Examkin

Yasama

802 soru

Soru 621Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, bir milletvekilinin "kısıtlanmasına" (mahkuriyetine) ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme kararının bulunması durumunda, milletvekilliği sıfatının sona ermesiyle ilgili usul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesinleşmiş yargı kararının Meclis Genel Kuruluna bildirilmesiyle vekillik kendiliğinden düşer.

Cevap

Milletvekilliği, kesinleşmiş yargı kararının Meclis Genel Kuruluna bildirilmesiyle kendiliğinden sona erer.
1982 Anayasası'nın 8484. maddesine göre; milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma (mahkuriyet) nedeniyle sona ermesi, bu durumdaki kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşir. Bu süreçte bir oylama yapılmaz, bildirimle birlikte vekillik sıfatı hukuken sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun hukuki niteliğini belirle
Kısıtlanma (medeni hakları kullanma ehliyetinin mahkemece sınırlandırılması).
Anayasa'nın 8484. maddesi uyarınca hangi durumun hangi usulle sona ereceğini belirlemek için temel teşhistir.
2
Anayasal usulü hatırla
Kısıtlanma ve kesin hüküm giyme "bildirim" (ilan) usulüne tabidir.
Bu durumlarda yargı organı kararı vermiş olduğundan, Meclis'in yeni bir takdir yetkisi veya oylama yapması söz konusu değildir.
3
Sonucu doğrula
Karar Genel Kurulda okunduğu an vekillik düşer.
Hukuki kesinlik ve yasama-yargı organları arasındaki görev paylaşımı gereği bildirim yeterlidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Bildirim Usulü

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona ermesi nedenleri 'Meclis Kararı Gerekenler' ve 'Kendiliğinden/Bildirimle Sona Erenler' olarak ikiye ayrılır.
2
Kısıtlanma ve kesin hüküm giyme durumlarında zaten bir mahkeme kararı vardır; Meclis bu kararı sadece ilan eder.
3
Bu durumda herhangi bir oylama (sayısal çoğunluk) aranmaz, kararın Genel Kurula bildirilmesi yeterlidir.

Daha Fazla Pratik

İstifa ve devamsızlık durumlarında aranan Meclis karar yeter sayılarını ve bu kararlara karşı yargı yolunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 622Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması açılması talebi, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği bir önerge ile gerçekleştirilir.

Cevap

Meclis soruşturması açılması talebi, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301 milletvekili) vereceği bir önerge ile gerçekleştirilir.
2017 Anayasa değişiklikleri sonrası yürürlüğe giren hükümlere göre, meclis soruşturması açılması talebi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301 milletvekilinin imzası şarttır. Bu, sürecin ilk aşamasıdır ve hukuki olarak 'doğru' olan tek ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis Soruşturması usulünü incele
Meclis soruşturması, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla açılır.
Bu yöntem, diğer denetim yollarından farklı olarak cezai sorumluluğu hedefler.
2
Önerge yeter sayısını kontrol et
Önerge için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) gereklidir.
Denetimin ciddiyeti nedeniyle yüksek bir başlangıç sayısı öngörülmüştür.
3
Diğer denetim yollarının sınırlılıklarını ve sayılarını doğrula
Yazılı soru Cumhurbaşkanına sorulamaz (1515 gün süreyle yardımcı/bakanlara sorulur), Meclis araştırmasında devlet sırları incelenemez ve genel görüşme için 2020 imza yeterlidir.
Denetim yollarının birbirinden ayrılan temel özelliklerini belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.

Anahtar Kavram

TBMM Denetim Yolları ve Nitelikli Çoğunluklar

İpuçları

1
Denetim yollarının hangilerinin Cumhurbaşkanına karşı kullanılamayacağını hatırlayın.
2
Meclis araştırmasının kapsamındaki istisnaları (sırlar) ve genel görüşme için gereken asgari milletvekili sayısını düşünün.
3
Meclis soruşturması sürecinde önerge vermek (301301), soruşturma açmak (360360) ve Yüce Divana sevk (400400) için gereken üç farklı sayısal eşiği kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sürecindeki üç aşamalı nitelikli çoğunluk sayılarını (301,360,400301, 360, 400) bir tablo halinde çalışmak konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 623Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatının sona ermesi usulleri ve bu işlemler üzerine yapılabilecek yargısal başvurularla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyen milletvekilinin üyeliği, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.

Cevap

Seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyen milletvekilinin üyeliğinin bildirimle sona ermesi ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine özel itiraz yolunun kapalı olması doğrudur.
Doğru ifadeye göre, seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyilmesi durumunda milletvekilliği, bu kararın Genel Kurula bildirilmesiyle (herhangi bir oylama yapılmadan) sona erer. Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca bu bildirim işlemi, AYM'ye taşınabilen 'milletvekilliğinin düşürülmesi kararları' (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) arasında yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme usullerini kategorize et.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık durumları 'Meclis Kararı' ile; kesin hüküm ve kısıtlanma durumları 'Genel Kurula Bildirim' ile; ölüm ve atanma gibi durumlar ise 'Kendiliğinden' gerçekleşir.
Anayasa'nın 8484. maddesinde her durum için farklı bir prosedür öngörülmüştür.
2
Anayasa Mahkemesine (AYM) başvuru imkanını (8585. Madde) kontrol et.
AYM'ye 77 gün içinde iptal başvurusu yapma hakkı sadece istifa (84/184/1), bağdaşmazlık (84/384/3) ve devamsızlık (84/484/4) kararları için tanınmıştır.
Kesin hüküm giyme (84/284/2) bir parlamento kararı değil, mahkeme kararının bildirilmesi (malumun ilanı) niteliğinde olduğu için özel denetime tabi tutulmamıştır.
3
Seçeneklerdeki sayısal ve prosedürel verileri doğrula.
Devamsızlık için 301301 oy şartı doğru ancak 'kendiliğinden' ifadesi yanlıştır. Bağdaşmazlıkta ise 301301 değil, basit çoğunluk aranır.
Anayasa'da her sona erme hali için farklı nitelikli çoğunluklar veya otomatik süreçler belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesi ve Yargısal Denetim

İpuçları

1
Hangi durumların bir 'Meclis kararı' (oylama) gerektirdiğini, hangilerinin ise sadece bir 'bildirim' olduğunu ayırt edin.
2
Anayasa Mahkemesine 77 gün içinde itiraz edilebilen durumlar sadece Madde 8484'ün 11, 33 ve 44. fıkralarıdır.
3
Kesin hüküm giyme Madde 84/284/2'de yer alır ve 8585. maddedeki özel denetim kapsamında değildir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi durumunda AYM'ye yapılan başvurunun süresi (77 gün) ve mahkemenin karar verme süresini (1515 gün) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 624Soru →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunun Cumhurbaşkanı tarafından 'bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmesi' (veto) ve sonrasındaki yasalaşma süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, geri gönderilen kanunda Cumhurbaşkanının iade gerekçeleri doğrultusunda değişiklik yaparsa, bu değişikliklerin kabulü için de üye tamsayısının salt çoğunluğunun olumlu oyu aranır.

Cevap

Meclis geri gönderilen kanun üzerinde değişiklik yaparak kabul ederse, bu işlem için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) değil, standart karar yeter sayısı aranır.
Doğru cevap, Meclisin geri gönderilen kanun üzerinde değişiklik yapması durumunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301) aranacağını iddia eden ifadedir. Anayasa'nın 8989. maddesine göre, 301301 oy şartı sadece kanun 'aynen kabul' edilirse geçerlidir. Eğer Meclis kanunda yeni bir değişiklik yaparsa, bu işlem yeni bir kanun teklifi gibi değerlendirilir ve basit çoğunlukla (karar yeter sayısı ile) kabul edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının inceleme yetkisini belirle
Cumhurbaşkanı kendisine gelen kanunu 1515 gün içinde ya yayımlar ya da bütçe kanunları hariç olmak üzere veto ederek Meclise geri gönderir.
Yasama sürecinde yürütmenin denetim yetkisini anlamak için.
2
Aynen kabul şartını analiz et
Meclis, Cumhurbaşkanının veto ettiği metni hiç değiştirmeden tekrar geçirmek isterse, en az 301301 (600/2+1600/2 + 1) milletvekilinin 'kabul' oyunu almalıdır.
Cumhurbaşkanının veto yetkisini aşmak için getirilen nitelikli çoğunluk şartını teyit etmek için.
3
Değiştirerek kabul (yeni kanun) usulünü incele
Meclis, Cumhurbaşkanının önerileri doğrultusunda veya kendi kararıyla metinde 'yeni bir değişiklik' yaparsa, bu artık 'aynen kabul' değildir. Bu durumda karar yeter sayısı için Anayasa'nın 9696. maddesindeki genel hüküm uygulanır.
Anayasa madde 8989'daki ayrımı netleştirmek için.
4
Yargısal denetim hakkını kontrol et
Cumhurbaşkanı, yayımlamak zorunda kaldığı (aynen kabul edilen) kanunlar aleyhine dahi Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açabilir.
Siyasi denetim (veto) ile hukuki denetimin (iptal davası) birbirinden bağımsız olduğunu anlamak için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının kanunları geri gönderme yetkisi ve TBMM'nin direnme (aynen kabul) usulü.

İpuçları

1
Geri gönderilen kanunlarda 'aynen kabul' ile 'değiştirerek kabul' arasındaki usul farkına odaklanın.
2
301301 milletvekilinin oyu, Meclis'in Cumhurbaşkanı'na karşı iradesini 'aynen' koruduğu durumlar için bir zorunluluktur.
3
Anayasa'nın 8989. maddesi, kanun değiştirilirse sürecin 'yeni bir kanun' gibi baştan başlayacağını işaret eder.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki farkları ve hangilerinin Cumhurbaşkanı onayına tabi olmadığını gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Sayısal mantık kurma: Eğer her değişiklikte 301301 gerekseydi, basit bir yazım hatasını düzeltmek bile Meclis için imkansız hale gelebilirdi. Bu yüzden 'aynen kabul' (direnme) ile 'değişiklik' (uzlaşı/yenileme) farklı hukuki rejimlere tabidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 625Soru →

19821982 Anayasası'na göre, 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda bir kanun teklifinin oylamasına 240240 milletvekili katılmıştır. Oylama sonucunda 130130 "kabul", 100100 "ret" ve 1010 "çekimser" oy kullanıldığına göre, bu hukuki durumun sonucuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun teklifi, kabul oylarının sayısı karar yeter sayısı olan en az 151151 onayına ulaşamadığı için reddedilmiştir.

Cevap

Kanun teklifi, kabul oylarının sayısı karar yeter sayısı için gereken en az 151151 onayına ulaşamadığı için reddedilmiştir.
Doğru cevap, kanun teklifinin reddedildiğini çünkü kabul oylarının anayasal alt sınır olan 151151'e ulaşmadığını belirtir. 19821982 Anayasası uyarınca, TBMMTBMM Genel Kurulu'nda yapılacak oylamalarda karar yeter sayısı, o toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir durumda üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (yani 151151'den) az olamaz. Bu senaryoda 240240 kişinin salt çoğunluğu 121121 olsa da, kural gereği en az 151151 kabul oyu aranır. 130130 kabul oyu bu sınırı geçemediği için teklif reddedilmiş sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
600/3=200600 / 3 = 200. Katılım 240240 olduğu için toplantı geçerlidir.
Meclis'in açılabilmesi ve işlem yapabilmesi için en az 200200 milletvekili gereklidir.
2
Karar yeter sayısı için 'salt çoğunluk' ve 'anayasal alt sınır' hesaplamalarını yap.
Katılanların salt çoğunluğu: 240/2+1=121240 / 2 + 1 = 121. Anayasal alt sınır: 600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151.
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğudur, ancak bu sayı 151151'den az olamaz.
3
Gereken oyu belirlemek için iki değeri karşılaştır.
Gerekli minimum kabul oyu: max⁡(121,151)=151\max(121, 151) = 151.
Karar yeter sayısı hesaplanırken her zaman yüksek olan değer baz alınır.
4
Mevcut kabul oylarını (130130) gerekli oyla (151151) karşılaştır.
130<151130 < 151 olduğu için teklif reddedilmiştir.
Kabul oyları anayasal alt sınırın altında kalmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı (151151 Kuralı)

