üzerindeki karar seçeneklerini analiz etmek
Meclis ya kanunu aynen kabul eder ya da üzerinde değişiklik yapar.
Geri gönderilen metin komisyonda ve genel kurulda yeniden değerlendirilir.
3
Aynen kabul için gerekli nitelikli çoğunluğu kontrol etmek
Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) gereklidir.
20172017 değişikliği ile Cumhurbaşkanı'nın geri gönderme yetkisi karşısında Meclis'in iradesi bu sayısal şarta bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Kanunların Geri Gönderilmesi ve Aynen Kabul Usulü

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunları geri gönderme yetkisindeki tek istisnayı hatırlayın.
2
20172017 Anayasa değişikliği ile getirilen 301301 (üye tamsayısının salt çoğunluğu) kuralının hangi durumlarda zorunlu olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın yayımladığı bir kanuna karşı Anayasa Mahkemesi'nde açılacak iptal davası sürelerini ve yetkili mercileri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 583Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen ara seçim (Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliklerinde boşalma olması) rejimindeki kısıtlamalar ve bu kısıtlamaların istisnaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hatalı bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumunda, genel seçimlere altı ay kalmış olsa dahi ara seçim süreci başlatılır.

Cevap

Üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumunda, genel seçimlere altı ay kalmış olsa dahi ara seçim süreci başlatılır ifadesi yanlıştır; çünkü bu istisna sadece otuz ay kuralını geçersiz kılar, bir yıl yasağını etkilemez.
Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır; çünkü 1982 Anayasası'nın 7878. maddesine göre, üye tamsayısının %5\%5'inin (3030 milletvekili) boşalması durumunda yapılan ara seçimlerde 'genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' kuralı geçerliliğini korur. Bu istisna sadece seçimlerin üzerinden 3030 ay geçme şartını ortadan kaldırır. Seçimlere 66 ay kalmış olması, bu tür bir ara seçimin yapılmasını hukuken imkansız kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçimlerin genel kısıtlamalarını hatırla.
Genel seçimlerden itibaren 3030 ay geçmedikçe ve genel seçimlere 11 yıl kala ara seçim yapılamaz.
Anayasal genel kuralın sınırlarını belirlemek için.
2
Yüzde beş (5%5\%) boşalma durumunu analiz et.
3030 ay yasağı delinir ancak 11 yıl yasağı devam eder.
5%5\%'lik boşalmanın (3030 milletvekili) hangi kısıtlamayı etkilediğini ayırt etmek için.
3
Temsilcisiz kalma (bir ilin üyesiz kalması) durumunu analiz et.
Hem 3030 ay hem de 11 yıl yasağı uygulanmaz.
En geniş yetkili istisnayı tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnalarının Hiyerarşisi

İpuçları

1
Ara seçimler için iki ana yasak vardır: İlk 3030 ay ve son 11 yıl.
2
%5\%5 boşalma istisnası sadece ilk 3030 aylık yasağı delebilir, son 11 yıllık yasak üzerinde yetkisi yoktur.
3
Sadece bir ilin veya seçim çevresinin tamamen temsilcisiz kalması durumunda son bir yıl içinde dahi ara seçim yapılabilir.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) durumunda TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimlerinin birlikte yapılma zorunluluğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 584Soru →

19821982 Anayasası uyarınca milletvekili seçilen bir kişinin "milletvekilliği sıfatını" kazanması ile bu sıfatın sağladığı "yasama yetkilerini kullanabilmesi" arasındaki hukuki rejimle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulunca mazbatanın düzenlendiği an itibarıyla (seçimin kesinleşmesiyle) kazanılır; ancak ant içmeyen bir milletvekili, sıfatını korumasına ve yasama dokunulmazlığından yararlanmasına rağmen meclis çalışmalarına katılamaz ve oy kullanamaz.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı mazbata ile kazanılırken, yasama yetkilerinin kullanılması (oy kullanma, çalışmalara katılma) ant içmeye bağlıdır.
Hukuki çerçevede milletvekilliği sıfatı ve yasama yetkisi farklı anlarda aktifleşir. Sıfat, halkın seçimi ve mazbata ile kazanılır (İhdasi/Kurucu işlem). Bu andan itibaren kişi milletvekilidir, dokunulmazlığı vardır ve özlük hakları başlar. Ancak bu kişinin meclis kürsüsünden söz alabilmesi, kanun tekliflerine imza atabilmesi veya oy kullanabilmesi için Anayasa'da belirtilen andı içmesi zorunludur. Dolayısıyla yemin, sıfatın kendisi için değil, görevin yerine getirilmesi için bir ön şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın (Unvanın) kazanılma anını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulu tarafından mazbatanın (tutanak) düzenlenmesiyle, yani seçimin kesinleşmesiyle kazanılır.
Anayasal sistemde halkın iradesinin tescili unvanı başlatır.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıcını değerlendir.
Yasama dokunulmazlığı, kişinin milletvekili seçildiği (mazbatasını aldığı) andan itibaren başlar; yemin etme şartına bağlı değildir.
Vekilin iradesinin korunması, göreve fiilen başlamasından önce başlar.
3
Ant içmenin (Yeminin) hukuki işlevini analiz et.
Ant içmek, milletvekilliği sıfatını kazanan kişinin bu sıfatın getirdiği hakları (oy kullanma, yasama faaliyetine katılma) kullanabilmesi için bir 'ifa şartı'dır.
19821982 Anayasası Madde 8181 uyarınca vekiller görevlerine ant içerek başlarlar.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatı vs. Yasama Görevinin İfası

