Yasama

802 soru

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinilmek üzere yapılan incelemeden ibarettir.

Yazılı soru, milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanına yöneltilen ve en geç on beş gün içinde cevaplanması gereken sorulardır.

Genel görüşme, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla başvurulan denetim yoludur.

Gensoru, TBMM'nin hükümeti denetlemek için kullandığı en etkili bilgi edinme ve denetim yolları arasında yer alır.

Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının en az üçte iki çoğunluğunun önergesi gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinilmek üzere yapılan incelemeden ibarettir.

Cevap

Meclis araştırmasının tanımının yapıldığı seçenek doğrudur.

Anayasa'nın 98. maddesine göre Meclis araştırması; belli bir konuda bilgi edinilmek üzere yapılan incelemeden ibarettir. Bu yöntemle kurulan bir Meclis Araştırma Komisyonu konuyla ilgili incelemelerde bulunur. Ancak devlet sırları ve ticari sırlar bu araştırmanın kapsamı dışındadır.

Adım Adım Çözüm

2017

Anayasa değişikliği sonrası güncel denetim yollarını belirle.

Güncel yollar: Yazılı Soru, Genel Görüşme, Meclis Araştırması ve Meclis Soruşturması.

Eski yöntemler (Gensoru, Sözlü Soru) seçeneklerden elenmelidir.

Yazılı soru yönteminin muhatabını kontrol et.

Muhataplar Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlardır; Cumhurbaşkanı muhatap değildir.

Yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanına yasama organı tarafından soru sorulamaz.

Yöntemlerin tanımlarını ve niteliklerini karşılaştır.

Meclis araştırması bir inceleme faaliyeti, genel görüşme bir tartışma faaliyeti, Meclis soruşturması ise cezai sorumluluk faaliyetidir.

Kavramların birbirine karıştırılmaması gerekir.

Anahtar Kavram

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

İpuçları

2017

Anayasa değişikliği sonrasında kaldırılan denetim yollarını hatırlayın.

Yazılı soruların kime yöneltilebildiğine ve cevaplanma süresine dikkat edin.

Belli bir konuda 'inceleme' yapılması ile 'cezai sorumluluk' aranması arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması için gerekli olan üç aşamalı sayısal çoğunlukları (

301

360

400

) tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Tahmini Süre:50s

Soru 702Soru →

$1982$ Anayasası’nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin düzenlemeler dikkate alındığında; hukuki durumu ve geçmişi aşağıda belirtilen kişilerden hangisinin, diğer tüm seçilme şartlarını taşısa dahi milletvekili seçilmesi mümkün değildir?

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası kesinleşmiş olan kişi

Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışan ve adaylık için görevinden istifa etmeyen kişi

'Sahtecilik' suçundan hüküm giymiş ancak daha sonra özel af ile cezası ve tüm hukuki sonuçları kaldırılmış olan kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

10

ay hapis cezası alan ve cezası mahkemece ertelenmiş olan kişi

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen, sağlık nedenleriyle askerlik hizmetinden 'muaf' tutulmuş olan kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'Sahtecilik' suçundan hüküm giymiş ancak daha sonra özel af ile cezası ve tüm hukuki sonuçları kaldırılmış olan kişi

Cevap

Sahtecilik suçundan hüküm giyen kişi, özel af ile cezası kaldırılmış olsa dahi milletvekili seçilemez.

Doğru yanıt olan seçenek, 'sahtecilik' suçunu işleyen kişinin durumunu belirtir.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, cezaları özel veya genel af ile ortadan kaldırılmış olsa dahi ömür boyu milletvekili seçilemezler.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki kişilerin suç türlerini ve ceza sürelerini analiz et.

Taksirli suçlar, kasten işlenen suçlar (

10

ay ve

2

yıl) ve yüz kızartıcı suç (sahtecilik) belirlendi.

Anayasa'nın

76

. maddesindeki farklı suç kategorileri için öngörülen farklı kuralları ayırt etmek gerekir.

Kasten işlenen suçlar için süre sınırını kontrol et.

Kasten işlenen suçlarda

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar seçilemez;

10

ay alan kişi bu kapsamda değildir.

Anayasal engel toplam

1

yıl ve üzerindeki kasten işlenen suçları kapsar.

Yüz kızartıcı suçlar ve af durumunu değerlendir.

Sahtecilik yüz kızartıcı bir suçtur ve Anayasa uyarınca bu suçlardan hüküm giyenler 'affedilmiş olsalar bile' seçilemezler.

Yüz kızartıcı suçlar için getirilen yasak mutlaktır ve süreden bağımsızdır.

Kamu görevlilerinin istifa şartını ve askerlik durumunu gözden geçir.

İşçilerin istifa zorunluluğu yoktur ve askerlikten muaf olmak yeterlidir.

Adaylık için görevden çekilme zorunluluğu olan memurlar ile işçiler arasındaki ayrımı bilmek gerekir.

Anahtar Kavram

Anayasa Madde

76

: Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Mutlak Yasaklar

İpuçları

Anayasa'da hangi suçların 'affedilmiş olsalar bile' seçilme engelini sürdürdüğünü hatırlayın.

Kasten işlenen suçlar ile taksirli suçlar arasındaki süre sınırı farkını göz önünde bulundurun.

Kamu görevlilerinden hangilerinin istifa etmeden aday olabileceğini (işçi statüsü) kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve mazbata süreci ile ilgili bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle çözmek için: Taksirli suçları,

1

yıldan az süreli kasten suçları ve işçi statüsündeki adayları 'engeli olmayanlar' listesine ekleyerek geriye kalan 'yüz kızartıcı suç' seçeneğine ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 703Soru →

Bir kişinin milletvekili seçilip İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen seçim tutanağını (mazbata) alması ile TBMM Genel Kurulu'nda ant içmesi arasındaki sürece ilişkin; 'milletvekilliği sıfatının kazanılması' (iktisap) ve 'yasama yetkilerinin kullanılması' (ifa) arasındaki hukuki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ant içme işlemi milletvekilliği sıfatını kuran (telsisi) bir işlemdir; bu nedenle ant içmeyen kişi henüz milletvekili sayılmaz ve yasama dokunulmazlığından yararlanamaz.

Milletvekilliği sıfatı mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır; ancak ant içme, bu sıfatın sağladığı yasama yetkilerinin fiilen kullanılabilmesi için öngörülen bir 'göreve başlama şartı' niteliğindedir.

Ant içmeyen bir milletvekili, TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmelere katılamasa da yasama yetkisi kapsamında kanun teklifi verme ve yazılı soru sorma hakkına sahiptir.

Seçim tutanağını aldığı halde makul bir süre içinde ant içmekten imtina eden kişinin milletvekilliği sıfatı, herhangi bir parlamento kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden hükümsüz sayılır.

Mazbatasını alan kişi ant içmedikçe milletvekilliği özlük haklarından (maaş ve yolluk) yararlanamaz; bu haklar ancak ant içme işleminin tamamlandığı tarihten itibaren tahakkuk eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır; ancak ant içme, bu sıfatın sağladığı yasama yetkilerinin fiilen kullanılabilmesi için öngörülen bir 'göreve başlama şartı' niteliğindedir.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır; ancak ant içme, bu sıfatın sağladığı yasama yetkilerinin fiilen kullanılabilmesi için bir göreve başlama şartıdır.

Türk parlamento hukukunda milletvekilliği sıfatı, yetkili seçim kurullarınca seçim sonuçlarının belirlenip mazbatanın düzenlenmesiyle 'iktisap' edilir. Bu andan itibaren kişi hukuken milletvekilidir. Ancak

1982

Anayasası'nın

81

. maddesi, milletvekillerinin 'göreve başlamadan önce' ant içmelerini şart koşmuştur. Bu durum, ant içmeyi bir 'göreve başlama şartı' (icrai işlem) haline getirir; yani yemin etmeyen bir milletvekili sıfatını korumasına rağmen meclis çalışmalarına katılamaz, oy kullanamaz veya kanun teklifi veremez.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliği sıfatının hangi anda kazanıldığını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından mazbatanın (seçim tutanağının) düzenlendiği anda kazanılır.

Seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle kişinin halkın temsilcisi olma statüsü hukuken tescillenmiş olur.

Ant içme (yemin) işleminin hukuki niteliğini analiz et.

Ant içme,

1982

Anayasası'nın

81

. maddesi uyarınca 'göreve başlamadan önce' yerine getirilmesi gereken bir şarttır; kurucu bir işlem değildir.

Yemin, kazanılmış olan sıfatın aktif hale getirilmesi ve yasama yetkilerinin (oy, söz, imza) kullanılabilmesi için anayasal bir ön şarttır.

Mazbata ile yemin arasındaki süre zarfındaki hakları değerlendir.

Bu süreçte kişi milletvekili sıfatına sahiptir; yasama dokunulmazlığından yararlanır ve mali hakları (maaş/yolluk) işlemeye başlar ancak yasama yetkilerini kullanamaz.

Sıfatın kazanılması (iktisap) ile görevin yerine getirilmesi (ifa) farklı hukuki rejimlere tabidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması (İktisap) vs. Yasama Görevinin İfası (Başlama)

İpuçları

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfatın gerektirdiği görevlerin fiilen yapılması arasındaki farka odaklanın.

Yasama dokunulmazlığının ne zaman başladığını hatırlayın; bu, sıfatın ne zaman kazanıldığıyla doğrudan ilişkilidir.

Ant içme (yemin), hukuk terminolojisinde bir 'kurucu unsur' mudur yoksa sadece göreve başlamak için gerekli bir 'şart işlem' midir?

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi süreçlerini karşılaştırarak öğrenmenizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 704Soru →

Yasama bağışıklıkları, milletvekillerinin parlamento çalışmalarını her türlü baskıdan uzak, tam bir serbestlik içinde yürütebilmelerini sağlayan anayasal korumalardır. Bu bağışıklıklar kapsam ve nitelik bakımından birbirinden farklı kurallara tabidir.

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" kurumlarının özelliklerine ilişkin aşağıdaki tablonun hangi satırında bir bilgi yanlışı yapılmıştır?

Satır	Özellik	Yasama Sorumsuzluğu	Yasama Dokunulmazlığı
I	Niteliği	Mutlaktır	Nispidir
II	Süresi	Süreklidir (Milletvekilliği bitse de sürer)	Geçicidir (Üyelik süresiyle sınırlıdır)
III	Kaldırılması	TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir	TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir
IV	Kapsamı	Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri kapsar	Meclis dışındaki suç iddialarını da kapsar
V	Hukuki Sonuç	Ceza davası açılamaz	Tutuklanamaz, sorgulanamaz, yargılanamaz

Yukarıdaki bilgilere göre hatalı olan satır aşağıdakilerden hangisidir?

I. satır: Niteliği

II. satır: Süresi

III. satır: Kaldırılması

IV. satır: Kapsamı

V. satır: Hukuki Sonuç

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. satır: Kaldırılması

Cevap

Tablonun III. satırında yer alan 'Kaldırılması' bilgisi yanlıştır; çünkü yasama sorumsuzluğu mutlak bir bağışıklıktır ve TBMM dahil hiçbir makam tarafından kaldırılamaz.

Doğru yanıt olan satırdaki hata, yasama sorumsuzluğunun 'kaldırılabileceği' iddiasıdır.

1982

Anayasası uyarınca yasama sorumsuzluğu mutlak bir nitelik taşır, süresizdir ve TBMM tarafından bile ortadan kaldırılamaz. Buna karşılık yasama dokunulmazlığı nispi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini değerlendirin.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri nedeniyle ömür boyu koruma altında olmasıdır ve 'mutlak' bir haktır.

Milletvekillerinin düşüncelerini hiçbir korku duymadan ifade edebilmeleri için bu bağışıklığın kaldırılamaz olması gerekir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılma durumunu inceleyin.

Yasama dokunulmazlığı 'nispi' bir korumadır ve TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir.

Milletvekilinin işlediği iddia edilen bir suç nedeniyle yargılanmasının yolu, TBMM kararıyla açılabilir.

Tablodaki III. satırı bu bilgiler ışığında kontrol edin.

III. satırda yasama sorumsuzluğunun da TBMM kararıyla kaldırılabileceği belirtilmiştir.

Bu ifade anayasal kurala aykırıdır; yasama sorumsuzluğu asla kaldırılamaz.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Kaldırılamaz) vs. Yasama Dokunulmazlığı (Nispi/Kaldırılabilir)

İpuçları

Milletvekillerinin Meclis'teki sözleri nedeniyle ömür boyu korunması ile suç işledikleri iddiasıyla yargılanmamaları farklı güvencelerdir.

Hangi bağışıklık 'mutlak' (asla kaldırılamaz) ve hangisi 'nispi' (Meclis kararıyla kaldırılabilir) olduğunu hatırlayın.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin 'kürsü dokunulmazlığı'dır ve TBMM bu korumayı hiçbir şekilde kaldıramaz.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne başvurma sürecini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 705Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı hem cezai hem de hukuki sorumluluğunu kapsayan mutlak bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı, bir milletvekilinin Meclis kararı olmadıkça tutuklanmasını, sorgulanmasını ve yargılanmasını engelleyen geçici bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sona erse dahi devam ederken, yasama dokunulmazlığı kural olarak milletvekilliği süresiyle sınırlıdır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı da kendiliğinden sona erer ve bu kişi Meclis çalışmalarına katılamaz.

Yasama dokunulmazlığına sahip bir milletvekili hakkında, dokunulmazlığı kaldırılmadığı sürece Meclis dışındaki eylemlerinden dolayı hukuk davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı da kendiliğinden sona erer ve bu kişi Meclis çalışmalarına katılamaz.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması milletvekilliği sıfatını sona erdirmez ve kişinin meclis çalışmalarına katılmasına engel olmaz.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması milletvekilinin sadece isnat edilen suçtan dolayı yargılanabilmesine olanak tanır. Bu durum kişinin milletvekilliği sıfatını sona erdirmez; kişi Meclis çalışmalarına, görüşmelere ve oylamalara katılmaya devam edebilir. Milletvekilliğinin sona ermesi için mahkeme sürecinin tamamlanması ve kesin hükmün Meclis Genel Kurulu'nda okunması gerekir.

Adım Adım Çözüm

Yasama bağışıklıklarının hukuki niteliğini belirle.

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir; yasama dokunulmazlığı ise nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.

Sorumsuzluk yasama fonksiyonunu, dokunulmazlık ise milletvekilinin şahsını korur.

Dokunulmazlığın kaldırılmasının sonuçlarını analiz et.

Dokunulmazlığı kaldırılan vekil sadece ilgili suçtan yargılanabilir.

Anayasa'nın

83.

maddesine göre dokunulmazlığın kaldırılması vekilliği düşüren bir sebep değildir.

Vekilliğin sona erme şartlarıyla karşılaştır.

Milletvekilliği ancak kesin hüküm giyme veya Meclis kararıyla düşme gibi durumlarda sona erer.

Yargılamanın başlaması (dokunulmazlığın kalkması) ile kesin hüküm (mahkumiyet) farklı aşamalardır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasının Hukuki Etkisi

İpuçları

Yasama bağışıklıklarının hangisinin kalıcı hangisinin geçici olduğunu hatırla.

Dokunulmazlık kaldırıldığında kişinin sadece yargılanması önündeki engel kalkar, temsil yetkisi devam eder.

Vekilliğin düşmesi için yargılamanın 'kesin hükümle' sonuçlanması gerekir, sadece dokunulmazlığın kalkması yeterli değildir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme hallerini (istifa, kesin hüküm giyme, devamsızlık vb.) ve bu kararların yargısal denetimini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 706Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama organının görev ve yetkileri ile bu yetkilerin kullanımına ilişkin usuller dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından kabul edilen bütçe kanunlarını, şekil veya esas bakımından uygun bulmadığı takdirde bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak Meclisin yetkisindedir.

Para basılmasına karar vermek ve savaş hali ilan etmek Meclisin münhasır görevleri arasında yer alır.

Genel ve özel af ilanına, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar vermek Meclisin yetkisindedir.

Cumhurbaşkanı tarafından sunulan bütçe teklifini görüşmek, bütçede değişiklik yapmak ve kabul etmek Meclisin mali yetkilerindendir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından kabul edilen bütçe kanunlarını, şekil veya esas bakımından uygun bulmadığı takdirde bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının bütçe kanunlarını Meclise geri gönderme yetkisine sahip olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Cumhurbaşkanının Meclis tarafından kabul edilen kanunları 'bir daha görüşülmek üzere' geri gönderme yetkisi bütçe kanunları için geçerli değildir. Bu,

1982

Anayasası'nda açıkça belirtilen bir istisnadır. Cumhurbaşkanı bütçe kanununu uygun bulmasa bile yayımlamak zorundadır; ancak yayımlandıktan sonra Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'ndaki kanunların yayımı sürecini incelemek

Cumhurbaşkanının Meclisten gelen kanunları

15

gün içinde yayımlama veya geri gönderme yetkisi olduğu görülür.

Genel kuralın istisnasını belirlemek için temel prosedürü bilmek gerekir.

Bütçe kanununa ilişkin özel hükmü analiz etmek

Anayasa'nın

89

. maddesinde 'Bütçe kanunları bu hükme tabi değildir' ifadesi yer alır.

Bütçe kanununun devlet faaliyetlerinin devamlılığı için veto edilemeyeceği kuralını doğrulamak gerekir.

Diğer seçeneklerdeki görev-yetki dağılımını kontrol etmek

Milletlerarası andlaşmalar (uygun bulma), para basma ve af ilanı gibi yetkilerin Meclise ait olduğu doğrulanır.

Yanlış olan seçeneğin tekliğinden emin olmak için boundary (sınır) kontrolleri yapılır.

Anahtar Kavram

Bütçe Kanununun Yasama Sürecindeki Özel Statüsü

İpuçları

Cumhurbaşkanının kanunları veto etme yetkisinin tek bir istisnası olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bütçe kanunu ile diğer kanunlar arasındaki usul farklarını (hazırlayan makam, veto durumu, süreler) gösteren bir tablo hazırlayın.

Tahmini Süre:50s

Soru 707Soru →

2023 yılında yapılan milletvekili seçimlerinde bir seçim çevresinden milletvekili seçilen ve yetkili seçim kurulundan tutanağını (mazbatasını) alan bir kişi, henüz Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda ant içmemiştir. Bu kişinin hukuki durumu ile ilgili 1982 Anayasası ve parlamento hukuku ilkeleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Milletvekilliği sıfatını kazanmış sayılır ancak Meclis çalışmalarına katılamaz.

Henüz ant içmediği için milletvekilliği sıfatını henüz kazanmamıştır.

Milletvekilliği sıfatını kazanmıştır ve ant içmeden de yasama yetkilerini tam olarak kullanabilir.

Milletvekilliği sıfatını ancak TBMM Genel Kurulu'nda yemin ettikten sonra kazanacaktır.

Mazbatasını almış olması, kendisine sadece TBMM binasına giriş hakkı tanır; hukuki bir sıfat kazandırmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatını kazanmış sayılır ancak Meclis çalışmalarına katılamaz.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı il seçim kurulundan mazbata (tutanak) alındığı andan itibaren kazanılmış sayılır ancak kişi TBMM'de ant içmediği sürece yasama faaliyetlerine katılamaz.

Türk parlamento hukukunda 'milletvekilliği sıfatının kazanılması' ile 'yasama yetkilerinin kullanılması' birbirinden farklı aşamalardır. 1982 Anayasası'na göre, bir kişi il seçim kurulundan mazbatasını aldığı andan itibaren 'milletvekili' sıfatını kazanır ve bu andan itibaren yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar. Ancak, Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca Meclis çalışmalarına (oy kullanma, söz alma, imza atma vb.) katılabilmesi için Genel Kurul'da ant içmesi (yemin etmesi) zorunludur. Dolayısıyla mazbatasını alan ama henüz yemin etmeyen kişi milletvekilidir ancak yasama yetkilerini henüz kullanamaz.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliği sıfatının (unvanının) ne zaman kazanıldığını belirleyin.

İl seçim kurulundan mazbata (seçim tutanağı) düzenlendiği anda kişi milletvekili sıfatını kazanır.

Sıfatın kazanılması seçilme iradesinin tesciliyle gerçekleşir.

Ant içmenin (yemin) hukuki sonucunu analiz edin.

Ant içme, milletvekilinin yasama görevine fiilen başlaması için gereken bir şarttır.

Yemin etmeyen milletvekili, meclis çalışmalarına katılamaz, oy kullanamaz ve kanun teklifi veremez.

Kişinin mevcut durumdaki haklarını ve kısıtlılıklarını karşılaştırın.

Kişi milletvekilidir (dokunulmazlığı vardır), ancak henüz yasama yetkilerini kullanamaz.

Sıfatın kazanılması (iktisap) ile göreve başlama (ifa) arasındaki hukuki fark budur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Göreve Başlama

İpuçları

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu görevin fiilen yerine getirilmesi arasındaki ayrımı düşünün.

Mazbata (seçim tutanağı) il seçim kurulundan alınır ve seçilme işlemini resmileştirir. Yemin ise meclis kürsüsünde yapılır.

Unutmayın; mazbatasını alan bir kişi milletvekilidir ve dokunulmazlığı vardır, ancak yemin etmeden kanun teklifi veremez veya oy kullanamaz.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatı kazanıldıktan sonra, bu sıfatın hangi durumlarda kendiliğinden sona erdiğini veya meclis kararı gerektirdiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 708Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen 'parlamento kararları' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yürürlüğe girmeleri için Cumhurbaşkanı tarafından imzalanmaları ve onaylanmaları zorunludur.

Kanunlar ile aynı hukuki rejime tabi olduklarından Cumhurbaşkanı tarafından veto edilerek Meclis'e geri gönderilebilirler.

Kural olarak Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabidirler ve Resmi Gazete'de yayımlanmalarıyla hukuki varlık kazanırlar.

Cumhurbaşkanı’nın onayına tabi değildirler ve İçtüzük değişikliği gibi belirli istisnalar dışında kural olarak yargı yolu kapalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı’nın onayına tabi değildirler ve İçtüzük değişikliği gibi belirli istisnalar dışında kural olarak yargı yolu kapalıdır.

Cevap

Parlamento kararları Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve İçtüzük değişikliği gibi istisnalar hariç yargı yolu kapalıdır.

Parlamento kararları, TBMM'nin kendi iç düzeni ve belirli siyasi kararları için kullandığı bir yöntemdir. Bu işlemler kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmaz ve kural olarak Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmez. Ancak hukuk devleti ilkesi gereği İçtüzük değişiklikleri, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları yargı denetimine açık tutulmuştur.

Adım Adım Çözüm

Parlamento kararlarının hukuki niteliğini belirleyin.

Parlamento kararları, TBMM'nin yasama organı sıfatıyla aldığı ancak 'kanun' niteliğinde olmayan, genellikle Meclis'in iç işleyişine yönelik kararlardır.

Kanun ve parlamento kararı ayrımını yapmak sorunun temelidir.

Yürütme organının (Cumhurbaşkanı) bu kararlar üzerindeki yetkisini kontrol edin.

Bu kararlar Cumhurbaşkanı'nın onayına veya vetosuna tabi değildir; Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilmesiyle kesinleşir.

Kanunlardan ayıran en temel prosedürel fark budur.

Yargısal denetim rejimini ve istisnaları inceleyin.

Kural olarak yargı yolu kapalıdır ancak üç istisna (TBMM İçtüzüğü değişikliği, milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi) Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.

Yargısal denetim rejimini bilmek KPSS vatandaşlık soruları için kritiktir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi

İpuçları

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki en büyük fark, Cumhurbaşkanı'nın onay sürecine dahil olup olmamasıdır.

Bu kararların büyük bir çoğunluğu için Anayasa Mahkemesi'ne dava açılamaz; sadece üç özel durum için bu yol açıktır.

İçtüzük değişikliği, yargı yolu açık olan nadir parlamento kararlarından biridir.

Daha Fazla Pratik

Yargı yolu açık olan 3 istisnai parlamento kararını (İçtüzük, dokunulmazlık, vekillik düşmesi) listeleyerek tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 709Soru →

1982 Anayasası’nın milletvekilliği sıfatının kazanılması ve ant içmeye ilişkin hükümleri ile yerleşik parlamento hukuku ilkeleri bir arada değerlendirildiğinde; bir milletvekilinin seçimlerin ardından İl Seçim Kurulu’ndan tutanağını (mazbata) almasıyla birlikte kazandığı hukuki statüye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletvekilliği sıfatı tutanağın düzenlenmesiyle kazanıldığından, bu andan itibaren kişi 'milletvekilliği ile bağdaşmayan işler' yasağına tabi olur.

Yasama dokunulmazlığı, kişinin TBMM Genel Kurulu’nda ant içip görevine fiilen başlamasından bağımsız olarak, tutanağın düzenlendiği andan itibaren başlar.

Bu kişi, henüz ant içmemiş olsa dahi, Anayasa'nın 80. maddesi uyarınca seçildiği bölgeyi değil, bütün milleti temsil etme sıfatını haizdir.

Ant içme işlemi, milletvekilliği sıfatını hukuken 'kuran' (kurucu) bir işlem olmayıp, bu sıfatın sağladığı yasama yetkilerinin kullanılabilmesi için öngörülen bir şarttır.

Ant içmeyen bir milletvekili, sadece Genel Kurul çalışmalarına katılamaz; ancak kanun teklifi verme veya Meclis araştırması açılmasını isteme gibi bireysel yasama yetkilerini kullanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ant içmeyen bir milletvekili, sadece Genel Kurul çalışmalarına katılamaz; ancak kanun teklifi verme veya Meclis araştırması açılmasını isteme gibi bireysel yasama yetkilerini kullanabilir.

Cevap

Ant içmeyen bir milletvekilinin kanun teklifi verme veya Meclis araştırması isteme gibi bireysel yasama yetkilerini kullanabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Türk parlamento hukukunda 'milletvekili sıfatının kazanılması' ile 'yasama yetkilerinin kullanılması' birbirinden ayrılmıştır. Mazbatasını alan kişi milletvekilliği sıfatını (ve buna bağlı dokunulmazlık, özlük hakları, milleti temsil sıfatı gibi hakları) derhal kazanır. Ancak TBMM İçtüzüğü ve Anayasa uyarınca, ant içmedikçe hiçbir yasama faaliyetinde bulunamaz. Kanun teklifi imzalamak, soru önergesi vermek veya Meclis denetim yollarına başvurmak 'yasama yetkisinin ifası' kapsamında olduğu için, ant içmeyen bir vekil bu yetkileri kullanamaz.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen mazbata (tutanak) ile kazanılır.

Anayasa ve yerleşik içtihatlara göre 'iktisap' (kazanma) anı mazbataya bağlıdır.

Ant içme işleminin hukuki niteliğini analiz et.

Ant içme, sıfatı kazanan milletvekilinin bu sıfata bağlı 'yasama yetkilerini' kullanabilmesi (ifa) için bir ön şarttır.

Ant içmeyen milletvekili yasama faaliyetlerine katılamaz.

Yasama faaliyetlerinin kapsamını değerlendir.

Genel Kurul'da söz söylemek ve oy kullanmanın yanı sıra; kanun teklifi vermek, soru önergesi sunmak veya Meclis araştırması/soruşturması istemek de yasama faaliyetidir.

Bu yetkiler milletvekilliği sıfatının 'icrai' ve 'fonksiyonel' kullanımına girer.

Sonuca ulaş.

Henüz ant içmemiş bir milletvekili dokunulmazlıktan yararlanır ve bütün milleti temsil eder; ancak bireysel veya kolektif hiçbir yasama yetkisini kullanamaz.

Ant içme, tüm yasama yetkilerinin ifası için zorunlu bir hukuki barajdır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının İktisabı (Kazanılması) ve İfası (Kullanılması) Ayrımı

İpuçları

Milletvekilliği sıfatının kazanıldığı an ile bu sıfata bağlı yetkilerin kullanılabildiği an arasındaki farka odaklanın.

Kanun teklifi vermek veya soru önergesi sunmak bir 'yasama faaliyeti' midir, yoksa sadece milletvekili olmanın doğal bir sonucu mudur?

Ant içmeyen milletvekili yasama dokunulmazlığına sahiptir ve maaş (özlük) haklarını kazanır; ancak Meclis bünyesinde hiçbir 'yetki' kullanamaz.

Daha Fazla Pratik

Ant içmekten imtina eden (kaçınan) bir milletvekilinin 'devamsızlık' nedeniyle üyeliğinin düşürülüp düşürülemeyeceğini araştırınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 710Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekili seçilen bir kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda ant içmeden (yemin etmeden) önceki hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatını kazanmış sayılır ancak Meclis çalışmalarına ve oylamalara katılamaz.

Milletvekilliği sıfatını (unvanını) ancak TBMM Genel Kurulunda ant içtiği an kazanır.

Ant içmediği sürece yasama dokunulmazlığı korumasından yararlanması mümkün değildir.

Milletvekilliği sıfatını kazanması için seçim tutanağının (mazbata) TBMM Başkanlığına sunulması gerekir.

Ant içmemiş olsa dahi milletvekili sıfatıyla Mecliste söz alabilir ancak sadece oy kullanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatını kazanmış sayılır ancak Meclis çalışmalarına ve oylamalara katılamaz.

Cevap

Milletvekili seçilen kişi, seçim tutanağının düzenlenmesiyle sıfatı kazanmış olur ancak ant içmeden yasama faaliyetlerine katılamaz.

Milletvekilliği sıfatı, yetkili makam olan İl Seçim Kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği an kazanılır. Ancak, bir milletvekilinin Meclis Genel Kurulunda söz alabilmesi, oy kullanabilmesi ve diğer yasama faaliyetlerine katılabilmesi için Anayasa uyarınca ant içmesi (yemin etmesi) şarttır. Dolayısıyla ant içmemiş bir kişi hukuken milletvekilidir ancak bu yetkilerini fiilen kullanamaz.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliği sıfatının (unvanının) ne zaman kazanıldığını belirle.

İl Seçim Kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlendiği an sıfat kazanılır.

Anayasa hukukuna göre seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle kişinin hukuki statüsü netleşir.

Ant içmenin (yeminin) hukuki işlevini analiz et.

Ant içme, milletvekilliği sıfatının kullanılabilmesi (ifa edilmesi) için bir ön şarttır.

Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca milletvekilleri göreve başlarken ant içmek zorundadır; aksi halde Meclis çalışmalarına katılamazlar.

Sıfat ve yetki ayrımını yaparak dokunulmazlık başlangıcını kontrol et.

Dokunulmazlık seçilme anıyla başlar, ancak yasama yetkilerinin kullanımı yemin sonrasına kalır.

Bu ayrım, milletvekilinin hem hukuken korunmasını sağlar hem de Meclis faaliyetlerinin meşruiyetini korur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması (İktisap) vs. Yetkilerin Kullanılması (İfa)

İpuçları

Milletvekilliği unvanının kazanılması (sıfat) ile bu unvanın gerektirdiği görevlerin yapılması (ifa) farklı zamanlarda gerçekleşir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin hangi durumlarda kendiliğinden, hangi durumlarda Meclis kararıyla sona erdiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 711Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler neticesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin gerçekleştirilme periyodu ve yöntemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Her iki seçim de beş yılda bir ve aynı günde yapılır.

Milletvekili genel seçimleri dört yılda bir, Cumhurbaşkanlığı seçimleri ise beş yılda bir gerçekleştirilir.

Seçimler, Meclisin üye tam sayısının salt çoğunluğu ile her zaman bir yıl ertelenebilir.

Ara seçimlerin yapılması için her yasama döneminde en az bir kez karar alınması zorunludur.

Milletvekili seçimleri ile mahalli idareler (yerel) seçimleri her zaman birlikte yapılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her iki seçim de beş yılda bir ve aynı günde yapılır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir ve aynı günde yapılır.

Doğru ifadeye göre,

1982

Anayasası'nın

77

. maddesi uyarınca TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri

5

yılda bir ve aynı günde yapılır. Bu düzenleme, yasama ve yürütme organlarının görev sürelerini eşitleyerek yönetimde istikrarı ve uyumu hedeflemektedir.

Adım Adım Çözüm

Yasama döneminin süresini belirle.

Anayasa'nın

77

. maddesine göre TBMM seçim dönemi

5

yıldır.

Güncel anayasal düzenlemede yasama döneminin standart süresini hatırlamak gerekir.

Yürütme organının seçim takvimi ile karşılaştır.

Cumhurbaşkanlığı seçim süresi de

5

yıl olarak belirlenmiştir.

Yürütme ve yasama organlarının görev süreleri arasındaki paralelliği teyit etmek amaçlanır.

Seçimlerin yapılma gününü kontrol et.

Seçimlerin aynı gün yapılması anayasal bir kuraldır.

Hükümet sistemindeki istikrarı sağlamak amacıyla seçimlerin eş zamanlı yapıldığı sonucuna ulaşılır.

Anahtar Kavram

Seçim Dönemi ve Eş Zamanlılık İlkesi

İpuçları

Güncel sistemde Meclis ve Cumhurbaşkanı seçimlerinin birbirine bağlı olduğunu hatırlayın.

2017

Anayasa değişikliği öncesinde milletvekili seçimleri

4

yıldaydı; bu sürenin değişip değişmediğini düşünün.

Anayasa'ya göre hem Meclis hem de Cumhurbaşkanı

5

yıl için seçilir ve seçmen aynı gün her iki sandık için de oy kullanır.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin savaş nedeniyle ertelenmesi şartlarını ve süresini tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 712Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve konuya ilişkin güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıda hukuki durumu belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili adayı olması veya seçilmesi mümkün değildir?

Taksirli bir suçtan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası infaz edilmiş olan bir kişi

Hırsızlık suçundan mahkûmiyet kararı bulunan ancak daha sonra çıkarılan genel af kanunu ile cezası tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmış olan bir kişi

Yükseköğretim kurumuna devam ettiği için askerlik hizmeti

2

yıl süreyle tecil edilmiş olan ve henüz fiilen askerlik yapmamış olan bir kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

10

ay hapis cezası almış ve bu cezası kesinleşmiş olan bir kişi

Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışmakta olup adaylık başvurusu sürecinde görevinden istifa etmemiş olan bir kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hırsızlık suçundan mahkûmiyet kararı bulunan ancak daha sonra çıkarılan genel af kanunu ile cezası tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmış olan bir kişi

Cevap

Hırsızlık suçundan mahkûm olan kişi, affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilemez.

Hırsızlık, zimmet, rüşvet, sahtecilik gibi 'yüz kızartıcı' olarak nitelendirilen suçlar ile terör eylemlerinden mahkûm olanlar, aldıkları ceza süresi ne olursa olsun ve genel veya özel af ile affedilmiş olsalar dahi milletvekili seçilme hakkını kaybederler.

Adım Adım Çözüm

Kasten işlenen suçlar ile taksirli suçlar arasındaki farkı analiz etme

Taksirli suçlar süre sınırı (

1

yıl) dışındadır, seçilmeye engel olmaz.

Anayasa'da seçilme engeli 'taksirli suçlar hariç' olarak tanımlanmıştır.

Yüz kızartıcı suçların af karşısındaki durumunu değerlendirme

Hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet gibi suçlar 'affa uğrasa dahi' engel teşkil eder.

Anayasa'nın

76

. maddesi bu suçlar için mutlak bir yasak öngörmüştür.

Kamu görevlilerinin istifa zorunluluğunu inceleme

İşçi statüsündekiler istifa etmek zorunda değildir, memurlar zorundadır.

Anayasa metninde istifa etmesi gerekenler sayılırken işçiler hariç tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engel Teşkil Eden Suçlar

İpuçları

Yüz kızartıcı suçların af kapsamındaki durumunu hatırlayın.

2017

yılındaki askerlik şartı değişikliğini ve kasten/taksirli suç ayrımını düşünün.

Anayasa'ya göre hırsızlık gibi suçlar, af gelse bile seçilme yeterliliğini kalıcı olarak engeller.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin süreci ile ilgili kuralları gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 713Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Anayasa'nın belirlediği sınırlar çerçevesinde yasama yetkisini kullanır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası'na göre TBMM'nin görev ve yetkileri arasında yer alır?

Para basılmasına karar vermek

Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Olağanüstü hal ilan etmek

Kanunları yayımlamak

Bakanları atamak ve görevlerine son vermek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına karar vermek

Cevap

Para basılmasına karar vermek,

1982

Anayasası'nın

87

. maddesinde sayılan TBMM görevleri arasındadır.

Para basılmasına karar verme yetkisi, egemenliğin bir nişanesi olarak

1982

Anayasası'nın

87

. maddesinde doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Organ analizi yapın.

Soruda TBMM'nin (Yasama organı) yetkileri sorulmaktadır.

Yürütme ve yasama yetkilerinin karıştırılmasını önlemek için organ ayrımı yapılmalıdır.

Seçeneklerdeki işlemleri yürütme-yasama ekseninde değerlendirin.

Atama, yayımlama ve ilan etme işlemleri yürütme; karar alma ve uygun bulma işlemleri yasamaya aittir.

Hukuki işlemlerin niteliği, hangi organa ait olduğunu belirler.

Anayasa madde

87

'yi teyit edin.

Para basılmasına karar vermek TBMM'nin yetkisidir.

Bu yetki Meclis'in devletin mali egemenliği üzerindeki kontrolünü temsil eder.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Görev ve Yetkileri (Madde 87)

İpuçları

TBMM'nin görevleri genellikle 'karar verme', 'kabul etme' veya 'uygun bulma' ifadeleriyle biter.

Yayımlama, atama ve ilan etme gibi 'uygulama' gerektiren işler genellikle yürütme organına (Cumhurbaşkanı) aittir.

Para basılması ve genel/özel af ilanı, Meclis'in en temel ve klasik yetkileri arasında yer alır.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin parlamenter denetim yolları ile bu yetkileri arasındaki farkları inceleyin.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Seçeneklerdeki 'atama', 'yayımlama' ve 'ilan' kelimeleri yürütme (operasyonel) faaliyetleri çağrıştırdığı için elenebilir. 'Karar vermek' ise yasama faaliyetidir.

Tahmini Süre:45s

Soru 714Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) veya Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine (seçimlerin öne alınması) karar verilmesi durumunda, yapılacak seçimlerin usulü ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

TBMM

’nin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için üye tamsayısının beşte üç (

360

milletvekili) çoğunluğunun oyu gerekir.

Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi durumunda, bu karar

48

saat içinde Resmi Gazete’de yayımlanarak ilan edilir.

Seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde,

TBMM

genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi kural olarak birlikte gerçekleştirilir.

Yenilenen seçimler sonucunda göreve gelen Meclis ve Cumhurbaşkanı, sadece bir önceki dönemin eksik kalan süresini tamamlamak amacıyla seçilirler.

Seçimi yenilenen Meclisin yetkileri, yeni Meclisin seçilmesine kadar (seçim sonuçları kesinleşene kadar) kesintisiz devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yenilenen seçimler sonucunda göreve gelen Meclis ve Cumhurbaşkanı, sadece bir önceki dönemin eksik kalan süresini tamamlamak amacıyla seçilirler.

Cevap

Seçimlerin yenilenmesi durumunda yeni seçilen Meclis ve Cumhurbaşkanı önceki dönemin kalan süresini değil, beş yıllık tam bir yeni dönemi tamamlamak üzere seçilirler.

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) durumunda, hem Türkiye Büyük Millet Meclisi hem de Cumhurbaşkanı

5

yıllık tam bir yeni görev süresi için seçilirler. Anayasa'nın

116

. maddesinin son fıkrası 'Birlikte yenilenen Meclis ve Cumhurbaşkanının görev süreleri de beş yıldır' hükmünü amirdir. Dolayısıyla, bir önceki dönemin 'eksik kalan süresini tamamlama' ifadesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Seçimlerin yenilenmesi (Madde

116

) hükmünün incelenmesi

Meclis (

3/5

çoğunlukla) veya Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine her zaman karar verilebileceği ve her iki seçimin birlikte yapılacağı saptanır.

2017

Anayasa değişikliği ile yasama ve yürütme seçimlerinin uyumu hedeflenmiştir.

Görev süresi kuralının belirlenmesi

Anayasa'nın

116

. maddesinin son fıkrasına göre, birlikte yenilenen Meclis ve Cumhurbaşkanının görev sürelerinin

5

yıl olduğu belirlenir.

Yenileme kararı (erken seçim), önceki dönemi sona erdirip tam yetkili yeni bir dönemi başlatır.

İstisnai durumla (Madde

106

) karşılaştırma

Sadece Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması ve genel seçime

1

yıl veya daha az süre kalması durumunda (Madde

106

) seçilenlerin 'kalan süreyi tamamlayacağı' görülür.

Bu ayrım, 'yenilenme' ile 'makamın boşalması' arasındaki hukuki farkı netleştirir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi (Fesih) ve Eş Zamanlılık İlkesi

İpuçları

Seçimlerin 'yenilenmesi' ile Cumhurbaşkanlığı makamının 'boşalması' arasındaki farka dikkat edin.

Anayasa'nın

116

. maddesi seçimlerin yenilenmesi durumunda yeni bir

5

yıllık dönemin başlayacağını belirtir.

'Kalan süreyi tamamlama' kuralı sadece genel seçime

1

yıldan az süre kala Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığında (Madde

106

) uygulanır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının genel seçime

1

yıldan fazla süre kala boşalması durumunda yapılacak seçimlerin yasama dönemi üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 715Soru →

$1982$ Anayasası ve yerleşik parlamento hukuku ilkeleri çerçevesinde, milletvekili seçilen bir kişinin "milletvekilliği sıfatını kazanması" ile "bu sıfatın sağladığı hakları kullanması" arasındaki ayrım dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı, TBMM Genel Kurulu'nda usulüne uygun şekilde ant içilmesiyle kazanılır; bu ana kadar kişi sadece 'milletvekili adayı' statüsündedir.

Milletvekili seçilen kişi, seçim tutanağını (mazbata) aldığı andan itibaren milletvekilliği sıfatını kazanır ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar.

Seçilen kişinin yasama dokunulmazlığından yararlanabilmesi için öncelikle TBMM Başkanlık Divanı'na kayıt yaptırması ve ant içmesi zorunludur.

Ant içmemiş bir milletvekili, yasama çalışmalarına katılamayacağı gibi, milletvekilliği sıfatının bir gereği olan özlük haklarından da hiçbir şekilde yararlanamaz.

Milletvekilliği sıfatının kesinleşmesi için İl Seçim Kurulu'ndan alınan tutanağın Cumhurbaşkanlığı makamı tarafından onaylanması gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili seçilen kişi, seçim tutanağını (mazbata) aldığı andan itibaren milletvekilliği sıfatını kazanır ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar.

Cevap

Milletvekili seçilen kişi, seçim tutanağını (mazbata) aldığı andan itibaren milletvekilliği sıfatını kazanır ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar.

Seçim tutanağının (mazbata) alınmasıyla birlikte milletvekilliği sıfatı 'iktisap' edilir yani kazanılır. Bu andan itibaren kişi hukuken milletvekilidir ve buna bağlı olarak yasama dokunulmazlığı da derhal başlar. Ant içme işlemi ise bu sıfatın sağladığı yetkilerin 'ifa' edilmesi (kullanılması) için bir ön şarttır; yani yemin etmeyen bir vekil meclis çalışmalarına katılamaz ama hâlâ milletvekilidir.

Adım Adım Çözüm

Sıfatın Kazanılma Anını Belirle

İktisap (Kazanma) anı, İl Seçim Kurulu'ndan tutanağın (mazbata) alınmasıdır.

Milletvekilliği, halkın iradesinin sandığa yansıması ve bunun resmi makamca tesciliyle başlar.

Yasama Dokunulmazlığı Başlangıcını Tespit Et

Dokunulmazlık, seçilme anıyla (tutanakla) birlikte başlar.

Milletvekilinin göreve başlamadan önce de hukuki koruma altında olması, temsilin sürekliliği için şarttır.

Ant İçmenin Hukuki Niteliğini Analiz Et

Ant içme, sıfatı kazanmak için değil, görevi fiilen yerine getirmek (ifa) için bir şarttır.

Anayasa madde

81

, ant içmeyenlerin yasama çalışmalarına katılamayacağını hükme bağlamıştır ancak bu durum sıfatın varlığını etkilemez.

Anahtar Kavram

İktisap (Sıfatın Kazanılması) vs. İfa (Görevin Yerine Getirilmesi)

İpuçları

Milletvekili sıfatının kazanılması (iktisap) ile görevlerin yerine getirilmesi (ifa) arasındaki farkı hatırlayın.

Mazbata (tutanak) kişiye unvanı verir; ant içme ise kapıyı açan anahtar gibidir, içeri girip çalışmayı sağlar.

Yasama dokunulmazlığı, vekilin meclise gelip yemin etmesini bekleyemeyecek kadar acil bir koruma kalkanıdır; seçildiği an başlar.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin hangi durumlarda kendiliğinden, hangi durumlarda Meclis kararıyla sona erdiğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Mantık yürütme: Eğer dokunulmazlık yeminle başlasaydı, seçilen bir vekil Ankara'ya yemin etmeye gelirken yolda gözaltına alınabilir ve halkın iradesi engellenebilirdi. Bu yüzden dokunulmazlık en erken aşamada (tutanakla) başlar.

Tahmini Süre:50s

Soru 716Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi ve yasalaşma süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilleri tarafından hazırlanan kanun tekliflerinin Genel Kurulda görüşülebilmesi için Cumhurbaşkanlığının önceden uygunluk görüşü bildirmesi zorunludur.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları 15 gün içinde incelemek zorundadır; bu süre içinde bir karar verilmemesi durumunda kanun teklifi 'zımni ret' sayılarak kadük olur.

Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilen bir kanun, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) aynen kabul edilirse Cumhurbaşkanınca yayımlanır; ancak Cumhurbaşkanının bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkı saklıdır.

Bütçe kanunları, diğer tüm kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderilebilir ancak bu durumda Meclis'te nitelikli çoğunluk aranmaz.

TBMM İçtüzüğü değişiklikleri ve milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması kararları, kanun niteliğinde oldukları için Cumhurbaşkanının 15 günlük onay ve yayımlama sürecine tabidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilen bir kanun, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla ( $301$ milletvekili) aynen kabul edilirse Cumhurbaşkanınca yayımlanır; ancak Cumhurbaşkanının bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkı saklıdır.

Cevap

Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ile aynen kabul edilerek geri gönderilen kanunun Cumhurbaşkanınca yayımlanması zorunludur; ancak Cumhurbaşkanı bu kanun aleyhine Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir.

Doğru olan ifade, Meclisin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

milletvekili) direnmesi durumunda Cumhurbaşkanının kanunu yayımlamak zorunda olduğunu, ancak buna rağmen yargı yoluna başvurarak Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisinin devam ettiğini belirten ifadedir. Bu, hukuk devletinde hem yasama organının iradesine saygıyı hem de Anayasa'nın üstünlüğünün korunmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Kanun Teklif ve Kabul Sürecini Belirleme

Milletvekilleri kanun teklif eder, komisyonlarda görüşülür ve Genel Kurulda kabul edilir.

Yasama sürecinin başlangıcı milletvekillerinin teklif yetkisine dayanır.

Cumhurbaşkanının İnceleme Sürecini Analiz Etme

Cumhurbaşkanı 15 gün içinde kanunu ya yayımlar ya da veto ederek Meclise geri gönderir.

Cumhurbaşkanının yasama sürecindeki denetim ve katılım yetkisidir.

Veto Sonrası Meclis Direnme Çoğunluğunu Kontrol Etme

Meclis, veto edilen metni aynen kabul etmek isterse üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

oyu sağlamalıdır.

2017 değişikliği ile veto edilen kanunun aynen kabulü için nitelikli bir çoğunluk şartı getirilmiştir.

Yargısal Denetim Hakkını Değerlendirme

Kanun yayımlandıktan sonra Cumhurbaşkanı hem şekil hem esas bakımından iptal davası açabilir.

Yayımlama zorunluluğu (idari bir görev), Anayasal denetim yetkisini (yargısal bir hak) ortadan kaldırmaz.

Anahtar Kavram

Kanunların Yasalaşma Süreci ve Veto Mekanizması

İpuçları

Cumhurbaşkanı'nın inceleme süresi ve veto yetkisinin hangi kanunlarda geçerli olmadığını düşünün.

Meclis'in bir kanunu 'aynen kabul' ederek Cumhurbaşkanı'na geri göndermesi için gereken güncel oy sayısını (

301

) hatırlayın.

Cumhurbaşkanı bir kanunu yayımlamak zorunda kalsa bile, o kanunun Anayasa'ya uygunluğunu denetletme yetkisini kaybeder mi?

Daha Fazla Pratik

Kanun yapım süreci ile Parlamento Kararları arasındaki farkları ve yargısal denetim yollarını (hangi kararların AYM'ye gittiği) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 717Soru →

Milletvekili genel seçimi sonucunda seçilme yeterliliğine sahip olduğu tespit edilen ve bağlı bulunduğu seçim çevresindeki İl Seçim Kurulundan tutanağını (mazbata) alan bir kişinin, henüz Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulunda ant içmemiş olması durumundaki hukuki statüsü ile ilgili $1982$ Anayasası hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İl Seçim Kurulundan tutanağını aldığı an milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanır; ancak ant içmedikçe yasama faaliyetlerine katılamaz.

Milletvekilliği sıfatı ve buna bağlı olan yasama dokunulmazlığı, ancak

TBMM

Genel Kurulunda ant içilmesiyle birlikte hukuken başlar.

Milletvekili sıfatını mazbata ile kazansa da, yasama dokunulmazlığından yararlanabilmesi için tutanağın Yüksek Seçim Kurulu tarafından onaylanması şarttır.

Ant içmeyen bir milletvekili Meclis çalışmalarına katılamaz; bu nedenle yasama dokunulmazlığına da sahip değildir ve sadece özlük haklarından yararlanabilir.

Tutanağını alan kişi "milletvekili" unvanını kullanmaya başlar ancak yasama yetkilerini kullanabilmesi için Meclis Başkanlık Divanı'na kayıt yaptırması yeterlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl Seçim Kurulundan tutanağını aldığı an milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanır; ancak ant içmedikçe yasama faaliyetlerine katılamaz.

Cevap

Milletvekili seçilen kişi, İl Seçim Kurulundan mazbatasını aldığı an sıfatını ve dokunulmazlığını kazanır ancak meclis çalışmalarına katılmak için ant içmek zorundadır.

Doğru seçenek, milletvekilliği sıfatı ve yasama dokunulmazlığının kazanılma anı ile bu sıfata bağlı yetkilerin (meclis çalışmalarına katılma) kullanım anını birbirinden ayırır.

1982

Anayasası uyarınca, İl Seçim Kurulundan mazbatanın alınması kişiye 'milletvekili' statüsünü ve buna bağlı olan 'yasama dokunulmazlığı' zırhını kazandırır. Ancak anayasanın

81.

maddesine göre, milletvekilleri göreve başlarken ant içmek zorundadır; bu ant içme işlemi gerçekleşmeden meclis çalışmalarına katılamazlar.

Adım Adım Çözüm

Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, seçimin ardından İl Seçim Kurulu tarafından mazbatanın (tutanak) düzenlenip kişiye verilmesiyle kazanılır.

Anayasa hukukunda sıfatın kazanılması, yetkili seçim kurulu tarafından seçilme işleminin tescili ile gerçekleşir.

Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını tespit et.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği sıfatının kazanıldığı an (mazbata alımı) ile başlar.

Dokunulmazlık, milletvekilinin görevini bağımsız yapabilmesi için sıfatla birlikte verilen bir zırhtır.

Ant içmenin hukuki etkisini analiz et.

Ant içmek, milletvekilinin Genel Kurul çalışmalarına (konuşma yapma, kanun teklifi verme, oy kullanma) katılabilmesi için bir ön şarttır.

Ant içmeyen bir milletvekili 'milletvekili'dir ancak meclis içi yetkilerini fiilen kullanamaz.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatı (Mazbata) vs. Göreve Başlama (Ant İçme) Ayrımı

İpuçları

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfata bağlı yetkilerin fiilen kullanılması farklı anlardır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin hangi hallerde meclis kararıyla, hangi hallerde kendiliğinden sona erdiğini incelemek bu konuyu tamamlayacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 718Soru →

Bir milletvekili, bir bakanlığın yürüttüğü projeler ve yapılan harcamalar hakkında bilgi almak ve denetim yetkisini kullanmak istemektedir. $1982$ Anayasası’nın $2017$ yılındaki değişiklikleri de içeren güncel hükümleri çerçevesinde, bu milletvekilinin başvurabileceği yöntem ve süreçlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İlgili bakanın görev suçlarıyla ilgili olarak en az

184

milletvekilinin imzasıyla Meclis soruşturması açılmasını talep edebilir.

Hükümetin genel siyaseti hakkında Başbakana yazılı soru yönelterek bilgi isteyebilir.

İlgili bakana yönelik, Meclis Başkanlığına sunulacak bir önerge ile yazılı soru sorabilir.

Bakanlığın faaliyetleri hakkında Cumhurbaşkanına sözlü soru sorarak Genel Kurulda cevaplanmasını isteyebilir.

Bakanın uygulamalarını denetlemek amacıyla gensoru önergesi vererek hükümetin düşürülmesini talep edebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili bakana yönelik, Meclis Başkanlığına sunulacak bir önerge ile yazılı soru sorabilir.

Cevap

İlgili bakana yönelik, Meclis Başkanlığına sunulacak bir önerge ile yazılı soru sorulması

Doğru ifade, milletvekillerinin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yönelik Meclis Başkanlığı aracılığıyla yazılı soru sorabileceğini belirtmektedir. Bu yöntem, güncel sistemde devam eden temel bilgi edinme yoludur ve bireysel olarak kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

Hükümet sistemindeki değişiklikleri analiz etme

Başbakanlık, Gensoru ve Sözlü Soru gibi makam ve yöntemlerin

2017

itibarıyla kaldırıldığını tespit etme.

Güncel anayasal çerçeveyi belirlemek için gereklidir.

Yazılı soru mekanizmasını inceleme

Milletvekillerinin bireysel olarak kullanabildiği, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilen,

15

günlük cevap süresi olan bir yöntem olduğunu teyit etme.

Soruda istenen bilgi edinme yolunun doğruluğunu kanıtlar.

Meclis soruşturması imza sayılarını kontrol etme

Önerge için

301

, soruşturma açılması için

360

ve Yüce Divan sevki için

400

kabul oyu gerektiğini hatırlama.

Sayısal verilere dayalı yanlış seçenekleri elemek için kullanılır.

Anahtar Kavram

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları (2017 Sonrası)

İpuçları

2017

Anayasa değişiklikleri ile yürürlükten kaldırılan yöntemleri (Gensoru, Sözlü Soru) ve makamları (Başbakanlık) göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sürecindeki üç aşamalı oy sayılarını (

301

360

400

) ve bu sürecin hukuki sonuçlarını tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 719Soru →

$1982$ Anayasası'nın hükümleri ve parlamento gelenekleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Başkanlık Divanı üyelerinin statüsü, tarafsızlığı ve Genel Kurul çalışmalarına katılımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, Genel Kurul oylamalarına katılamazlar; ancak diğer Divan üyeleri (Katip Üyeler ve İdare Amirleri) milletvekili sıfatıyla oy kullanma hakkına sahiptirler.

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için kendi içlerinden aday belirleyip bu adayı Genel Kurula resmen sunabilirler.

Meclis Başkanı ve tüm Başkanvekilleri, üyesi oldukları siyasi partinin Meclis dışındaki her türlü faaliyetine katılma hakkına sahiptirler.

Başkanlık Divanı üyeleri, milletvekilleri arasından seçilebileceği gibi, anayasa hukuku alanında uzman kişiler arasından da Genel Kurul kararıyla atanabilir.

Bir yasama dönemi içinde Başkanlık Divanı için üç ayrı seçim yapılır ve her seçilen üye eşit sürelerle görev yapar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, Genel Kurul oylamalarına katılamazlar; ancak diğer Divan üyeleri (Katip Üyeler ve İdare Amirleri) milletvekili sıfatıyla oy kullanma hakkına sahiptirler.

Cevap

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili dışındaki Divan üyelerinin oy kullanma hakkına sahip olması doğrudur.

Meclis Başkanı ve o sırada kürsüde oturumu yönetmekte olan Başkanvekili dışında kalan tüm Divan üyeleri (Katip Üyeler, İdare Amirleri ve o sırada oturumu yönetmeyen diğer Başkanvekilleri), milletvekilliği sıfatlarından kaynaklanan oy kullanma haklarını korurlar ve Genel Kurul çalışmalarında oy kullanabilirler.

Adım Adım Çözüm

Başkanlık Divanı'nın kompozisyonunu ve üyelik şartlarını belirleyin.

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur ve tüm üyeler milletvekili olmalıdır.

Anayasal bir zorunluluk olarak Divan üyeleri meclis içinden seçilir.

Üyelerin tarafsızlık ve oy kullanma kısıtlamalarını analiz edin.

Meclis Başkanı hiçbir durumda, oturumu yöneten Başkanvekili ise yönettiği oturumda oy kullanamaz.

Meclis'in tarafsız yönetimini sağlamak amacıyla bu kısıtlama getirilmiştir.

Diğer üyelerin (Katip Üyeler, İdare Amirleri vb.) haklarını değerlendirin.

Oturumu yönetmeyen diğer Divan üyeleri, milletvekili haklarını kullanmaya devam eder ve oy verebilirler.

Anayasa'da oy kullanma yasağı sadece 'Başkan' ve 'oturumu yöneten Başkanvekili' ile sınırlı tutulmuştur.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nda Oy Kullanma Yasağı ve Tarafsızlık

İpuçları

TBMM Başkanlık Divanı'nda kimlerin oy kullanamayacağı Anayasa'nın

94

. maddesinde açıkça ismen belirtilmiştir.

Oy kullanma yasağı sadece o an Meclis'i yöneten 'otorite' ile sınırlıdır; diğer yardımcı üyeler milletvekili haklarını korur.

Meclis Başkanı hiçbir zaman, Başkanvekili ise sadece oturumu yönetirken oy kullanamaz. Katip Üyeler ve İdare Amirleri ise her zaman oy kullanabilir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçiminin turları ve gerekli olan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar ederek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 720Soru →

$1982$ Anayasası'nın seçimlere ilişkin hükümleri uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) üyeliklerinde $30$ milletvekilliğinin boşaldığı, genel seçimlere ise $10$ aylık bir sürenin kaldığı bir süreçte, bir seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda ara seçim yapılmasına ilişkin hukuki süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Genel seçimlere bir yıldan az süre kaldığı için Anayasa uyarınca hiçbir durumda ara seçim yapılamaz.

Sadece boşalan ve temsilcisi kalmayan o seçim çevresinde, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması zorunludur.

Boşalan üye sayısı Meclis üye tamsayısının

%5

’ine ulaştığı için üç ay içinde tüm boş üyelikler için ara seçime gidilir.

TBMM

üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alınacak bir parlamento kararı ile ara seçimler genel seçimlerle birleştirilir.

Savaş hali bulunmadığı halde seçimlere çok az süre kaldığı gerekçesiyle seçimler Cumhurbaşkanı kararıyla bir yıl ertelenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece boşalan ve temsilcisi kalmayan o seçim çevresinde, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması zorunludur.

Cevap

Sadece temsilcisi kalmayan o seçim çevresinde, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur.

Türkiye'deki anayasal düzenlemeye göre ara seçimler genel olarak bir yasama döneminde bir kez yapılır ve genel seçime bir yıl kala yapılamaz. Ancak, bir seçim çevresinin Mecliste hiç temsilcisinin kalmaması durumu bu yasağın en güçlü istisnasıdır. Senaryoda her ne kadar genel seçimlere

10

ay kalmış olsa da, temsilcisi kalmayan yer için

90

gün içinde seçim yapılması emredici bir hükümdür. Bu durumda

%5

'lik genel boşalma için seçim yapılmazken, sadece temsilcisiz kalan yer için sandığa gidilir.

Adım Adım Çözüm

Kalan sürenin analiz edilmesi

Genel seçimlere

10

ay kalmıştır, bu da 'son bir yıl' yasağı kapsamına girer.

Ara seçimlerin genel kural olarak seçimlere bir yıl kala yapılamayacağını saptamak gerekir.

Boşalan üye sayısının analiz edilmesi

30/600 = \%5

oranında boşalma vardır.

%5

boşalma normalde

3

ay içinde ara seçimi zorunlu kılar ancak 'son bir yıl' yasağı bu zorunluluğu durdurur.

Temsilcisiz kalan seçim çevresi istisnasının değerlendirilmesi

Bir ilin veya seçim çevresinin üyesiz kalması durumu tespit edilmiştir.

Anayasa'nın

78

. maddesine göre bu durum, 'son bir yıl' yasağına tabi olmayan tek mutlak istisnadır.

Hukuki sonucun belirlenmesi

Doksan günden sonraki ilk Pazar günü sadece o çevrede seçim yapılır.

Sadece temsiliyetin tamamen kaybolduğu yer için özel bir zorunluluk doğar, diğer boş sandalyeler genel seçimi bekler.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnalarının Yarışması ve Mutlak İstisna Kuralı

İpuçları

Ara seçimlerdeki 'son bir yıl' yasağının tek bir mutlak istisnası olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin ertelenmesi (savaş hali) ile seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) arasındaki yetki ve usul farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

ÖncekiSayfa 36 / 41Sonraki

Yasama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik