TBMM Üyeliği ve Seçilme Yeterliliği

72 soru

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, adaylarda aranan adli sicil ve öğrenim şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Milletvekili seçilebilmek için en az lise mezunu olmak zorunludur.

Askerlik hizmetini fiilen tamamlamayanlar, diğer şartları taşısalar bile aday olamazlar.

Yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, özel af ile kayıtları silindiği takdirde milletvekili seçilebilirler.

Yargı kararıyla kısıtlanmış olan bireyler, vasilerinin onayıyla seçimlerde adaylık başvurusu yapabilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç toplam $1$ yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Cevap

Taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların milletvekili seçilemeyeceği ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın

76

. maddesine göre, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler milletvekili seçilemezler. Bu ifade, Anayasa'daki adli sicil şartını doğrudan ve doğru bir şekilde yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesindeki öğrenim şartını kontrol et.

En az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.

Temel eğitim düzeyinin adaylık için yeterli görülmesi.

Askerlik durumu ile ilgili güncel şartı analiz et.

Askerlikle ilişiği bulunmamak yeterlidir.

2017

düzenlemesiyle askerlik yapma zorunluluğu yerine 'ilişiksiz olma' şartı getirilmiştir.

Hapis cezası ve suç türü ayrımını değerlendir.

Taksirli suçlar kapsam dışıdır; diğerlerinde

1

yıl sınırı vardır.

Taksirli suçların kasıt içermemesi nedeniyle seçilme yeterliliğine daha esnek bir sınır getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

Milletvekili adaylığında hapis cezalarının süresi ve suçun işleniş biçimi (kasıtlı/taksirli) önemlidir.

Öğrenim şartı sanıldığının aksine yükseköğrenim veya lise değil, temel eğitim düzeyindedir.

Affın etkilemediği suç gruplarını (yüz kızartıcı suçlar) ve askerlikteki 'ilişiksizlik' kavramını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve ant içme (yemin) süreci ile ilgili kuralları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 42Soru →

$25$ yaşında, lise mezunu olan ve askerlik hizmetini tamamlamış bir kişi, bir trafik kazası neticesinde "taksirli yaralama" suçundan dolayı $2$ yıl hapis cezası almış ve bu cezasını infaz etmiştir.

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri uyarınca, bu kişinin durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Taksirli suçlardan hüküm giyenler için bir süre sınırı bulunmadığından, bu kişi milletvekili seçilebilir.

Toplam hapis cezası

1

yılı geçtiği için, suçun niteliğine bakılmaksızın milletvekili seçilmesi mümkün değildir.

Milletvekili seçilebilmek için en az ön lisans mezunu olma şartı arandığından, lise mezunu olması nedeniyle aday olamaz.

Milletvekili seçilebilmek için

30

yaşını doldurmuş olmak gerektiğinden, bu kişi adaylık şartlarını taşımamaktadır.

Adli sicil kaydı bulunan kişilerin milletvekili olabilmesi için ceza infazının üzerinden en az

10

yıl geçmesi gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlardan hüküm giyenler için bir süre sınırı bulunmadığından, bu kişi milletvekili seçilebilir.

Cevap

Taksirli suçlardan hüküm giyenler için bir süre sınırı bulunmadığından, bu kişi milletvekili seçilebilir.

Doğru yanıt, taksirli suçların milletvekili seçilme yeterliliği önündeki engelleyici sürelere dahil edilmediğini belirtmektedir.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesine göre; taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler. Senaryodaki kişi taksirli bir suçtan ceza aldığı için, cezası

2

yıl olsa bile seçilme yeterliliğine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

Yaş şartını kontrol et.

25

yaşında olduğu için

18

yaş sınırını karşılamaktadır.

2017

Anayasa değişikliği ile seçilme yaşı

18

olarak belirlenmiştir.

Eğitim şartını kontrol et.

Lise mezunu olduğu için şartı karşılamaktadır.

Milletvekili seçilmek için en az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.

Askerlik ve mahkumiyet durumunu değerlendir.

Askerlik tamamlanmış; mahkumiyet ise 'taksirli' bir suçtan kaynaklanmaktadır.

Anayasa'ya göre taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis yatanlar seçilemez. Taksirli suçlarda ise süreye bakılmaz.

Anahtar Kavram

Taksirli Suç İstisnası

İpuçları

Anayasa'daki mahkumiyet şartını incelerken 'taksirli suçlar' için özel bir parantez açıldığını hatırlayın.

Milletvekili seçilme yeterliliğinde kural; taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmaktır.

Trafik kazası gibi taksirli suçlar, süresine bakılmaksızın milletvekili seçilmeye engel değildir; ayrıca güncel seçilme yaşı

18

ve eğitim şartı ilkokuldur.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliğini engelleyen ve 'af kapsamına girse bile' silinmeyen suçları (zimmet, irtikap, terör eylemleri gibi) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 43Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümlerine göre, adayların adli sicil durumları ve mahkûmiyetlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Taksirli suçlardan dolayı hüküm giyenler, ceza süresi ne olursa olsun milletvekili adayı olamazlar.

Daha önce devlet memurluğundan kınama disiplin cezası almış olanlar milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeder.

Milletvekili seçilebilmek için 25 yaşını doldurmuş ve en az lise mezunu olmak zorunludur.

Adaylık sürecindeki tüm kamu görevlileri yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlarlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Cevap

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların milletvekili seçilemeyeceği ifadesi doğrudur.

Doğru ifadeye göre, taksirli suçlar dışında kalan kasıtlı suçlardan bir yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar milletvekili olamazlar. Bu, Anayasa'nın 76. maddesinde açıkça belirtilen bir 'negatif' şarttır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Madde 76 kapsamındaki adli sicil şartlarını incele.

Kasıtlı suçlardan alınan bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezalarının seçilmeye engel olduğu görülür.

Milletvekili seçilme yeterliliği için 'yüz kızartıcı suçlar' veya 'toplam ceza süresi' kriterleri belirlenmiştir.

Taksirli suçların durumunu değerlendir.

Taksirli suçların (dikkatsizlik, tedbirsizlik vb.) süresi ne olursa olsun seçilmeye engel olmadığı tespit edilir.

Anayasa, taksirli suçları bu yasak kapsamından açıkça hariç tutmuştur.

Diğer genel şartları (yaş, eğitim) kontrol et.

Yaşın 18, eğitimin ise ilkokul düzeyinde olduğu doğrulanır.

Güncel anayasal düzenlemelere (2017 değişikliği) uyum sağlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Adli Sicil ve Mahkûmiyet Engelleri

İpuçları

Anayasa'da hapis cezası süresiyle ilgili 'bir yıl' kriterini ve hangi suç türünün hariç tutulduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliğine sahip birinin aday olabilmek için görevinden istifa etmesi gereken meslek gruplarını da inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 44Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve $2017$ yılı anayasa değişiklikleri çerçevesinde, milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili seçilebilmek için

30

yaşını doldurmuş olmak ve askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmak anayasal bir zorunluluktur.

Seçilme yeterliliği için eğitim şartı olarak en az lise veya dengi bir öğrenim kurumundan mezun olunması gerekmektedir.

Taksirli suçlar hariç, toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Zimmet, rüşvet ve sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, genel af ile affedilmiş olmaları durumunda seçilme yeterliliğini tekrar kazanırlar.

Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları, görevlerinden istifa etmelerine gerek kalmaksızın adaylık başvurusunda bulunabilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç, toplam $1$ yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Cevap

Taksirli suçlar dışındaki suçlardan toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanların milletvekili seçilemeyeceğine dair ifade doğrudur.

Anayasa'nın 76. maddesine göre, taksirli suçlar dışındaki suçlardan dolayı toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler. Bu kural, cezanın süresine dayanan genel bir kısıtlamadır ve güncel mevzuata tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

Temel yeterlilik şartlarını kontrol etme

Türk vatandaşı olmak,

18

yaşını doldurmak ve en az ilkokul mezunu olmak temel şartlardır.

Anayasa'nın 76. maddesindeki asgari kriterleri belirlemek için.

Adli sicil ve mahkûmiyet durumunu analiz etme

Taksirli suçlar hariç

1

yıl ve üzeri hapis cezası ile yüz kızartıcı suçlar (miktar gözetmeksizin) seçilmeye engeldir.

Hukuki engellerin kapsamını belirlemek için.

Askerlik ve görevden çekilme şartlarını değerlendirme

Askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir; TSK mensupları gibi bazı sınıfların istifası zorunludur.

Mesleki ve askerlik durumundan kaynaklanan engelleri teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

2017

anayasa değişikliklerinin yaş ve askerlik üzerindeki etkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği adaylığı için görevinden istifa etmesi gerekenler ile istifa edip seçilemeyince geri dönebilenler arasındaki ayrımı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 45Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, bir kişinin milletvekili adayı olabilmesi için sahip olması gereken en az öğrenim düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?

İlkokul

Ortaokul

Lise

Ön lisans

Lisans

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlkokul

Cevap

1982 Anayasası uyarınca milletvekili seçilebilmek için kişinin en az ilkokul mezunu olması yeterlidir.

1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre, 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir. Bu maddede aranan eğitim şartı ise açıkça 'en az ilkokul mezunu olmak' şeklinde ifade edilmiştir. Bu, Türkiye Cumhuriyeti'nin parlamenter temsil sisteminde geniş bir vatandaş kitlesine adaylık hakkı tanıyan temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını inceleyin.

İlgili maddede öğrenim durumuyla ilgili net bir kriter bulunur.

Milletvekili adaylığının yasal dayanağı Anayasa'nın 76. maddesidir.

Eğitim şartının seviyesini belirleyin.

Anayasa metni 'en az ilkokul mezunu olmak' ifadesini kullanır.

Siyasi temsilin demokratikleşmesi adına eğitim çıtası temel düzeyde tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Eğitim Şartı

İpuçları

Milletvekili olmak için akademik bir derece veya yüksek bir eğitim zorunluluğu yoktur.

Temel eğitim kademelerinden en ilkinin tamamlanmış olması anayasal olarak yeterlidir.

Türkiye'de zorunlu eğitimin en eski ve ilk kademesi olan okul türünden mezuniyet aranır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili 'askerlik durumu' ve 'adli sicil' (yüz kızartıcı suçlar) kısıtlamalarına göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cumhurbaşkanlığı için 'yükseköğrenim' şartı ile Milletvekilliği için 'ilkokul' şartını birbiriyle kıyaslayarak zıtlık üzerinden hatırlayabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 46Soru →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve ilgili yargısal içtihatlar dikkate alındığında, aşağıdaki aday adaylarından hangisinin durumu milletvekili seçilmesine bir engel teşkil etmez?

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

1

yıl

2

ay hapis cezası alan ve bu cezası mahkemece ertelenen (tecil edilen) kişi

Taksirli bir suçtan dolayı

4

yıl hapis cezasına mahkûm edilen ve mahkûmiyeti kesinleşen kişi

Hırsızlık suçundan hüküm giymiş olup, daha sonra çıkan bir genel af kanunu ile cezası sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkan kişi

Okuma ve yazma bilmesine rağmen herhangi bir ilkokul diplomasına sahip olmayan kişi

Milli savunma yükümlülüğü kapsamında silah altında er olarak askerlik hizmetini ifa etmekte olan kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı $4$ yıl hapis cezasına mahkûm edilen ve mahkûmiyeti kesinleşen kişi

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı hapis cezası almış olan kişi, ceza süresi ne kadar olursa olsun milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir.

Taksirli bir suçtan dolayı mahkûm olan bir kişi, aldığı cezanın süresine bakılmaksızın (örnekteki

4

yıl gibi) milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesi, 'taksirli suçlar hariç' diyerek bu suç grubunu kısıtlamaların dışında bırakmıştır.

Adım Adım Çözüm

Kasten ve taksirli suç ayrımını yapınız.

Taksirli suçlar anayasal sınırlamanın dışında tutulmuştur.

Anayasa metninde 'taksirli suçlar hariç' ifadesi kullanılarak bu suçların bir engel teşkil etmediği belirtilmiştir.

Hüküm giyilen ceza süresini kontrol ediniz.

1

yıl veya daha fazla süreli hapis cezaları kasten işlenen suçlar için engeldir.

Taksirli suçlarda sürenin (

4

yıl gibi) bir önemi yoktur; seçilmeye engel olmaz.

Özel durumları (af, erteleme, eğitim) değerlendiriniz.

Yüz kızartıcı suçlarda af engeli kaldırmaz, kasten suçlarda erteleme engeli kaldırmaz.

Anayasa'nın

76

. maddesindeki katı kurallar bu durumların seçilme yeterliliğini iade etmediğini hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği İstisnaları

İpuçları

Anayasa'nın

76

. maddesindeki suç kısıtlamalarında hangi suç türünün her zaman 'hariç' tutulduğunu hatırlayın.

Kasten işlenen suçlarda sürenin

1

yıl olması önemlidir; ancak taksirli suçlarda bir süre sınırı yoktur.

Yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) için 'af' kurumunun bir istisnası olduğunu unutmayın; bu suçlarda af engeli kaldırmaz.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve adaylık için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 47Soru →

$1982$ Anayasası’nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliği düzenlemeleri ve ilgili seçim mevzuatı uyarınca, adaylık başvurusunda bulunan dört farklı kişinin hukuki durumları aşağıda belirtilmiştir:

Aday	Mevcut Durumu
I	Taksirli bir suçtan dolayı $2$ yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve bu cezayı infaz etmiş kişidir.
II	Dolandırıcılık suçundan $8$ ay hapis cezasına çarptırılmış, ancak cezası "özel af" ile ortadan kaldırılmış kişidir.
III	Bir kamu kuruluşunda "işçi" statüsüyle çalışmakta olup adaylık sürecinde görevinden istifa etmemiştir.
IV	Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen, sağlık kurulu raporu neticesinde askerlik hizmetinden "muaf" tutulmuştur.

Buna göre, yukarıdaki adaylardan hangilerinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Yalnız

IV

I

II

I

III

IV

II

III

IV

I

II

III

IV

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $I$ , $III$ ve $IV$

Cevap

Hukuki durumları verilenlerden

I

III

IV

numaralı adaylar milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir.

Doğru seçenek

I

III

IV

numaralı adayları içermektedir. Çünkü

2

yıl hapis cezası alan aday taksirli bir suç işlediği için süreden muaftır; işçi statüsündeki kamu görevlisinin istifa zorunluluğu yoktur; askerlikten muafiyet ise askerlikle ilişiği bulunmamak şartını karşılar.

Adım Adım Çözüm

Adli sicil durumunun incelenmesi (

I

II

)

I

numaralı aday taksirli suç işlediği için ceza süresine bakılmaksızın engel teşkil etmez.

II

numaralı aday ise dolandırıcılık (yüz kızartıcı suç) işlediği için affa uğrasa bile seçilemez.

Anayasa Madde

76

: Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis alanlar ile yüz kızartıcı suç işleyenler affa uğrasalar bile seçilemezler.

Kamu görevinden çekilme şartının incelenmesi (

III

)

Kamu kurumunda çalışan "işçi" statüsündeki kişilerin milletvekili adaylığı için görevlerinden istifa etme zorunluluğu bulunmamaktadır.

İstifa zorunluluğu memurlar ve işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri için geçerlidir; işçiler bu kapsam dışındadır.

Askerlik ilişiği durumunun incelenmesi (

IV

)

Askerlikten muaf tutulmuş olmak, askerlik hizmetiyle bir ilişiği bulunmadığı anlamına gelir ve seçilme yeterliliğini sağlar.

Milletvekili seçilme şartı "askerlik yapmış olmak" değil, "askerlikle ilişiği bulunmamak"tır (yapmış olmak, muaf olmak veya tecilli olmak).

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları ve İstisnaları

İpuçları

Taksirli suçlar ile yüz kızartıcı suçların affa uğrama durumundaki farklarını hatırlayın.

Kamu görevlilerinden hangilerinin istifa etmesi gerektiğini belirleyen 'işçi niteliği taşıma' ayrımına dikkat edin.

Yüz kızartıcı suçlarda ceza süresi ne olursa olsun, af gelse dahi seçilme engelinin kalkmadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken ancak seçilemediğinde geri dönemeyen meslek gruplarını inceleyebilirsiniz (örneğin; Hakimler ve Savcılar, TSK mensupları).

Alternatif Yöntem

Adayları tek tek eleyerek gidin: Dolandırıcılık her zaman engeldir (

II

elenir), işçiler istifa etmez (

III

seçilir), muafiyet engel değildir (

IV

seçilir), taksirli suç süreden muaftır (

I

seçilir).

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 48Soru →

$1982$ Anayasası’nın $76$ . maddesi uyarınca milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak için yaş, öğrenim durumu, adli sicil ve askerlik durumu gibi çeşitli kriterlerin bir arada sağlanması gerekmektedir. $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile bu şartlarda önemli güncellemeler yapılmıştır.

Buna göre, aşağıda durumları belirtilen adaylardan hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

1

yıl

2

ay hapis cezasına mahkûm olan ancak bu cezası genel af kapsamına alınarak sicili temizlenen bir kişi

Rüşvet veya irtikap gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymiş olup daha sonra cezası infaz edilen ve adli sicil kaydı silinen bir kişi

19

yaşında olan, lise mezunu ve üniversite eğitimi devam ettiği için askerlik hizmeti tecil (erteleme) edilmiş olan bir kişi

Taksirli bir suçtan dolayı

2

yıl hapis cezasına hüküm giyen ve mahkemece hakkında kamu hizmetlerinden yasaklılık kararı verilen bir kişi

30

yaşında olan, okuryazar olduğunu belgeleyen ancak herhangi bir ilkokul diplomasına sahip olmayan bir kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $19$ yaşında olan, lise mezunu ve üniversite eğitimi devam ettiği için askerlik hizmeti tecil (erteleme) edilmiş olan bir kişi

Cevap

On dokuz yaşında olup lise mezunu olan ve askerliği tecilli olan kişi milletvekili seçilebilir.

Doğru cevapta belirtilen aday, güncel anayasal şartları tam olarak sağlamaktadır:

18

yaşını doldurmuştur (

19

yaş), öğrenim düzeyi ilkokulun üzerindedir (lise mezunu) ve askerlikle hukuki bir ilişiği kalmamıştır (tecil edilmiştir).

Adım Adım Çözüm

Yaş şartını kontrol et

19

yaş, yasal sınır olan

18

yaşın üzerindedir.

2017

değişikliği ile seçilme yaşı

25

'ten

18

'e indirilmiştir.

Öğrenim durumunu değerlendir

Lise mezunu olmak, yasal alt sınır olan ilkokul mezuniyetini karşılar.

Anayasa'nın

76

. maddesi 'en az ilkokul mezunu' olma şartını aramaktadır.

Askerlik durumunu incele

Tecilli olmak 'askerlikle ilişiği bulunmamak' kapsamına girer.

2017

öncesi 'askerliğini yapmış olmak' şartı varken, güncel durumda 'askerlikle ilişiği olmamak' yeterlidir.

Adli sicil engelini kontrol et

Kişinin kısıtlı veya kamu hizmetinden yasaklı olduğuna dair bir bilgi yoktur.

Seçilme yeterliliği için adli sicilin belirli suçlar ve süreler bakımından temiz olması gerekir.

Anahtar Kavram

2017

Anayasa Değişiklikleri Sonrası Seçilme Yeterliliği

İpuçları

2017

anayasa değişiklikleri ile yaş ve askerlik kriterlerinin nasıl değiştiğini hatırlayın.