İpuçları

1
Milletvekili seçilen biri, henüz yemin etmemiş olsa bile polis tarafından gözaltına alınabilir mi?
2
Yemin etmek, meclis çalışmalarına katılmak için bir 'anahtar' gibidir; ancak unvanın kendisine sahip olmak için seçim sonuçları yeterlidir.
3
Unvan (Sıfat) = Mazbata; Yetki (İfa) = Yemin; Muafiyet (Dokunulmazlık) = Mazbata.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinde hangi durumların ant içmeme ile ilişkili olabileceğini (meclis çalışmalarına devamsızlık gibi) inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 585Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunlar yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilir. Cumhurbaşkanı, kural olarak kendisine gönderilen kanunları ya yayımlar ya da bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının Meclise geri gönderemeyeceği (veto edemeyeceği) tek kanun türüdür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe Kanunları

Cevap

Cumhurbaşkanının veto edemeyeceği tek kanun türü Bütçe Kanunlarıdır.
Bütçe Kanunu, 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesinde düzenlenen özel bir hüküm gereği, Cumhurbaşkanının 'bir daha görüşülmek üzere geri gönderme' yetkisinin dışındaki tek kanundur. Bu kanun, Cumhurbaşkanı tarafından incelendikten sonra yayımlanmak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının kanunlar üzerindeki yetkisini tanımlama.
Cumhurbaşkanı kanunları 1515 gün içinde ya yayımlar ya da Meclise geri gönderir.
Anayasal sürecin işleyişini anlamak için temel kuralı belirlemek gerekir.
2
Geri gönderilemeyecek olan istisnai durumu tespit etme.
Anayasa'nın 8989. maddesine göre Bütçe Kanunları bu yetkinin dışındadır.
Devlet hizmetlerinin aksamaması için bütçenin gecikmeden yürürlüğe girmesi amaçlanır.

Anahtar Kavram

Bütçe Kanunu'nun Veto Edilememesi

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının veto yetkisinin bir tane istisnası vardır.
2
Bu istisna, devletin harcamalarını ve gelirlerini belirleyen yıllık bir kanundur.
3
Anayasa'nın 8989. maddesi 'Bütçe Kanunları bu hükmün dışındadır' diyerek bu kanun türünü belirtir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının kanunları inceleme süresi ve Meclisin geri gönderilen bir kanunu aynen kabul etmesi için gereken çoğunluğu gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 586Soru →

1982 Anayasası’na göre milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, hür iradeleriyle yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" ile "yasama dokunulmazlığı" arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis’teki oy, söz ve düşünceleri için maddi ceza hukuku anlamında tam bir cezasızlık hali ve mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı yargılamayı sadece milletvekilliği süresince engelleyen usul hukuku niteliğinde nisbi bir bağışıklıktır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu maddi ceza hukuku anlamında mutlak bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı usul hukuku niteliğinde nisbi bir koruma sağlar.
Doğru ifade, her iki bağışıklığın hukuki temelini en akademik düzeyde açıklar. Yasama sorumsuzluğu, fiilin suç teşkil etmesini doğrudan engellediği için maddi hukuk engeli; dokunulmazlık ise fiil suç kalsa da yargılamayı geçici süre durdurduğu için usuli bir engeldir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme.
Sorumsuzluk; oy, söz ve düşünceleri kapsar. Mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (ömür boyu sürer). Hukuki açıdan 'maddi hukuk engeli' olarak tanımlanır.
Milletvekilinin fikir özgürlüğünü tam koruma altına almak için tasarlanmıştır.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme.
Dokunulmazlık; suç işlediği iddia edilen milletvekilini kapsar. Nisbidir (TBMM kaldırabilir) ve geçicidir (sadece üyelik süresince). 'Usul hukuku engeli'dir.
Yargılamayı tamamen ortadan kaldırmaz, sadece üyelik süresince erteler.
3
İki kavramı karşılaştırma.
Sorumsuzluk suçun oluşumunu engellerken, dokunulmazlık sadece takibatın yapılmasını engeller.
A seçeneği bu teknik ayrımı doğru terminolojiyle (maddi hukuk vs usul hukuku) ifade etmektedir.

Anahtar Kavram

Yasama bağışıklıklarının (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) hukuki nitelik ve süre farkları.

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğu 'oy ve söz' özgürlüğüyle ilgiliyken, dokunulmazlık 'işlendiği iddia edilen suçlarla' ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnalarını (Anayasa m. 14 ve ağır cezalık suçüstü hali) içeren senaryo sorularını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 587Soru →

Anayasa hukuku doktrini ve yerleşik parlamento uygulamaları çerçevesinde; milletvekilliği sıfatının kazanılması (iktisabı), bu sıfatın sağladığı korumaların başlaması ve yetkilerin fiilen kullanılması (ifası) arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili seçilen bir kişinin TBMM Genel Kurulu'nda ant içmesi, hem milletvekilliği sıfatının kazanılması hem de yasama dokunulmazlığının başlaması için zorunlu bir ön şarttır.

Cevap

Milletvekili seçilen bir kişinin ant içmesinin hem sıfatın kazanılması hem de dokunulmazlığın başlaması için ön şart olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü milletvekilliği sıfatının kazanılması İl Seçim Kurulu'nun mazbatayı düzenlemesiyle, yasama dokunulmazlığı ise sandıktan seçilme anıyla başlar. Ant içme (yemin), bu iki sürecin tamamlanmasından sonra gelen ve sadece milletvekilinin yasama yetkilerini (oy kullanma, teklif verme gibi) fiilen kullanabilmesini sağlayan bir 'yürürlük/ifa şartı'dır. Dolayısıyla ant içmenin bu süreçlerin 'ön şartı' olarak tanımlanması hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının (unvanının) ne zaman kazanıldığını belirle.
Sıfat, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen mazbatanın (tutanak) düzenlenmesiyle kazanılır.
Ant içme, unvanın kazanılması için bir kurucu unsur değil, yetki kullanımı için bir şarttır.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını tespit et.
Dokunulmazlık, kişinin milletvekili seçildiği (sandık sonuçlarının belli olduğu) andan itibaren başlar.
Anayasa m. 83, korumayı 'milletvekili' olma şartına bağlar ve doktrin bunu 'seçilme anı' olarak kabul eder.
3
Ant içme işleminin hukuki niteliğini analiz et.
Ant içme, yasama yetkilerinin (oy kullanma, komisyon çalışması vb.) kullanılması için bir 'ifa şartı'dır.
Ant içmeyen biri milletvekilidir ve dokunulmazlığı vardır ancak meclis çalışmalarına katılamaz.
4
Verilen seçenekleri bu üçlü ayrım üzerinden değerlendir.
Ant içmeyi sıfatın ve dokunulmazlığın 'ön şartı' olarak tanımlayan bilginin yanlış olduğu ortaya çıkar.
Hukuki statünün oluşumu (iktisap) ile işlerlik kazanması (ifa) birbirine karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinde 'Sıfatın Kazanılması' (Mazbata), 'Dokunulmazlık' (Seçilme) ve 'Göreve Başlama' (Ant İçme) arasındaki hukuki ayrım.

İpuçları

1
Milletvekilliğinde 'unvanı kazanmak', 'korumadan yararlanmak' ve 'işe başlamak' farklı zamanlarda gerçekleşir.
2
Hukuken milletvekili sayılmak için ant içmek şart değildir; ancak meclis kürsüsüne çıkmak için şarttır.
3
Dokunulmazlık seçilme anıyla, sıfat mazbatayla başlar; yemin ise sadece meclis çalışmalarına katılımın anahtarıdır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatı kazanıldıktan sonra, bu sıfatın TBMM kararıyla veya mahkeme ilamıyla hangi durumlarda sona erdiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 588Soru →

19821982 Anayasası'na göre, yasama organı tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı'na gönderilmesi ve yayımlanması süreci dikkate alındığında; bütçe kanunlarını diğer kanunlardan ayıran temel usul farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderme yetkisinin bulunmaması

Cevap

Cumhurbaşkanının bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderme (veto) yetkisinin bulunmaması
Doğru yanıt olan bütçe kanunlarının geri gönderilememesi kuralı, devlet işlerinin ve kamu harcamalarının aksamaması amacıyla 19821982 Anayasası'nda özel olarak düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanı bu kanunu uygun bulmasa dahi yayımlamak zorundadır, ancak yargısal denetim için Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama organının kanun yapma sürecini incele.
Meclis kanunu kabul eder ve yayımlanması için Cumhurbaşkanı'na gönderir.
Genel kanun yapım usulünü belirlemek için.
2
Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki yetkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı kanunları 15 gün içinde ya yayımlar ya da Meclis'e geri gönderir.
Olağan denetim yetkisini anlamak için.
3
Bütçe kanunlarına ilişkin anayasal istisnayı tespit et.
Bütçe kanunları, geri gönderilemeyen tek kanun türüdür.
19821982 Anayasası Madde 8989 hükmüne göre bu özel bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Bütçe Kanunu'nun Veto Edilememesi İstisnası

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı'nın yasama üzerindeki en önemli denetim yollarından biri olan 'geri gönderme' yetkisinin hangi kanun türünde devre dışı bırakıldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı bütçe kanununu geri gönderemediği halde, içeriğine itirazı varsa hangi hukuki yola başvurabilir? (Cevap: Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açabilir.)
Tahmini Süre:50s
Soru 589Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, bir yasama döneminin başlangıcından itibaren 5151 ay geçmiş bir süreçte; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) üyeliklerinde ölüm ve istifa gibi nedenlerle toplam 3535 sandalyenin boşaldığı ve bu boşalan sandalyelerden birinin, tek milletvekili çıkarma hakkı olan bir seçim çevresine ait olduğu tespit edilmiştir. Bu hukuki durum karşısında ara seçimlerin yapılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boşalan üye sayısı %55'lik sınırı geçtiği için genel seçime bir yıl kalsa dahi ara seçim yapılamaz; ancak temsilcisi kalmayan seçim çevresi için boşalmayı takip eden 9090 gün sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması zorunludur.

Cevap

Boşalan üye sayısının %55 olması nedeniyle ara seçim yapılamasa da, bir seçim çevresinin temsilcisiz kalması nedeniyle 9090 gün içinde ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur.
Doğru olan seçenekte belirtildiği üzere, 19821982 Anayasası'nın 7878. maddesine göre genel kural ara seçimlerin her yasama döneminde bir kez yapılması ve seçime bir yıl kala yapılamamasıdır. Ancak aynı madde, bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te temsilcisiz kalması durumunda, bu boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılmasını zorunlu ve istisnai (zaman sınırına tabi olmayan) bir kural olarak düzenlemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dönemi süresini ve kalan süreyi hesapla.
Yasama dönemi 55 yıl (6060 ay) sürer. 5151. ayda bulunulduğuna göre genel seçime 99 ay kalmıştır.
Ara seçim yasaklarının (ilk 3030 ay ve son 1212 ay) uygulanıp uygulanmayacağını belirlemek için.
2
%55 boşalma kuralını değerlendir.
Boşalan 3535 üye, 600600 kişilik Meclisin %55'inden (3030 üye) fazladır. Ancak genel seçime bir yıldan az (99 ay) kaldığı için bu kurala dayanarak seçim yapılamaz.
Anayasa'nın 7878. maddesindeki genel yasağı kontrol etmek için.
3
Temsilcisiz kalan seçim çevresi istisnasını kontrol et.
Bir seçim çevresinin (ilin veya bölgenin) Mecliste hiç üyesi kalmamışsa, bu durum ara seçim için mutlak bir zorunluluk doğurur.
Anayasa'da yer alan ve zaman sınırlamalarına (ilk 3030 ay/son 11 yıl) tabi olmayan özel durumu tespit etmek için.
4
Zamanlama kuralını belirle.
Temsilcisiz kalma durumunda ara seçim, boşalmanın gerçekleşmesinden itibaren 9090 gün sonraki ilk Pazar günü yapılır.
Hukuki prosedürün nasıl tamamlanacağını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Yasakları ve Mutlak İstisnalar

İpuçları

1
Anayasa'nın ara seçimlerle ilgili 'son bir yıl' yasağını hatırlayın; ancak bu yasağın çok kritik bir istisnası olduğunu unutmayın.
2
Meclis'te hiç üyesi kalmayan bir il, halkın temsil hakkı gereği her zaman (süreye bakılmaksızın) ara seçim yapılmasını gerektirir.
3
Normalde %55 boşalma olunca 33 ay içinde seçim yapılır ama son bir yıl kala bu kural işlemez. Fakat bir seçim çevresinin temsilcisi kalmazsa, son bir yıl olsa dahi 9090 gün içinde seçim yapılır.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) kararının TBMMTBMM ve Cumhurbaşkanı tarafından alınma şartlarını ve üye tamsayısı oranlarını tekrar edin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 590Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatının sona ermesi süreciyle ilgili olarak; üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından karar alınması gereken durumlar ile mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle üyeliğin kendiliğinden sona erdiği durumlar arasındaki farklar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebebiyle sona ermesi hallerinde, üyelik sıfatı mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden düşer ve bu süreçte Genel Kurulun oylama yapması gerekmez.

Cevap

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma nedeniyle sona ermesi durumunda, üyelik mahkeme kararının Genel Kurulda okunmasıyla/bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer ve Meclis oylaması yapılmaz.
Doğru olan ifade, kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde Meclis'in bir oylama yapmadığı, sadece mahkeme kararının okunmasıyla üyeliğin sona erdiğidir. Bu durum Anayasa'nın 8484. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren halleri sınıflandırın.
Üyeliğin sona ermesi; kendiliğinden (ölüm, CB seçilme vb.), Meclis kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmayan görev) ve mahkeme kararı bildirimiyle (kesin hüküm, kısıtlanma) gerçekleşir.
Sürecin oylama gerektirip gerektirmediğini anlamak için hukuki dayanağı belirlemek gerekir.
2
Mahkeme kararına dayalı sona erme usulünü inceleyin.
Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma durumlarında, yargı kararı TBMM Genel Kurulu'na bildirilir (okunur). Bu işlem bir 'bildirim' niteliğindedir.
Anayasa, yargı organının verdiği kesinleşmiş kararların yasama organı tarafından tekrar oylanmasına izin vermez.
3
Meclis kararı gerektiren hallerle kıyaslayın.
İstifa ve bağdaşmayan görevde ısrar için adi çoğunluk, devamsızlık için ise üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) ile karar alınması gerekir.
İradilik veya disiplin suçu içeren hallerde Meclis'in takdir yetkisi oylama yoluyla kullanılır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Bildirim vs. Karar Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerinden hangilerinin Meclis'te oylama gerektirdiğini, hangilerinin sadece bir duyuruyla gerçekleştiğini düşünün.
2
Yargı organları tarafından verilen kesinleşmiş kararlar (hüküm giyme gibi) Meclis'te tekrar oylanmaz; sadece duyurulur.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 591Soru →

19821982 Anayasası'na göre, 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunda, bir kanun teklifinin oylamasına 240240 milletvekili katılmıştır.

Buna göre, söz konusu kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken asgari (en az) kabul oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151151

Cevap

Kanun teklifinin kabulü için gereken asgari oy sayısı 151151'dir.
Doğru cevap, asgari sınır olan 151151 sayısıdır. 19821982 Anayasası'nın 9696. maddesine göre TBMM'de karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Senaryoda 240240 kişinin katılımıyla yapılan oylamada salt çoğunluk 121121 çıksa da, anayasal alt sınır olan 151151 sayısının altında kalındığı için kanun kabulü için en az 151151 kabul oyu şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
600/3=200600 / 3 = 200.
Meclis Genel Kurulunun görüşmelere başlayabilmesi için en az 200200 milletvekilinin hazır bulunması gerekir. Senaryodaki 240240 sayısı bu şartı sağlar.
2
Toplantıya katılanların salt çoğunluğunu hesapla.
240/2=120+1=121240 / 2 = 120 + 1 = 121.
Karar yeter sayısının temel kuralı, oylamaya katılanların yarısından bir fazlasının kabul oyu vermesidir.
3
Anayasal alt sınırı (Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı) kontrol et.
600/4=150+1=151600 / 4 = 150 + 1 = 151.
19821982 Anayasası'na göre karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
4
Hesaplanan salt çoğunluk ile alt sınırı karşılaştır.
121<151121 < 151 olduğu için geçerli sayı 151151'dir.
Eğer toplantıya katılanların salt çoğunluğu 151151'in altında kalıyorsa, oylamanın geçerli sayılması için en az 151151 kabul oyu gereklidir.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı (151151 Kuralı)

İpuçları

1
Karar yeter sayısı hesaplanırken önce katılanların yarısından bir fazlasına bakılır, ancak bir de 'anayasal alt sınır' vardır.
2
Üye tam sayısı 600600 olduğuna göre, hiçbir kararın bu sayının dörtte birinin bir fazlasından daha az oyla alınamayacağını hatırlayın.
3
Hesaplamanızda 240240'ın yarısından fazlası 121121 çıkıyorsa, bu sayının 151151 sınırının altında kalıp kalmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Eğer toplantıya 400400 milletvekili katılsaydı asgari karar yeter sayısı kaç olurdu? (Cevap: 201201)

Alternatif Yöntem

Şu formülü aklınızda tutabilirsiniz: Karar Yeter Sayısı = Max(Katılanların Salt Çoğunluğu, 151151). Bu formüle göre 240240 katılım için Max(121121, 151151) sonucu 151151 olur.
Tahmini Süre:45s
Soru 592Soru →

1982 Anayasası'nın hükümleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve seçim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği kuralı, makamın tarafsızlığını korumak amacıyla anayasal bir güvence altına alınmıştır.
1982 Anayasası'na göre, Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumak amacıyla siyasi parti gruplarının aday göstermesi yasaklanmıştır. Adaylık tamamen milletvekilinin kendi iradesiyle gerçekleşen bireysel bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın kompozisyonunu analiz etme
Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve tamamı milletvekilidir.
Üyelik şartlarını ve yapıyı netleştirmek için.
2
Adaylık sürecini inceleme
Siyasi parti gruplarının aday gösteremeyeceği, adaylığın kişisel bir başvuru olduğu belirlenir.
Anayasa Madde 94'teki özel yasağı teyit etmek için.
3
Tarafsızlık ve görev sürelerini değerlendirme
Görev süreleri 2 yıl ve dönem sonu şeklindedir; Başkan ve oturumdaki Başkanvekili oy kullanamaz.
Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Oluşumu

İpuçları

1
TBMM Başkanlık Divanı üyelerinin tamamının milletvekili olup olmadığını ve tarafsızlık kurallarını düşünün.
2
Meclis Başkanlığı adaylığının parti kararıyla mı yoksa bireysel başvurulu mu olduğunu hatırlayın.
3
Anayasa'nın 94. maddesi, parti gruplarının başkanlık için aday gösteremeyeceğini açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçimindeki 4 turlu gizli oylama sürecini ve her turda gereken sayısal çoğunlukları çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 593Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunda, Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere geri gönderilen bir kanun teklifi oylanmaktadır. Oylama anında Genel Kurulda 440440 milletvekilinin hazır bulunduğu tespit edilmiştir. Bu kanun teklifinin, Meclis tarafından herhangi bir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilebilmesi için en az kaç milletvekilinin kabul oyu vermesi zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 301301

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunun aynen kabulü için en az 301301 milletvekilinin kabul oyu vermesi gerekir.
Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından değiştirilmeden, yani 'aynen' kabul edilebilmesi için gereken çoğunluk 19821982 Anayasası'nda açıkça 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' olarak belirtilmiştir. 600600 milletvekilinden oluşan bir mecliste bu sayı 301301'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Oylanan işlemin hukuki niteliğini belirle.
İşlem, Cumhurbaşkanının veto yetkisini kullanarak Meclise geri gönderdiği bir kanunun "aynen kabulü" (8989. madde).
Geri gönderilen kanunlar ile ilk kez görüşülen kanunların karar yeter sayıları birbirinden farklıdır.
2
Anayasal karar yeter sayısı kuralını hatırla.
20172017 Anayasa değişikliği ile geri gönderilen kanunların hiçbir değişiklik yapılmadan aynen kabulü için "üye tamsayısının salt çoğunluğu" şartı getirilmiştir.
Cumhurbaşkanının veto yetkisinin hukuki ağırlığını artırmak ve Meclisin iradesini daha güçlü bir çoğunlukla teyit etmesini sağlamak.
3
Üye tamsayısı üzerinden gerekli sayısal değeri hesapla.
Üye tamsayısı 600600 olduğuna göre; 600/2=300600 / 2 = 300, salt çoğunluk ise 300+1=301300 + 1 = 301 olur.
Salt çoğunluk, toplamın yarısından bir fazlası olarak tanımlanır.
4
Mevcut toplantı mevcudu (440440) ile kuralı karşılaştır.
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (221221) olsa bile, Anayasa'nın özel hükmü gereği bu sayı 301301'in altında kaldığı sürece kanun aynen kabul edilmiş sayılmaz.
Özel nitelikli çoğunluk kuralları, genel karar yeter sayısı kuralından (katılanların salt çoğunluğu) önce gelir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunların Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) aranır.

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının veto ettiği bir kanunun Meclis'te 'aynen' kabul edilmesi, olağan kanun kabulünden daha zor bir sürece tabidir.
2
Bu tür durumlarda oylamaya katılanların sayısı ne olursa olsun, toplam milletvekili sayısının (600600) yarısından fazlasının 'evet' demesi gerekir.
3
20172017 değişikliği öncesinde katılanların salt çoğunluğu yeterliyken, mevcut sistemde üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301 şartı getirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinde Cumhurbaşkanının veto yetkisi ile normal kanunlardaki veto yetkisinin sonuçlarını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 594Soru →

1982 Anayasası ve yerleşik anayasa hukuku ilkeleri çerçevesinde; milletvekili seçilen bir kişinin "milletvekilliği sıfatını" kazanması ile bu sıfatın sağladığı "yasama yetkilerini kullanabilmesi" arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, yetkili seçim kurulu tarafından mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır; ancak yasama yetkilerinin fiilen kullanılabilmesi TBMM Genel Kurulunda ant içilmesine bağlıdır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılırken, yetkilerin kullanılması ant içmeye bağlıdır.
Hukuk sistemimizde milletvekilliği sıfatı, seçim kurullarının mazbatayı düzenlemesiyle oluşur. Ancak bu sıfatın getirdiği aktif yasama yetkilerini (TBMM çalışmalarına katılma, oy kullanma, kanun teklif etme) kullanabilmek için Anayasa gereği ant içilmesi (yemin) şarttır. Dolayısıyla sıfatın kazanılmasıyla yetkilerin kullanılması farklı anlarda gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın kazanılma anını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulundan mazbatanın (tutanak) alınmasıyla kazanılır.
Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay içtihatlarına göre seçilme işlemi mazbata ile hukuki varlık kazanır.
2
Yetkilerin kullanılma şartını analiz et.
Milletvekilleri, TBMM Genel Kuruluna katılıp ant içmedikçe yasama görevlerini yerine getiremezler.
Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca ant içme, yasama yetkilerinin icrası için zorunlu bir usuli işlemdir.
3
Sıfat ile yetki kullanımı arasındaki ayrımı yap.
Yemin etmeyen bir vekil; vekildir, dokunulmazlığı vardır ancak oy kullanamaz ve komisyonlarda görev alamaz.
Sıfatın varlığı (statü) ile o sıfatın sağladığı hakların tesisi (icra) farklı hukuki aşamalardır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatı (Mazbata) vs. Yasama Yetkisi (Yemin) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatının 'kazanılması' (statü) ile bu sıfatın 'kullanılması' (icra) arasındaki zaman farkına odaklanın.
2
Mazbata (seçim tutanağı) bir kişinin milletvekili olduğunu belgeler. Yemin ise bu kişinin Meclis'teki çalışmalarına başlamasını sağlar.
3
Unutmayın; yemin etmeyen bir milletvekili halen milletvekilidir ve dokunulmazlığı devam eder, ancak Meclis kürsüsüne çıkıp oy kullanamaz.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme hallerini (istifa, kesin hüküm giyme, bağdaşmazlık) inceleyerek yasama statüsünü pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 595Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) siyasi parti gruplarının kurulması ve bu grupların meclis çalışmalarındaki yasal sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekilinin bir araya gelmesiyle kurulur.

Cevap

Siyasi parti gruplarının kurulması için gerekli asgari üye sayısı en az 2020 milletvekilidir.
Siyasi parti gruplarının en az 2020 milletvekiliyle kurulacağı anayasal bir kuraldır. Bu kural, parlamenter çalışmaların daha düzenli yürütülmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti grubu kurma şartını belirleme
Grup kurulabilmesi için en az 2020 milletvekili gereklidir.
1982 Anayasası'nın 95. maddesi ve İçtüzük bu sayıyı sabit bir kural olarak belirlemiştir.
2
Gruplara getirilen anayasal yasakları değerlendirme
Meclis Başkanlığına aday gösterme, yasama dokunulmazlığı ve gizli oylama konularında karar alma yasakları mevcuttur.
Bu yasaklar Meclis'in tarafsızlığını ve milletvekillerinin bireysel iradesini korumak için getirilmiştir.
3
Seçenekleri anayasal verilerle karşılaştırma
Grup kurma sayısının 2020 olduğunu belirten ifade doğru kabul edilir.
Diğer seçeneklerde belirtilen işlemler (aday gösterme veya yasak konularda karar alma) anayasal olarak yasaklanmıştır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Oluşumu ve Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının kurulması için gereken asgari milletvekili sayısını hatırlayın.
2
Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı adaylığı ve yasama dokunulmazlığı gibi konularda yetkili olup olmadığını düşünün.
3
Gruplar en az 2020 kişiyle kurulur ve Meclis Başkanlığı için asla aday gösteremezler.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlık Divanı'ndaki temsil oranlarını inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 596Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve kuvvetler ayrılığı ilkesi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) doğrudan sahip olduğu görev ve yetkilerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına ve savaş hali ilanına karar vermek

Cevap

Para basılmasına ve savaş hali ilanına karar vermek Türkiye Büyük Millet Meclisinin doğrudan yetkileri arasındadır.
Para basılmasına karar vermek ve savaş hali ilan etmek, 19821982 Anayasası'nın ilgili maddelerinde doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisine verilmiş münhasır yetkilerdir. Yasama organı bu yetkileri kullanarak devletin egemenlik haklarını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin anayasal yetkilerini belirle.
TBMM'nin görevleri arasında kanun yapmak, para basılmasına karar vermek, savaş hali ilan etmek ve genel-özel af ilanı gibi yetkiler bulunur.
Yasama organının yürütmeden ayrılan temel görevlerini saptamak gerekir.
2
Yürütme organının (Cumhurbaşkanı) yetkilerini ele.
OHAL ilanı, bakan atamaları, bütçe hazırlığı ve andlaşmaları onaylama işlemleri yürütmenin yetkisindedir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ndeki görev dağılımını ayırt etmek hataları önler.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Organlarının Yetki Ayrımı

İpuçları

1
Andlaşmaların onaylanması ile uygun bulunması arasındaki farkı hatırlayın.
2
OHAL ilan etme ve bütçe hazırlama yetkileri 20172017 değişikliği ile hangi makama geçmiştir?
3
Anayasa'nın 8787. maddesinde sayılan 'para basılması' TBMM'nin mali yetkilerinden biridir.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin seçtiği kamu görevlilerini (Kamu Başdenetçisi, HSK üyeleri vb.) listeleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 597Soru →

19821982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sunulan bir kanun teklifinin yasalaşma sürecindeki "geri çekilme" prosedürü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun teklifi sahibi milletvekili, sunmuş olduğu teklifi TBMM Genel Kurulunda kabul edilinceye kadar her aşamada geri çekebilir.

Cevap

Kanun teklifi sahibi milletvekili, teklifini TBMM Genel Kurulunda kabul edilinceye kadar her aşamada geri çekme yetkisine sahiptir.
Kanun yapım sürecinde, bir milletvekili tarafından sunulan kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu tarafından resmen kabul edilene kadar geçen tüm aşamalarda (komisyon görüşmeleri dahil) teklif sahibi tarafından geri çekilebilir. Bu durum TBMM İçtüzüğü'nün 75.75. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklifi verme yetkisini belirle.
Mevcut sistemde sadece milletvekilleri kanun teklifi verebilir.
20172017 Anayasa değişikliği ile Bakanlar Kurulu'nun kanun tasarısı sunma yetkisi kaldırılmıştır.
2
Teklifin yasalaşma sürecindeki statüsünü analiz et.
Teklif, TBMM Genel Kurulunda oylanıp kabul edilene kadar 'teklif' aşamasındadır.
Kabul edildikten sonra artık teklif olmaktan çıkar ve TBMM'nin kabul ettiği bir 'kanun' metni haline gelir.
3
Geri çekme sınırını tespit et.
TBMM İçtüzüğü Madde 7575 uyarınca sınır, Genel Kurul kabulüdür.
Teklif sahibi, iradesini bu noktaya kadar geri alabilir.

Anahtar Kavram

Kanun Tekliflerinin Geri Çekilmesi

İpuçları

1
Kanun teklifleri Meclis Genel Kurulunda 'kanun' haline gelmeden önce kime aittir?
2
Bir milletvekili sunduğu teklifi ne zamana kadar kendi tasarrufunda tutabilir?

Daha Fazla Pratik

Kanunların kadük (hükümsüz) hale gelmesi ile geri çekilmesi arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 598Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve güncel yasal düzenlemeler çerçevesinde, adaylık başvurusu yapan bir kişinin aşağıdaki durumlarından hangisi milletvekili seçilmesine bir engel teşkil etmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı toplamda 22 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş olması

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda 22 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş olmak milletvekili seçilmesine engel teşkil etmez.
Taksirli bir suçtan dolayı alınan hapis cezası, süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğine engel oluşturmaz. Anayasa'nın 7676. maddesi, 'taksirli suçlar hariç' diyerek bu ayrımı net bir şekilde ortaya koymuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın seçilme yeterliliğine ilişkin genel kuralını hatırlayın.
Taksirli suçlar hariç, toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar seçilemez.
Anayasa suçun niteliğine göre bir ayrım yapmıştır.
2
Taksirli suç kavramının hukuki etkisini analiz edin.
Taksirli suçlar (tedbirsizlik, dikkatsizlik sonucu işlenen suçlar) bu kısıtlamanın dışındadır.
Kişinin kastı bulunmadığı için seçilme hakkı korunmuştur.
3
Yüz kızartıcı suçlar ve af durumunu inceleyin.
Zimmet, rüşvet gibi suçlar 'affa uğrasa bile' engeldir.
Devlet güvenliğine ve kamu onuruna karşı suçlarda af seçilme engelini kaldırmaz.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Suç Kategorileri

İpuçları

1
Anayasa'nın hapis cezalarıyla ilgili yaptığı 'taksirli suç' ayrımına dikkat edin.
2
Suçun türü mü yoksa cezanın süresi mi her zaman belirleyicidir? Taksirli suçlarda bir istisna vardır.
3
Taksirli suçlar hariç toplamda 11 yıl hapis cezası engeldir; yani taksirli ise ceza süresinin önemi yoktur.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini listeleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 599Soru →

19821982 Anayasası'nın yasama organına tanıdığı yetkiler ve bu yetkilerin icra ediliş biçimleri üzerine yapılan bir hukuki analizde, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin işlemleri ile yürütme organı arasındaki ilişkinin anayasal sınırlarını belirleyen doğru bir tespittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından 'bir daha görüşülmek üzere' Meclise geri gönderilemeyen tek kanun türü olmasına rağmen, bu kanunların anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılmasına engel bir hüküm bulunmamaktadır.

Cevap

Bütçe kanunlarının veto edilemeyeceği ancak yargısal denetime tabi olduğu ifadesi doğrudur.
Bütçe kanunları, devletin mali sürekliliğini sağlamak amacıyla Anayasa'nın 161161. maddesiyle Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi (Meclise geri gönderme) dışında tutulmuştur. Ancak bu bir 'yasama işlemi' olduğu için, Cumhurbaşkanı'nın veya diğer yetkililerin bu kanunu Anayasa Mahkemesi'ne götürme hakkı saklıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin kanun yapma süreçleri ve Cumhurbaşkanı ile olan yetki paylaşımı analiz edilmelidir.
Anayasa'nın 8989. maddesi genel veto yetkisini, 161161. maddesi ise bütçe istisnasını düzenler.
Bütçe kanunlarının mali yılbaşından önce yürürlüğe girmesinin hayati önemi nedeniyle veto yolu kapatılmıştır.
2
Siyasi/idari denetim (veto) ile hukuki denetim (AYM) arasındaki fark ayırt edilmelidir.
Veto yasağı sadece Meclise geri gönderilmeyi engeller, Anayasa Mahkemesine başvurmayı engellemez.
Hukuk devleti ilkesi gereği, bütçe kanunları da dahil tüm yasama işlemleri (bazı parlamento kararları hariç) yargı denetimine tabidir.

Anahtar Kavram

Bütçe Kanunu'nun Yasama Süreci ve İstisnaları

İpuçları

1
Bütçe kanununun yasama sürecindeki hızı, devletin maaş ödeyememesi gibi krizleri önlemek için genel kanunlardan farklı tasarlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin sadece Parlamento Kararı (PK) ile yaptığı işlemleri (Milletvekilliğinin düşürülmesi, İçtüzük değişikliği vb.) ve bunların hangilerine karşı AYM yolunun açık olduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 600Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yürütülen kanun yapım süreci ve bu süreçteki yetkili mercilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler teknik olarak birer 'kanun' niteliğindedir ve yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı'nın onayı gereklidir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü değişikliklerinin kanun niteliğinde olduğu ve Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olduğu ifadesi yanlıştır.
TBMM İçtüzüğü değişiklikleri, dokunulmazlığın kaldırılması veya Meclis Başkanlığı seçimi gibi işlemler 'Parlamento Kararı' kategorisindedir. Bu kararların ortak özelliği, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanı'na 'onay' veya 'geri gönderme' (veto) amacıyla gönderilmemeleridir. Dolayısıyla bu kararlar kanun niteliğinde değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun yapma yetkisini kontrol et.
Sadece milletvekillerinin teklif yetkisi vardır.
Yürütmenin (Cumhurbaşkanı/Bakanlar) doğrudan teklif yetkisi yoktur.
2
Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını yap.
İçtüzük, seçimlerin yenilenmesi, dokunulmazlığın kaldırılması gibi işlemler Parlamento Kararıdır.
Parlamento kararları Cumhurbaşkanı'nın onayına/vetosuna gönderilmez.
3
Cumhurbaşkanı'nın inceleme süresini ve veto sınırlarını incele.
Süre 15 gündür ve bütçe kanunu veto edilemez.
Anayasal denge mekanizmaları gereği bütçe süreçleri kesintiye uğratılamaz.

Anahtar Kavram

Kanunlar ile Parlamento Kararları arasındaki farklar ve onay süreçleri.

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı her Meclis işlemini veto edebilir mi, yoksa sadece kanunları mı inceler?
2
Meclis'in kendi iç kurallarını (İçtüzük) belirlemesi bir kanun mu yoksa bir Parlamento Kararı mıdır?
3
Parlamento kararları (İçtüzük gibi) kural olarak Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi dışındadır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın Meclis'e geri gönderdiği bir kanunun, Meclis tarafından 'aynen kabul' edilebilmesi için gereken üye tamsayısı salt çoğunluğu (301301 milletvekili) kuralını çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 30 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 30 | Examkin