Examkin

Yasama

802 soru

Soru 641Soru →

19821982 Anayasası'na göre, 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda, anayasada başkaca bir hüküm bulunmayan hallerde yapılan bir oylamaya 284284 milletvekili katılmıştır. Yapılan oylama sonucunda aşağıdaki tablo oluşmuştur:

Oy TürüSayı
Kabul148148
Ret130130
Çekimser66

Buna göre, oylamanın sonucu ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar yeter sayısı olan en az 151151 kabul oyuna ulaşılamadığı için teklif reddedilmiştir.

Cevap

Teklif, kabul oylarının sayısı (148148), anayasal alt sınır olan 151151 değerine ulaşamadığı için reddedilmiştir.
TBMM'de kararlar, oylamaya katılanların salt çoğunluğu ile alınır ancak bu sayı hiçbir şekilde 151151 milletvekilinden az olamaz. Senaryoda 284284 kişi katıldığı için salt çoğunluk teorik olarak 143143 olsa da, anayasal alt sınır olan 151151 sağlanamadığından teklif kabul edilmemiş sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
284≥200284 \geq 200.
TBMM Genel Kurulu'nun toplanabilmesi için üye tamsayısının en az 1/31/3'ü (200200 milletvekili) hazır bulunmalıdır.
2
Karar yeter sayısı alt sınırını belirle.
En az 151151 kabul oyu gereklidir.
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı üye tamsayısının 1/41/4'ünün bir fazlasından (150+1=151150 + 1 = 151) az olamaz.
3
Oylama sonucunu karşılaştır.
148<151148 < 151 olduğu için teklif reddedilmiştir.
Kabul oyları (148148), ret oylarından (130130) fazla olmasına rağmen anayasal alt sınırın (151151) altında kalmıştır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

İpuçları

1
TBMM'de bir karar alınabilmesi için kabul oylarının sadece ret oylarından fazla olması yeterli midir, yoksa başka bir sayısal limit var mıdır?

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısının 151'den az olamayacağı kuralının uygulanmadığı durumları (örneğin toplantı yeter sayısının daha yüksek olduğu özel oturumları) inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 642Soru →

19821982 Anayasası ve TBMMTBMM İçtüzüğü hükümleri çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMMTBMM) faaliyet gösteren siyasi parti grupları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması açılmasına dair konularda görüşme yapamaz ve karar alamazlar.

Cevap

Siyasi parti grupları, Meclis soruşturması açılmasına dair konularda görüşme yapamaz ve karar alamazlar.
Doğru olan ifade, siyasi parti gruplarının Meclis soruşturması süreçlerinde görüşme yapma ve karar alma yetkilerinin bulunmadığını belirten seçenektir. 19821982 Anayasası, bu tür denetim süreçlerinin siyasi baskıdan uzak ve objektif yürütülebilmesi için gruplara bu yasağı getirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş şartlarını değerlendir.
Grup kurmak için en az 2020 milletvekili gerektiği saptanır.
19821982 Anayasası'nın ilgili maddesi bu sayıyı kesin olarak belirlemiştir.
2
Grupların Meclis Başkanlığı seçimi ile olan ilişkisini incele.
Grupların aday gösteremeyeceği yasağına ulaşılır.
Tarafsızlık ilkesi gereği Meclis Başkanlığı seçimine grupların müdahalesi engellenmiştir.
3
Denetim yollarından biri olan Meclis soruşturması kapsamındaki kısıtlamaları analiz et.
Meclis soruşturması ve yasama dokunulmazlığının kaldırılması konularında grup kararı alınamayacağı doğrulanır.
Yargısal nitelik taşıyan bu süreçlerde milletvekillerinin hür iradeleriyle hareket etmesi amaçlanır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti grupları ile ilgili anayasal yasakları hatırlamaya çalışın; özellikle yargısal nitelikteki işlemler ve tarafsızlık gerektiren durumlar üzerinde yoğunlaşın.
2
Meclis Başkanlığı adaylığı ve Meclis soruşturması gibi konularda grupların hareket alanı Anayasa ile kısıtlanmıştır.
3
Siyasi parti grubu kurmak için 2020 milletvekili gerekirken, Meclis soruşturmasında grup kararı alınamaz hükmü Anayasa'nın 100100. maddesinde yer alır.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının TBMM Komisyonları ve Başkanlık Divanı'ndaki temsil usullerini (Nispi Temsil) tekrar gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 643Soru →

19821982 Anayasası’nda belirtilen yasama yetkisi ve çalışma usulleri çerçevesinde, kanunların teklif edilmesi, görüşülmesi ve kabulü süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun teklif etme yetkisi, milletvekilleri ile Cumhurbaşkanına ortaklaşa tanınmış bir yetkidir.

Cevap

Kanun teklif etme yetkisinin milletvekilleri ile Cumhurbaşkanına ortaklaşa ait olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 20172017 Anayasa değişikliklerinden sonra 'Bakanlar Kurulu' kaldırılmış ve 'Kanun Tasarısı' usulü son bulmuştur. Güncel sistemde, kanun teklif etme yetkisi sadece milletvekillerine aittir. Cumhurbaşkanının kanunlarla ilgili tek teklif yetkisi, her yıl hazırlamak zorunda olduğu 'Bütçe Kanun Teklifi' ile sınırlıdır. Bu durum genel bir ortak yetki anlamına gelmez.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklif yetkisini incele
Sadece milletvekilleri teklif verebilir.
20172017 değişikliği ile yürütmenin genel kanun teklif etme yetkisi kaldırılmıştır.
2
Cumhurbaşkanının istisnai yetkisini değerlendir
Cumhurbaşkanı sadece Bütçe Kanun Teklifi sunabilir.
Bütçe kanunu, yürütmenin mali planı olduğu için özel bir istisnadır.
3
Yanlış yargıyı tespit et
Genel bir yetki paylaşımı söz konusu değildir.
Milletvekillerinin münhasır yetkisi olan 'kanun teklifi' ile yürütmenin 'bütçe' hazırlama görevi karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Kanun Teklif Yetkisi ve Yasama Tekeli

İpuçları

1
Yürütme organının (Cumhurbaşkanı) yasama üzerindeki yetkilerini ve 20172017 değişikliklerini hatırlayın.
2
Eski sistemde hükümet tarafından sunulan 'tasarı'lar vardı, yeni sistemde sadece milletvekilleri 'teklif' verir.
3
Cumhurbaşkanının sadece bütçeyle sınırlı bir teklif sunma görevi olduğunu, genel kanunlarda bu yetkisinin olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının bütçe dışındaki kanunları veto etme süreci ile Parlamento Kararları arasındaki farkları inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 644Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, usulüne göre hazırlanan milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının bir kanunla "uygun bulunması" yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, milletlerarası andlaşmaları bir 'uygun bulma kanunu' çıkararak kabul eder. Bu aşama tamamlanmadan Cumhurbaşkanı andlaşmayı onaylayıp yayımlayamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Andlaşma sürecindeki yetki paylaşımını belirle.
Andlaşmaların hazırlanması yürütme, uygun bulunması yasama, onaylanması ise tekrar yürütme (Cumhurbaşkanı) organındadır.
Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği dış ilişkilerde denetim mekanizması işletilir.
2
Anayasa'nın 9090. maddesini analiz et.
İlgili madde 'Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılacak andlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır' hükmünü içerir.
Yasama organının dış politikadaki en temel denetim yetkilerinden biridir.

Anahtar Kavram

Milletlerarası Andlaşmaların Uygun Bulunması

İpuçları

1
Andlaşmaların iç hukuka girişi için bir 'kanun' çıkarılması gerektiğini hatırlayın.
2
Anayasa'ya göre kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisi hangi organa aittir?
3
Milletlerarası andlaşmalar için 'Uygun Bulma Kanunu'nu Türkiye Büyük Millet Meclisi kabul eder.

Daha Fazla Pratik

Milletlerarası andlaşmaların normlar hiyerarşisindeki yerini ve hangi durumlarda kanunların üzerinde sayıldığını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Süreci şu kodlamayla hatırlayabilirsiniz: Meclis 'Uygun bulur' (Kanunla), Cumhurbaşkanı 'Onaylar ve Yayımlar'.
Tahmini Süre:45s
Soru 645Soru →

2222 yaşında olan, bir kamu kurumunda "işçi" statüsüyle çalışan, ilkokul mezunu olan ve taksirli bir suçtan dolayı 1818 ay hapis cezasına çarptırılmış bir vatandaşın milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilme yeterliliğine sahiptir ve görevinden istifa etmesine gerek yoktur.

Cevap

Vatandaşın hem seçilme yeterliliği şartlarını taşıdığı hem de işçi statüsünde olduğu için istifa etme zorunluluğunun bulunmadığı seçenek doğrudur.
Vatandaşın yaşı (2222), eğitim durumu (ilkokul) ve suç türü (taksirli) Anayasal yeterliliklere uygundur. Ayrıca kamu işçileri, memurlar gibi istifa etmek zorunda olmayan grupta yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş şartını kontrol et.
22≥1822 \geq 18
Anayasa uyarınca seçilme yaşı 1818 olarak belirlenmiştir.
2
Öğrenim şartını kontrol et.
İlkokul mezunu (Yeterli)
Milletvekilliği için en az ilkokul mezunu olmak şarttır.
3
Adli sicil ve mahkumiyet durumunu değerlendir.
Taksirli suç (Engel değil)
Taksirli suçlar, ceza süresine bakılmaksızın seçilme yeterliliğini etkilemez; sadece kasten işlenen suçlarda 11 yıl sınırı vardır.
4
Görevden çekilme (istifa) zorunluluğunu incele.
İşçi statüsü (İstifa gerekmez)
Anayasa'nın 7676. maddesine göre kamu kurumlarındaki işçiler adaylık için istifa etmek zorunda bırakılmamıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve İstifa Zorunluluğu

İpuçları

1
Milletvekili seçilme yaşının ve eğitim sınırının güncel durumunu hatırlayın.
2
Taksirli suçların ceza süresi ne olursa olsun adaylığa engel olup olmadığını düşünün.
3
Kamu kurumlarında çalışan 'işçiler' ile 'memurlar' arasındaki istifa zorunluluğu farkına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliği ile 'yüz kızartıcı suçlar' arasındaki ilişkiyi, af durumunu da kapsayacak şekilde tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 646Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu ve Meclis Başkanı seçimi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Cevap

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
Doğru cevap olan ifadeye göre; 19821982 Anayasası'nın 9494. maddesi uyarınca Meclis Başkanlığı seçimi için siyasi parti grupları aday gösteremezler. Adaylık tamamen milletvekilinin kendi isteğine bağlı bireysel bir işlemdir. Bu kural, Meclis Başkanının tarafsızlığını pekiştirmeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı'nın üye yapısını incele.
Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Tüm bu üyelerin milletvekili olması şarttır.
Anayasal temsil ve yasama organının kendi iç düzenini sağlaması için bu gereklidir.
2
Meclis Başkanı seçimindeki adaylık usulünü değerlendir.
Adaylık bireysel bir süreçtir. Siyasi parti grupları kurumsal olarak aday gösteremezler.
Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak ve partiler üstü bir konuma sahip olmasını sağlamak hedeflenmiştir.
3
Divan üyelerinin görev sürelerini ve tarafsızlık kurallarını belirle.
Seçimler bir yasama döneminde iki kez yapılır (22 yıl ++ kalan süre). Başkan ve oturumu yöneten vekil oy kullanamaz ve parti faaliyetine katılamaz.
Meclis işleyişinin sürekliliği ve tarafsız yönetimi anayasal güvence altına alınmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Başkanlığı seçiminde tarafsızlık ve bireysel adaylık ilkesi.

İpuçları

1
Meclis Başkanı'nın tarafsız olması gerektiğini ve adaylığın nasıl yapıldığını düşünün.
2
Siyasi partilerin Meclis'teki etkisini sınırlayan ve adaylığı kişisel bir tercih haline getiren maddeyi hatırlayın.
3
Anayasa'ya göre siyasi parti gruplarının aday gösteremediği tek makam Meclis Başkanlığıdır.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçimindeki dört turlu oylama sistemini ve turlardaki karar yeter sayılarını çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 647Soru →

Milletvekilliği sıfatı sona eren bir kişi, üyeliği döneminde TBMM Genel Kurulu'ndaki bir oturumda sarf ettiği sert eleştiriler içeren sözleri nedeniyle bir tazminat davası ile karşı karşıya kalmıştır. Aynı zamanda bu kişi hakkında, milletvekilliği devam ederken gerçekleşen ancak o dönem milletvekili olduğu için işlem yapılamayan bir "kasten yaralama" suçuyla ilgili ceza davası açılmak istenmektedir.

19821982 Anayasası'na göre bu kişinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarındaki sözleri yasama sorumsuzluğu kapsamında olduğu için bu konuda koruma mutlak ve süreklidir; ancak yaralama suçu yasama dokunulmazlığı kapsamında olup bu koruma üyeliğin sona ermesiyle kalktığından yargılanması mümkündür.

Cevap

Meclis'teki sözlerin yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunduğunu, şahsi suçların ise dokunulmazlık kapsamında olup üyelik bitince yargılamaya açıldığını belirten seçenek doğrudur.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini kapsar. Bu koruma mutlak olduğu için ne Meclis tarafından kaldırılabilir ne de milletvekilliği bittiğinde sona erer. Tazminat davalarını da kapsayan geniş bir korumadır. Yasama dokunulmazlığı ise milletvekillerinin şahsi suçları (örneğin yaralama) için getirilen geçici bir korumadır ve milletvekilliği bittiğinde (veya Meclis kararıyla kaldırıldığında) yargılama yolu açılır.

Adım Adım Çözüm

1
Eylemlerin niteliğini belirle
Meclis konuşması 'Yasama Sorumsuzluğu', yaralama suçu 'Yasama Dokunulmazlığı' kapsamına girer.
Anayasa'nın 8383. maddesi bu iki bağışıklığı farklı hukuki rejimlere tabi tutmuştur.
2
Yasama Sorumsuzluğu'nun süresini analiz et
Yasama sorumsuzluğu mutlaktır ve üyelik sona erse bile ömür boyu devam eder.
Milletvekillerinin Meclis çalışmalarında hür bir şekilde fikir beyan edebilmelerini sağlamak hedeflenir.
3
Yasama Dokunulmazlığı'nın süresini analiz et
Yasama dokunulmazlığı nisbidir ve kural olarak milletvekilliği sıfatının sona ermesiyle ortadan kalkar.
Bu bağışıklık milletvekilini değil, meclis üyeliği görevini korumaya yöneliktir.
4
Sonucu birleştir
Kişi sözleri için hiçbir zaman yargılanamaz ancak şahsi suçu (yaralama) için milletvekilliği bittiğinde yargılanabilir.
Her iki bağışıklık türünün doğurduğu hukuki sonuçlar farklıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) vs. Yasama Dokunulmazlığı (Nisbi/Geçici) Farkı

İpuçları

1
Eylemlerden biri Meclis içindeki sözler (sorumsuzluk), diğeri ise şahsi bir eylemdir (dokunulmazlık).
2
Milletvekilliği bittiğinde hangi koruma türünün ömür boyu devam ettiğini, hangisinin ise üyelikle sınırlı olduğunu hatırlayın.
3
Yasama sorumsuzluğu mutlaktır ve asla kaldırılamaz; yasama dokunulmazlığı ise üyeliğin düşmesiyle kendiliğinden sona erer.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnalarını (Anayasa 1414. madde ve ağır cezalık suçüstü hali) tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 648Soru →

19821982 Anayasası'na göre, milletvekili seçilen bir kişinin milletvekilliği sıfatını (unvanını) kazanması ile bu sıfatın gerektirdiği yasama görevlerini fiilen yerine getirmeye başlaması arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı seçimle kazanılır; ancak Genel Kurul çalışmalarına katılabilmek (görevin ifası) için ant içilmesi zorunludur.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı seçimle kazanılır; ancak yasama faaliyetlerine katılabilmek için ant içilmesi şarttır.
Doğru ifadeye göre milletvekilliği sıfatı seçimle birlikte (hukuken seçilme anında) kazanılır. Ancak bu sıfatın sağladığı yasama yetkilerinin (Genel Kurulda oy kullanma, söz alma, komisyonlarda görev yapma gibi) fiilen kullanılması için Anayasa'nın 8181. maddesinde belirtilen ant içme işleminin gerçekleştirilmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın kazanılma (iktisap) anını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, kişinin milletvekili seçilmesiyle (seçimin kesinleşmesiyle) kazanılır.
Anayasa hukukuna göre seçim sonuçları, kişinin bu unvanı taşıması için yeterli olan hukuki durumdur.
2
Görevin yerine getirilme (ifa) şartını incele.
Seçilen milletvekilinin meclis çalışmalarına (kanun yapma, oylama vb.) katılabilmesi için ant içmesi gerekir.
19821982 Anayasası'nın 8181. maddesi, göreve başlama öncesinde ant içmeyi zorunlu kılmıştır.
3
Sıfat ve görev arasındaki zaman farkını analiz et.
Kişi 'milletvekilidir' (sıfat) ama henüz 'milletvekilliği yapamaz' (görev).
Bu iki durum arasındaki temel fark, anayasal bir ödev ve ön şart olan 'yemin' (ant içme) mekanizmasıdır.

Anahtar Kavram

İktisap ve İfa Ayrımı

İpuçları

1
Bir kişinin 'milletvekili' unvanına sahip olması ile Meclis'te 'el kaldırıp oy kullanması' arasında bir fark olup olmadığını düşünün.
2
Milletvekilliği sıfatı seçim sonuçlarının belli olmasıyla (seçilmekle) başlar, ancak yasama yetkileri için özel bir tören gerekir.
3
Milletvekili seçilen kişi yemin etmese bile dokunulmazlık kazanır; ancak Meclis Genel Kurulu'ndaki çalışmalara katılabilmek için mutlaka yemin etmelidir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatı kazanıldıktan sonra, bu sıfatın hangi durumlarda (istifa, devamsızlık vb.) sona erdiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 649Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları dikkate alındığında, aşağıda hukuki ve şahsi durumu belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2121 yaşında olan, lise mezunu ve askerlik hizmetini yasal bir sebeple tecil ettirmiş olan bir vatandaş

Cevap

2121 yaşında, lise mezunu ve askerliği tecilli olan vatandaşın milletvekili seçilmesi önünde bir engel yoktur.
Milletvekili seçilmek için aranan şartlar; Türk vatandaşı olmak, 1818 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlik ile ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmaktır. Seçenekler arasında askerliği tecilli olan, 2121 yaşındaki lise mezunu vatandaş tüm bu şartları anayasal düzeyde karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş ve eğitim şartını kontrol et
1818 yaşını doldurmuş olmak ve en az ilkokul mezunu olmak gerekir. 2121 yaş ve lise mezuniyeti bu şartı sağlar.
Anayasa'nın 7676. maddesindeki temel yeterlilik kriterlerini doğrulamak.
2
Askerlik durumunu analiz et
20172017 değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' şartı 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde güncellenmiştir.
Tecilli (ertelenmiş) olanların askerlik ile ilişiği bulunmadığı için aday olabileceklerini saptamak.
3
Adli sicil ve suç türlerini değerlendir
Yüz kızartıcı suçlar (sahtecilik gibi) af olsa da engeldir; kasten işlenen suçlarda ise sınır 11 yıldır (1212 ay).
Seçilme yeterliliğini ortadan kaldıran mutlak ve nisbi engelleri ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği (20172017 Değişiklikleri Dahil)

İpuçları

1
20172017 Anayasa değişikliği ile askerlik şartının nasıl değiştiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için istifa etmesi gerekenler ile istifa etmesine rağmen seçilemezse görevine dönemeyenleri (yüksek yargı mensupları gibi) karşılaştırın.
Tahmini Süre:50s
Soru 650Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıklarından biri olan "yasama sorumsuzluğu", milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı herhangi bir dış baskı altında kalmadan görev yapmalarını amaçlar.

Buna göre, yasama sorumsuzluğunun hukuki rejimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın 14.14. maddesindeki durumlar yasama sorumsuzluğunun istisnaları arasında yer alır.

Cevap

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın 14. maddesindeki durumların istisna teşkil etmesi yasama sorumsuzluğu ile değil, yasama dokunulmazlığı ile ilgilidir.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis'teki oy ve sözlerinden dolayı hiçbir şekilde sorumlu tutulamayacağı 'mutlak' bir korumadır. Bu korumanın Anayasa'da belirtilmiş bir istisnası bulunmamaktadır. Seçenekte belirtilen 'ağır cezayı gerektiren suçüstü hali' ve 'Anayasa'nın 14.14. maddesindeki durumlar' (devletin bütünlüğüne karşı faaliyetler), yasama dokunulmazlığının (yargılanmama koruması) istisnalarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıklarını (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) temel özelliklerine göre ayırın.
Sorumsuzluk 'oy ve sözleri' korurken; dokunulmazlık 'suç isnatlarını' korur.
İki kurumun koruma alanı ve hukuki sonuçları birbirinden tamamen farklıdır.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri yasama sorumsuzluğunun 'mutlak' ve 'sürekli' olma özellikleriyle karşılaştırın.
Sorumsuzluğun hiçbir istisnası olmadığı ve Meclisçe kaldırılamayacağı sonucuna varılır.
Sorumsuzluk, demokratik tartışma ortamını korumak için sınırsız tasarlanmıştır.
3
Hatalı olan istisna tanımını belirleyin.
Suçüstü hali ve Anayasa madde 14 istisnaları dokunulmazlığa (nisbi bağışıklık) aittir.
Sorumsuzluk mutlak bir koruma olduğu için bu tip istisnalara sahip değildir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak Bağışıklık) ve Dokunulmazlık (Nisbi Bağışıklık) Ayrımı

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğu 'mutlak' (istisnası olmayan), yasama dokunulmazlığı ise 'nisbi' (istisnası olan ve kaldırılabilen) bir bağışıklıktır.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecini ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yolunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 651Soru →

Milletvekili genel seçimlerinde bir seçim çevresinden milletvekili seçilen ve il seçim kurulundan tutanağını (mazbatasını) alan bir kişinin, TBMM Genel Kurulu'nda henüz ant içmediği (yemin etmediği) dönemdeki hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanmıştır ancak yasama faaliyetlerine fiilen katılamaz.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı ve yasama dokunulmazlığı seçilme ile kazanılırken, meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içilmesi zorunludur.
Hukukumuzda milletvekilliği süreci iki aşamalıdır. İlk aşamada kişi seçilerek 'milletvekili' sıfatını ve bu sıfata bağlı olan 'yasama dokunulmazlığını' kazanır. İkinci aşamada ise TBMM Genel Kurulu'nda ant içerek yasama görevlerini (oy kullanma, kanun teklif etme vb.) fiilen yerine getirme yetkisine sahip olur. Dolayısıyla, henüz ant içmemiş bir kişi milletvekilidir ve dokunulmazlığı vardır, ancak meclis çalışmalarında aktif görev alamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının (unvanının) ne zaman kazanıldığını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, kişinin seçilmesiyle (mazbatanın düzenlenmesiyle) birlikte kazanılır.
Anayasal sistemimizde temsil yetkisi halkın iradesiyle (seçimle) başlar.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını tespit et.
Dokunulmazlık, milletvekilliği sıfatına bağlı bir hak olduğu için seçilme anından itibaren başlar.
Milletvekilinin seçildikten sonra meclise ulaşana kadar korunması amaçlanır.
3
Ant içmenin hukuki etkisini analiz et.
Ant içmek, milletvekilliği görevini fiilen yerine getirebilmek (oy kullanmak, teklif vermek vb.) için zorunludur.
Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca ant içmeyenler meclis çalışmalarına katılamazlar.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği sıfatının kazanılması (İktisap) ile görevin ifası (Yemin) arasındaki ayrım.

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatı halkın iradesiyle mi yoksa bir yemin töreniyle mi kazanılır?
2
Bir milletvekilinin seçildikten sonra haksız tutuklamalara karşı korunması ne zaman başlamalıdır?
3
Unutmayın: Sıfat seçilme ile kazanılır, yetkilerin kullanımı (ifa) ise yeminle başlar.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi süreçlerini inceleyerek bu statünün nasıl sonlandığını öğrenebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kavramları 'Sıfat' (Unvan) ve 'İfa' (Görevi yapma) olarak ikiye ayırarak kodlayabilirsiniz. Seçilme = Sıfat + Dokunulmazlık; Yemin = Meclis Yetkileri.
Tahmini Süre:50s
Soru 652Soru →

19821982 Anayasası’nın yasama organının işlemlerine dair belirlediği usul kuralları ile bu işlemlerin hukuki nitelikleri ve yargısal denetim rejimleri dikkate alındığında; kanunlar ve parlamento kararları hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi, özü itibarıyla bir 'izin' niteliği taşıdığından parlamento kararı sayılır; bu nedenle Cumhurbaşkanı’nın veto yetkisi dışında kalır ve yargısal denetimi yapılamaz.

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işleminin bir parlamento kararı olduğunu ve veto edilemeyeceğini savunan seçenek yanlıştır.
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, Anayasa'nın 9090. maddesine göre bir 'kanun'dur. Kanun olduğu için Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) yetkisine tabidir. Ancak bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması anayasal olarak engellenmiştir. Seçenekte bu işlemin bir 'parlamento kararı' olduğu ve veto edilemeyeceği iddia edildiği için ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini analiz et.
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi, Anayasa'nın 9090. maddesinde açıkça 'kanunla' yapılacağı belirtilen bir işlemdir.
Bir işlemin parlamento kararı mı yoksa kanun mu olduğunu belirlemek, tabi olduğu denetim rejimini anlamak için ilk adımdır.
2
Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) yetkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı, Bütçe Kanunu dışındaki tüm kanunları Meclis'e geri gönderebilir; dolayısıyla uygun bulma kanununu da geri gönderebilir.
Parlamento kararları Cumhurbaşkanı'na gönderilmezken, kanunlar onay veya veto için gönderilmek zorundadır.
3
Yargısal denetim istisnalarını kontrol et.
Anayasa 90/son90/son maddesi uyarınca milletlerarası andlaşmaların (ve onları uygun bulan kanunların) anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz.
İşlemin 'kanun' olması kural olarak yargı yolunu açsa da, bazı özel kanun türleri için anayasal bağışıklık tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
Bir işlemin isminin 'uygun bulma' veya 'karar verme' olması, onun mutlaka 'parlamento kararı' olduğu anlamına gelmez; Anayasa'daki 'kanunla yapılır' ibarelerine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Bütçe Kanunu'nun geri gönderilemeyen tek kanun olduğunu ve parlamento kararlarının neden Cumhurbaşkanı'na gönderilmediğini tekrar inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 653Soru →

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, siyasi parti gruplarının hukuki statüsü, parlamento içindeki faaliyetleri ve kısıtlamaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşürülmesi süreçlerinde, grup disiplinini sağlamak adına bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşürülmesi süreçlerinde bağlayıcı grup kararı alabilmesi hukuken mümkün değildir.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır; çünkü 1982 Anayasası'nın 83. maddesi uyarınca, siyasi parti gruplarında yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz. Aynı yasak TBMM İçtüzüğü'nün 138. maddesi ile milletvekilliğinin düşmesi süreçleri için de getirilmiştir. Bu kuralın amacı, milletvekilinin parlamento içindeki hukuki varlığını parti baskısından korumaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının personel seçimlerindeki yetkilerini analiz etme
Gruplar Cumhurbaşkanı adayı gösterebilir (Art 101) ancak Meclis Başkanı adayı gösteremezler (Art 94).
Meclis Başkanlığı'nın tarafsızlığını korumak amacıyla bu kısıtlama getirilmiştir.
2
Meclis soruşturması ve komisyonlara üye verme sürecini inceleme
Gruplar, Meclis araştırması, soruşturması ve ihtisas komisyonlarına güçleri oranında katılırlar.
Komisyonların Meclis'teki siyasi temsili yansıtması demokratik bir gerekliliktir.
3
Bireysel milletvekili statüsüne ilişkin anayasal yasakları kontrol etme
Anayasa m. 83 ve İçtüzük m. 133/138 uyarınca 'dokunulmazlık' ve 'üyeliğin düşmesi' konularında grup görüşmesi ve kararı yasaktır.
Milletvekilinin şahsi hukuku ile ilgili konularda parti disiplininin vicdani kanaatin önüne geçmesi engellenmek istenmiştir.
4
Bağlayıcı karar alma yetkisini değerlendirme
Grup kararı alınması yasak olduğu için 'bağlayıcı karar' ifadesi anayasal olarak yanlıştır.
Anayasa koyucu bu alanı doğrudan 'yasaklı alan' olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı Alanları ve Özerkliği

İpuçları

1
Anayasa'nın 83. maddesindeki 'yasama dokunulmazlığı' başlığını ve bu başlık altındaki 'grup yasağını' hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının üye sayısı şartı (20 milletvekili) ile Anayasa Mahkemesi'nde dava açma yetkisi (en fazla üyeye sahip ilk iki grup) arasındaki farkları inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 654Soru →

19821982 Anayasası'na göre; Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyen, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşme yapamayan ve Kamu Denetçiliği Kurumu için aday belirleyemeyen ancak parlamenter faaliyetlerin rasyonelleşmesinde kritik bir rol üstlenen siyasi parti gruplarının TBMM bünyesinde kurulabilmesi için sahip olmaları gereken asgari milletvekili sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2020

Cevap

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için gereken asgari milletvekili sayısı 2020'dir.
Doğru seçenek olan yirmi sayısı, hem 1982 Anayasası'nda hem de TBMM İçtüzüğü'nde siyasi parti gruplarının tüzel bir kişilik kazanarak Meclis faaliyetlerine katılabilmesi için öngörülen resmi alt sınırdır. Bu yapıların tarafsızlığı korumak adına Meclis Başkanlığı'na aday gösterememesi ve yargısal süreçleri etkilememek adına yasama dokunulmazlığı hakkında karar alamaması gibi özel yasakları mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti grubunun hukuki tanımını analiz etmek.
Siyasi parti grupları, benzer görüşteki milletvekillerinin Meclis çalışmalarını daha etkin yürütmek için oluşturduğu yapılardır.
Anayasal statülerini ve sınırlamalarını anlamak için gereklidir.
2
İlgili sınırlamaları (Meclis Başkanlığı, Dokunulmazlık, Kamu Denetçisi) teyit etmek.
Bu sınırlamaların tamamı siyasi parti gruplarına anayasal ve yasal olarak getirilmiş yasaklardır.
Soruda verilen öncüllerin hangi kurumsal yapıya ait olduğunu doğrulamak için gereklidir.
3
Anayasa ve İçtüzük'teki sayısal eşiği belirlemek.
Grup kurma alt sınırı 2020 milletvekili olarak belirlenmiştir.
Grup kurabilmek için gereken asgari temsil gücünü saptamak için temel kuraldır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Grupları ve Yetki Sınırları

İpuçları

1
TBMM'de bir grubun oluşması için gereken sayı, Meclis soruşturması önergesi için gereken sayıdan daha azdır.
2
Aynı zamanda Meclis araştırması veya genel görüşme önergesi verilmesi için gereken bireysel milletvekili sayısı ile aynıdır.
3
Bu sayı tam olarak 2020 milletvekilidir.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının yasakları ile bireysel milletvekillerinin yetkileri arasındaki farkları (örneğin RTÜK adaylığı) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 655Soru →

Türkiye Cumhuriyeti anayasal düzeninde yasama organı; devletin temel politikalarını belirlemek, yüksek mahkemelere ve denetim organlarına üye seçmek gibi geniş yetkilere sahiptir. Bu yetkilerin bir kısmı doğrudan Meclis tarafından icra edilirken bir kısmı yürütme ile paylaşılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) doğrudan yerine getirdiği genel görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal ilan etmek

Cevap

Olağanüstü hal ilan etmek yetkisi TBMM'nin değil, Cumhurbaşkanının görevleri arasındadır.
Olağanüstü hal ilan etme yetkisi, 19821982 Anayasası'nın 119119. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanına aittir. TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen OHAL kararını onaylamak, süresini uzatmak veya OHAL'i kaldırmakla yetkilidir; ancak ilk ilanı gerçekleştiren makam değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama organının anayasal yetkilerini gözden geçir
Meclisin para basma, savaş ilanı ve belirli kamu görevlilerini seçme yetkileri belirlendi.
Soruda istenen 'yer almayan' yetkiyi bulmak için mevcut yetkilerin elenmesi gerekir.
2
Yürütme organının olağanüstü yönetim usullerindeki rolünü incele
Olağanüstü halin (OHAL) ilan edilmesinin Cumhurbaşkanı kararıyla gerçekleştiği tespit edildi.
20172017 Anayasa değişiklikleri ile OHAL ilan etme yetkisi Bakanlar Kurulundan alınarak Cumhurbaşkanına devredilmiştir.
3
Meclisin OHAL üzerindeki denetim yetkisini ayırt et
TBMM'nin ilanı değil, ilan edilen kararı onaylama, süreyi uzatma veya kaldırma yetkisine sahip olduğu görüldü.
İlan etmek ile ilan edilen kararı denetlemek farklı anayasal yetkilerdir.

Anahtar Kavram

Meclisin Karar ve Seçim Yetkileri

İpuçları

1
20172017 yılındaki hükümet sistemi değişikliği ile bazı yürütme yetkileri Cumhurbaşkanlığında toplanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının tek başına yapabildiği işlemler ile TBMM onayı gerektiren işlemleri karşılaştırınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 656Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" çerçevesinde, yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerine karşı açılacak olan tazminat davaları gibi hukuk davalarını da kapsayan ve bu davaları milletvekilliği sonuna kadar durduran bir korumadır.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının hukuk davalarını (tazminat vb.) kapsadığını belirten ifade yanlıştır; bu koruma sadece cezai işlemleri kapsar.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin şahsi borçları veya verdiği zararlar nedeniyle açılacak tazminat davalarını engellemez. Bu bağışıklık sadece hapis, gözaltı ve ceza mahkemelerinde yargılanma gibi cezai süreçleri durdurur. Bu nedenle hukuk davalarını da durdurduğunu iddia eden ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme
Mutlak (kaldırılamaz), sürekli (ömür boyu) ve hem cezai hem de hukuki sorumluluğu kapsayan bir korumadır.
Milletvekilinin Meclis'teki söz ve oyları nedeniyle hiçbir şekilde (tazminat dahil) rahatsız edilmemesi gerekir.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme
Nisbi (Meclis kaldırabilir), geçici (sadece vekillik süresince) ve sadece cezai işlemleri (hapis, yargılama) kapsayan bir korumadır.
Dokunulmazlığın amacı vekili asılsız suç isnatlarından korumaktır; ancak şahsi borçlar veya tazminat talepleri için yargı yolu kapatılmamıştır.
3
Yanlış olan önermeyi belirleme
Yasama dokunulmazlığının hukuk davalarını durdurduğu ifadesi Anayasa'ya aykırıdır.
Yasama dokunulmazlığı sadece suç isnatlarına karşı koruma sağlar; özel hukuk uyuşmazlıkları (borç, tazminat) bu kapsam dışındadır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kapsamı ve Hukuk Davaları ile İlişkisi

İpuçları

1
Sorumsuzluk ve dokunulmazlık arasındaki 'cezai' ve 'hukuki' koruma farkını hatırlayın.
2
Milletvekili hakkında bir tazminat davası açıldığında dokunulmazlık bu davanın görülmesine engel olur mu?
3
Yasama dokunulmazlığı sadece 'suç' isnatları (ceza hukuku) içindir; borçlar veya tazminat talepleri (özel hukuk) için geçerli değildir.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı itiraz yolunu (Anayasa Mahkemesi süreci) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 657Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunun yasalaşma süreci ve Cumhurbaşkanının "Geri Gönderme" (Veto) yetkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen bir kanunu yayımlanmasını kısmen uygun bulmadığı takdirde, sadece ilgili maddeleri Meclise geri gönderip diğer maddeleri yayımlayabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının yayımlanmasını kısmen uygun bulmadığı bir kanunu parçalara ayırarak sadece bir kısmını yayımlayıp diğer kısmını Meclise geri gönderme yetkisi bulunmamaktadır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı, bir kanunu yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı takdirde Meclise geri gönderir. Ancak bu süreçte kanun metni bölünemez; yani uygun bulunan maddeleri yayımlayıp diğerlerini geri göndermek gibi bir yetkisi yoktur. Geri gönderme işlemi kanun metninin tamamını kapsar ve yasalaşma sürecini durdurur.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklifi ve komisyon sürecini analiz edin.
Milletvekilleri teklif verir, ilgili ihtisas komisyonlarında görüşülür ve Genel Kurulda kabul edilir.
Sürecin başlangıç noktası teklif ve komisyon aşamasıdır.
2
Cumhurbaşkanının inceleme süresini ve yetkisini değerlendirin.
Cumhurbaşkanı 1515 gün içinde kanunu ya yayımlar ya da bütçe kanunları hariç olmak üzere geri gönderir.
Anayasanın 8989. maddesi bu süreyi ve istisnayı net bir şekilde belirler.
3
Kısmi veto durumundaki prosedürü inceleyin.
Kanunun bir kısmı dahi uygun bulunmazsa, metnin tamamı gerekçesiyle birlikte Meclise iade edilir.
Kanun metni bir bütündür ve parçalı yayımlanması yasama bütünlüğünü bozar.
4
Meclisin geri gönderilen kanun üzerindeki karar yeter sayısını kontrol edin.
Aynen kabul için 301301 oy gerekirken, değişiklik yapılarak kabul için adi çoğunluk yeterlidir.
Zorunlu yayımlama için Anayasa nitelikli bir çoğunluk (301301) şart koşmuştur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Kanunları Geri Gönderme Yetkisi ve Usulü

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının kanunları inceleme süresi ve veto istisnalarını hatırlayın.
2
Bir kanunun maddeleri arasında ayrım yapılarak bir kısmının yürürlüğe girip diğer kısmının iade edilmesi mümkün müdür?
3
Veto edilen kanun Meclise bir bütün olarak döner ve yasalaşma süreci o metnin tamamı için askıya alınır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı tarafından aynen kabul sonrası yayımlanan kanunlara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 658Soru →

19821982 Anayasası'na göre, bir milletvekilinin milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar etmesi durumunda, üyeliğinin düşmesine ilişkin prosedür aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karma Komisyonun durumu tespit eden raporu üzerine, TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla karar verilir.

Cevap

Karma Komisyonun raporu üzerine TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oylama ile karar verilmesi gerekir.
Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde ısrar edilmesi durumunda, üyelik kendiliğinden düşmez. Anayasa'nın 8484. maddesi uyarınca, yetkili Karma Komisyonun bu durumu tespit eden raporu TBMM Genel Kurulu'na sunulur ve Genel Kurul gizli oylama ile üyeliğin düşmesine karar verir.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun tespiti ve rapor aşaması
Milletvekilinin bağdaşmayan görevde ısrar ettiğinin Karma Komisyon (Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden kurulu komisyon) tarafından raporlanması sağlanır.
Üyeliğin düşürülmesi için teknik ve hukuki bir inceleme yapılması anayasal zorunluluktur.
2
Genel Kurul görüşmesi ve oylama usulü
Hazırlanan rapor Genel Kurul gündemine alınır ve oylama 'gizli oy' usulüyle gerçekleştirilir.
Milletvekilliğinin düşürülmesi gibi önemli parlamento kararlarında vekillerin baskı altında kalmadan oy kullanması amaçlanır.
3
Karar yeter sayısının kontrolü
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile (karar yeter sayısından az olmamak kaydıyla) karar alınır.
Bağdaşmazlık sebebiyle üyeliğin düşürülmesi için basit bir parlamento kararı yeterlidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği ile Bağdaşmayan İşlerde Israr Durumunda Üyeliğin Düşmesi Usulü

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona ermesi hallerini 'Meclis Kararı Gerektirenler' ve 'Gerektirmeyenler' olarak ayırmayı deneyin.
2
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık durumlarında üyeliğin düşmesi için mutlaka bir oylama yapılması gerekir.
3
Bağdaşmazlık durumunda oylamanın şekli 'gizli oy', yetkili organ ise 'Genel Kurul'dur.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşen bir kişinin Anayasa Mahkemesi'ne kaç gün içinde başvurabileceğini ve mahkemenin ne kadar sürede karar vermesi gerektiğini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Tablo üzerinden ezberleme yöntemi: 'İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık = Meclis Kararı / Ölüm, Seçilme, Atanma = Kendiliğinden / Kesin Hüküm, Kısıtlanma = Bildirim' formülünü kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 659Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) temsil edilen XX Partisi'nin 1818, YY Partisi'nin ise 2525 milletvekili bulunmaktadır. Meclis çalışmaları kapsamında Meclis Başkanlığı seçimi, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis soruşturması gibi konular gündeme gelmiştir.

1982 Anayasası ve Meclis İçtüzüğü hükümleri uyarınca, bu iki partinin TBMM'deki hukuki statüsü ve faaliyet sınırları hakkında aşağıda yapılan değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: XX Partisi, bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için gerekli olan en az 2020 milletvekili sayısına ulaşamadığı için TBMM bünyesinde hukuken bir grup oluşturamaz.

Cevap

Siyasi parti grubu kurabilmek için gerekli olan alt sınırın 20 milletvekili olması nedeniyle, 18 milletvekili olan partinin grup oluşturamayacağı ifadesi doğrudur.
1982 Anayasası'na göre TBMM'de bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az 2020 milletvekilinin bir araya gelmesi zorunludur. Senaryoda verilen XX Partisi 1818 milletvekiline sahip olduğundan, bu sayısal sınırı aşamadığı için hukuken bir grup oluşturması mümkün değildir. Bu durum, anayasal bir kuralın doğrudan uygulanmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'de siyasi parti grubu kurma şartını hatırla.
Grup kurmak için en az 2020 milletvekili gerekmektedir.
Anayasal ve içtüzük gereği asgari temsil düzeyi budur.
2
XX ve YY partilerinin milletvekili sayılarını bu sınırla karşılaştır.
XX Partisi (18<2018 < 20) grup kuramaz; YY Partisi (25>2025 > 20) grup kurabilir.
Sayısal yeterliliğin tespiti için karşılaştırma yapılır.
3
Siyasi parti gruplarının anayasal yasaklarını analiz et.
Gruplar Meclis Başkanlığına aday gösteremez, dokunulmazlık ve soruşturma konularında görüşme yapamaz/karar alamaz.
Milletvekillerinin şahsi iradelerinin korunması gereken alanlarda grup tahakkümü engellenmiştir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Yasakları

İpuçları

1
TBMM'de bir grubun oluşması için gereken sayı ile bir siyasi partinin kurulması için gereken sayıyı (30 kişi) karıştırmayın.
2
Siyasi parti gruplarının bazı konularda 'karar alması' değil, o konuyu 'görüşmesi' bile anayasal olarak yasaklanmıştır.
3
Grup kurabilmek için asgari 2020 milletvekili gerekir ve gruplar hiçbir şekilde Meclis Başkan adayı gösteremezler.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlık Divanı'nda partilerin nasıl temsil edildiğini ve 'Danışma Kurulu'nun işleyişini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 660Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve engelleri dikkate alındığında, adaylık başvurusu yapmayı planlayan dört farklı kişinin durumu aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

AdayYaşÖğrenim DüzeyiAdli Sicil / Kamu Görevi Durumu
Aday I1919ÜniversiteAskerliği tecil (ertelenmiş) edilmiştir.
Aday II3030LiseTaksirli bir suçtan dolayı 1.51.5 yıl hapis cezası almıştır.
Aday III4242İlkokulZimmet suçundan mahkûm olmuş ancak özel afla serbest kalmıştır.
Aday IV2828OrtaokulKamu kurumunda işçi statüsünde çalışmaktadır; istifa etmemiştir.

Buna göre, tablodaki verilere dayanarak bu kişilerden hangisinin veya hangilerinin milletvekili seçilmesine yönelik mutlak bir engel bulunduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız III

Cevap

Milletvekili seçilmesine engel teşkil eden tek kişi Aday III'tür.
Aday III'ün durumu milletvekili seçilmesine engel teşkil eder çünkü 19821982 Anayasası'na göre zimmet, irtikap, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlar, kişi genel veya özel affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilmesine ebediyen engeldir.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş ve eğitim şartlarını kontrol et
Tüm adaylar 1818 yaşından büyük ve en az ilkokul mezunudur.
Anayasal asgari yaş sınırı 1818, asgari eğitim sınırı ilkokul mezuniyetidir.
2
Askerlik ve görev durumunu analiz et
Aday I ve Aday IV'ün durumu engel değildir.
20172017 değişikliğiyle askerlik hizmetini yapmış olma şartı yerine 'ilişiği bulunmama' (tecil dahil) getirilmiş; ayrıca işçiler (Aday IV) istifa zorunluluğu kapsamı dışında tutulmuştur.
3
Adli sicil kaydını suç türüne göre değerlendir
Aday II engel taşımazken, Aday III kesin olarak engellidir.
Taksirli suçlar süreye bakılmaksızın engel değildir; ancak zimmet, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlar affa uğrasa bile mutlak bir seçilme engelidir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Mutlak Yasaklar

İpuçları

1
Zimmet gibi yüz kızartıcı suçlarda 'af' kurumunun milletvekilliği üzerindeki etkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşme sebeplerini (istifa, devamsızlık, kesin hüküm) inceleyerek seçilme yeterliliği ile arasındaki farkları analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 33 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 33 | Examkin