İpuçları

1
Önce Meclis'in toplanabilmesi için gereken en az sayıyı (200200) hatırlayın.
2
Karar yeter sayısının sadece 'katılanların yarısından bir fazlası' olmadığını, anayasanın bir 'alt sınır' belirlediğini unutmayın.
3
Üye tamsayısı 600600 olduğuna göre, herhangi bir kararın alınabilmesi için gereken mutlak minimum sayı 151151'dir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen (veto edilen) kanunların aynen kabulü için gereken sayısal farkı (nitelikli çoğunluk) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 626Soru →

19821982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu, işleyişi ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterememesi kuralı, Divan'ın diğer üyeliklerinin siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında dağıtılmasına engel teşkil etmez.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterememesi kuralı, Divan'ın diğer üyeliklerinin siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında dağıtılmasına engel teşkil etmez.
Doğru ifade, Meclis Başkanlığı makamı için getirilen 'siyasi parti grupları aday gösteremez' yasağının, Divan'ın genelindeki siyasi temsil ilkesini bozmadığını vurgulamaktadır. Divan, partilerin Meclis'teki güçleri oranında temsil edildiği bir yapıdır ancak Başkanlık seçimi bu grupsal iradenin dışında tutulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın oluşumunu analiz etme
Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve tüm üyeler milletvekili olmalıdır.
Divan'ın kimlerden oluştuğunu bilmek temel kuraldır.
2
Adaylık sürecini değerlendirme
Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremez; ancak Divan'ın diğer üyeleri partilerin sandalye sayısına göre oranlanır.
Başkanlık makamı ile Divan dağılımı arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.
3
Oy kullanma ve tarafsızlık kurallarını kontrol etme
Başkan hiçbir zaman oy kullanamaz; oturumu yöneten Başkanvekili ise sadece yönettiği oturumda oy kullanamaz.
Üyelerin hak ve yetkilerindeki ince ayrımları belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nda Siyasi Parti Gruplarının Temsili ve Tarafsızlık Esasları

İpuçları

1
Meclis Başkanı ile oturumu yöneten Başkanvekili'nin oy kullanma hakları arasındaki farka odaklanın.
2
Siyasi parti gruplarının Divan içindeki aday gösterme yasağının sadece 'Başkanlık' makamı için olduğunu hatırlayın.
3
Başkanlık Divanı seçimlerinin iki kez yapıldığını ve ikinci seçimin süresinin dönem sonuna kadar olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

TBMM Başkanlığı seçim turları ve gerekli olan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar ederek bilginizi derinleştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Divan üyelerinin yetkilerini tablo şeklinde düşünerek (Oy Kullanma, Tartışmaya Katılma, Parti Üyeliği) seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 627Soru →

Bir kamu kurumunda memur olarak çalışan (A)(A), devlet üniversitesinde öğretim üyesi olan (B)(B) ve bir asliye hukuk mahkemesinde hâkimlik yapan (C)(C), milletvekili genel seçimlerinde aday olabilmek amacıyla görevlerinden usulüne uygun olarak istifa etmişlerdir.

Yapılan seçimler sonucunda üç isim de milletvekili seçilemediğine göre; bu kişilerin görevlerine geri dönüş süreçleriyle ilgili 19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkim (C)(C) hariç; memur (A)(A) ve öğretim üyesi (B)(B), yasal süre içinde başvurmaları şartıyla görevlerine geri dönebilirler.

Cevap

Hâkim statüsündeki kişinin geri dönüş hakkı bulunmazken, memur ve öğretim üyesi olan adaylar yasal süresi içinde başvurmaları şartıyla görevlerine geri dönebilirler.
Doğru seçenek, mesleki statüler arasındaki anayasal farkı yansıtmaktadır. 19821982 Anayasası ve Hâkimler ve Savcılar Kanunu uyarınca, hâkimler ve savcılar siyasi bir faaliyete (adaylık gibi) giriştikleri anda meslekten çekilmiş sayılırlar ve yargı bağımsızlığı gereği bir daha eski görevlerine dönemezler. Buna karşın, genel idare hizmetlerindeki memurlar ve üniversite öğretim üyeleri, seçimi kaybetmeleri durumunda bir ay içinde başvurmaları kaydıyla görevlerine geri dönme hakkına sahiptirler.

Adım Adım Çözüm

1
Adayların mesleki statülerini analiz etme
(A)(A) Memur, (B)(B) Öğretim Üyesi, (C)(C) Hâkim statüsündedir.
Geri dönüş hakkı meslek gruplarına göre farklılık göstermektedir.
2
İstifa zorunluluğunu kontrol etme
Üç meslek grubu da milletvekili adayı olabilmek için görevlerinden çekilmek zorundadır.
19821982 Anayasası'nın 7676. maddesi bu grupları açıkça saymıştır.
3
Geri dönüş yasağı kapsamındaki grupları belirleme
Hâkimler ve savcılar ile Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları için geri dönüş yasağı vardır.
Yargı bağımsızlığı ve ordunun siyasetten arındırılması ilkeleri gereği bu yasak getirilmiştir.
4
Sonuçları birleştirme
Memur (A)(A) ve Öğretim Üyesi (B)(B) geri dönebilir, Hâkim (C)(C) geri dönemez.
İlgili yasal mevzuat ve anayasal ilkeler bu ayrımı öngörmektedir.

Anahtar Kavram

Milletvekili adaylığı için istifa eden kamu görevlilerinin göreve geri dönüş hakları ve istisnaları

İpuçları

1
Hâkimlerin ve askerlerin siyasetle ilişkisi kesildiğinde bu durumun kalıcı olup olmadığını düşünün.
2
Hangi meslek gruplarının yargı bağımsızlığı veya ordu tarafsızlığı nedeniyle bir daha geri dönemeyeceğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

TSK mensuplarının milletvekili adayı olması durumundaki geri dönüş haklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 628Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) en az 2020 milletvekilinin bir araya gelmesiyle oluşan siyasi parti gruplarının, parlamento çalışmaları sırasında yapamayacağı (yasaklanan) işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı seçimi için aday göstermek

Cevap

Siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığı için aday göstermesi Anayasa tarafından açıkça yasaklanmıştır.
Anayasa'nın 9494. maddesi uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için yapılacak seçimlerde siyasi parti grupları aday gösteremezler. Bu yasağın temel amacı, Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak ve makamın bir partinin doğrudan vesayeti altında görünmesini engellemektir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının tanımını hatırla.
En az 2020 milletvekilinden oluşan, Meclis çalışmalarını organize eden yapılardır.
Sorunun kapsamını belirlemek için temel tanım gereklidir.
2
Anayasal yasakları (prohibitions) gözden geçir.
Gruplar; Meclis Başkanlığına aday gösteremez, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında görüşme yapamaz.
Siyasi parti gruplarının tarafsızlık veya yargısal hassasiyet nedeniyle kısıtlandığı alanları tespit etmek gerekir.
3
Seçeneklerle yasakları karşılaştır.
Meclis Başkanlığı adaylığı, bu gruplar için kesin bir yasaktır.
Doğru cevaba ulaşmak için hukuki kısıtlamayı doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı İşlemleri

İpuçları

1
Bu yasak, Meclis'in en üst makamının tarafsızlığını korumak amacıyla getirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının 'Yasama Dokunulmazlığı' ve 'Meclis Soruşturması' konularındaki kısıtlamalarını da inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 629Soru →

19821982 Anayasası’na göre, kanunların teklif edilmesi, Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) görüşülmesi ve yasalaşma süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunlar, Cumhurbaşkanınca 1515 gün içinde yayımlanır veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunlar, Cumhurbaşkanınca 1515 gün içinde yayımlanır veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilir.
Doğru ifade, Cumhurbaşkanının kanunları incelemesi için tanınan 1515 günlük süreyi ve yayımlama/geri gönderme seçeneklerini tam olarak yansıtmaktadır. Bu süreç Anayasa'nın 8989. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklif yetkisini belirle.
Her bir milletvekili münferiden kanun teklifi verebilir.
Milletvekillerinin yasama yetkisinin bir sonucudur.
2
Cumhurbaşkanının inceleme süresini ve yetkilerini analiz et.
Cumhurbaşkanı 1515 gün içinde kanunu yayımlar veya veto eder.
Yürütmenin yasama üzerindeki denetim mekanizmasıdır.
3
Veto edilen kanunun tekrar görüşülme şartını kontrol et.
Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) gerekir.
2017 değişikliği ile veto yetkisi güçlendirilmiştir.

Anahtar Kavram

Kanunların Yasalaşma Süreci ve Cumhurbaşkanının Veto Yetkisi

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının kanunları incelemesi için tanınan süreyi ve Bütçe Kanunu istisnasını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının geri gönderdiği bir kanun metninde Meclis değişiklik yaparsa sürecin nasıl işleyeceğini (sil baştan teklif süreci) araştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 630Soru →

Türk parlamento hukukunda "milletvekilliği sıfatının kazanılması" ile "göreve başlama" süreçleri arasındaki hukuki farklar göz önüne alındığında, 19821982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ant içme, milletvekilliği sıfatının kazanılması için bir şart değil; yasama faaliyetlerine fiilen katılabilmek için bir ön şarttır.

Cevap

Ant içme, milletvekilliği sıfatının kazanılması için bir şart değil; yasama faaliyetlerine fiilen katılabilmek için bir ön şarttır.
Milletvekilliği hukukunda sıfatın kazanılması (mazbata ile) ve göreve başlama (yemin ile) iki ayrı aşamadır. Kişi mazbatasını aldığı an milletvekili olur, dokunulmazlık kazanır ve maaş almaya hak kazanır. Ancak TBMM Genel Kurulunda yemin etmedikçe yasama faaliyetlerine (oy kullanma, söz alma, komisyonlarda çalışma) katılamaz. Dolayısıyla yemin, sıfatın değil, yetki kullanımının ön şartıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle (veya kural olarak seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle) kazanılır.
Anayasa hukukunda unvanın kazanılması ile göreve başlama ayrı süreçlerdir.
2
Ant içmenin (yemin) hukuki sonucunu analiz et.
Yemin, milletvekilinin Genel Kurul çalışmalarına katılması, oy kullanması ve kanun teklifi vermesi gibi yasama yetkilerini kullanabilmesi için şarttır.
19821982 Anayasası'nın 8181. maddesine göre üyeler göreve başlarken ant içerler.
3
Yemin öncesi kazanılan hakları değerlendir.
Yasama dokunulmazlığı ve mali haklar (maaş vb.) yemin edilmese de mazbata ile birlikte başlar.
Bu haklar görevin ifasına değil, sıfatın kendisine bağlıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği sıfatının kazanılması (İktisap) ile görevin ifası (Yemin) ayrımı

İpuçları

1
Milletvekili seçilen birinin mazbatasını aldığı an ile yemin ettiği an arasındaki farka odaklanın.
2
Hangi haklar (dokunulmazlık, maaş) sadece 'milletvekili' olmaya bağlıdır, hangileri (oy kullanma) 'göreve başlamaya' bağlıdır?
3
Yemin etmek, anayasal bir ödevdir ve Meclis çalışmalarına katılmanın kapısını açan bir işlemdir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme hallerini ve yemin etmemenin bu haller arasında yer alıp almadığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 631Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "milletvekilliğinin sona ermesi" halleri, sona erme usulleri ve bu işlemlere karşı öngörülen yargısal denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi halinde üyelik, bu konudaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulamaz.

Cevap

Milletvekilinin kesin hüküm giymesi durumunda üyelik, kesin kararın Genel Kurula bildirilmesiyle (okunmasıyla) sona erer ve bu işlem için Anayasa Mahkemesine 7 gün içinde başvuru yolu (Anayasa m. 85) öngörülmemiştir.
Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi veya kısıtlanması durumunda üyelik, kesinleşmiş yargı kararının TBMM Genel Kurulunda okunması (bildirim) ile sona erer. Bu işlem bir oylama (karar) içermediği için Anayasa'nın 85. maddesinde belirtilen Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu hakkı bu durum için geçerli değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini gruplandırın.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık 'Meclis Kararı' gerektirir; kesin hüküm giyme ve kısıtlanma 'Bildirim' ile olur; ölüm ve CB seçilme 'Kendiliğinden' gerçekleşir.
Her durumun hukuki usulü ve yargısal denetimi farklıdır.
2
Anayasa'nın 85. maddesindeki yargı yolunu analiz edin.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık kararları için 7 gün içinde AYM'ye başvuru ve 15 gün içinde karar verme süreci vardır.
Bu madde sadece Parlamento Kararı ile düşme hallerini kapsar; bildirimle düşme hallerini kapsamaz.
3
Seçenekleri bu usul ve denetim farklarına göre değerlendirin.
Kesin hüküm giyme durumunun bildirimle gerçekleştiği ve bu işleme karşı özel yargı yolunun kapalı olduğu sonucuna ulaşılır.
Yargısal denetim ancak Meclis'in irade beyanı (oylama) olan kararlar için öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona ermesi; kendiliğinden, Meclis kararıyla veya bildirimle gerçekleşebilir. Her birinin usulü farklıdır.
2
Anayasa Mahkemesine (AYM) 7 gün içinde başvuru hakkı sadece Parlamento Kararı (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) ile düşme durumlarında vardır.
3
Kesin hüküm giyme durumunda Meclis oylama yapmaz, sadece mahkeme kararı Genel Kurulda okunur. Bu bir 'bildirim' işlemidir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşürülen bir üyenin AYM'ye başvuru süreci ile dokunulmazlığı kaldırılan üyenin başvuru sürecini karşılaştıran bir tablo hazırlayın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 632Soru →

19821982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMMTBMM) gerçekleştirdiği aşağıdaki işlemlerden hangisinin kabul edilebilmesi için gereken asgari oy sayısı (karar yeter sayısı) diğerlerinden daha yüksektir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel veya özel af ilan edilmesine karar verilmesi

Cevap

Genel veya özel af ilan edilmesine karar verilmesi için gereken 360360 oy, seçeneklerdeki diğer tüm işlemler için gereken 301301 oy sınırından daha yüksektir.
Genel veya özel af ilanı, 19821982 Anayasası'nın 8787. maddesi uyarınca TBMM üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun (360360 milletvekili) 'kabul' oyu ile mümkündür. Diğer seçeneklerde belirtilen işlemler (Veto edilen kanunun kabulü, Meclis Başkanı ve Kamu Başdenetçisi seçiminin üçüncü turu, Meclis soruşturması açılması) için ise üye tam sayısının salt çoğunluğu olan 301301 oy yeterlidir. Bu nedenle af ilanı için gereken sayısal eşik daha yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
Af ilanı için gereken sayıyı belirle.
Anayasa 8787: Üye tam sayısının 3/53/5’i (600×3/5=360600 \times 3/5 = 360).
Af ilanı gibi önemli toplumsal kararlar için nitelikli çoğunluk aranır.
2
Veto edilen kanunun kabulü için gereken sayıyı belirle.
Anayasa 8989: Üye tam sayısının salt çoğunluğu (301301).
Veto override süreci 20172017 değişikliği ile salt çoğunluğa bağlanmıştır.
3
Diğer seçim ve soruşturma süreçlerinin üçüncü tur/karar sayılarını belirle.
Meclis Başkanı (33. tur), Kamu Başdenetçisi (33. tur) ve Soruşturma açılması: Hepsi salt çoğunluk (301301).
Bu işlemler anayasal olarak aynı sayısal eşiğe tabidir.
4
Elde edilen asgari sayıları karşılaştır.
360>301360 > 301.
En yüksek asgari oy sayısını bulmak için sayısal karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Nitelikli Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Seçeneklerdeki işlemlerin çoğu 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' kuralına tabidir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliği tekliflerinin kabulü için gereken 360360 ve 400400 eşiklerini af ilanı ile karşılaştırarak çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 633Soru →

19821982 Anayasası'na göre, toplam 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunun bir birleşiminde, toplam 420420 milletvekilinin oylamaya katıldığı tespit edilmiştir. Bu birleşimde sırasıyla bir "Genel Af İlanı" teklifi, ardından ise "Türk Medeni Kanunu'nda değişiklik öngören bir kanun teklifi" oylamaya sunulmuştur.

Buna göre, her iki teklifin de kabul edilebilmesi için gereken asgari karar yeter sayıları arasındaki fark kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 149149

Cevap

Asgari karar yeter sayıları arasındaki fark 149149 olarak hesaplanır.
Doğru cevap, Genel Af için gereken sabit nitelikli çoğunluk olan 360360 sayısı ile, katılan 420420 milletvekilinin salt çoğunluğu olan 211211 sayısı arasındaki farkı yansıtmaktadır. Kanun tekliflerinde toplantıya katılanların yarıdan bir fazlası (211211) karar yeter sayısı için yeterlidir ve bu sayı anayasal alt sınır olan 151151'in üzerinde olduğu için geçerli kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Genel Af İlanı için gereken nitelikli çoğunluğu hesapla
600×3/5=360600 \times 3/5 = 360 kabul oyu
Anayasa'nın 8787. maddesine göre genel ve özel af ilanı üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile karara bağlanır.
2
Kanun teklifi için gereken adi çoğunluğu hesapla
420/2=210420 / 2 = 210, asgari kabul oyu 211211
Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. 420420 kişi katıldığına göre salt çoğunluk 211211'dir.
3
Anayasal alt sınır kontrolü yap
211≥151211 \geq 151 olduğu için geçerlidir
Karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151) az olamaz.
4
İki sayı arasındaki farkı bul
360−211=149360 - 211 = 149
Soruda her iki teklifin kabulü için gereken asgari sayıların farkı istenmiştir.

Anahtar Kavram

Nitelikli Çoğunluk ve Adi Çoğunluk Ayrımı

İpuçları

1
Genel af ilanı için üye tamsayısının (600600) beşte üçünü hesaplamalısın.
2
Kanun teklifi için karar yeter sayısı, oylamaya katılan 420420 kişinin yarıdan bir fazlasıdır.
3
Kanun teklifi için bulduğun sayının, anayasal alt sınır olan 151151'den küçük olup olmadığını kontrol etmeyi unutma; ancak bu soruda katılan sayısı yüksek olduğu için salt çoğunluk belirleyicidir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın veto ettiği bir kanunun Meclis tarafından aynen kabulü için gereken sayı ile genel af arasındaki farkı hesaplayarak çalışmanı derinleştirebilirsin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 634Soru →

19821982 Anayasası'na göre, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan ötürü hukuki ve cezai sorumluluklarının bulunmamasını sağlayan, TBMM tarafından kaldırılması mümkün olmayan bağışıklık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu

Cevap

Yasama sorumsuzluğu
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı herhangi bir hukuki veya cezai takibata uğramamalarını sağlar. Bu bağışıklık 'mutlak' niteliktedir, yani Meclis kararıyla dahi kaldırılamaz ve milletvekilinin görevi sona erdikten sonra da bu koruma devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Bağışıklığın kapsamını analiz et.
Soruda milletvekillerinin 'oy, söz ve düşünceleri' ile ilgili bir korumadan bahsedildiği saptanır.
Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekillerinin ifade hürriyetini koruyan 'maddi' bir bağışıklıktır.
2
Bağışıklığın hukuki niteliğini (kaldırılabilirliğini) kontrol et.
Soruda bu bağışıklığın 'TBMM tarafından kaldırılmasının mümkün olmadığı' belirtilmiştir.
Yasama dokunulmazlığı kaldırılabilirken, yasama sorumsuzluğu 'mutlak' bir nitelik taşır ve asla kaldırılamaz.
3
Doğru kavrama ulaş.
Tanımlanan özelliklerin tamamı yasama sorumsuzluğu kurumuna aittir.
Yasama dokunulmazlığı suç iddialarına (cezai) karşı geçici bir koruma sağlarken, sorumsuzluk düşünce açıklamalarına karşı kalıcı ve tam bir koruma sağlar.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak ve Kaldırılamaz Niteliği

İpuçları

1
Soruda söz edilen bağışıklığın en temel özelliği TBMM tarafından hiçbir şekilde kaldırılamıyor olmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının hangi durumlarda kaldırabildiğini ve bu karara karşı itiraz süresini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 635Soru →

1982 Anayasası ve yerleşik parlamento hukuku ilkeleri uyarınca, milletvekili seçilen bir kişinin "milletvekilliği sıfatını kazanması" ile "yasama görevlerini fiilen yerine getirmeye başlaması" arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı il seçim kurulu tutanağının düzenlenmesiyle kazanılırken, Meclis çalışmalarına ve oylamalara katılabilmek için Genel Kurulda ant içilmesi şarttır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatının kazanılması mazbata ile gerçekleşirken, yasama yetkilerinin fiilen kullanılması için ant içilmesi zorunludur.
Türk parlamento hukukunda 'milletvekilliği sıfatının kazanılması' ile 'görevin ifası' ayrımı mevcuttur. Milletvekilliği sıfatı, seçimin kesinleşmesi ve yetkili seçim kurulu (il seçim kurulu) tarafından mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır. Bu andan itibaren kişi milletvekili statüsündedir ve yasama dokunulmazlığı gibi koruyucu haklardan yararlanmaya başlar. Ancak, Anayasa'nın 81. maddesi gereği, milletvekillerinin Meclis çalışmalarına katılabilmesi, söz alabilmesi ve oy kullanabilmesi için Genel Kurulda ant içmeleri zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının başlangıç anını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği anda kazanılır.
Anayasa Mahkemesi ve yerleşik doktrin, seçilme iradesinin resmiyet kazanmasını mazbataya bağlar.
2
Görevin ifası (başlaması) için gereken şartı değerlendir.
Milletvekillerinin yasama görevine başlayabilmeleri (oy kullanma, söz alma vb.) için TBMM Genel Kurulunda ant içmeleri gerekir.
Anayasa'nın 81. maddesi yemin etmeyenlerin göreve başlayamayacağını hükme bağlamıştır.
3
Sıfat ve görev arasındaki hukuki farkı analiz et.
Sıfat kazanılmış olsa dahi (örneğin dokunulmazlık başlar), yemin edilmedikçe aktif yasama faaliyetinde bulunulamaz.
Sıfatın kazanılması (iktisabı) ile görevin ifası (başlaması) farklı hukuki aşamalardır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Göreve Başlama Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfatın sağladığı yetkilerin kullanılması farklı anlarda gerçekleşir.
2
Mazbata (seçim tutanağı) yerel düzeyde il seçim kurulu tarafından verilir ve statüyü başlatır.
3
Anayasa 81. Madde, ant içmeyen milletvekillerinin yasama görevlerine başlayamayacağını açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili yemin metninin içeriği ve yeminden imtina etmenin diğer hukuki sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 636Soru →

Yasama dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılmasına karar verilen bir milletvekilinin bu karara karşı yargı yoluna başvurma süreci ve işlemin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili veya bir başka milletvekili, kaldırma kararına karşı 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi 1515 gün içinde kesin karara bağlar.

Cevap

Milletvekili veya bir başka milletvekilinin, kararın alındığı tarihten itibaren 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabileceği ve Mahkemenin 1515 gün içinde karar vereceği seçenek doğrudur.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 8585. maddesinde yer alan özel denetim usulünü ifade etmektedir. Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya herhangi bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapabilir. Anayasa Mahkemesi ise bu başvuruyu 1515 gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasının milletvekilliği üzerindeki etkisini değerlendir.
Dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilinin yargılanmasına izin verir ancak milletvekilliği sıfatını ve Meclis çalışmalarına katılımını sona erdirmez.
Milletvekilliği ancak kesin hüküm giyme veya Meclis'in üyeliğin düşmesine karar vermesi gibi diğer özel durumlarda sona erer.
2
Yargısal denetim mekanizmasını ve süreleri belirle.
İtiraz süresi 77 gündür, yetkili merci Anayasa Mahkemesi'dir ve karar süresi 1515 gündür.
19821982 Anayasası'nın 8585. maddesi bu süreleri ve yetkili yargı mercisini açıkça düzenlemiştir.
3
Yasama sorumsuzluğu ile olan ilişkiyi kontrol et.
Sorumsuzluk ve dokunulmazlık farklı kavramlardır; sorumsuzluk kaldırılamaz.
Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir, milletvekilinin Meclis kürsüsündeki hürriyetini korur.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve İptal Davası

İpuçları

1
Dokunulmazlığın kaldırılması ile milletvekilliğinin düşmesi arasındaki farka dikkat edin.
2
Anayasa'da parlamento kararları genel olarak yargı denetimi dışındadır, ancak dokunulmazlığın kaldırılması bu durumun önemli bir istisnasıdır.
3
Unutmayın: İtiraz için 77 gün, AYM'nin karar vermesi için 1515 gün süresi vardır.

Daha Fazla Pratik

Yasama sorumsuzluğunun dokunulmazlıktan farklarını ve hangi durumlarda dokunulmazlığın kaldırılmasına gerek kalmadan yargılama yapılabileceğini (Anayasa m. 14 istisnası) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 637Soru →

1982 Anayasası'na göre, yasama organının sahip olduğu seçim yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini seçmek

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini seçmek
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri, 1982 Anayasası'nın 158. maddesi uyarınca Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilir. TBMM'nin bu mahkemenin üyelerini seçme gibi bir görevi veya yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin seçim yetkisine sahip olduğu anayasal kurumları belirlemek.
TBMM; AYM, HSK, Sayıştay ve Kamu Denetçiliği Kurumu için seçim yapar.
Yasama organının yargı ve idari denetim üzerindeki yetkilerini anlamak için gereklidir.
2
Seçilen üye sayılarını ve yöntemlerini kontrol etmek.
AYM'ye 3 üye, HSK'ya 7 üye seçilir; Sayıştay ve Başdenetçi'nin tamamı seçilir.
Seçim yetkisinin kapsamını ve sınırlarını doğrulamak için gereklidir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluş ve seçim usulünü incelemek.
Üyeler Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.
Meclis'in yetkisi dışında kalan yüksek mahkeme seçimini saptamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Seçim Yetkileri ve Yüksek Mahkemeler

İpuçları

1
TBMM'nin üye seçtiği kurumlar arasında Anayasa Mahkemesi ve HSK gibi yüksek yargı organları da yer alsa da, tüm yüksek mahkemeler için seçim yapmaz.
2
TBMM; Sayıştay ve Kamu Denetçiliği Kurumu'nun yöneticilerini seçme konusunda tam yetkili iken, AYM ve HSK'da sadece belirli sayıda üye seçer.
3
Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözen mahkemenin üyelerinin, yine bu iki mahkemenin kendi içinden seçildiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın seçim yetkileri ile TBMM'nin seçim yetkilerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak kurumlar bazında ayrım yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 638Soru →

19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) içtihatları çerçevesinde değerlendirildiğinde; aşağıdaki kişilerden hangisi milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten işlediği (yüz kızartıcı suçlar kapsamında olmayan) bir suçtan dolayı 11 yıl 33 ay hapis cezasına mahkûm olan, cezasını infaz ettikten sonra yetkili mahkemeden "memnu hakların iadesi" (yasaklanmış hakların geri verilmesi) kararı alan kişi

Cevap

Kasten işlediği (yüz kızartıcı olmayan) bir suçtan 11 yıl 33 ay hapis cezası almış olsa da, cezasını infaz edip memnu hakların iadesi kararı alan kişi seçilme yeterliliğine sahiptir.
Doğru seçenek olan durumda, kişi kasten işlediği bir suçtan dolayı bir yıldan fazla hapis cezası almış olsa dahi, bu suç "yüz kızartıcı" bir nitelik taşımıyorsa ve kişi cezasını infaz ettikten sonra mahkemeden "memnu hakların iadesi" kararı almışsa, Anayasa ve YSK içtihatları uyarınca seçilme yeterliliğini yeniden kazanır.

Adım Adım Çözüm

1
Genel mahkumiyet şartını değerlendir
11 yıl veya daha fazla süreli kasten işlenen suçlar engeldir; ancak yüz kızartıcı değilse memnu hakların iadesi ile aşılabilir.
Anayasa 7676. madde kasten işlenen 11 yıl+ cezayı engel sayar ancak yargısal içtihatlar bu hakkın iadesine izin verir.
2
Yüz kızartıcı suç ve af ilişkisini incele
Hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlarda af engelini kaldırmaz.
Anayasa'daki "affa uğramış olsalar bile" ibaresi yüz kızartıcı suçları kapsar.
3
Kısıtlılık ve taksirli suç ayrımını yap
Taksirli suç engel değildir ancak hükümlülük kısıtlılık sebebidir.
Anayasa uyarınca kısıtlılar seçilemez; cezaevinde bulunan mahkûmlar ise kanunen kısıtlıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliğinde Mahkumiyet ve Hakların İadesi

İpuçları

1
Seçilme engelleri arasında sadece suçun türü değil, kişinin hukuki fiil ehliyeti (kısıtlılık durumu) de önemlidir.
2
Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, hırsızlık vb.) ile genel suçlar (yaralama vb.) arasında 'af' ve 'hakların iadesi' açısından büyük bir fark vardır.
3
Kasten işlenen ve 11 yılı aşan cezalar için 'memnu hakların iadesi' kararı alınması, engel durumu ortadan kaldırırken; yüz kızartıcı suçlarda bu imkan Anayasa tarafından kapatılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği adaylığı için istifa eden kamu görevlilerinden hangilerinin seçilemedikleri takdirde görevlerine geri dönemeyeceklerini (Örn: Hakim ve savcılar) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken seçeneklerdeki kişilerin 'kısıtlı', 'hükümlü', 'ilişiği olan' veya 'yüz kızartıcı suçlu' olup olmadığını tek tek işaretleyerek eleme yöntemi kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 639Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi günümüzde TBMM'nin sahip olduğu bilgi edinme ve denetim yolları arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gensoru

Cevap

Gensoru, 2017 Anayasa değişiklikleri ile kaldırılan bir denetim yoludur.
2017 yılında yapılan Anayasa değişiklikleri ile Türkiye'de hükümet sistemi değişmiş, bu doğrultuda parlamenter sistemin denetim araçları olan 'Gensoru' ve 'Güvenoyu' mekanizmaları anayasadan çıkarılmıştır. Güncel anayasaya göre TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları sadece Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması, Genel Görüşme ve Yazılı Soru'dan oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 2017 sonrası güncel denetim yollarını hatırla.
Güncel yollar: Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması, Genel Görüşme ve Yazılı Soru.
Anayasal çerçeveyi belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerde verilen yöntemlerin mevcut sistemde olup olmadığını kontrol et.
Meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru halen mevcuttur.
Yanlış seçenekleri elemek için gereklidir.
3
Sistemden çıkarılan yöntemi tespit et.
Gensoru, parlamenter hükümet sistemine ait bir denetim yolu olduğu için 2017'de kaldırılmıştır.
Sorunun doğru cevabına ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişiklikleri ve TBMM Denetim Yolları

İpuçları

1
Hükümet sisteminin parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı sistemine geçmesiyle bazı 'sert' denetim araçları kaldırılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması için gereken üye sayılarını (301, 360, 400) gözden geçirerek bu konudaki bilgini derinleştirebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 640Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, hukuk devleti ilkesi gereği bu kurala üç istisna getirerek belirli işlemler için "özel bir denetim rejimi" öngörmüştür.

Buna göre, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan aşağıdaki kararlardan hangisi, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilen ve Mahkemenin bu başvuruyu on beş gün içinde kesin karara bağlaması gereken işlemlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı

Cevap

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine taşınabilen ve mahkemenin on beş gün içinde karar vermesi gereken özel bir denetim rejimine tabidir.
Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya belirli hallerde milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin TBMM kararlarına karşı; ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir. Anayasa Mahkemesi bu istemi en geç 1515 gün içinde kesin karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini ayırt etme
Meclis işlemleri 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' (PK) olarak ikiye ayrılır. Af ilanı gibi işlemler kanunken, dokunulmazlık ve içtüzük gibi işlemler PK'dır.
Yargısal denetim usulü işlemin hukuki niteliğine göre değişir.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim rejimini belirleme
PK'lar kural olarak denetlemez. İstisnalar: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi (bazı haller).
Anayasal istisnaları bilmek sorunun kapsamını daraltır.
3
İstisnalar arasındaki usul farkını analiz etme
İçtüzük denetimi 60 günlük başvuru süresine tabidir. Dokunulmazlık ve vekillik düşmesi ise 77 gün başvuru, 1515 gün karar süresine tabidir.
Soruda istenen 'on beş gün içinde kesin karar' şartı sadece bu iki özel duruma özgüdür.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve İstisnai Süreler

İpuçları

1
TBMM kararlarının hangilerinin denetlenebildiğini hatırlayın (3 istisna).
2
İçtüzük denetimi ile vekillikle ilgili denetimler arasındaki süre farkına odaklanın.
3
Anayasa'nın 85. maddesindeki '7-15 kuralı' sadece dokunulmazlık ve vekillik düşmesi durumlarını kapsar.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinin bu 7-15 günlük denetim rejimine dahil olmadığını araştırın (Örn: İstifa).
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 32 / 41Sonraki