Examkin

TBMM Üyeliği ve Seçilme Yeterliliği

72 soru

Soru 21Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan hükümlere göre, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olmak şarttır.

Cevap

Milletvekili adayı olabilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olma şartı yanlıştır; güncel düzenlemeye göre askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir.
Milletvekili seçilme yeterliliği konusunda 'askerlik hizmetini fiilen yapmış olmak' şartı artık aranmamaktadır. 2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile bu ifade 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' olarak güncellenmiştir. Bu sayede askerliğini yapmış olanlar kadar, askerlikten muaf olanlar veya askerliği tecilli (ertelenmiş) olanlar da milletvekili adayı olabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını inceleyin.
Milletvekili seçilme şartları: Türk vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, askerlik ile ilişiği bulunmamak, kısıtlı olmamak, kamu hizmetinden yasaklı olmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmaktır.
Seçilme yeterliliği Anayasa ile sınırları çizilmiş bir konudur.
2
2017 Anayasa değişikliği ile güncellenen askerlik şartını kontrol edin.
Eski metinde yer alan 'askerliğini yapmış olmak' ibaresi, 'askerlik ile ilişiği bulunmamak' şeklinde değiştirilmiştir.
Bu değişiklik, askerliği tecilli (ertelenmiş) olan gençlerin de 18 yaşında aday olabilmesinin önünü açmıştır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Milletvekili Seçilme Yeterliliği

İpuçları

1
2017 yılında yapılan Anayasa değişikliklerini ve özellikle askerlik şartındaki kelime değişimini hatırlayın.
2
Adayın askerliğini yapmış olması mı gerekir, yoksa o an için askerlik ödeviyle bir yükümlülüğünün bulunmaması (tecil gibi) yeterli midir?

Daha Fazla Pratik

Hakim ve savcılar ile yüksek yargı organı mensuplarının milletvekili adayı olabilmek için istifa etmeleri gerekip gerekmediğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 22Soru →

19821982 Anayasası’nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve 20172017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri çerçevesinde, adaylık şartları ve süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurum ve kuruluşlarında 'işçi' statüsünde çalışanların, milletvekili adayı olabilmek için görevlerinden istifa etme zorunluluğu yoktur.

Cevap

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçilerin adaylık için istifa etme zorunluluğunun bulunmaması doğru bir ifadedir.
Doğru ifade, kamu kurumlarında işçi olarak çalışanların adaylık için istifa etmek zorunda olmamasıdır. 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesi; hâkimler, savcılar, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin çekilmedikçe aday olamayacağını belirtirken, işçileri bu listenin dışında bırakmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 7676. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını (yaş, öğrenim, adli sicil) analiz etmek.
Seçilme yaşının 1818, öğrenim şartının ilkokul mezuniyeti ve taksirli suçların engel olmadığını saptamak.
Güncel anayasal şartların temel sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
20172017 değişikliği ile güncellenen askerlik kriterini incelemek.
Fiilen askerlik yapma şartının kalktığını, 'askerlikle ilişiği bulunmama' (tecil, muafiyet vb.) kriterinin geldiğini görmek.
Askerlik durumunun adaylığa etkisindeki teknik nüansı anlamak için gereklidir.
3
Adaylık için istifa etmesi gereken kamu görevlileri listesini ve istisnaları değerlendirmek.
Memurlar ve diğer kamu görevlileri istifa etmek zorundayken, 'işçi' statüsündekilerin bu zorunluluktan muaf olduğunu teyit etmek.
Kamu çalışanları arasındaki statü farkının adaylık sürecine etkisini belirlemek için gereklidir.
4
Görevden ayrılanların mesleğe geri dönüş imkanlarını kontrol etmek.
Yüksek yargı ve TSK mensuplarının geri dönüş yasağına tabi olduğunu belirlemek.
Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlık ilkesi gereği uygulanan kısıtlamaları doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adaylık İstifaları
Soru 23Soru →

Türkiye Cumhuriyeti’nde milletvekili adayı olmak isteyen bir bireyin haiz olması gereken nitelikler 19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiştir. 20172017 anayasa değişiklikleri sonrasında bu niteliklerde birtakım köklü değişimlere gidilmiştir. Buna göre, milletvekili seçilme yeterliliğine dair aşağıdaki bilgilerden hangisi hukuken hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili seçilebilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olmak zorunludur.

Cevap

Milletvekili seçilebilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olmak zorunluluğu güncel mevzuatta bulunmamaktadır; askerlikle ilişiği bulunmamak yeterlidir.
Milletvekili seçilme yeterliliğinde askerlik şartı 20172017 anayasa değişikliği ile 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde güncellenmiştir. Bu durum, askerlik hizmetini henüz yapmamış ancak tecil (erteleme) hakkı bulunan veya muaf olan kişilerin de milletvekili seçilebileceği anlamına gelir. Dolayısıyla, askerlik hizmetini fiilen yapmış olma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 7676. maddesindeki güncel seçilme yeterliliği şartlarını inceleyin.
Vatandaşlık, yaş (1818), öğrenim (ilkokul), kısıtlı olmama ve adli sicil şartları tespit edilir.
Anayasal şartların güncel hallerini (özellikle 20172017 sonrası) bilmek hatalı ifadeyi bulmak için gereklidir.
2
Askerlik şartına ilişkin ifadeyi değerlendirin.
Mevcut düzenlemede 'fiilen askerlik yapmış olma' değil, 'askerlikle ilişiği bulunmama' (tecilli olma, muaf olma vb.) şartı aranmaktadır.
20172017 değişikliği ile askerlik şartı esnetilerek gençlerin katılımı kolaylaştırılmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları
Soru 24Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ve mevcut seçim mevzuatı hükümleri çerçevesinde, milletvekili seçilme yeterliliği ve adaylık sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin aday olabilmesi için askerlik hizmetini fiilen yerine getirmiş olmaları veya bu hizmetten muaf tutulmuş olmaları şarttır; askerlik ertelemesi (tecil) adaylık için yeterli bir hukuki statü sağlamaz.

Cevap

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin askerlik ertelemesinin adaylık için yeterli olmadığını savunan ifade yanlıştır; çünkü 2017 değişikliği sonrası 'ilişiği olmamak' ibaresi tecili de kapsamaktadır.
Doğru cevap olan seçenekteki ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikle askerlik şartı 'ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetilmiştir. Bu yasal düzenleme uyarınca askerlik hizmetini fiilen yapmamış olsa bile yasal erteleme (tecil) hakkını kullanan kişiler milletvekili adayı olabilir ve seçilebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Askerlik şartındaki 2017 değişikliğini analiz etme
Eski metindeki 'askerliğini yapmış olmak' ibaresi yerine 'askerlikle ilişiği bulunmamak' ibaresi getirilmiştir.
Bu değişiklik, sadece askerliği bitirenleri değil, muaf olanları ve yasal olarak erteletenleri (tecilli) de seçilme yeterliliğine dahil etmek için yapılmıştır.
2
Mahkûmiyet ve af durumlarını değerlendirme
Taksirli suçlar hariç 1 yıl kuralı ve yüz kızartıcı suçlarda 'af' durumunun yeterliliği geri getirmediği bilgisi doğrulanmıştır.
Anayasa m. 76, bazı suç türlerini (yüz kızartıcı suçlar, terör vb.) kesin engel olarak belirlemiş ve affın bu engeli kaldırmayacağını açıkça hükme bağlamıştır.
3
Adaylık için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini inceleme
Hâkimler, savcılar, yüksek yargı organları mensupları, TSK mensupları, memurlar ve öğretim elemanlarının istifası zorunludur ancak işçiler kapsam dışıdır.
2839 sayılı Kanun m. 18, hizmetin niteliği gereği işçi sayılanları bu zorunluluktan muaf tutmuştur.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları
Soru 25Soru →

1982 Anayasası'nın 7676. maddesi ile düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve 20172017 anayasa değişiklikleri sonrası yürürlüğe giren güncel seçim mevzuatı hükümleri dikkate alındığında; aşağıdaki özelliklere sahip kişilerden hangisinin milletvekili adayı olması hukuken mümkündür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı 33 yıl hapis cezasına mahkûm olmuş ve cezasının infazı tamamlanmış olan bir kişi

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı hapis cezası alan kişi, ceza süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğine sahiptir.
Doğru ifadeye göre taksirli suçlar, milletvekili seçilme engelini belirleyen süre sınırlarının tamamen dışındadır. Dolayısıyla, bir kişi taksirli bir suçtan dolayı 33 yıl, hatta 1010 yıl hapis cezası alsa bile, bu durum onun milletvekili seçilmesine engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Taksirli suçların istisnasını kontrol etme
Anayasa'nın 7676. maddesine göre taksirli suçlar, seçilme engelini belirleyen bir yıllık hapis cezası sınırı kapsamı dışındadır.
Kasıtlı olmayan (taksirli) eylemlerin siyasi haklardan mahrumiyet doğurmaması ilkesi esastır.
2
Yüz kızartıcı suçlarda af etkisini değerlendirme
Hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet gibi suçlar affa uğrasa bile seçilme engelini kalıcı hale getirir.
Kamu vicdanı ve devlet yönetimine duyulan güvenin korunması amaçlanır.
3
Askerlik durumundaki 'ilişiği bulunmamak' kavramını analiz etme
20172017 sonrası 'askerliğini yapmış olmak' şartı yerine 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartı gelmiştir; ancak yasal ertelemesi (tecil) olmayanlar aday olamaz.
Askerlik çağına gelen bir bireyin yasal bir statü (erteleme, muafiyet veya terhis) içinde olması gerekir.
4
Hapis cezasının niteliğini ve süresini inceleme
Kasıtlı bir suçtan alınan 11 yıl (1212 ay) veya üzeri hapis cezası, paraya çevrilse dahi seçilme yeterliliğini kaybettirir.
Önemli olan hükmedilen ceza süresidir, infaz yöntemi bu anayasal engeli değiştirmez.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Suç Kategorileri
Soru 26Soru →

1982 Anayasası'nın 76. maddesinde milletvekili seçilme yeterliliği ve bu hakka sahip olabilmek için gerekli şartlar ile engeller ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Buna göre, milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Cevap

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların affa uğramış olsalar dahi seçilemeyeceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu tür genel suçlarda af, seçilme engelini ortadan kaldırır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır; çünkü 1982 Anayasası'na göre taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenlerin milletvekili seçilememesi 'affa uğramamış olma' koşuluna bağlıdır. Eğer kişi affa uğramışsa ve işlediği suç yüz kızartıcı suçlar (zimmet, rüşvet, sahtecilik vb.) veya terör suçları gibi özel olarak belirtilenlerden biri değilse, milletvekili seçilebilir. Seçenekteki ifade ise hiçbir ayrım yapmadan affın engeli kaldırmayacağını söyleyerek genel kuralı hatalı yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 76. maddesindeki seçilme engellerini analiz etme
Hapis cezalarıyla ilgili iki temel ayrım tespit edilir: Süreye bağlı engel ve suçun niteliğine bağlı engel.
Anayasa'nın hangi durumlarda affı geçerli sayıp saymadığını anlamak için bu ayrım kritiktir.
2
Hapis cezası süresine bağlı engeli inceleme
Taksirli suçlar hariç, toplam 1 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar kural olarak seçilemezler; ancak bu durum 'affa uğramamış olma' şartına bağlıdır.
Genel suçlarda alınan hapis cezaları af ile silinebilir ve seçilme hakkı geri döner.
3
Suçun niteliğine bağlı engeli inceleme
Zimmet, rüşvet, hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlar ile terör suçlarında 'affa uğramış olsalar bile' seçilemeyecekleri hükme bağlanmıştır.
Bu suçlar, toplum vicdanında bıraktığı ağır hasar nedeniyle ömür boyu engel teşkil eder.
4
Yanlış yargıyı belirleme
Toplam 1 yıl hapis cezası alan her hükümlünün affa rağmen seçilemeyeceği iddiası, suçun niteliğini (yüz kızartıcı olup olmamasını) göz ardı ettiği için hatalıdır.
Seçilme yeterliliği kurallarındaki istisnai durumlar doğru ayırt edilmelidir.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliğinde adli sicil ve af ilişkisi