Affa uğramış olsalar bile seçilme engelini kaldırmayan özel suç gruplarına (yüz kızartıcı suçlar) dikkat edin.

Askerlikte 'fiilen yapmış olma' zorunluluğu kalkmış, 'ilişiği bulunmamak' ifadesi gelmiştir; bu da tecili kapsar.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini ve bu kişilerin görevlerine geri dönüş haklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 49Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili adayı olabilmek için en az otuz yaşını doldurmuş olmak şarttır.

Milletvekili seçilebilmek için asgari eğitim düzeyi lise mezuniyeti olarak belirlenmiştir.

Askerlik hizmetini fiilen ve tamamlanmış olarak yerine getirmeyenler milletvekili seçilemezler.

Taksirli suçlardan dolayı toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar milletvekili seçilemezler.

On sekiz yaşını doldurmuş olan her Türk vatandaşı, diğer yasal şartları da taşımak kaydıyla milletvekili seçilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: On sekiz yaşını doldurmuş olan her Türk vatandaşı, diğer yasal şartları da taşımak kaydıyla milletvekili seçilebilir.

Cevap

On sekiz yaşını doldurmuş olan her Türk vatandaşının, diğer yasal şartları taşımak kaydıyla milletvekili seçilebileceği ifadesi doğrudur.

On sekiz yaşını doldurmuş olmak, 2017 anayasa değişikliği ile getirilen güncel seçilme yaşıdır. Bu yaş sınırını aşan ve diğer şartları (eğitim, adli sicil vb.) sağlayan vatandaşlar milletvekili adayı olabilirler.

Adım Adım Çözüm

Anayasal yaş sınırını kontrol et.

2017 değişikliği ile seçilme yaşının on sekiz olduğu teyit edildi.

Yaş şartı seçilme yeterliliğinin temel unsurudur.

Eğitim ve askerlik durumunu incele.

İlkokul mezuniyetinin yeterli olduğu ve askerlikle ilişiği olmamanın kafi olduğu belirlendi.

Yaygın hataları elemek için asgari şartların bilinmesi gerekir.

Adli sicil ve suç türlerini değerlendir.

Taksirli suçların engel olmadığı, kasten işlenen suçlarda ise bir yıllık sürenin kritik olduğu anlaşıldı.

Hükümlülük engelinin kapsamını belirlemek için suçun niteliği (kasıt/taksir) önemlidir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

2017 yılında yapılan anayasa değişikliklerinin seçilme yaşı ve askerlik şartı üzerindeki etkilerini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması için gereken mazbata süreci ve yemin metni konusuna göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 50Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekili seçimlerinde aday olabilmek için aşağıdaki kamu görevlilerinden hangisinin görevinden çekilme (istifa etme) zorunluluğu bulunmamaktadır?

Hakimler ve savcılar

Silahlı Kuvvetler mensupları

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) üyeleri

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçiler

Memur statüsündeki kamu görevlileri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçiler

Cevap

Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi statüsünde çalışanlar, milletvekili adaylığı için görevlerinden çekilmek zorunda değildir.

1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre; hakimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensupları, görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar ve milletvekili seçilemezler. Bu maddeden de anlaşılacağı üzere, kamu kurumlarında 'işçi' statüsünde çalışanlar için böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını inceleyin.

Milletvekili seçilebilmek için hangi görevlilerin istifa etmesi gerektiği belirlenir.

Adaylık sürecinde kamu hizmetinin tarafsızlığını korumak için belirli meslek gruplarına kısıtlama getirilmiştir.

Seçeneklerdeki meslek gruplarını 'kamu görevlisi' ve 'işçi' ayrımına göre sınıflandırın.

İşçi statüsündekilerin kapsam dışı olduğu görülür.

Anayasa metni, özellikle 'işçi niteliği taşımayan' kamu görevlilerinin çekilmesi gerektiğini belirtir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Adaylığı İçin Görevden Çekilmesi Gerekenler

İpuçları

Anayasa, kamu hizmetinin tarafsızlığını korumak için memurların istifasını şart koşar.

Kamu çalışanları arasında 'memur' ile 'işçi' arasında hukuki bir statü farkı vardır.

Anayasa metninde 'işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri' ifadesine dikkat edin; bu, işçilerin istifa etmek zorunda olmadığını gösterir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçilebilmek için gereken yaş ve eğitim şartlarını tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:45s

Soru 51Soru →

$1982$ Anayasası’nın $76$ . maddesinde düzenlenen "Milletvekili Seçilme Yeterliliği" hükümleri ve ilgili seçim mevzuatı dikkate alındığında; kısıtlı olmayan ve kamu hizmetinden yasaklılığı bulunmayan aşağıdaki aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmaktadır?

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

20

ay hapis cezasına mahkum olan ve cezası kesinleşen bir kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

1

yıl

6

ay hapis cezası alan ancak mahkemeden 'memnu hakların iadesi' kararı alan bir kişi

Bir kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışan ve adaylık için görevinden istifa etmeyen bir kişi

Dolandırıcılık suçundan mahkumiyeti bulunan ancak bu cezası daha sonra çıkan bir özel af yasası ile hukuken ortadan kalkan bir kişi

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen, üniversite eğitimi devam ettiği için askerlik hizmeti yasal olarak tecil (erteleme) edilmiş olan bir kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dolandırıcılık suçundan mahkumiyeti bulunan ancak bu cezası daha sonra çıkan bir özel af yasası ile hukuken ortadan kalkan bir kişi

Cevap

Dolandırıcılık suçundan mahkumiyeti bulunan ancak bu cezası özel af ile kaldırılan kişinin milletvekili seçilmesi mümkün değildir; çünkü bu suç 'yüz kızartıcı suçlar' kapsamındadır ve anayasal olarak af dahi bu engeli kaldırmaz.

Doğru yanıt olan durumdaki kişi dolandırıcılık suçundan hüküm giymiştir.

1982

Anayasası’na göre; zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlar ile terör eylemlerinden mahkum olanlar, cezaları genel veya özel af ile ortadan kalksa dahi milletvekili seçilemezler. Bu, mutlak bir hak yoksunluğudur.

Adım Adım Çözüm

Suçun niteliğini ve süresini analiz et

Dolandırıcılık, Anayasa'nın

76

. maddesinde sayılan 'yüz kızartıcı suçlar' (hırsızlık, rüşvet, sahtecilik vb.) listesinde yer almaktadır.

Yüz kızartıcı suçlar için özel bir anayasal kısıtlama rejimi uygulanır.

Af kurumunun seçilme yeterliliği üzerindeki etkisini değerlendir

Anayasa metninde bu suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' ifadesi kullanılmıştır.

Bu ifade, ceza hukuken kalksa bile milletvekili seçilme engelinin kalıcı olduğunu gösterir.

Diğer adayların istisnai durumlarını kontrol et

Taksirli suçlar kapsam dışıdır, işçilerin istifa zorunluluğu yoktur ve tecil 'ilişik olmama' durumudur.

Bu istisnalar sayesinde diğer adayların önünde bir engel bulunmadığı doğrulanır.

Anahtar Kavram

Affa Uğramış Olsalar Bile Seçilme Engelini Kaldırmayan Suçlar

İpuçları

Anayasa'nın seçilme yeterliliği maddesinde 'affa uğramış olsalar bile' ifadesinin hangi suç grupları için kullanıldığını hatırlayın.

Kasten işlenen suçlarda 1 yıllık sınır vardır ancak 'taksirli' suçlar bu sınırın dışındadır. Ayrıca, istifa etmesi gereken kamu görevlileri listesinde 'işçilerin' yer alıp almadığına dikkat edin.

Dolandırıcılık, hırsızlık ve rüşvet gibi suçlar 'yüz kızartıcı suç' kabul edilir ve bunlar için anayasal engel affedilse bile kalıcıdır.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliği ile ilgili olarak, hakim ve savcıların istifa ettikten sonra seçimi kaybetmeleri durumunda görevlerine geri dönüp dönemeyeceklerini incelemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 52Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, bir Türk vatandaşının milletvekili adayı olabilmesi için sahip olması gereken şartlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yeterlilik şartlarından biridir?

Otuz yaşını doldurmuş olmak

En az lise mezunu olmak

18

yaşını doldurmuş olmak

Askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmak

Taksirli suçlar dahil toplam bir yıl hapis cezası almamış olmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $18$ yaşını doldurmuş olmak

Cevap

1982 Anayasası'na göre milletvekili seçilebilmek için

18

yaşını doldurmuş olmak yeterlidir.

2017 anayasa değişikliği ile 1982 Anayasası'nın 76. maddesinde yapılan düzenleme sonucunda, milletvekili seçilme yaşı

18

olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla

18

yaşını dolduran her Türk vatandaşı, diğer yasal engelleri bulunmadığı sürece TBMM üyeliğine aday olabilir.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartları gözden geçirilir.

Milletvekili seçilebilmek için Türk vatandaşı olmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak gibi şartlar tespit edilir.

Anayasal şartların güncel hallerini belirlemek için.

2017 yılında yapılan anayasa değişikliği hatırlanır.

Seçilme yaşının 25'ten 18'e düşürüldüğü bilgisine ulaşılır.

Yaş şartının güncel mevzuattaki yerini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

2017 yılında yapılan anayasa değişikliklerini düşünün; özellikle seçmen yaşı ile seçilme yaşının eşitlenip eşitlenmediğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçilmesine engel teşkil eden 'yüz kızartıcı suçlar' ve 'istifa etmesi gereken kamu görevlileri' konularını tekrar ederek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 53Soru →

$1982$ Anayasası’nın “Milletvekili seçilme yeterliliği” başlıklı $76$ . maddesinde yer alan düzenlemeler ve bu konudaki güncel anayasal ilkeler dikkate alındığında, aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

3

yıl hapis cezasına hüküm giymiş, cezası infaz edilmiş ve

22

yaşında olan bir vatandaş

“Zimmet” suçundan mahkûm olan ancak bu mahkûmiyeti genel af kapsamına alınarak adli sicil kaydı silinen lise mezunu bir vatandaş

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen yoklama kaçağı olarak aranan ancak henüz hakkında bir mahkûmiyet kararı bulunmayan bir aday

Taksirli suçlar hariç toplamda

1

yıl

2

ay hapis cezasına hüküm giymiş, cezası ertelenmiş ve denetim süresini başarıyla tamamlamış olan bir kişi

Terör eylemlerine katılma suçundan mahkûm olup cezası özel af ile kaldırılan ve seçmen kütüğüne kayıtlı olan bir vatandaş

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı toplamda $3$ yıl hapis cezasına hüküm giymiş, cezası infaz edilmiş ve $22$ yaşında olan bir vatandaş

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda 3 yıl hapis cezasına hüküm giymiş, cezası infaz edilmiş ve 22 yaşında olan bir vatandaşın seçilme yeterliliği bulunmaktadır.

Doğru seçenek olan durumda, kişinin taksirli (dikkatsizlik/tedbirsizlik sonucu) bir suçtan ceza almış olması, milletvekili seçilmesine engel değildir. Anayasa, kasten işlenen suçlarda 1 yıl ve üzeri cezaları engel kabul ederken, taksirli suçları bu sınırlamanın dışında tutmuştur.

Adım Adım Çözüm

Genel şartları kontrol et

Vatandaşın 22 yaşında olması (18 yaş sınırı) ve eğitim durumuyla ilgili olumsuz bir veri olmaması yeterlidir.

Anayasa'ya göre 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir.

Adli sicil engelini analiz et

Taksirli suçlar, Anayasa'nın 76. maddesindeki engellerin kapsamı dışında bırakılmıştır.

Madde metninde 'taksirli suçlar hariç' ifadesi kullanılarak bu suçların süreye bakılmaksızın engel olmadığı belirtilmiştir.

Askerlik durumunu değerlendir

Kişinin askerlikten muaf olması veya yapmış olması gibi 'ilişiğinin bulunmaması' şartı sağlanmalıdır.

Seçilme yeterliliği için askerlik yükümlülüğü açısından yasal bir engel (bakaya/kaçaklık) olmamalıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Hak Yoksunlukları

İpuçları

Anayasa'da hangi suç türlerinin ceza süresi ne olursa olsun 'asla' milletvekili olmaya izin vermediğini hatırlayın.

Taksirli suçlar (istemeden, tedbirsizlikle işlenenler) ile kasten işlenen suçların seçilme yeterliliği üzerindeki farklı etkilerini düşünün.

Affa uğramış olsa bile seçilemeyecek suçlar listesine (zimmet, rüşvet, terör vb.) dikkat edin; ancak taksirli suçların bu listenin tamamen dışında olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme halleri ile seçilme yeterliliği arasındaki farkları gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 54Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve güncel yasal düzenlemeler çerçevesinde, adaylık başvurusu yapan bir kişinin aşağıdaki durumlarından hangisi milletvekili seçilmesine bir engel teşkil etmez?

Yargı kararıyla kısıtlanmış (kısıtlı) olması

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

2

yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş olması

Kamu hizmetlerinden süresiz olarak yasaklı olması

Okuryazar olmasına rağmen bir ilkokul diplomasına sahip olmaması

Zimmet suçundan hüküm giymiş ancak sonradan genel afla bu cezası kaldırılmış olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı toplamda $2$ yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş olması

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

2

yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş olmak milletvekili seçilmesine engel teşkil etmez.

Taksirli bir suçtan dolayı alınan hapis cezası, süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğine engel oluşturmaz. Anayasa'nın

76

. maddesi, 'taksirli suçlar hariç' diyerek bu ayrımı net bir şekilde ortaya koymuştur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın seçilme yeterliliğine ilişkin genel kuralını hatırlayın.

Taksirli suçlar hariç, toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar seçilemez.

Anayasa suçun niteliğine göre bir ayrım yapmıştır.

Taksirli suç kavramının hukuki etkisini analiz edin.

Taksirli suçlar (tedbirsizlik, dikkatsizlik sonucu işlenen suçlar) bu kısıtlamanın dışındadır.

Kişinin kastı bulunmadığı için seçilme hakkı korunmuştur.

Yüz kızartıcı suçlar ve af durumunu inceleyin.

Zimmet, rüşvet gibi suçlar 'affa uğrasa bile' engeldir.

Devlet güvenliğine ve kamu onuruna karşı suçlarda af seçilme engelini kaldırmaz.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Suç Kategorileri

İpuçları

Anayasa'nın hapis cezalarıyla ilgili yaptığı 'taksirli suç' ayrımına dikkat edin.

Suçun türü mü yoksa cezanın süresi mi her zaman belirleyicidir? Taksirli suçlarda bir istisna vardır.

Taksirli suçlar hariç toplamda

1

yıl hapis cezası engeldir; yani taksirli ise ceza süresinin önemi yoktur.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini listeleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 55Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları dikkate alındığında, aşağıda belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesi mümkün değildir?

Taksirli bir suçtan dolayı

4

yıl hapis cezasına mahkûm olmuş kişi

Askerlik hizmetinden muaf tutulmuş olan

22

yaşındaki kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

10

ay hapis cezası alıp cezasını tamamlamış kişi

Hırsızlık suçundan mahkûm olan ancak daha sonra genel af ile cezası silinen kişi

Kamu kurumunda işçi statüsünde çalışan ve istifa etmeden aday olan kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hırsızlık suçundan mahkûm olan ancak daha sonra genel af ile cezası silinen kişi

Cevap

Hırsızlık suçundan mahkûm olan ancak daha sonra genel af ile cezası silinen kişi milletvekili seçilemez.

Hırsızlık, rüşvet, zimmet gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyen kişiler, aldıkları cezanın süresi ne olursa olsun ve bu cezalar affa uğramış olsa bile, milletvekili seçilme yeterliliğini kaybederler. Bu durum demokratik temsilin dürüstlük ilkesiyle korunması amacını taşır.

Adım Adım Çözüm

Suçun niteliğini analiz etme

Hırsızlık, Anayasa'nın

76

. maddesinde sayılan 'yüz kızartıcı suçlar' kapsamındadır.

Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık vb.) özel bir hukuki rejime tabidir.

Affın seçilme yeterliliğine etkisini değerlendirme

Yüz kızartıcı suçlar ve kasten işlenen

1

yıl üzeri suçlar için af, seçilme engelini kaldırmaz.

Anayasa metni 'affa uğramış olsalar bile' ibaresini kullanarak bu engelin mutlak olduğunu belirtmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adli Sicil Engelleri

İpuçları

Anayasa'da bazı suçların affedilse bile milletvekili seçilmeye engel olduğu belirtilmiştir.

Hırsızlık, dolandırıcılık ve rüşvet gibi 'yüz kızartıcı' olarak nitelendirilen suçlara dikkat edin.

Taksirli suçlar süreden bağımsızdır, ancak yüz kızartıcı suçlar süreye bakılmaksızın ve af gelse dahi engeldir.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliği şartları ile Cumhurbaşkanı seçilme şartlarını (yükseköğrenim mezuniyeti gibi) karşılaştırarak çalışın.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 56Soru →

Bir kamu kurumunda memur olarak çalışan $(A)$ , devlet üniversitesinde öğretim üyesi olan $(B)$ ve bir asliye hukuk mahkemesinde hâkimlik yapan $(C)$ , milletvekili genel seçimlerinde aday olabilmek amacıyla görevlerinden usulüne uygun olarak istifa etmişlerdir.

Yapılan seçimler sonucunda üç isim de milletvekili seçilemediğine göre; bu kişilerin görevlerine geri dönüş süreçleriyle ilgili $1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Her üç aday da seçim sonuçlarının kesinleşmesinden itibaren bir ay içinde başvurmaları hâlinde eski görevlerine kayıtsız şartsız geri dönebilirler.

Sadece öğretim üyesi

(B)

görevine geri dönebilir; memur

(A)

ve hâkim

(C)

kamu hizmetinden çekilmiş sayıldıkları için geri dönemezler.

Hâkim

(C)

hariç; memur

(A)

ve öğretim üyesi

(B)

, yasal süre içinde başvurmaları şartıyla görevlerine geri dönebilirler.

Milletvekili adaylığı için istifa eden tüm kamu görevlileri, seçimi kaybetmeleri durumunda siyasi tarafsızlıklarını yitirmiş kabul edildiklerinden hiçbir şekilde görevlerine iade edilemezler.

Hâkim

(C)

ve memur

(A)

devlet memuru statüsünde oldukları için geri dönebilirler; ancak öğretim üyesi

(B)

özerk bir kurumda çalıştığı için geri dönüş hakkına sahip değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkim $(C)$ hariç; memur $(A)$ ve öğretim üyesi $(B)$ , yasal süre içinde başvurmaları şartıyla görevlerine geri dönebilirler.

Cevap

Hâkim statüsündeki kişinin geri dönüş hakkı bulunmazken, memur ve öğretim üyesi olan adaylar yasal süresi içinde başvurmaları şartıyla görevlerine geri dönebilirler.

Doğru seçenek, mesleki statüler arasındaki anayasal farkı yansıtmaktadır.

1982

Anayasası ve Hâkimler ve Savcılar Kanunu uyarınca, hâkimler ve savcılar siyasi bir faaliyete (adaylık gibi) giriştikleri anda meslekten çekilmiş sayılırlar ve yargı bağımsızlığı gereği bir daha eski görevlerine dönemezler. Buna karşın, genel idare hizmetlerindeki memurlar ve üniversite öğretim üyeleri, seçimi kaybetmeleri durumunda bir ay içinde başvurmaları kaydıyla görevlerine geri dönme hakkına sahiptirler.

Adım Adım Çözüm

Adayların mesleki statülerini analiz etme

(A)

Memur,

(B)

Öğretim Üyesi,

(C)

Hâkim statüsündedir.

Geri dönüş hakkı meslek gruplarına göre farklılık göstermektedir.

İstifa zorunluluğunu kontrol etme

Üç meslek grubu da milletvekili adayı olabilmek için görevlerinden çekilmek zorundadır.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesi bu grupları açıkça saymıştır.

Geri dönüş yasağı kapsamındaki grupları belirleme

Hâkimler ve savcılar ile Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları için geri dönüş yasağı vardır.

Yargı bağımsızlığı ve ordunun siyasetten arındırılması ilkeleri gereği bu yasak getirilmiştir.

Sonuçları birleştirme

Memur

(A)

ve Öğretim Üyesi

(B)

geri dönebilir, Hâkim

(C)

geri dönemez.

İlgili yasal mevzuat ve anayasal ilkeler bu ayrımı öngörmektedir.

Anahtar Kavram

Milletvekili adaylığı için istifa eden kamu görevlilerinin göreve geri dönüş hakları ve istisnaları

İpuçları

Hâkimlerin ve askerlerin siyasetle ilişkisi kesildiğinde bu durumun kalıcı olup olmadığını düşünün.

Hangi meslek gruplarının yargı bağımsızlığı veya ordu tarafsızlığı nedeniyle bir daha geri dönemeyeceğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

TSK mensuplarının milletvekili adayı olması durumundaki geri dönüş haklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 57Soru →

$1982$ Anayasası'nın $76$ . maddesinde düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) içtihatları çerçevesinde değerlendirildiğinde; aşağıdaki kişilerden hangisi milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir?

Taksirli bir suçtan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına mahkûm olan ve bu cezası kesinleşmiş olup halen cezaevinde infaz edilmekte olan kişi

Dolandırıcılık suçundan dolayı

6

ay hapis cezası alan ancak bu cezası hakkında genel af ilan edilerek adli sicil kaydı silinen kişi

Kasten işlediği (yüz kızartıcı suçlar kapsamında olmayan) bir suçtan dolayı

1

yıl

3

ay hapis cezasına mahkûm olan, cezasını infaz ettikten sonra yetkili mahkemeden "memnu hakların iadesi" (yasaklanmış hakların geri verilmesi) kararı alan kişi

Askerlik çağına gelmiş, henüz fiilen askerlik hizmetini yerine getirmemiş ve askerlik şubesi tarafından hakkında "bakaya" işlemi yapılmış olan kişi

Bir kamu kurumunda "memur" statüsünde çalışmakta olup, milletvekili adaylığı için yasal süresi içinde görevinden istifa etmemiş olan kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten işlediği (yüz kızartıcı suçlar kapsamında olmayan) bir suçtan dolayı $1$ yıl $3$ ay hapis cezasına mahkûm olan, cezasını infaz ettikten sonra yetkili mahkemeden "memnu hakların iadesi" (yasaklanmış hakların geri verilmesi) kararı alan kişi

Cevap

Kasten işlediği (yüz kızartıcı olmayan) bir suçtan

1

yıl

3

ay hapis cezası almış olsa da, cezasını infaz edip memnu hakların iadesi kararı alan kişi seçilme yeterliliğine sahiptir.

Doğru seçenek olan durumda, kişi kasten işlediği bir suçtan dolayı bir yıldan fazla hapis cezası almış olsa dahi, bu suç "yüz kızartıcı" bir nitelik taşımıyorsa ve kişi cezasını infaz ettikten sonra mahkemeden "memnu hakların iadesi" kararı almışsa, Anayasa ve YSK içtihatları uyarınca seçilme yeterliliğini yeniden kazanır.

Adım Adım Çözüm

Genel mahkumiyet şartını değerlendir

1

yıl veya daha fazla süreli kasten işlenen suçlar engeldir; ancak yüz kızartıcı değilse memnu hakların iadesi ile aşılabilir.

Anayasa

76

. madde kasten işlenen

1

yıl+ cezayı engel sayar ancak yargısal içtihatlar bu hakkın iadesine izin verir.

Yüz kızartıcı suç ve af ilişkisini incele

Hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlarda af engelini kaldırmaz.

Anayasa'daki "affa uğramış olsalar bile" ibaresi yüz kızartıcı suçları kapsar.

Kısıtlılık ve taksirli suç ayrımını yap

Taksirli suç engel değildir ancak hükümlülük kısıtlılık sebebidir.

Anayasa uyarınca kısıtlılar seçilemez; cezaevinde bulunan mahkûmlar ise kanunen kısıtlıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliğinde Mahkumiyet ve Hakların İadesi

İpuçları

Seçilme engelleri arasında sadece suçun türü değil, kişinin hukuki fiil ehliyeti (kısıtlılık durumu) de önemlidir.

Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, hırsızlık vb.) ile genel suçlar (yaralama vb.) arasında 'af' ve 'hakların iadesi' açısından büyük bir fark vardır.

Kasten işlenen ve

1

yılı aşan cezalar için 'memnu hakların iadesi' kararı alınması, engel durumu ortadan kaldırırken; yüz kızartıcı suçlarda bu imkan Anayasa tarafından kapatılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği adaylığı için istifa eden kamu görevlilerinden hangilerinin seçilemedikleri takdirde görevlerine geri dönemeyeceklerini (Örn: Hakim ve savcılar) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken seçeneklerdeki kişilerin 'kısıtlı', 'hükümlü', 'ilişiği olan' veya 'yüz kızartıcı suçlu' olup olmadığını tek tek işaretleyerek eleme yöntemi kullanabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 58Soru →

$22$ yaşında olan, bir kamu kurumunda "işçi" statüsüyle çalışan, ilkokul mezunu olan ve taksirli bir suçtan dolayı $18$ ay hapis cezasına çarptırılmış bir vatandaşın milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Seçilme yeterliliğine sahiptir ve görevinden istifa etmesine gerek yoktur.

25

yaşını doldurmadığı için milletvekili seçilme yeterliliğine sahip değildir.

Milletvekili olabilmek için en az lise mezunu olması gerektiğinden adaylığı reddedilir.

Toplamda

1

yıldan fazla hapis cezası aldığı için seçilme yeterliliğine sahip değildir.

Kamu kurumunda çalıştığı için adaylık başvurusu yapmadan önce görevinden istifa etmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilme yeterliliğine sahiptir ve görevinden istifa etmesine gerek yoktur.

Cevap

Vatandaşın hem seçilme yeterliliği şartlarını taşıdığı hem de işçi statüsünde olduğu için istifa etme zorunluluğunun bulunmadığı seçenek doğrudur.

Vatandaşın yaşı (

22

), eğitim durumu (ilkokul) ve suç türü (taksirli) Anayasal yeterliliklere uygundur. Ayrıca kamu işçileri, memurlar gibi istifa etmek zorunda olmayan grupta yer alır.

Adım Adım Çözüm

Yaş şartını kontrol et.

22 \geq 18

Anayasa uyarınca seçilme yaşı

18

olarak belirlenmiştir.

Öğrenim şartını kontrol et.

İlkokul mezunu (Yeterli)

Milletvekilliği için en az ilkokul mezunu olmak şarttır.

Adli sicil ve mahkumiyet durumunu değerlendir.

Taksirli suç (Engel değil)

Taksirli suçlar, ceza süresine bakılmaksızın seçilme yeterliliğini etkilemez; sadece kasten işlenen suçlarda

1

yıl sınırı vardır.

Görevden çekilme (istifa) zorunluluğunu incele.

İşçi statüsü (İstifa gerekmez)

Anayasa'nın

76

. maddesine göre kamu kurumlarındaki işçiler adaylık için istifa etmek zorunda bırakılmamıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve İstifa Zorunluluğu

İpuçları

Milletvekili seçilme yaşının ve eğitim sınırının güncel durumunu hatırlayın.

Taksirli suçların ceza süresi ne olursa olsun adaylığa engel olup olmadığını düşünün.

Kamu kurumlarında çalışan 'işçiler' ile 'memurlar' arasındaki istifa zorunluluğu farkına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliği ile 'yüz kızartıcı suçlar' arasındaki ilişkiyi, af durumunu da kapsayacak şekilde tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 59Soru →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları dikkate alındığında, aşağıda hukuki ve şahsi durumu belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

Sahtecilik suçundan hüküm giymiş ancak cezası daha sonra özel af ile tamamen ortadan kaldırılmış olan bir vatandaş

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplam

15

ay hapis cezasına çarptırılmış ve bu cezası kesinleşmiş olan bir vatandaş

21

yaşında olan, lise mezunu ve askerlik hizmetini yasal bir sebeple tecil ettirmiş olan bir vatandaş

Bir kamu kurumunda memur olarak çalışan ancak seçimlerde aday olabilmek için yasal süresi içinde görevinden istifa etmemiş olan bir vatandaş

Kamu hizmetlerinden yasaklılık kararı bulunan ancak

18

yaşını doldurmuş ve üniversite mezunu olan bir vatandaş

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $21$ yaşında olan, lise mezunu ve askerlik hizmetini yasal bir sebeple tecil ettirmiş olan bir vatandaş

Cevap

21

yaşında, lise mezunu ve askerliği tecilli olan vatandaşın milletvekili seçilmesi önünde bir engel yoktur.

Milletvekili seçilmek için aranan şartlar; Türk vatandaşı olmak,

18

yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlik ile ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmaktır. Seçenekler arasında askerliği tecilli olan,

21

yaşındaki lise mezunu vatandaş tüm bu şartları anayasal düzeyde karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Yaş ve eğitim şartını kontrol et

18

yaşını doldurmuş olmak ve en az ilkokul mezunu olmak gerekir.

21

yaş ve lise mezuniyeti bu şartı sağlar.

Anayasa'nın

76

. maddesindeki temel yeterlilik kriterlerini doğrulamak.

Askerlik durumunu analiz et

2017

değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' şartı 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde güncellenmiştir.

Tecilli (ertelenmiş) olanların askerlik ile ilişiği bulunmadığı için aday olabileceklerini saptamak.

Adli sicil ve suç türlerini değerlendir

Yüz kızartıcı suçlar (sahtecilik gibi) af olsa da engeldir; kasten işlenen suçlarda ise sınır

1

yıldır (

12

ay).

Seçilme yeterliliğini ortadan kaldıran mutlak ve nisbi engelleri ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği (

2017

Değişiklikleri Dahil)

İpuçları

2017

Anayasa değişikliği ile askerlik şartının nasıl değiştiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için istifa etmesi gerekenler ile istifa etmesine rağmen seçilemezse görevine dönemeyenleri (yüksek yargı mensupları gibi) karşılaştırın.

Tahmini Süre:50s

Soru 60Soru →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve engelleri dikkate alındığında, adaylık başvurusu yapmayı planlayan dört farklı kişinin durumu aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Aday	Yaş	Öğrenim Düzeyi	Adli Sicil / Kamu Görevi Durumu
Aday I	$19$	Üniversite	Askerliği tecil (ertelenmiş) edilmiştir.
Aday II	$30$	Lise	Taksirli bir suçtan dolayı $1.5$ yıl hapis cezası almıştır.
Aday III	$42$	İlkokul	Zimmet suçundan mahkûm olmuş ancak özel afla serbest kalmıştır.
Aday IV	$28$	Ortaokul	Kamu kurumunda işçi statüsünde çalışmaktadır; istifa etmemiştir.

Buna göre, tablodaki verilere dayanarak bu kişilerden hangisinin veya hangilerinin milletvekili seçilmesine yönelik mutlak bir engel bulunduğu söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve IV

III ve IV

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız III

Cevap

Milletvekili seçilmesine engel teşkil eden tek kişi Aday III'tür.

Aday III'ün durumu milletvekili seçilmesine engel teşkil eder çünkü

1982

Anayasası'na göre zimmet, irtikap, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlar, kişi genel veya özel affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilmesine ebediyen engeldir.

Adım Adım Çözüm

Yaş ve eğitim şartlarını kontrol et

Tüm adaylar

18

yaşından büyük ve en az ilkokul mezunudur.

Anayasal asgari yaş sınırı

18

, asgari eğitim sınırı ilkokul mezuniyetidir.

Askerlik ve görev durumunu analiz et

Aday I ve Aday IV'ün durumu engel değildir.

2017

değişikliğiyle askerlik hizmetini yapmış olma şartı yerine 'ilişiği bulunmama' (tecil dahil) getirilmiş; ayrıca işçiler (Aday IV) istifa zorunluluğu kapsamı dışında tutulmuştur.

Adli sicil kaydını suç türüne göre değerlendir

Aday II engel taşımazken, Aday III kesin olarak engellidir.

Taksirli suçlar süreye bakılmaksızın engel değildir; ancak zimmet, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlar affa uğrasa bile mutlak bir seçilme engelidir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Mutlak Yasaklar

İpuçları

Zimmet gibi yüz kızartıcı suçlarda 'af' kurumunun milletvekilliği üzerindeki etkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşme sebeplerini (istifa, devamsızlık, kesin hüküm) inceleyerek seçilme yeterliliği ile arasındaki farkları analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 3 / 4Sonraki

TBMM Üyeliği ve Seçilme Yeterliliği

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları