Examkin

Yasama

802 soru

Soru 721Soru →

19821982 Anayasası'na göre; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesi olarak tanımlanan bilgi edinme ve denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Görüşme

Cevap

Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren konuların Meclis Genel Kurulunda görüşülmesi 'Genel Görüşme' olarak adlandırılır.
Genel Görüşme, toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesidir. Bu tanım anayasanın 9898. maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki temel tanımı analiz et.
Tanım 'toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun Genel Kurulda görüşülmesi' şeklindedir.
Anayasa'nın 9898. maddesinde yer alan denetim yollarının tanımları birbirinden farklıdır.
2
Tanımı mevcut denetim yollarıyla eşleştir.
Bu tanım doğrudan Genel Görüşme yöntemine aittir.
Meclis Araştırması'nda komisyon kurulur, Soruşturma'da cezai sorumluluk aranır, Yazılı Soru ise karşılıklı bir görüşme değildir.

Anahtar Kavram

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları (20172017 sonrası güncel hali)

İpuçları

1
Bu denetim yolu, toplumu ilgilendiren bir meselenin Meclis kürsüsünde tartışılmasıdır.
2
Cevap seçeneğinde 'görüşme' kelimesi geçmektedir ve komisyon kurulmasını gerektirmez.
3
Anayasanın 9898. maddesine göre; bu yol 'toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren' konular için kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Meclis Araştırması ile Genel Görüşme arasındaki temel fark olan 'komisyon kurulması' hususuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 722Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) yasama yetkisinin bir parçası olarak çeşitli kamu kurumlarına üye veya başkan seçme yetkisine sahiptir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin seçimle yerine getirdiği görev ve yetkiler arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek

Cevap

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek TBMM'nin değil, Cumhurbaşkanının yetkisindedir.
Danıştay üyelerinin seçim süreci 19821982 Anayasası'nda açıkça düzenlenmiştir. Buna göre, üyelerin dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından, geri kalan dörtte üçü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Türkiye Büyük Millet Meclisinin Danıştay üye seçimi üzerinde herhangi bir anayasal yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin anayasal seçim yetkilerini hatırla.
TBMM; AYM, HSK, Sayıştay ve Kamu Denetçiliği Kurumu için üye seçebilir.
Yasama organının yürütme ve yargı üzerindeki denetim ve katılım yetkilerini belirlemek için.
2
Danıştay'ın üye seçim usulünü incele.
Danıştay üyelerinin 1/41/4'ünü Cumhurbaşkanı, 3/43/4'ünü ise HSK seçer.
Yüksek mahkemelerin üye yapılarının hangi organlar tarafından oluşturulduğunu ayırt etmek için.
3
Seçeneklerdeki sayısal ve kurumsal yetkileri karşılaştır.
Kamu Başdenetçisi, Sayıştay üyeleri, AYM'den 33 üye ve HSK'dan 77 üye seçiminin TBMM'ye ait olduğu teyit edildi.
Hatalı yetki paylaşımını tespit etmek için.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Seçim Yetkileri

İpuçları

1
TBMM; Sayıştay ve Kamu Denetçiliği Kurumu gibi kendisine bağlı veya kendisi adına çalışan birimlerin üyelerini seçer.
2
TBMM yüksek mahkemelerden sadece Anayasa Mahkemesi'ne kısıtlı sayıda (33 üye) seçim yapabilir.
3
Danıştay bir idari yargı organıdır ve üyeleri yürütme (Cumhurbaşkanı) ile yargı idaresi (HSK) tarafından belirlenir.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin üye seçtiği kurumlardaki toplantı ve karar yeter sayılarını gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 723Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) çatısı altında faaliyet gösteren siyasi parti gruplarının yetki, sorumluluk ve anayasal sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı seçimi için aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için aday gösterebileceğini belirten ifade yanlıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 9494. maddesine göre, 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, Meclis üyeleri içinden, kendi seçilecekleri Meclis Başkanlık Divanı için, Meclis genel kurulunda ilan edilen süre içinde Başkanlığa bildirilirler. Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.' Bu hüküm, Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumayı amaçlar. Dolayısıyla grupların aday gösterebileceğini iddia eden ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş şartını kontrol et.
Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekilinden oluşur (19821982 Anayasası ve İçtüzük).
Kuruluş için gerekli asgari sayıyı doğrulamak.
2
Anayasal yasakları ve kısıtlamaları incele.
Meclis Başkanlığı adaylığı (Madde 9494), Yasama Dokunulmazlığı görüşmeleri (Madde 8383) ve Meclis Soruşturması kararları (Madde 100100) üzerinde siyasi parti gruplarının irade beyan etmesi yasaklanmıştır.
Grupların hangi alanlarda yetkisiz olduğunu saptamak.
3
Meclis Başkanlığı adaylık sürecini değerlendir.
Meclis Başkanlığı için adaylık tamamen bireyseldir ve hiçbir organ veya grup aday gösteremez.
Seçimin tarafsızlığını koruma ilkesini uygulamak.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

İpuçları

1
Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığı ile ilgili anayasal hükümleri hatırla.
2
Parti gruplarının yapamayacağı üç temel işleme (Başkan adayı gösterme, dokunulmazlık ve soruşturma görüşmesi) odaklan.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlık Divanı'nın oluşumu ve tarafsızlık kuralının diğer sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 724Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları kapsamında; milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları nedeniyle koruma altına alınması (yasama sorumsuzluğu) ile milletvekillerinin suç işlediği iddiasıyla meclis kararı olmadan yargılanamaması (yasama dokunulmazlığı) kuralları arasındaki temel farklardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğunun mutlak nitelikte olup hiçbir şekilde kaldırılamaması, yasama dokunulmazlığının ise TBMM kararıyla kaldırılabilir olması

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir koruma sağlamasına karşın, yasama dokunulmazlığının TBMM kararıyla kaldırılabilen nisbi bir koruma sağlaması
Anayasa'nın 83. maddesine göre yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin meclis içindeki faaliyetleri nedeniyle ömür boyu süren ve hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir korumadır. Buna karşılık yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin suç işlediği iddiasıyla yargılanmasını engelleyen, ancak TBMM tarafından her zaman kaldırılabilen nisbi ve geçici bir korumadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıklarının hukuki niteliğini analiz edin.
Yasama sorumsuzluğunun 'mutlak' (kaldırılamaz), yasama dokunulmazlığının ise 'nisbi' (kaldırılabilir) olduğu görülür.
Anayasa milletvekilinin söz hürriyetini her şeyin üzerinde tutarken, yargılanmama hakkını meclisin iznine bağlamıştır.
2
Korumaların süresini ve kapsamını karşılaştırın.
Sorumsuzluk ömür boyu sürer ve hukuki/cezai her türlü takibatı engeller. Dokunulmazlık ise sadece üyelik süresince geçerlidir ve sadece cezai işlemleri kapsar.
Sorumsuzluğun amacı ifade özgürlüğü, dokunulmazlığın amacı ise milletvekilini asılsız ceza davalarından korumaktır.
3
Aşağıdaki tablo üzerinden karşılaştırmayı doğrulayın:
ÖzellikYasama SorumsuzluğuYasama Dokunulmazlığı
NiteliğiMutlak (Kaldırılamaz)Nisbi (Kaldırılabilir)
SüresiÖmür BoyuÜyelik Süresince
TürüKamu Düzeni (Vazgeçilemez)Kişisel Hak (Feragat edilemez ancak kaldırılabilir)
KapsamıHukuki ve CezaiSadece Cezai
Tablodaki temel farklar incelendiğinde dokunulmazlığın kaldırılabilir, sorumsuzluğun ise mutlak olduğu sonucu çıkar.

Anahtar Kavram

Yasama bağışıklıkları arasındaki temel nitelik farkı (Mutlak vs. Nisbi)

İpuçları

1
Bu iki korumadan hangisinin 'kaldırılamaz' (mutlak) olduğunu düşünün.
2
Milletvekilinin meclisteki 'kürsü dokunulmazlığı' (sorumsuzluk) meclis dışındaki suç iddialarından farklı bir koruma rejimine tabidir.
3
Unutmayın; yasama sorumsuzluğu ömür boyu sürer ve kaldırılamaz, ancak yasama dokunulmazlığı üyelik bittiğinde sona erer ve istenirse TBMM tarafından kaldırılabilir.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 725Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde oluşturulan siyasi parti grupları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekilinin bir araya gelmesiyle kurulur.

Cevap

Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekilinin bir araya gelmesiyle kurulur.
1982 Anayasası'na göre bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için asgari 2020 milletvekilinin varlığı şarttır. Bu sayı, partilerin Meclis komisyonlarında ve Başkanlık Divanı'nda temsil edilme hakkını kazanması için temel ölçüttür.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti grubu kurma şartını belirle
En az 2020 milletvekili
1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü'nde belirtilen kuruluş alt sınırıdır.
2
Siyasi parti gruplarının anayasal yasaklarını kontrol et
Başkan adayı gösterme, dokunulmazlık ve soruşturma görüşmesi yapma yasağı
Meclis çalışmalarının tarafsızlığını ve yargısal süreçlerin bağımsızlığını korumak için bu yasaklar getirilmiştir.
3
Seçenekleri anayasal verilerle karşılaştır
Doğru ifadenin üye sayısına ilişkin olduğu görülür
Diğer seçenekler anayasal yasakları veya yanlış sayısal verileri içermektedir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının kurulması için gerekli sayı ile Meclis araştırması isteme sayısını karıştırmayın.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlık Divanı'ndaki temsil usullerini ve kontenjan hesaplamalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 726Soru →

Milletvekili (M), TBMM Genel Kurulu'nda yapılan bir bütçe görüşmesi sırasında, bir ihaleye fesat karıştırıldığı iddiasıyla ilgili olarak belirli bir iş insanı hakkında ağır ithamlarda bulunmuş ve bu düşüncelerini daha sonra katıldığı bir panelde de aynen dile getirmiştir. Milletvekilliği sıfatı sona eren (M) hakkında, söz konusu iş insanı tarafından hem "hakaret" suçundan suç duyurusunda bulunulmuş hem de kişilik haklarına saldırı nedeniyle "manevi tazminat" davası açılmıştır.

1982 Anayasası hükümleri ve yasama bağışıklıkları dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu mutlak ve sürekli bir koruma sağladığından; ilgili kişi, Meclis çalışmalarındaki bu açıklamaları ve Meclisçe aksine bir karar alınmadıkça bu düşüncelerin dışarıda tekrarı nedeniyle ne cezai ne de hukuki bir yaptırıma tabi tutulamaz.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, milletvekiline Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri nedeniyle mutlak, sürekli ve hem cezai hem hukuki koruma sağlayan bir bağışıklıktır; Meclisçe yasaklanmadıkça bu sözlerin dışarıda tekrarı da bu koruma kapsamındadır.
Yasama sorumsuzluğu, 1982 Anayasası'na göre milletvekillerinin Meclis çatısı altındaki oy ve sözlerinden dolayı hiçbir şekilde sorumlu tutulamayacaklarını ifade eder. Bu bağışıklık mutlaktır (kaldırılamaz), süreklidir (vekillik bitince de sürer) ve hem cezai hem de hukuki takibata engel olur. Ayrıca Meclis tarafından aksine bir kısıtlama getirilmediği sürece bu sözlerin dışarıda tekrarlanması da bu koruma altındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama Sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme
Anayasa m. 83/1 uyarınca, bu bağışıklık 'mutlak'tır, yani TBMM kararıyla kaldırılamaz.
Milletvekilinin yasama faaliyetlerini hiçbir baskı altında kalmadan, özgürce yerine getirebilmesini sağlamak.
2
Korumasının kapsamını (cezai ve hukuki) belirleme
Sorumsuzluk, dokunulmazlıktan farklı olarak hem ceza davalarını hem de tazminat (hukuk) davalarını kapsar.
Milletvekilinin sözleri nedeniyle ekonomik bir baskı altına (tazminat riski) girmesini önlemek.
3
Zaman bakımından geçerliliğini değerlendirme
Bu koruma 'sürekli'dir; milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da o dönemdeki sözler için dava açılamaz.
Sorumsuzluğun amacının kişiyi değil, yasama fonksiyonunu ve ifade özgürlüğünü korumak olması.
4
Düşüncelerin dışarıda tekrarı kuralını uygulama
Oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisçe başka bir karar alınmadıkça, sözlerin dışarıda tekrarı da koruma altındadır.
Milletvekilinin Meclis'te savunduğu fikirleri halkla paylaşabilmesinin yasama görevinin bir parçası sayılması.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak, Sürekli ve Kapsamlı Niteliği

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığının 'kaldırılabilme' ve 'koruma süresi' farklarını hatırlayın.
2
Milletvekilinin Meclis'te söylediği bir söz nedeniyle tazminat ödeyip ödemeyeceğini düşünün; sorumsuzluk bu riski de kapsar mı?

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 727Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMMTBMM) grubu bulunan siyasi partilerin sahip olduğu hak ve yetkiler ile tabi oldukları anayasal yasaklar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM bünyesinde bulunan her siyasi parti grubu, kanunların şekil ve esas bakımından iptali için Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cevap

Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açma yetkisi TBMM'de grubu bulunan her partiye değil, sadece en fazla üyeye sahip ilk iki siyasi parti grubuna aittir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır; çünkü 19821982 Anayasası'nın 150150. maddesine göre, kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açabilme yetkisi sadece Mecliste en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna (ve Cumhurbaşkanı ile üye tamsayısının 1/51/5'ine) tanınmıştır. Mecliste grubu bulunan (2020 ve üzeri milletvekili olan) her parti bu yetkiye sahip değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının oluşum şartını değerlendir.
En az 2020 milletvekili ile kurulurlar (19821982 Anayasası).
Grupların oluşması için gerekli yasal alt sınırı doğrulamak.
2
Siyasi parti gruplarına getirilen anayasal yasakları incele.
Meclis Başkanlığına aday gösteremezler, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması hakkında görüşme yapamaz ve karar alamazlar.
Tarafsızlık ve bireysel hakların korunması ilkelerini teyit etmek.
3
Anayasa Mahkemesine iptal davası açma yetkisini analiz et.
Anayasa'nın 150150. maddesine göre bu yetki sadece 'en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna' aittir.
Tüm grupların değil, sadece en büyük iki grubun bu özel yetkiye sahip olduğunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yetki Sınırları ve İptal Davası Açma Ehliyeti

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının en az 2020 kişiyle kurulduğunu ve Meclis Başkanlığı için aday çıkaramadıklarını hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi (soyut norm denetimi) sadece belirli makamlara ve en büyük gruplara verilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti grupları ile meclis soruşturması arasındaki ilişkiyi ve yasakları tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 728Soru →

19821982 Anayasası'nın hükümleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Başkanlık Divanı'nın kuruluşu, seçim süreci ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır; ilk seçilenlerin görev süresi iki yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.

Cevap

Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılması ve görev sürelerinin 22 yıl ile dönem sonu olarak belirlenmesi.
19821982 Anayasası'nın 9494. maddesine göre, Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır. İlk seçilenlerin görev süresi iki yıldır; ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder. Bu kural, Meclis'in yönetim mekanizmasının sürekliliğini ve periyodik yenilenmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın adaylık sürecini değerlendiriniz.
Siyasi parti gruplarının aday gösteremeyeceği ve adaylığın şahsi olduğu saptanır.
Anayasa'nın tarafsızlık ilkesini korumak amacıyla getirdiği özel bir kısıtlamadır.
2
Seçim turlarını ve gerekli çoğunlukları inceleyiniz.
İlk iki turda 400400, üçüncü turda 301301 oy gerektiği, dördüncü turda ise en çok oy alanın seçildiği görülür.
Meclis Başkanı'nın geniş bir uzlaşıyla seçilmesini sağlamak için kademeli bir çoğunluk sistemi öngörülmüştür.
3
Divan üyelerinin oy kullanma haklarını analiz ediniz.
Sadece oturumu yönetenlerin (Başkan ve o anki Başkanvekili) oy hakkının olmadığı belirlenir.
Oturumu yöneten kişinin tarafsızlığını sayısal olarak da koruması hedeflenir.
4
Görev sürelerini ve seçim döngüsünü kontrol ediniz.
Bir dönemde iki seçim yapıldığı ve sürelerin 22 yıl ile kalan süre şeklinde bölündüğü teyit edilir.
Yasama dönemi içinde Meclis'in kendi yönetimini yenilemesine olanak tanınır.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Seçimi ve Statüsü

İpuçları

1
Anayasa'nın 9494. maddesinde yer alan seçim periyotlarını ve görev sürelerini (22 yıl ve dönem sonu ayrımı) hatırlamaya çalışınız.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçimindeki 44 turu ve her turda aranan sayısal yeter sayılarını bir tablo halinde özetleyerek pekiştiriniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 729Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunun 240240 milletvekilinin katılımıyla toplandığı bir birleşimde, Anayasa'da başkaca bir hüküm bulunmayan hallerde bir kararın kabul edilebilmesi için gereken en az "kabul" oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151151

Cevap

Karar yeter sayısı için gereken en az kabul oyu sayısı 151151'dir.
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 9696. maddesinde düzenlenen alt sınırı yansıtmaktadır. TBMMTBMM Genel Kurulunda kararlar, katılanların salt çoğunluğu ile alınır ancak bu sayı her durumda üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151151 milletvekilinden az olamaz. Senaryoda katılan 240240 kişinin salt çoğunluğu (121121) bu sınırın altında kaldığı için gereken en az kabul oyu 151151 olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantıya katılan üye sayısının salt çoğunluğunu hesaplayın.
240/2=120240 / 2 = 120; salt çoğunluk için 120+1=121120 + 1 = 121.
Genel kural olarak kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
2
Anayasal asgari sınırı (alt limit) belirleyin.
600/4=150600 / 4 = 150; asgari sınır 150+1=151150 + 1 = 151.
Anayasa'nın 9696. maddesine göre karar yeter sayısı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
3
Hesaplanan salt çoğunluk ile asgari sınırı karşılaştırın.
121<151121 < 151 olduğu için geçerli olan sayı 151151'dir.
Salt çoğunluk asgari sınırın altında kaldığında, asgari sınır olan 151151 kabul oyu şartı aranır.

Anahtar Kavram

Meclis karar yeter sayısı için toplantıya katılanların salt çoğunluğu esas alınır, ancak bu sayı hiçbir durumda 151151 milletvekilinden az olamaz.

İpuçları

1
Karar yeter sayısı için önce katılanların yarısından bir fazlasını düşünün, sonra anayasal alt sınırı hatırlayın.
2
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
3
Üye tam sayısı 600600 olduğuna göre, asgari karar sınırı 151151'dir. Katılanların yarısından fazlası bu sayıdan küçükse cevap 151151 olur.

Daha Fazla Pratik

Nitelikli çoğunluk gerektiren (301, 360, 400 gibi) özel durumları ve bunların hangi işlemlerde arandığını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 730Soru →

19821982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri uyarınca yürütülen kanun yapım süreci ve bu süreçteki yetkili mercilerin işlemleriyle ilgili olarak aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen bir kanunun bazı maddelerini uygun bulmadığı takdirde, sadece bu maddeleri geri göndererek kanunun diğer maddelerinin Resmi Gazete'de yayımlanmasını sağlayabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının bir kanunun bazı maddelerini uygun bulmadığı takdirde sadece o maddeleri geri gönderip diğerlerini yayımlayabileceğini savunan ifade yanlıştır; çünkü kanunlar yasama sürecinde bir bütün olarak ele alınır ve Cumhurbaşkanı kanunu ya bütünüyle yayımlar ya da bütünüyle Meclise geri gönderir.
Doğru cevap, kanunların parçalı olarak yürürlüğe giremeyeceği gerçeğine dayanır. 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesine göre Cumhurbaşkanı, bir kanunu kısmen uygun bulmasa bile, kanunu bir bütün olarak Meclise geri gönderir. Bu süreçte kanunun 'uygun bulunan' kısımlarının Resmi Gazete'de yayımlanması hukuken mümkün değildir. Meclis, kanunun geri gönderilen kısımlarını görüştükten sonra metni ya aynen kabul eder ya da değiştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklifi ve komisyon sürecini analiz etme
Kanun teklifi yetkisinin sadece milletvekillerinde olduğu ve komisyon süzgecinden geçtiği doğrulanır.
Anayasal sürecin başlangıç aşamasını teyit etmek için.
2
Cumhurbaşkanının inceleme ve yayımlama yetkisini değerlendirme
Cumhurbaşkanının 1515 günlük süresi ve veto/yayımlama tercihinin bölünemez olduğu saptanır.
Yayımlama işleminin 'bütünlük' ilkesine tabi olduğunu anlamak için.
3
Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını yapma
İçtüzük gibi işlemlerin veto mekanizmasına dahil olmadığı belirlenir.
İşlemlerin hukuki niteliği arasındaki farkı ayırt etmek için.
4
Geri gönderilen kanunun tekrar kabulü şartlarını kontrol etme
Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) gerektiği teyit edilir.
Vetonun hukuki sonucunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

Kanunların Yasama Süreci ve Cumhurbaşkanının Geri Gönderme Yetkisinin Bütünlüğü

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının kanunlar üzerindeki yetkisinin 'bütünlük' mü yoksa 'parçalı onay' mı içerdiğini düşünün.
2
Bir kanun metni Resmi Gazete'de yayımlanırken eksik maddelerle yayımlanabilir mi?
3
Cumhurbaşkanı bir kanunu 'kısmen' uygun bulmadığında dahi kanun metninin tamamını Meclise iade etmek zorundadır; bu durum 'kısmi veto'nun sonuçlarını belirler.

Daha Fazla Pratik

Kanunların Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesi (iptal davası) süreci ile bu yasama süreci arasındaki bağı inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 731Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatının sona ermesi; kendiliğinden (otomatik), TBMM Genel Kuruluna bildirimle veya TBMM Genel Kurulu kararıyla gerçekleşebilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisinde milletvekilliğinin sona erme nedeni, gerçekleşme usulü ve bu işleme karşı **Anayasa Mahkemesine (77 gün içinde) iptal başvurusu** imkanı birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinden istifa etme — TBMM Genel Kurulu kararıyla — Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir

Cevap

Milletvekilliğinden istifa edilmesi durumunda vekillik TBMM Genel Kurulu kararıyla sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir.
Milletvekilliğinden istifa edilmesi durumunda vekillik statüsü, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararı ile sona erer. Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca, Meclis tarafından alınan bu tür düşme kararlarına karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir ve Mahkeme bu başvuruyu 1515 gün içinde karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sona erme nedenlerini gruplandırın.
İstifa ve devamsızlık 'karar' gerektirirken; ölüm ve bakan atanma 'kendiliğinden', kesin hüküm ve kısıtlanma ise 'bildirimle' gerçekleşir.
Anayasa'nın öngördüğü usul farklılıklarını tespit etmek için gereklidir.
2
19821982 Anayasası Madde 8585 kapsamını belirleyin.
Yalnızca TBMM tarafından alınan 'düşme kararlarına' (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) karşı Anayasa Mahkemesine gidilebilir.
Yargısal denetimin sınırlarını belirlemek sorunun doğru cevabına ulaşmayı sağlar.
3
Seçeneklerdeki üçlü eşleşmeleri (Neden-Usul-Denetim) kontrol edin.
İstifa durumunun Meclis kararıyla olduğu ve Anayasa Mahkemesi yolunun açık olduğu doğrulanır.
Hatalı olan eşleşmeleri eleyerek doğru veriye ulaşılır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve Yargısal Denetimi (Madde 85)

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesine (Md. 85) başvuru yolu sadece istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık gibi 'Meclis Kararı' ile düşen haller için geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşürülmesinde kullanılan toplantı ve karar yeter sayılarını (özellikle devamsızlık hali için 301301) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 732Soru →

19821982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, siyasi parti gruplarının TBMM'deki hukuki statüsü, yetkileri ve faaliyet sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, denetim yetkileri çerçevesinde 'Meclis Araştırması' açılmasını talep edebildikleri gibi 'Meclis Soruşturması' açılması yönünde de bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının meclis soruşturması açılması yönünde bağlayıcı grup kararı alabileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt, meclis soruşturması ile ilgili grup kararı alınabileceğini iddia eden seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesi (veya eski sistemdeki karşılıkları), siyasi parti gruplarında Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamayacağını ve karar alınamayacağını emreder. Bu yasak, meclis araştırması veya genel görüşme gibi siyasi denetim yollarından farklı olarak, cezai sorumluluk doğuran süreçlerde grubun bireysel iradeye müdahalesini engellemek içindir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş ve temsil şartlarını değerlendiriniz.
Gruplar aynı partiden en az 2020 milletvekili ile kurulur ve Başkanlık Divanı ile komisyonlara oransal katılırlar.
Grupların meclis içindeki ağırlığını belirleyen temel kural oransal temsildir.
2
Meclis Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığı adaylık yetkilerini inceleyiniz.
Gruplar Meclis Başkanı adayı gösteremez (Anayasa m.94), ancak Cumhurbaşkanı adayı gösterebilirler.
Yasama organının başının tarafsızlığını korumak amacıyla grup adaylığı yasaklanmıştır.
3
Dokunulmazlık ve denetim yolları üzerindeki anayasal yasakları kontrol ediniz.
Siyasi parti gruplarında hem 'Yasama Dokunulmazlığı' hem de 'Meclis Soruşturması' konularında görüşme yapılması ve karar alınması yasaktır.
Milletvekillerinin yargısal/denetim süreçlerinde siyasi baskı altında kalmadan, hür iradeleriyle hareket etmeleri hedeflenir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı Faaliyetleri (M.83, M.94 ve M.106)

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının yapamayacağı işler listesinde (Meclis Başkanı adaylığı, Dokunulmazlık, Meclis Soruşturması) ayrım yapmaya çalışın.
2
Meclis araştırması ile meclis soruşturması arasındaki anayasal farkı hatırlayın; biri siyasi bir bilgi edinme yolu iken diğeri cezai sorumlulukla ilgilidir.
3
Görüşme ve karar yasağı hem yasama dokunulmazlığı hem de meclis soruşturması için ortaktır; ancak meclis araştırması grup adına talep edilebilir.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma yetkilerini (en çok üyeye sahip ilk iki grup) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Prosedürel ayrım: Grupların bireysel milletvekili haklarına (Soru önergeleri, Dokunulmazlık, Meclis Soruşturması) müdahale edip edemeyeceğini sorgulayarak yanlış seçeneğe ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 733Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesiyle ilgili aşağıda verilen durumlardan;

I.I. Milletvekilinin istifa etmesi
II.II. Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi
III.III. Seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giyme kararının Meclis'e bildirilmesi
IV.IV. Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak 11 ay içinde toplam 55 birleşim günü katılmaması

hangilerinde milletvekilliğinin düşmesine "TBMM Genel Kurulu" tarafından yapılacak oylama ile karar verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IVIV

Cevap

Milletvekilliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından oylama ile karar verilen durumlar istifa ve meclis çalışmalarına devamsızlıktır.
Milletvekilliğinin sona ermesi usullerinde oylama (Meclis Kararı) sadece istifa, meclis çalışmalarıyla bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar ve devamsızlık hallerinde uygulanır. Verilen öncüllerden istifa ve devamsızlık bu gruba girerken; Cumhurbaşkanı seçilme 'kendiliğinden', kesin hüküm giyme ise 'bildirimle' sona erme kategorisindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İstifa durumunun incelenmesi
İstifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu saptandıktan sonra TBMM Genel Kurulu kararıyla gerçekleşir.
Anayasa madde 8484 uyarınca istifa, bir Parlamento Kararı gerektirir.
2
Cumhurbaşkanı seçilme durumunun incelenmesi
Üyelik kendiliğinden sona erer.
Anayasa madde 101101 uyarınca Cumhurbaşkanı seçilenin Meclis üyeliği doğrudan düşer, oylama yapılmaz.
3
Kesin hüküm giyme durumunun incelenmesi
Üyelik bildirimle sona erer.
Anayasa madde 8484 uyarınca kesin hüküm veya kısıtlanma kararı Genel Kurulda okunduğu (bildirildiği) an üyelik düşer; oylama yapılmaz.
4
Devamsızlık durumunun incelenmesi
Üyelik, Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301 oy) vereceği kararla düşer.
11 ayda 55 birleşim günü devamsızlık hali anayasal olarak oylamaya tabi bir düşme sebebidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Biçimleri (Kendiliğinden, Bildirimle, Meclis Kararıyla)

İpuçları

1
Milletvekilliği düşme sebeplerini; bir irade beyanı gerektirenler ve gerektirmeyenler olarak ayırmayı deneyin.
2
Kesinleşmiş yargı kararlarında Meclis'in oylama yapma yetkisi olmadığını, sadece bildirimin yapıldığını hatırlayın.
3
İstifa ve devamsızlık için TBMM İçtüzüğü ve Anayasa uyarınca oylama yapılması zorunludur.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sona erme hallerini bir tablo halinde 'Kendiliğinden', 'Bildirimle' ve 'Kararla' şeklinde gruplandırarak ezberlemek hata payını düşürür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 734Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca yasama dönemi, seçimlerin yenilenmesi ve ara seçim usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301 milletvekili) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için gerekli olan çoğunluk üye tamsayısının beşte üçüdür (360360 milletvekili); salt çoğunluk (301301) bu karar için yeterli değildir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kendi iradesiyle seçimleri yenileme kararı alabilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360360 milletvekili) oyu şarttır. Seçeneğin belirttiği salt çoğunluk (301301 milletvekili), bu tür kritik bir parlamento kararı için anayasal düzeyde yetersizdir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) için gerekli karar yeter sayısını kontrol et.
Anayasa Madde 116116: TBMMTBMM üye tamsayısının 3/53/5 çoğunluğu (360360 milletvekili) gerekir.
Anayasa, yasama organının kendi süresini kısaltması için nitelikli bir çoğunluk aramaktadır.
2
Seçimlerin ertelenmesi şartlarını değerlendir.
Savaş hali nedeniyle 11 yıl erteleme mümkündür.
Anayasa'ya göre savaş dışında hiçbir sebeple (salgın, doğal afet vb.) seçimler ertelenemez.
3
Ara seçimdeki 'yasaklı dönem' istisnalarını incele.
Genel kural 'son bir yıl ara seçim yapılamaz' olsa da, bir bölgenin temsilcisiz kalması durumunda bu yasak uygulanmaz.
Temsilde adalet ilkesinin zedelenmemesi için anayasa koyucu bu özel istisnayı getirmiştir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi ve Ara Seçim Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Meclis'in seçimleri yenileme kararı basit bir çoğunlukla değil, anayasada belirtilen özel bir nitelikli çoğunlukla alınır.
2
600600 milletvekilinden oluşan Meclis'te, bu karar için gerekli olan sayı beşte üçlük bir orana denk gelmektedir.
3
301301 sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğunu ifade ederken, seçim yenileme için gereken sayı 360360'dır.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi durumunda Cumhurbaşkanı'nın görev süresinin ve yetkilerinin nasıl etkilendiğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Seçim türlerini 'Genel Seçim', 'Ara Seçim' ve 'Seçimlerin Yenilenmesi' olarak üç başlığa ayırıp, her birinin karar merciini ve zaman kısıtlamalarını bir tablo yardımıyla karşılaştırarak yanlış olanı bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 735Soru →

19821982 Anayasası'na göre, milletvekilliği sıfatının sona ermesi usulleri dikkate alındığında; aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliği sıfatı herhangi bir TBMM Genel Kurulu kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanma

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanma durumu, milletvekilliğinin TBMM kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erdiği hallerden biridir.
Milletvekilliği sıfatı; ölüm, Cumhurbaşkanı seçilme, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanma gibi durumlarda herhangi bir parlamento kararına ihtiyaç duyulmadan o an itibarıyla kendiliğinden sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren hallerin sınıflandırılması
Üç ana usul belirlenir: Kendiliğinden (otomatik), Bildirimle (yargı kararı) ve Meclis Kararıyla.
Anayasa'nın 84. maddesindeki usul farklılıklarını ayırt etmek gerekir.
2
Kendiliğinden sona erme durumlarının tespiti
Ölüm, Cumhurbaşkanı seçilme, Cumhurbaşkanı yardımcısı/Bakan atanma ve vatandaşlığın kaybı kendiliğinden sona erme halleridir.
Yürütme organında görev almanın yasama üyeliği ile aynı anda yürütülemeyeceği kuralını doğrulamak içindir.
3
Seçeneklerdeki diğer usullerin elenmesi
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık durumlarının Meclis kararı gerektirdiği sonucuna varılır.
Yanlış usulleri eleyerek doğru cevabı kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

İpuçları

1
Yürütme organında (Cumhurbaşkanlığı kabinesi) görev alan bir kişinin aynı zamanda yasama organında (TBMM) görev yapıp yapamayacağını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kesinleşmiş mahkeme kararı (kesin hüküm) veya kısıtlanma durumunda 'bildirimle' sona erdiğini hatırlayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 736Soru →

19821982 Anayasası çerçevesinde, milletvekili seçilen bir kişinin "milletvekilliği sıfatını (unvanını) kazanması" ile "bu sıfata bağlı yetkileri fiilen kullanmaya başlaması" arasındaki hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen seçim tutanağının (mazbata) adaya verilmesiyle veya düzenlenmesiyle kazanılır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır.
Türk parlamento hukukunda milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen tutanağın (mazbata) kesinleşmesi ve adaya verilmesiyle kazanılır. Bu andan itibaren kişi hukuken 'milletvekili' unvanını alır; yasama dokunulmazlığı ve mali hakları başlar. TBMM Genel Kurulu'nda yapılan ant içme töreni ise bu sıfata bağlı yasama yetkilerinin (oy kullanma, teklif verme, görüşmelere katılma) fiilen kullanılabilmesi için gerekli olan bir 'ifa' şartıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirle.
Sıfat, İl Seçim Kurulu'nun mazbatayı düzenlemesiyle kazanılır.
Anayasa ve seçim mevzuatı uyarınca, seçilme iradesinin resmi bir belgeye dökülmesi sıfatın iktisabı için yeterlidir.
2
Ant içmenin (yeminin) hukuki niteliğini analiz et.
Ant içme, milletvekilliği yetkilerinin fiilen kullanılabilmesi (ifa) için bir ön şarttır.
Milletvekili seçilenler ant içmedikçe yasama faaliyetlerine katılamazlar ancak sıfatları devam eder.
3
Yan hakların (dokunulmazlık, mali haklar) başlangıcını teyit et.
Bu haklar yeminle değil, seçilme anıyla (mazbata ile) başlar.
Kişinin hukuki statüsü 'milletvekili' olarak tescil edildiği andan itibaren koruma ve özlük hakları aktifleşir.

Anahtar Kavram

İktisap (Sıfatın kazanılması) vs. İfa (Yetkilerin kullanılması)

İpuçları

1
Milletvekilliği unvanını almak (sıfatın kazanılması) ile bu unvanın gerektirdiği işleri yapmak (yetkilerin kullanılması) farklı hukuki anlara dayanır.
2
Dokunulmazlık ve maaş hakları yemin öncesinde başlar mı? Bu sorunun cevabı sizi doğru seçeneğe götürecektir.
3
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu'ndan alınan mazbata ile kazanılır; yemin ise sadece Meclis faaliyetlerine katılabilmek için zorunludur.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin hangi durumlarda kendiliğinden, hangi durumlarda Meclis kararıyla sona erdiğini incelemek bu konuyu tamamlayacaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 737Soru →

19821982 Anayasası’nın belirlediği esaslar çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından tesis edilen "kanunlar" ile "parlamento kararları" arasındaki hukuki rejim farklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlar Cumhurbaşkanı tarafından onaylanıp Resmi Gazete'de yayımlanmak zorundayken; parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı onayına tabi değildir ve İçtüzük ile milletvekilliği statüsüne dair belirli durumlar dışında yargı denetimi dışındadır.

Cevap

Kanunların Cumhurbaşkanı onayı ve yayımlanma zorunluluğu varken, parlamento kararlarının kural olarak onay gerektirmemesi ve sadece İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyeliğin düşmesi durumlarında yargı denetimine tabi olması doğru bilgidir.
Parlamento kararları, kanunlardan farklı olarak kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlama veya geri gönderme) tabi değildir ve meclis iradesiyle kesinleşir. Ayrıca, hukuk güvenliği ve yasama bağımsızlığı gereği kural olarak yargı denetimi dışındadır; ancak Anayasa'da sayılan üç istisnai durumda (İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyeliğin düşürülmesi) Anayasa Mahkemesi'ne başvurulabilir. Kanunlar ise her zaman Cumhurbaşkanı onayına sunulur ve yargı yolu her zaman açıktır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanunların kabul ve yürürlük sürecini analiz et.
Kanunlar TBMM'de kabul edildikten sonra Cumhurbaşkanı'na gönderilir, onaylanırsa Resmi Gazete'de yayımlanır; Cumhurbaşkanı'nın geri gönderme yetkisi vardır.
19821982 Anayasası'ndaki kanun yapım sürecini belirlemek için.
2
Parlamento kararlarının hukuki niteliğini ve onay sürecini incele.
Parlamento kararları meclisin kendi iç iradesiyle kesinleşir, kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına veya geri gönderme yetkisine tabi değildir.
Parlamento kararlarını kanunlardan ayıran en temel usul farkını saptamak için.
3
Yargısal denetim rejimlerini karşılaştır.
Kanunlar kural olarak Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir. Parlamento kararları ise kural olarak denetim dışıdır; ancak 3 istisnası vardır: TBMM İçtüzüğü, Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşmesi.
Anayasal istisnaları ve genel kuralı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Kanunlar ile Parlamento Kararları arasındaki usul ve denetim farkları

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı her işlem Cumhurbaşkanı'na 'onay' için gitmez; bazıları meclis içinde kesinleşir.
2
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır ama Anayasa'da 3 tane çok kritik istisna sayılmıştır.
3
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi dışındaki parlamento kararlarına karşı dava açılamaz.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin bu 3 istisnai parlamento kararı üzerindeki denetim sürelerini (başvuru ve karar süreleri) inceleyerek bilgini pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 738Soru →

Türk anayasa hukukunda TBMM'nin irade beyanları "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır. Bu iki yasama işlemi türünün tâbi olduğu hukuki rejim ve yargısal denetim özellikleri dikkate alındığında, parlamento kararlarıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tâbi değildir; yargısal denetim açısından ise İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları hariç denetim dışıdır.

Cevap

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tâbi değildir ve yargısal denetim açısından sadece İçtüzük değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları istisna teşkil eder.
Parlamento kararları, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanının onay (yayımlama) prosedürüne tâbi değildir; TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildiği anda kesinleşir. Ayrıca anayasal düzenleme gereği bu kararlar kural olarak yargı denetimi dışındadır; ancak İçtüzük değişiklikleri, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın Anayasa'da belirtilen üç önemli istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem türünü belirleyin
Soru TBMM'nin "Parlamento Kararları" hakkındadır.
Yasama organının yaptığı işlemlerin hukuki rejimini anlamak için işlem türünü netleştirmek gerekir.
2
Cumhurbaşkanı ile ilişkisini değerlendirin
Kanunlar Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları gönderilmez.
Parlamento kararları Meclis'in kendi iç işleyişi veya özel yetkileriyle ilgili olduğu için yürütmenin onayına tâbi değildir.
3
Yargısal denetim rejimini analiz edin
Kural: Yargı yolu kapalı. İstisna: 3 adet işlem.
Anayasa, yasama organına hareket alanı tanımak için kararları kural olarak denetim dışı bırakmış ancak kritik işlemler için yargı kapısını açık tutmuştur.
4
İstisnaları sayın
1. TBMM İçtüzüğü, 2. Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması, 3. Milletvekilliğinin Düşürülmesi.
Bu üç işlem, bireysel hakları veya Meclis'in işleyişini doğrudan etkilediği için Anayasa Mahkemesi denetimine açılmıştır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Kanunlar ve parlamento kararları arasındaki en büyük farklardan biri, işlemin kesinleşmesi için Cumhurbaşkanına gidilip gidilmediğidir.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetimi kural olarak yoktur. Ancak Anayasa'da sayılan tam 3 adet işlem için yargı yolu açıktır.
3
Yargı yolu açık olan 3 işlem: İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesidir. Ayrıca bu kararlar Cumhurbaşkanı onayı gerektirmez.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru süresini ve kimlerin başvurabileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 739Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi; kendiliğinden, Meclis kararı veya kesin yargı hükmünün Genel Kurula bildirilmesi gibi farklı usullere tabi kılınmıştır. Bu usullerden hangisinin uygulanacağı, sona erme nedenine göre değişkenlik göstermektedir.

Buna göre; milletvekilliğinin düşmesi sürecinde **TBMM Genel Kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) oyu ile karar alınmasını gerektiren ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine** iptal başvurusu yapılabilen durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması

Cevap

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması durumu, milletvekilliğinin düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunu (301301 oy) gerektiren ve yargı yolu açık olan tek nedendir.
Anayasa'nın 8484. maddesine göre devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi, Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) ile karar almasına bağlıdır. Bu karar, Anayasa'nın 8585. maddesi kapsamında Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabidir. Diğer Meclis kararı gereken durumlarda (istifa ve bağdaşmazlık) salt çoğunluk aranmaz, sadece basit çoğunluk yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis Kararı Gereken Durumları Belirle
İstifa, bağdaşmazlıkta ısrar ve devamsızlık Meclis kararı ile sonuçlanır.
Anayasa'nın 8484. maddesi bu üç durumu 'Meclis Kararı' kategorisinde toplar.
2
Oylama Nisaplarını Karşılaştır
İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) şarttır.
Devamsızlık, milletvekilinin görevini doğrudan aksatması nedeniyle daha ağır bir karar yeter sayısına tabi tutulmuştur.
3
Yargı Yolu Denetimini Doğrula
Meclis kararıyla düşme durumlarında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.
Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca Meclis kararıyla milletvekilliği düşürülenler veya diğer bir milletvekili 77 gün içinde AYM'ye başvurabilir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Nitelikli Çoğunluk Gerektiren Durumlar

İpuçları

1
Meclis kararı ile milletvekilliğinin düşmesi durumlarında her zaman Anayasa Mahkemesi yolu açıktır; ancak her durum için aynı oy sayısı gerekmez.
2
İstifa ve bağdaşmazlık kararları için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için özel bir sayı belirlenmiştir.
3
Aranan sayı 301301'dir ve bu sayı sadece devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşürülmesi oylamasında şarttır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesine ilişkin Meclis kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürelerini ve Mahkemenin karar verme süresini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 740Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekili seçilebilmek için adaylarda aranan çeşitli yeterlilik şartları ve engeller bulunmaktadır. Aşağıdaki tabloda beş farklı aday adayının mevcut durumlarına ilişkin bilgiler verilmiştir:

AdayYaşÖğrenim DurumuMahkûmiyet KaydıAskerlik Durumu
Selim1717LiseSabıkasızTecilli
Elif2525OkuryazarYok-
Can3030Üniversite1414 Ay (Kasten Yaralama)Yapmış
Derya2828İlkokul22 Yıl (Taksirli Trafik Kazası)Muaf
Mert3535Üniversite66 Ay (Zimmet)Yapmış

Buna göre, tabloda verilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Derya

Cevap

Derya isimli aday milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir.
Derya isimli aday; 1818 yaşını doldurmuş olması (2828 yaş), en az ilkokul mezunu olması, askerlikten muaf olması (ilişiğinin bulunmaması) ve taksirli suçlardan aldığı cezanın seçilmeye engel teşkil etmemesi nedeniyle tüm yasal şartları sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş şartını kontrol et
Selim dışındaki tüm adaylar 1818 yaş sınırını geçmiştir.
Milletvekili seçilebilmek için 1818 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
2
Öğrenim şartını kontrol et
Elif'in sadece okuryazar olması elenmesine neden olur; Derya ilkokul mezunu olarak şartı sağlar.
Anayasal şart 'en az ilkokul mezunu' olmaktır.
3
Adli sicil ve mahkûmiyet durumunu incele
Can 11 yıl sınırını aştığı için, Mert ise yüz kızartıcı suç işlediği için elenir. Derya'nın taksirli suçu engel değildir.
Taksirli suçlar süresine bakılmaksızın seçilmeye engel teşkil etmez.
4
Askerlik ilişiğini kontrol et
Derya muaf olduğu için askerlik ile ilişiği bulunmamaktadır.
20172017 değişikliği ile 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şartı getirilmiştir; bu durum muafiyeti de kapsar.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliği kriterleri (19821982 Anayasası m. 7676)

İpuçları

1
Adayın yaşının 1818, eğitiminin ise en az ilkokul mezunu olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.
2
Adli sicil kaydında 'taksirli suçlar'ın süresine bakılmaksızın seçilmeye engel olmadığını hatırlayın; ancak 'yüz kızartıcı suçlar' süreden bağımsız olarak engeldir.
3
Kadın adaylar için askerlik şartı aranmazken, erkek adaylar için 'ilişiği bulunmamak' (yapmış, muaf veya tecilli olmak) yeterlidir.

Daha Fazla Pratik

Kamu görevlilerinin milletvekili adayı olabilmek için istifa etmeleri gereken süreleri ve hangi kurum mensuplarının görevlerine geri dönemeyeceğini çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Adayları eleme yöntemiyle inceleyin: Yaş engeli olanları, eğitim düzeyi yetersiz olanları ve yüz kızartıcı suç işleyenleri doğrudan eledikten sonra kalanlar arasında süre sınırına (11 yıl) takılan olup olmadığını kontrol edin.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 37 / 41Sonraki
Yasama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 37 | Examkin