İpuçları

1
Anayasa'da hapis cezalarıyla ilgili engellerde suçun niteliği (yüz kızartıcı olup olmaması) ve süresi (1 yıl) arasında bir ayrım yapıldığına dikkat edin.
2
Hangi suçların af çıksa dahi milletvekilliğine asla engel olmaya devam ettiğini hatırlayın: Terör suçları ve yüz kızartıcı suçlar.
3
Bir yıl veya daha fazla hapis cezası alan biri, eğer suçu 'yüz kızartıcı' bir suç değilse, özel veya genel bir af ile tekrar seçilme hakkını kazanabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçilme yeterliliği ile cumhurbaşkanı seçilme şartlarını (özellikle eğitim ve yaş farkı) karşılaştırarak çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru →

1982 Anayasası’nın 76. maddesinde düzenlenen “Milletvekili Seçilme Yeterliliği” hükümleri ve bu hükümlerdeki istisnalar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bir kişinin milletvekili seçilmesine engel teşkil eden bir durum değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı toplam 3 yıl hapis cezasına mahkûm edilen ve mahkûmiyet kararı kesinleşmiş olanlar

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı mahkûmiyet alanlar, ceza süresi ne olursa olsun milletvekili seçilme hakkına sahiptirler.
Anayasa'nın 76. maddesi uyarınca milletvekili seçilme yeterliliği düzenlenirken 'taksirli suçlar' açıkça istisna tutulmuştur. Taksirli bir suçtan dolayı (örneğin trafik kazası sonucu birinin yaralanması veya ölmesi) mahkûm olan bir kişi, aldığı cezanın süresi ne olursa olsun milletvekili seçilebilir. Bu durum, kasten işlenen suçlar için geçerli olan '1 yıl veya daha fazla hapis' kuralının dışındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçilme yeterliliğinin genel şartlarını analiz et.
18 yaş, Türk vatandaşlığı ve en az ilkokul mezuniyeti gibi temel şartlar belirlendi.
Yeterliliğin temel yasal çerçevesini kurmak için gereklidir.
2
Adli sicil ve mahkûmiyet durumlarının seçilme hakkına etkisini değerlendir.
Taksirli suçların, Anayasa'nın 76. maddesindeki kısıtlamalardan (1 yıl kuralı ve af kapsamı) muaf tutulduğu saptandı.
Anayasa'daki 'taksirli suçlar hariç' ifadesi, bu suç türünü süreden bağımsız kılar.
3
Af ve erteleme (tecil) gibi hukuki kurumların seçilme yeterliliği üzerindeki etkisini incele.
Kasten işlenen 1 yıl üzeri suçların ve yüz kızartıcı suçların affa uğrasa dahi engel teşkil ettiği, ertelemenin ise bu engeli kaldırmadığı anlaşıldı.
Affın seçilme yeterliliği üzerindeki etkisinin her suç tipi için aynı olmadığını ayırt etmek gerekir.
4
Kısıtlılık (interdiction) durumunun seçilme yeterliliği ile ilişkisini kur.
Kısıtlı olmanın, suçun niteliğinden bağımsız olarak adaylığa engel olduğu netleştirildi.
Anayasa metninde 'kısıtlı olmayanlar' ifadesi genel bir şart olarak sunulmuştur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Taksirli Suç İstisnası
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 28Soru →

19821982 Anayasası'nın "Milletvekili seçilme yeterliliği" başlıklı 7676. maddesi ve ilgili seçim mevzuatı hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde; adaylık şartları ve seçilme engelleri hakkında aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da tahdidi olarak sayılan yüz kızartıcı suçlardan biriyle mahkûm olan bir kimse, bu mahkûmiyeti genel veya özel affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilemez.

Cevap

Anayasa’da sayılan yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanların, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemeyeceklerini belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 7676. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma gibi suçlardan hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler. Bu hüküm, bu suç tipleri için seçilme engelinin mutlak olduğunu ve hiçbir af türüyle (genel veya özel) ortadan kaldırılamayacağını ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası m. 7676 kapsamındaki seçilme yeterliliği şartlarını incelemek.
Milletvekili seçilebilmek için 1818 yaşını doldurmuş olmak, en az ilkokul mezunu olmak ve askerlikle ilişiği bulunmamak gibi şartlar tespit edildi.
Genel şartların doğruluğunu teyit etmek.
2
Adli sicil engellerini ve affın etkisini analiz etmek.
Taksirli suçlar hariç toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezası alanların engelli olduğu, ancak yüz kızartıcı suçlarda (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) affın engeli kaldırmadığı görüldü.
Özel suç tiplerinin anayasal istisnasını belirlemek.
3
Kamu görevlileri ve askerlik durumuna dair istisnaları değerlendirmek.
Kamu işçilerinin istifa zorunluluğu olduğu ve askerlikte 'tecil' durumunun adaylığa engel olmadığı saptandı.
Diğer seçeneklerdeki teknik hataları ayıklamak.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Engelleri ve Affın Etkisi

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme halleri ile seçilme yeterliliği arasındaki 'seçilmeye engel bir suçtan mahkûm olma' ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 29Soru →

1982 Anayasası ve ilgili seçim mevzuatı uyarınca, milletvekili seçilebilmek için adayların hem genel niteliklere sahip olmaları hem de seçilmeye engel teşkil eden durumlardan arınmış olmaları gerekmektedir.

Buna göre, aşağıda durumları belirtilen aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmişte dolandırıcılık suçundan mahkumiyet alan ancak daha sonra hakkında özel af çıkarılarak cezası kaldırılan bir kişi

Cevap

Dolandırıcılık suçundan mahkumiyet alan ancak özel af ile cezası kaldırılan kişinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenemez.
1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre; zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler. Bu nedenle dolandırıcılık suçundan mahkum olan kişi, özel af almış olsa dahi aday olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş, eğitim ve askerlik kriterlerinin değerlendirilmesi
20 yaş (18+), lise mezunu (ilkokul+) ve tecilli askerlik (ilişiği bulunmamak) şartları sağladığı için bu durumdaki kişi seçilebilir.
Milletvekili seçilme yaşının 18'e düşürülmesi ve askerlik için sadece ilişiği bulunmamak şartının aranması nedeniyle.
2
Kasıtlı ve taksirli suç ayrımının yapılması
Taksirli suçlardan alınan cezalar süresi ne olursa olsun engel değildir; kasten işlenen 1 yıl üzerindeki cezalar ise genel af ile temizlenebilir.
Anayasa'da taksirli suçların açıkça istisna tutulması ve yüz kızartıcı olmayan suçlarda affın seçilme engelini kaldırması nedeniyle.
3
Kamu görevlilerinin istifa zorunluluğu kapsamının kontrol edilmesi
Kamu kurumlarındaki memurlar istifa etmelidir ancak 'işçi' statüsündekiler görevlerinden ayrılmadan aday olabilirler.
Anayasa'nın 76. maddesinin son fıkrasında işçi niteliği taşıyanların kapsam dışı bırakılması nedeniyle.
4
Yüz kızartıcı suçlar ve af ilişkisinin incelenmesi
Dolandırıcılık, hırsızlık, rüşvet gibi suçlar 'affa uğramış olsalar bile' seçilmeye mutlak engeldir.
Anayasa'nın yüz kızartıcı suçlar için getirdiği 'mutlak yasak' ilkesi nedeniyle.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Affın Etkisi

İpuçları

1
Anayasa'da bazı suçlar için affın dahi seçilme engelini kaldırmayacağı özel olarak belirtilmiştir.
2
Dolandırıcılık, hırsızlık ve rüşvet gibi 'yüz kızartıcı' olarak nitelendirilen suçların hukuki sonuçlarını hatırlayın.
3
Taksirli suçlar kapsam dışıdır, genel suçlarda af engeli kaldırır; ancak yüz kızartıcı suçlarda af bir işe yaramaz.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliği ile milletvekilliğinin sona erme nedenleri arasındaki farkları karşılaştırmak konuyu pekiştirmenize yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 30Öğrencilerin %0'i bunu doğru yanıtladıSoru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri çerçevesinde, adaylık başvuruları incelenen aşağıdaki kişilerden hangisinin durumu, seçilme yeterliliği önünde anayasal bir engel teşkil etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmişte "sahtecilik" suçundan mahkûm olan ancak sonradan çıkarılan genel af ile mahkûmiyeti sonlanan kişi

Cevap

Geçmişte sahtecilik suçundan mahkûm olan ancak sonradan çıkarılan genel af ile mahkûmiyeti sonlanan kişi, anayasal olarak milletvekili seçilemez.
Doğru yanıt olan durum, 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde belirtilen mutlak yasaklar kapsamına girmektedir. Sahtecilik, zimmet, hırsızlık ve rüşvet gibi suçlar yüz kızartıcı suçlar olarak tanımlanmış olup bu suçlardan hüküm giyenlerin affa uğrasalar dahi milletvekili seçilemeyecekleri açıkça hükme bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Genel şartların (Yaş, Eğitim, Askerlik) kontrol edilmesi
1818 yaş, en az ilkokul mezuniyeti ve askerlikle ilişiğin bulunmaması şartları sağlandığı için bu açılardan bir engel bulunmadığı görülür.
Anayasal seçilme yeterliliğinin temel unsurlarını doğrulamak için.
2
Adli sicil kaydındaki suç türünün incelenmesi
"Sahtecilik" suçunun Anayasa'nın 7676. maddesinde sayılan "yüz kızartıcı suçlar" kapsamında olduğu tespit edilir.
Her suçun seçilme yeterliliğine etkisi aynı değildir; bazı suçlar mutlak engeldir.
3
Affın yüz kızartıcı suçlar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Yüz kızartıcı suçlarda affa uğramış olmanın seçilme engelini kaldırmadığı sonucuna varılır.
Anayasa metninde bu tür suçlar için "affa uğramış olsalar bile" ibaresi açıkça yer almaktadır.

Anahtar Kavram

Yüz Kızartıcı Suçlarda Af ve Seçilme Yeterliliği İlişkisi

İpuçları

1
Anayasa'nın 7676. maddesinde sayılan 'yüz kızartıcı suçlar' listesini ve bu suçların 'af' ile olan ilişkisini hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliğini engelleyen diğer suç türlerini ve istifa etmesi zorunlu olan kamu görevlilerini listeleyerek çalışmanızı pekiştirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 31Soru →

Milletvekili adaylığı için hazırlık yapan Bay (D) ile ilgili bilinenler şunlardır:
- 2020 yaşındadır.
- Bir devlet üniversitesinden mezun olmuştur.
- Askerlik hizmeti, eğitimi nedeniyle 22 yıl süreyle tecil edilmiştir (ertelenmiştir).
- Geçmişte işlediği 'taksirli' (kusurlu) bir suçtan dolayı kesinleşmiş 1818 ay hapis cezası bulunmaktadır.

19821982 Anayasası'na göre, diğer tüm şartları taşıdığı varsayıldığında Bay (D)'nin milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkındaki mahkûmiyet 'taksirli' bir suça ilişkin olduğu ve askerlikle ilişiği bulunmadığı için aday olabilir.

Cevap

Bay (D), taksirli suçlarda hapis süresi sınırı olmaması, askerlikle ilişiğinin bulunmaması (tecilli olması) ve yaş/eğitim şartlarını karşılaması nedeniyle milletvekili adayı olabilir.
Milletvekili seçilme yeterliliğinde en kritik ayrım kasten işlenen suçlar ile taksirli suçlar arasındadır. Taksirli suçlarda ceza süresi ne kadar olursa olsun (soruda verilen 1818 ay gibi) seçilmeye engel değildir. Ayrıca aday 1818 yaşını doldurmuş, ilkokuldan daha yüksek bir dereceden mezun olmuş ve askerlikle ilişiğini (tecil yoluyla) kesmiştir. Bu durumda adaylığının önünde yasal bir engel bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş şartını kontrol et.
2020 yaşındadır.
Anayasa'ya göre 1818 yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir.
2
Eğitim şartını analiz et.
Üniversite mezunudur.
Milletvekili olabilmek için 'en az ilkokul mezunu' olmak yeterlidir.
3
Askerlik durumunu değerlendir.
Tecilli (ertelenmiş) durumdadır.
20172017 değişikliğiyle şart 'askerlikle ilişiği bulunmamak' olarak güncellenmiştir. Tecilli olmak, ilişik bulunmadığı anlamına gelir.
4
Adli sicil ve mahkûmiyet süresini incele.
1818 ay 'taksirli' hapis cezası vardır.
Kasten işlenen suçlarda 11 yıl sınırı varken, taksirli suçlar süreye bakılmaksızın engel teşkil etmez.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği İstisnaları

İpuçları

1
Askerlik şartındaki 'ilişiği bulunmamak' ifadesinin ne anlama geldiğini düşünün.
2
Anayasa'nın 7676. maddesindeki mahkûmiyet süresi sınırının hangi suç türlerini 'hariç' tuttuğuna dikkat edin.
3
Taksirli suçlar süresi ne olursa olsun engel değildir ve 2017 değişikliğiyle seçilme yaşı 18'e indirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Kamu görevlilerinin milletvekili adaylığı için görevlerinden çekilme zorunluluğu olan durumları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 32Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik hizmetini yapmamış ancak askerlikle ilişiği bulunmayan kişiler milletvekili seçilebilirler.

Cevap

Askerlik hizmetini fiilen yerine getirmemiş olsa dahi, askerlikle ilişiği bulunmayan (tecilli veya muaf) kişiler milletvekili seçilebilirler.
Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'da yer alan 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartını tam olarak karşılar. Bu düzenleme sayesinde askerlik çağına gelmiş ancak tecil hakkını kullanan veya çeşitli nedenlerle askerlikten muaf tutulan vatandaşlar da yasama organında görev alabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 7676. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını gözden geçir.
Şartlar: 1818 yaş, en az ilkokul mezuniyeti, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan mahkum olmamaktır.
Adayın hukuki statüsünü belirleyen temel metin Anayasa'dır.
2
Askerlik şartındaki 'ilişiği bulunmamak' ibaresini analiz et.
Bu ibare; askerliğini yapmış olanları, muaf tutulanları ve yasal olarak tecil (erteleme) hakkı kullananları kapsar.
Güncel düzenleme, askerliğini fiilen yapma zorunluluğunu kaldırmıştır.
3
Diğer seçeneklerdeki kısıtlamaları (öğrenim düzeyi, taksirli suçlar, af durumu) değerlendir.
Lise mezuniyeti gerekmez (ilkokul yeterli), taksirli suçlar engel değildir ve yüz kızartıcı suçlarda af engelini kaldırmaz.
Hatalı bilinen genel kanıları eleyerek doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

1
Askerlik şartının sadece 'tamamlamış olmayı' mı yoksa 'hukuken engeli olmamayı' mı ifade ettiğine dikkat edin.
2
Öğrenim şartı en alt düzey (ilkokul) olarak belirlenmiştir ve taksirli suçlar her zaman bir istisnadır.
3
20172017 değişikliği ile 'askerliğini yapmış olmak' ibaresi 'askerlikle ilişiği bulunmamak' olarak güncellenmiştir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin süreci ile ilgili kuralları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 33Soru →

19821982 Anayasası uyarınca milletvekili seçilme yeterliliği; yaş, öğrenim düzeyi, adli sicil ve askerlik durumu gibi çeşitli kriterlerin bir arada sağlanmasını gerektirir. Anayasal düzenlemeye göre bazı engeller af kapsamına girse dahi seçilme yeterliliğini kalıcı olarak ortadan kaldırırken, bazı adli durumlar seçilme yeterliliğine engel teşkil etmemektedir.

Aşağıdaki tabloda beş farklı kişinin milletvekili adaylığı sürecindeki güncel durumları verilmiştir:

KişiYaşÖğrenim DurumuAdli Sicil / Hukuki Durum
Ahmet2525LiseTaksirli bir suçtan dolayı 22 yıl hapis cezasına hüküm giymiştir.
Berk1919İlkokulKasten işlediği bir suçtan 1414 ay hapis cezası almış, ancak genel af ile affedilmiştir.
Can3030Yüksek Lisans"İnancı kötüye kullanma" suçundan 22 ay hapis cezasına mahkûm olmuştur.
Deniz2222OrtaokulAskerlik hizmetinden muaf değildir ve mevcut bir tecil/erteleme kaydı bulunmamaktadır.
Elif2828İlkokulHakkında mahkemece verilmiş bir kısıtlılık (vasi tayini) kararı bulunmaktadır.

Buna göre, tabloda belirtilen kişilerden hangisinin mevcut durumu milletvekili seçilmesine engel teşkil etmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahmet

Cevap

Tabloda durumu belirtilen kişilerden sadece Ahmet milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir; çünkü taksirli suçlardan alınan cezalar süreye bakılmaksızın engel değildir.
Doğru cevap olan Ahmet'in durumu incelendiğinde; 25 yaşında olması (18 yaş şartı), lise mezunu olması (ilkokul şartı) ve cezasının 'taksirli' bir suçtan olması nedeniyle anayasal bir engel taşımadığı görülür. Anayasa'nın 76. maddesi taksirli suçları kasten işlenen suçların sınırlamalarından (1 yıl kuralı) muaf tutmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilerin yaş ve öğrenim durumlarını kontrol etme
Tüm adaylar 18 yaşını doldurmuş ve en az ilkokul mezunudur; bu temel şartlar sağlanmaktadır.
Anayasal asgari şartlar 18 yaş ve ilkokul mezuniyetidir.
2
Adli sicil ve hukuki engellerin analiz edilmesi
Taksirli suçtan 2 yıl alan kişi (Ahmet) hariç diğer adayların sicilinde kalıcı engeller bulunmaktadır.
Anayasa m. 76 uyarınca taksirli suçlar engel dışıdır; ancak 1 yıl üzeri kasten mahkûmiyet (Berk), yüz kızartıcı suç (Can) ve kısıtlılık (Elif) engeldir.
3
Askerlik durumunun değerlendirilmesi
Askerlikle ilişiği olan (Deniz) adayın başvurusu reddedilir.
Anayasa, askerlikle ilişiği bulunmamayı şart koşar.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'nın 76. maddesindeki 'taksirli suçlar hariç' ifadesine dikkat edin.
2
Kasten işlenen suçlar ile yüz kızartıcı suçların af karşısındaki durumlarını karşılaştırın.
3
Affın; kasten 1 yıl üzeri cezaları ve hırsızlık, dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardaki engeli kaldırmadığını, ancak taksirli suçların zaten en başından engel olmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin süreci ile ilgili anayasal süreleri gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 34Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, aşağıda hukuki geçmişine dair bilgi verilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesi önünde anayasal bir engel bulunmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'Sahtecilik' suçundan dolayı 66 ay hapis cezasına mahkum olmuş, ancak daha sonra yayımlanan bir genel af kapsamına alınmış olan bir kişi

Cevap

Sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, süreye bakılmaksızın ve af kapsamına alınsalar dahi milletvekili seçilemezler.
Doğru cevap, yüz kızartıcı suçların (sahtecilik, hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) anayasal statüsünü yansıtmaktadır. 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesine göre; sahtecilik gibi suçlardan hüküm giyenler, aldıkları ceza miktarı ne kadar az olursa olsun (örneğin 11 gün bile olsa) ve bu cezalar bir genel veya özel af ile ortadan kaldırılsa dahi ömür boyu milletvekili seçilme yeterliliğini kaybederler.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun niteliğini analiz etme
Seçeneklerdeki suçlar 'taksirli', 'kasten' ve 'yüz kızartıcı' olarak ayrıştırılır.
Anayasa, suç türüne göre farklı yeterlilik sınırları belirlemiştir.
2
Ceza sürelerini ve infaz durumlarını değerlendirme
Taksirli suçlarda süre sınırı yoktur; kasten suçlarda sınır 11 yıldır; yüz kızartıcı suçlarda ise süre önemsizdir.
Anayasa 7676. maddeye göre kasten işlenen suçlarda 11 yıl sınırı, yüz kızartıcı suçlarda ise mutlak engel kuralı geçerlidir.
3
Af ve disiplin cezası durumunu inceleme
Yüz kızartıcı suçlarda af engeli kaldırmazken, disiplin cezaları milletvekilliği için engel sayılmaz.
Anayasa metninde yüz kızartıcı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' ibaresi açıkça yer almaktadır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Engelleri (Adli Sicil ve Disiplin Kaydı)

İpuçları

1
Anayasa'nın hangi suç türlerini 'affa uğramış olsalar bile' seçilmeye engel olarak saydığını hatırlayın.
2
Kasten işlenen suçlardaki 11 yıllık süre sınırı ile yüz kızartıcı suçlardaki mutlak engel arasındaki farka odaklanın.
3
Sahtecilik, hırsızlık ve rüşvet gibi suçlar 'yüz kızartıcı suç' kategorisindedir ve bu suçlarda af, seçilme hakkını geri getirmez.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlileri ve bu kişilerin seçilemedikleri takdirde görevlerine dönüp dönemeyecekleri konusunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken suçları 'Taksirli' (Engel değil), 'Kasten > 1 yıl' (Engel) ve 'Yüz Kızartıcı' (Süre ve af gözetmeksizin engel) şeklinde üçlü bir tabloya ayırarak elediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki mahkûmiyet durumlarından hangisi, ilgili kişi affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilmesine mutlak bir engel teşkil eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçundan mahkûm olmak

Cevap

Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçundan mahkûm olmak
Resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçu, 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde açıkça sayılan ve mahkûmiyet halinde kişi affa uğrasa bile milletvekili seçilmesine engel teşkil eden özel suçlar kategorisinde yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 7676. maddesindeki adli sicil şartlarını analiz et
Milletvekili seçilmek için kasten işlenen suçlardan toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmak gerekir.
Genel kuralın sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Affın etkisini değerlendir
Genel kural kapsamındaki mahkûmiyetler af ile kalkarken, bazı özel suçlar af kapsamı dışında tutulmuştur.
Soru kökündeki 'affa uğramış olsa dahi' ifadesinin hukuki karşılığını bulmak için gereklidir.
3
Anayasa'da sayılan 'yüz kızartıcı' ve 'özel nitelikli' suç listesini kontrol et
Zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas, kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma gibi suçlar mutlak engeldir.
Hangi suçların affa rağmen engel teşkil ettiğini tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Adli Sicil ve Mahkûmiyet Şartı

İpuçları

1
Anayasa'nın 7676. maddesinde bazı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' ibaresi kullanılmıştır.
2
Taksirli suçların milletvekili seçilmeye engel olmadığını ve kasten işlenen suçlarda 11 yıllık bir baraj olduğunu hatırlayın.
3
Zimmet, irtikap, rüşvet ve ihaleye fesat karıştırma gibi suçlar, ceza süresi ne olursa olsun ömür boyu milletvekilliğine engeldir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve ant içme töreninin hukuki sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 36Soru →

Bir seçim bölgesinden milletvekili adaylığı için il seçim kuruluna başvuran beş aday adayının dosyalarında yer alan bilgiler şu şekildedir:

AdayHukuki ve Kişisel Durumu
11. AdayKasten yaralama suçundan 1414 ay hapis cezası almış, ancak bu cezası genel af kapsamına alınmıştır.
22. AdayTaksirli bir suçtan dolayı 1.51.5 yıl hapis cezasına çarptırılmış olup seçim sürecinde cezası infaz edilmektedir.
33. AdayDolandırıcılık suçundan 55 ay hapis cezasına çarptırılmış, ancak mahkemece cezası ertelenmiştir.
44. AdayOkuma-yazma bildiğini beyan etmiş ancak herhangi bir okuldan mezuniyet diploması ibraz edememiştir.
55. AdayHalen silah altında bulunan ve vatani görevini er olarak yerine getirmekte olan bir kimsedir.

19821982 Anayasası'nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve ilgili mevzuat hükümleri bir bütün olarak dikkate alındığında, bu adaylardan hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız 11. Aday

Cevap

Hukuki engeli bulunmayan tek kişi birinci adayı temsil eden seçenektir.
Birinci adayın durumu incelendiğinde, kasten yaralama suçu yüz kızartıcı suçlar arasında sayılmamıştır. Normal şartlarda kasıtlı bir suçtan 11 yıl veya daha fazla hapis cezası almak seçilmeye engeldir, ancak bu suç yüz kızartıcı suçlar kategorisinde olmadığı için genel af ile bu engel ortadan kalkar. Dolayısıyla bu kişi için herhangi bir engel kalmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci adayın suç ve af durumunu değerlendir
Uygun
Kasten yaralama yüz kızartıcı suçlar listesinde değildir. 11 yıl üzerindeki kasıtlı mahkumiyetler engeldir ancak genel af, yüz kızartıcı olmayan suçlarda seçilme yeterliliğini iade eder.
2
İkinci adayın kısıtlılık durumunu kontrol et
Uygun Değil
Taksirli suçlar doğrudan engel olmasa da, Türk Medeni Kanunu 407407. maddeye göre 11 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar kısıtlanır. Anayasa 7676. maddeye göre kısıtlılar milletvekili seçilemez.
3
Üçüncü adayın suç türünü ve erteleme etkisini incele
Uygun Değil
Dolandırıcılık yüz kızartıcı bir suçtur. Bu suçlarda ceza süresi veya erteleme (tecil) durumu fark etmeksizin, mahkumiyetin varlığı ömür boyu seçilme engelidir.
4
Dördüncü adayın öğrenim şartını doğrula
Uygun Değil
19821982 Anayasası'na göre milletvekili seçilebilmek için 'en az ilkokul mezunu' olmak gerekir; sadece okuryazarlık yeterli bir kriter değildir.
5
Beşinci adayın askeri statüsünü değerlendir
Uygun Değil
Silah altındaki er ve erbaşlar ile askeri öğrenciler aday olamazlar ve seçilemezler.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliğinde kısıtlılık, yüz kızartıcı suçlar ve af müessesesinin etkisi.

İpuçları

1
Taksirli suçlar kendi başlarına engel olmasa da, ceza miktarı sebebiyle kişinin hukuki fiil ehliyetinin (kısıtlılık) etkilenip etkilenmediğine bakın.
2
Yüz kızartıcı suçlarda (hırsızlık, dolandırıcılık, zimmet vb.) sürenin ve affın etkisini tekrar düşünün; bu suçlar için Anayasa 'affa uğramış olsalar bile' ifadesini kullanır.
3
En az ilkokul mezunu olma şartı ile sadece okuryazar olma farkını ve kısıtlı olanların (cezaevindeki hükümlüler dahil) seçilme durumunu göz önüne getirin.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve ant içme töreni ile ilgili prosedürleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 37Soru →

19821982 Anayasası'nda yapılan güncel değişiklikler ve seçim mevzuatı göz önünde bulundurulduğunda, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1818 yaşını dolduran her Türk vatandaşı, diğer şartları da taşıması koşuluyla milletvekili seçilebilir.

Cevap

18 yaşını dolduran her Türk vatandaşının milletvekili seçilebilmesi doğrudur.
19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde yapılan 20172017 değişikliği ile milletvekili seçilme yaşı 2525’ten 1818’e indirilmiştir. Bu doğrultuda, 1818 yaşını doldurmuş olan ve kısıtlı olmayan her Türk vatandaşı, diğer yasal şartları (eğitim, adli sicil vb.) sağladığı sürece milletvekili adayı olabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş şartını kontrol et
20172017 değişikliği ile yaş sınırı 1818 olmuştur.
Anayasa'nın 7676. maddesi güncel haliyle bu yaşı belirler.
2
Askerlik şartını kontrol et
Askerlik yapma şartı değil, 'ilişiği olmama' şartı vardır.
Muafiyet veya tecil durumları adaylığa engel değildir.
3
Eğitim şartını kontrol et
En az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.
Daha yüksek bir eğitim düzeyi (lise, üniversite) milletvekilliği için zorunlu değildir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

1
20172017 Anayasa değişiklikleri ile seçilme yaşında önemli bir indirim yapıldığını hatırlayın.
2
Eğitim şartı sadece temel bir seviyeyi (ilkokul) kapsar; askerlikte ise 'yapmış olmak' ile 'ilişiği olmamak' arasındaki farka dikkat edin.
3
Kasten işlenen suçlarda engelleyici sınır 11 yıl hapis cezasıdır, taksirli suçlar ise kapsam dışıdır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin süreci ile ilgili kuralları gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik hizmetini fiilen tamamlamamış olanlar milletvekili adayı olamazlar.

Cevap

Milletvekili seçilebilmek için askerliği fiilen yapmış olma zorunluluğu yoktur; kişinin askerlikle ilişiğinin bulunmaması yeterlidir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'na göre milletvekili adaylığı için askerliği fiilen yapmış olmak gerekmez; adayın askerlikle ilişiğinin bulunmaması (muaf olması veya tecilli olması) yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası Madde 7676 hükümleri incelenir.
Milletvekili seçilme şartları: Türk vatandaşı olmak, 1818 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmaktır.
Anayasal çerçeveyi belirlemek için ilk adımdır.
2
Askerlik şartındaki güncel ifade kontrol edilir.
20172017 değişikliği ile 'yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmış olmak' ibaresi 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şeklinde değiştirilmiştir.
Gençlerin seçilme hakkını kullanabilmesi için getirilen esnekliği anlamak gerekir.
3
Seçeneklerdeki ifadelerle yasal metin karşılaştırılır.
Askerliği fiilen tamamlama zorunluluğu olduğunu iddia eden ifade anayasal metne aykırıdır.
Hatalı olan seçeneği tespit etmek için karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

1
20172017 yılında yapılan anayasa değişikliklerini ve askerlik şartındaki kelime değişimini düşünün.
2
'Fiilen yapmak' ile 'ilişiği bulunmamak' arasındaki hukuki farkı göz önünde bulundurun.
3
Bir üniversite öğrencisi askerliğini tecil ettirmişse milletvekili adayı olabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini (hakimler, savcılar, subaylar vb.) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 39Soru →

19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları, 20172017 yılındaki anayasa değişiklikleri ile önemli ölçüde güncellenmiştir. Buna göre, mevcut anayasal düzenlemeler çerçevesinde milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zimmet, rüşvet ve dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Cevap

Zimmet, rüşvet ve dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenlerin, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemeyeceği ifadesi doğrudur.
Doğru olan ifade, yüz kızartıcı suçların (zimmet, rüşvet, dolandırıcılık vb.) affa uğramış olsa bile milletvekili seçilme yeterliliğini kalıcı olarak ortadan kaldırdığıdır. Bu hüküm, kamu vicdanını korumak amacıyla Anayasa'nın 7676. maddesinde mutlak bir engel olarak düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçilme yeterliliğinin genel şartlarını analiz et.
Milletvekili seçilebilmek için 1818 yaşını doldurmuş olmak, Türk vatandaşı olmak ve en az ilkokul mezunu olmak gerekir.
Anayasa'nın 7676. maddesindeki temel olumlu şartların tespit edilmesi gerekir.
2
Sabıka ve hükümlülük durumunu değerlendir.
Taksirli suçlar hariç toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar ile yüz kızartıcı suçlardan (af gelse bile) hüküm giyenler seçilemez.
Hangi suçların ve cezaların seçilme engelini kalıcı kıldığının belirlenmesi gerekir.
3
Askerlik ve görevden çekilme şartlarını kontrol et.
Askerlikle ilişiği bulunmamak yeterlidir (tamamlama şartı yoktur); belirli kamu görevlileri ise istifa etmelidir.
Adaylık sürecindeki usuli engellerin doğrulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engelleri

İpuçları

1
Anayasa'da yüz kızartıcı suçlar için 'affa uğramış olsalar bile' ibaresinin kullanıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve yemin sürecindeki süreleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 40Soru →

19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ile bu şartların mahkumiyet türleri ve süreleri üzerindeki hukuki etkileri dikkate alındığında, aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasten işlediği ve yüz kızartıcı olmayan bir suçtan dolayı 1010 ay hapis cezası alan bir kişi, mahkumiyet kararı kesinleştiği andan itibaren seçilme yeterliliğini kaybeder.

Cevap

Kasten işlediği ve yüz kızartıcı olmayan bir suçtan dolayı 1010 ay hapis cezası alan kişinin seçilme yeterliliğini kaybettiğini savunan ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesine göre kasten işlenen suçlarda seçilme yeterliliğinin kaybedilmesi için ceza süresinin en az 11 yıl veya daha fazla olması gerekir. 1010 ay hapis cezası alan bir kimse, eğer işlediği suç yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık vb.) kapsamında değilse, milletvekili seçilme hakkını kaybetmez.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun niteliğini analiz etme
Suçun "taksirli" mi yoksa "kasten" mi işlendiği ve "yüz kızartıcı" olup olmadığı belirlenir.
Anayasa taksirli suçları tamamen hariç tutarken, yüz kızartıcı suçlar için süre gözetmeksizin yasak koyar.
2
Ceza süresini kontrol etme
Kasten işlenen suçlarda mahkumiyet süresinin 11 yıl veya daha fazla olup olmadığına bakılır.
Kasten işlenen ve yüz kızartıcı olmayan suçlarda seçilme engeli sadece 11 yıl ve üzeri cezalar için geçerlidir.
3
Seçilme yeterliliği kararını verme
1010 aylık kasten mahkumiyet (yüz kızartıcı değilse) 11 yıllık sınırın altında kaldığı için yeterlilik korunur.
Sınırın altında kalan cezalar, seçilme hakkının kaybına neden olmaz.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adli Sicil Şartı

İpuçları

1
Anayasa'daki 11 yıllık sürenin hangi suç türleri için bir 'eşik' olduğunu hatırlayın.
2
Taksirli suçlar ile kasten işlenen suçların seçilme yeterliliği üzerindeki farklı etkilerine odaklanın.
3
Kasten işlenen suçlarda 11 yılın altındaki cezaların (yüz kızartıcı değilse) seçilme engelini başlatmadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçildikten sonra bu şartlardan birinin kaybedilmesi durumunda üyeliğin nasıl düştüğünü (meclis kararı mı, kendiliğinden mi) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tablo yöntemiyle; 'Kasten < 11 Yıl', 'Kasten >= 11 Yıl', 'Taksirli' ve 'Yüz Kızartıcı' kategorilerini oluşturarak şartları hızlıca kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki
TBMM Üyeliği ve Seçilme Yeterliliği Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin