Yürütme

642 soru

$1982$ Anayasası'nın $2017$ yılındaki değişikliklerle düzenlenen güncel hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı'nın görev süresi ve bir kimsenin en fazla kaç kez bu makama seçilebileceği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Görev süresi

7

yıldır ve bir kimse sadece bir defa seçilebilir.

Görev süresi

5

yıldır ve bir kimse en fazla iki defa seçilebilir.

Görev süresi

5

yıldır ve bir kimse sınırsız sayıda seçilebilir.

Görev süresi

4

yıldır ve bir kimse en fazla iki defa seçilebilir.

Görev süresi

6

yıldır ve bir kimse en fazla üç defa seçilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görev süresi $5$ yıldır ve bir kimse en fazla iki defa seçilebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın görev süresi

5

yıldır ve bir kimse en fazla iki defa seçilebilir.

Doğru yanıt olan seçenek,

1982

Anayasası'nın

101

. maddesinde yapılan

2017

değişikliğine tam uyum sağlar; buna göre Cumhurbaşkanı halk tarafından

5

yıllık bir süre için seçilir ve bir kişi en fazla iki kez bu göreve getirilebilir.

Adım Adım Çözüm

Görev süresini belirleme

Cumhurbaşkanı'nın görev süresi

5

yıl olarak tespit edilir.

Anayasa'nın

101

. maddesi görev süresini

5

yıl olarak belirlemiştir.

Seçilme sınırı kuralını hatırlama

Bir kimsenin en fazla

2

defa bu makama seçilebileceği saptanır.

Dönem sınırlaması, yürütme gücünün demokratik sınırlarını korumak için getirilmiştir.

Bilgileri sentezleme

5

yıl ve

2

dönem kuralının birleştiği seçenek bulunur.

Soruda her iki bilginin de aynı anda doğru olduğu ifade aranmaktadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın görev süresi ve dönem sınırı

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı seçim dönemi ile milletvekili seçim dönemi artık aynı süredir.

Bir kişinin ömür boyu veya sınırsız süreyle seçilmesini engelleyen anayasal bir 'dönem sınırı' mevcuttur.

Güncel sistemde bu süre

5

yıl, dönem sınırı ise

2

olarak belirlenmiştir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesi durumunda ortaya çıkan istisnai 'üçüncü dönem' adaylığı konusunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 282Soru →

$1982$ Anayasası'na göre yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ( $CBK$ ) ve yönetmelikler arasındaki hiyerarşik ilişki ve yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır.

Anayasa'da yer alan 'kişisel haklar ve ödevler' ile 'siyasi haklar ve ödevler', olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile serbestçe düzenlenebilir.

Yönetmelikler sadece Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar tarafından çıkarılabilir; kamu tüzel kişilerinin yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır.

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce yürürlüğe girmiş olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uygulanmaya devam eder.

Yönetmelikler yalnızca kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir; bir

CBK

hükmüne dayalı olarak yönetmelik çıkarılması mümkün değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümlerinin uygulanacağı ifadesi doğrudur.

Anayasa uyarınca, kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında bir çatışma olması durumunda kanun hükümleri üstün tutulur ve uygulanır. Bu durum normlar hiyerarşisinin bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

Normlar hiyerarşisini analiz etme

Kanunlar, hiyerarşik olarak olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden üstündür.

Anayasa'nın

104

. maddesinde yapılan

2017

değişikliği ile bu hiyerarşi açıkça belirlenmiştir.

Çatışma kurallarını uygulama

Bir konuda hem kanun hem de CBK farklı düzenlemeler içeriyorsa, mahkemeler ve idare kanun hükmünü esas almak zorundadır.

Kanun koyucunun (TBMM) iradesi, yürütmenin düzenleyici işleminden önceliklidir.

CBK ve Yasama yetkisi ilişkisini değerlendirme

TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.

Yasamanın genelliği ilkesi uyarınca TBMM her konuda kanun yapabilir ve bu irade CBK'yı devre dışı bırakır.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Çatışmasında Normlar Hiyerarşisi

İpuçları

Normlar hiyerarşisinde kanunların mı yoksa kararnamelerin mi daha üstte olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetim farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 283Soru →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, yurdun tamamında veya bir bölgesinde ilan edilmiş olan bir Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) uygulamasının süresinin uzatılması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM

, Cumhurbaşkanının istemiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı uygulanmaz.

Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin devamını gerekli gördüğü hallerde her defasında altı ayı geçmemek üzere süreyi tek başına uzatma yetkisine sahiptir.

Olağanüstü halin uzatılması kararı, Milli Güvenlik Kurulu (

MGK

) tarafından alınan tavsiye kararı üzerine Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile gerçekleştirilir.

Savaş hallerinde dahi olağanüstü halin uzatılma süresi, demokratik hukuk devleti ilkesini korumak amacıyla her defasında en fazla

1

yıl ile sınırlandırılmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının herhangi bir talebi olmaksızın, bölgedeki şartları değerlendirerek süreyi kendiliğinden uzatma kararı alabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $TBMM$ , Cumhurbaşkanının istemiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı uygulanmaz.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında en fazla dört ay için uzatma kararı verebilir; savaş durumunda ise bu dört aylık süre sınırlaması uygulanmaz.

Anayasa'nın

119

. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen OHAL'in süresini uzatma yetkisi TBMM'ye aittir. Meclis, Cumhurbaşkanının talebiyle süreyi her seferinde maksimum

4

ay uzatabilir. Ancak savaş hali söz konusu olduğunda, bu

4

aylık sınırlama devre dışı kalır.

Adım Adım Çözüm

Yetkili makamın belirlenmesi

TBMM

Anayasa uyarınca ilan yetkisi yürütmede (Cumhurbaşkanı), denetim ve uzatma yetkisi yasamadadır.

Uzatma prosedürünün kontrolü

Cumhurbaşkanının istemi

Meclis'in süreyi uzatabilmesi için yürütme organının bu yönde bir talebinin olması zorunludur.

Süre sınırlarının analizi

Her defasında en fazla

4

Anayasa, olağanüstü halin belirsiz sürelerle uzatılmasını engellemek için periyodik bir denetim öngörmüştür.

İstisnai durumun kontrolü

Savaş halinde süre sınırı yok

Savaşın getirdiği zorunluluklar nedeniyle anayasa koyucu bu durumda süre kısıtlamasını kaldırmıştır.

Anahtar Kavram

OHAL Uzatma Rejimi

İpuçları

Olağanüstü hal ilan edildiğinde yetki Cumhurbaşkanındadır, ancak sürenin devamına karar veren makam Meclis'tir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetimi ve kapsamı konusuna göz atınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 284Soru →

$1982$ Anayasası ve $1$ numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa gibi bir nedenle boşalması ve bu sırada Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) genel seçimlerine $15$ ay (bir yıldan fazla) süre kalmış olması durumunda, vekâlet süreci ve yapılacak seçime ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Makamın boşaldığı tarihten itibaren en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve kırkbeş gün içindeki son pazar günü sadece Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.

Cumhurbaşkanının daha önceden görevlendirdiği yardımcısı vekilliğe devam eder ve altmış gün içindeki son pazar günü TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır.

TBMM Başkanı makama vekâlet eder ve seçimlerin yenilenmesine kadar Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri sembolik olarak kullanır.

Makamın boşalmasından itibaren tüm Cumhurbaşkanı yardımcıları kolektif olarak vekâlet eder ve seçimler normal zamanında (15 ay sonra) gerçekleştirilir.

En yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder; ancak seçimlere bir yıldan fazla olduğu için TBMM kendi içinden geçici bir Cumhurbaşkanı seçer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşaldığı tarihten itibaren en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve kırkbeş gün içindeki son pazar günü sadece Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.

Cevap

Makamın boşaldığı tarihten itibaren en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve kırkbeş gün içindeki son pazar günü sadece Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.

Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, yenisi seçilene kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır. Eğer genel seçimlere bir yıldan fazla süre varsa, makamın boşaldığı tarihten itibaren

45

gün içindeki son pazar günü seçim yapılır.

Adım Adım Çözüm

Vekâlet Makamının Belirlenmesi

En yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekil olur.

Anayasa Madde 106 ve CBK No:1 uyarınca, makamın boşalması (ölüm, istifa vb.) durumunda, yenisi seçilene kadar en yaşlı yardımcının vekâlet etmesi öngörülmüştür.

Seçim Süresinin Hesaplanması

45 gün içinde seçim yapılması kararlaştırılır.

Genel seçimlere bir yıldan fazla süre (

15

ay) olduğu için müstakil Cumhurbaşkanlığı seçimi süreci işletilir.

Yetki ve Görev Kapsamının Tespiti

Vekil, Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.

Vekâlet eden kişi, makamın asıl sahibi gibi tüm anayasal yetkilere (OHAL ilanı, atama vb.) sahiptir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Seçim Takvimi

İpuçları

Makamın 'geçici olarak' ayrılması ile 'tamamen boşalması' durumlarındaki vekil belirleme yöntemleri farklıdır.

Genel seçimlere kalan sürenin

1

yıldan az veya çok olması, seçimlerin birlikte yapılıp yapılmayacağını ve süreyi (

45

gün vs.

60

gün) belirler.

15

ay,

1

yıldan fazla olduğu için sadece Cumhurbaşkanı seçimi yapılır ve süre

45

gündür.

Daha Fazla Pratik

Genel seçimlere bir yıldan az süre kalsaydı, seçimlerin nasıl ve ne zaman yapılacağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 285Soru →

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecindeki temel aşamalar ve bu aşamalar için $1982$ Anayasası'nda öngörülen karar yeter sayıları aşağıda tablolaştırılmıştır:

Aşama	Karar Yeter Sayısı
I. Meclis Soruşturması Önergesi Verilmesi	Üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ )
II. Meclis Soruşturması Açılmasına Karar Verilmesi	Üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ )
III. Yüce Divan'a Sevk Kararı Verilmesi	?

Buna göre, tabloda soru işareti ( $?$ ) ile gösterilen alana gelmesi gereken asgari oy sayısı ve bu sürecin Cumhurbaşkanının yetkileri üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

) gizli oyu; hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyu; Meclis soruşturması açılmasıyla birlikte Cumhurbaşkanının tüm yetkileri askıya alınır ve yerine TBMM Başkanı vekalet eder.

Üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) gizli oyu; Yüce Divan'a sevk kararı alındığı andan itibaren Cumhurbaşkanı sadece sembolik yetkilere sahip olur.

Üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

) açık oyu; Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi ve sıfatı bu aşamada kendiliğinden sona erer.

Üye tamsayısının beşte dördünün (

480

) gizli oyu; Cumhurbaşkanı sadece görevle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının üçte ikisinin ( $400$ ) gizli oyu; hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

) gizli oyu; hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Doğru olan seçenek, Yüce Divan'a sevk için gereken

400

oy (

2/3

) şartını ve bu süreçte Cumhurbaşkanının seçimleri yenileyemeyeceği bilgisini doğru bir şekilde birleştirmiştir. Anayasa'nın

105

. maddesine göre sevk kararı gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Adım Adım Çözüm

Aşama III için anayasal eşiği belirleme

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevki için üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyu şarttır.

1982

Anayasası'nın

105

. maddesi uyarınca sevk kararı nitelikli çoğunluk gerektirir.

Sürecin yetkiler üzerindeki etkisini kontrol etme

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen (yani

360

oy eşiği geçilen) Cumhurbaşkanı, seçim kararı alamaz.

Anayasa, soruşturma sürecindeki bir Cumhurbaşkanının meclisi feshederek denetimden kaçmasını önlemek amacıyla bu kısıtlamayı getirmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Kademeleri

İpuçları

Cezai sorumluluk sürecinde üç ana sayı vardır: önerge için

301

, açılması için

360

ve sevk için en yüksek oran.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının hangi durumlarda görevinin sona erdiğini ve Yüce Divan yargılamasının usulünü incelemek pekiştirici olacaktır.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 286Soru →

Cumhurbaşkanı, bir resmi devlet ziyareti kapsamında yurt dışına çıkmadan önce, yaşları sırasıyla $48$ , $55$ ve $62$ olan üç yardımcısından en genci olan $48$ yaşındaki yardımcısını vekil olarak tayin etmiştir. Ancak Cumhurbaşkanı henüz yurda dönmeden yurt dışında vefat etmiştir. Bu hukuki durum karşısında, $1982$ Anayasası uyarınca yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar vekalet görevinin yürütülmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Makamın ölüm nedeniyle boşalmasıyla birlikte vekalet görevi, herhangi bir görevlendirmeye bakılmaksızın en yaşlı yardımcı olan

62

yaşındaki Cumhurbaşkanı yardımcısına geçer.

Cumhurbaşkanı tarafından yurt dışına çıkarken resmen görevlendirilmiş olan

48

yaşındaki yardımcı, seçim süreci tamamlanana kadar vekalet görevini sürdürür.

Cumhurbaşkanlığı makamı ölüm nedeniyle boşaldığı ve seçim sürecine girildiği için vekalet yetkisi kendiliğinden TBMM Başkanına devredilir.

Kalan iki yardımcı arasından TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilecek olan yardımcı vekil olarak belirlenir.

Vekalet görevi, yaş kriterine göre değil, görevde en uzun süre bulunan (en kıdemli) Cumhurbaşkanı yardımcısına verilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın ölüm nedeniyle boşalmasıyla birlikte vekalet görevi, herhangi bir görevlendirmeye bakılmaksızın en yaşlı yardımcı olan $62$ yaşındaki Cumhurbaşkanı yardımcısına geçer.

Cevap

Makamın ölüm nedeniyle boşalması durumunda vekalet görevi, önceden yapılan şahsi görevlendirmeyi hükümsüz kılarak doğrudan en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısına (62 yaşındaki yardımcıya) geçer.

Cumhurbaşkanlığı makamı herhangi bir nedenle (ölüm, istifa vb.) boşaldığında, yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar vekalet görevi Anayasa'nın

106

. maddesi gereğince 'en yaşlı' Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yürütülür. Sorudaki senaryoda Cumhurbaşkanı yurt dışına çıkarken (geçici ayrılma) bir görevlendirme yapmış olsa da, ölüm olayı ile birlikte 'makamın boşalması' hükümleri devreye girer ve vekalet yetkisi otomatik olarak en yaşlı olan

62

yaşındaki yardımcıya geçer.

Adım Adım Çözüm

Olayın hukuki niteliğini tespit etme

Durum 'geçici ayrılma' (yurt dışı) halinden, 'makamın boşalması' (ölüm) haline dönüşmüştür.

Anayasa'nın 106. maddesi bu iki durum için farklı vekalet usulleri öngörmüştür.

Geçici ayrılma kuralını değerlendirme

Geçici ayrılmalarda (hastalık, yurt dışı vb.) Cumhurbaşkanının 'görevlendirdiği' yardımcı vekil olur.

Bu durumda başlangıçta 48 yaşındaki yardımcının vekil olması yasaldır.

Makamın boşalması kuralını uygulama

Ölüm, istifa veya başka bir nedenle makam boşaldığında, 'en yaşlı' Cumhurbaşkanı yardımcısı vekil olur.

Anayasa 106/4 fıkrası, makam boşaldığında otomatik olarak en yaşlı yardımcının yetkiyi devralacağını emreder.

Hiyerarşik geçişi tamamlama

Ölüm anı itibarıyla 48 yaşındaki yardımcının vekalet yetkisi sona erer ve 62 yaşındaki yardımcı görevi devralır.

Makamın boşalması kuralı, geçici ayrılma görevlendirmesinden daha öncelikli ve emredicidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalette Geçici Ayrılma ve Makamın Boşalması Farkı

İpuçları

Anayasa'nın 106. maddesindeki 'geçici ayrılma' ile 'makamın boşalması' durumlarını birbirinden ayırın.

Cumhurbaşkanı hayattayken vekalet kimin elindedir, öldüğü anda bu yetki kime geçer?

Makamın boşalması halinde vekalet edilecek kişinin belirlenmesinde 'yaş' tek anayasal kriterdir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda yapılacak seçimin sürelerini (45 gün kuralı ve TBMM seçimleri ile ilişkilendirilmesi) inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 287Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması başlatılan ve Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının, yargılama süreci henüz sonuçlanmadan görev süresinin dolması durumunda yargılama süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanının görevinin sona ermesiyle birlikte Yüce Divandaki yargılama süreci de kendiliğinden düşer.

Görev süresi dolan Cumhurbaşkanı hakkındaki dosya, suçun niteliğine göre yetkili olan adli yargı mahkemelerine devredilir.

Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmuş olması, Yüce Divanda yargılanmasına engel teşkil etmez ve yargılama devam eder.

Yargılama süreci durdurulur ve yeni TBMM tarafından soruşturmanın devamına dair taze bir karar alınması gerekir.

Kişi eski Cumhurbaşkanı sıfatını alacağı için yasama dokunulmazlığından yararlanır ve yargılama süreci askıya alınır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmuş olması, Yüce Divanda yargılanmasına engel teşkil etmez ve yargılama devam eder.

Cevap

Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmuş olması, Yüce Divanda yargılanmasına engel teşkil etmez ve yargılama devam eder.

Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmasının yargılamaya engel olmadığını belirten seçenek doğrudur.

1982

Anayasası'na göre, Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı hakkında yargılama süreci devam ederken seçimlerin yenilenmesi veya görev süresinin dolması, davanın görülmesine engel teşkil etmez ve Anayasa Mahkemesi yargılamayı sonuçlandırır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk sürecinin son aşamasını belirleyin.

Süreç, TBMM tarafından verilen sevk kararı ile Yüce Divan (Anayasa Mahkemesi) aşamasına geçmiştir.

Meclis soruşturması neticesinde yeterli oy sayısına (

400

milletvekili) ulaşıldığında sevk işlemi gerçekleşir.

Görev süresinin dolmasının devam eden yargılamaya etkisini analiz edin.

Anayasa'nın

105

. maddesi uyarınca yargılama aynen devam eder.

Anayasa, görev süresinin dolmasını veya seçimlerin yenilenmesini bir 'düşme' veya 'durma' sebebi olarak kabul etmez.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunun Sürekliliği

İpuçları

Cumhurbaşkanının sorumluluğu görev süresi bittikten sonra da devam eder mi?

Yüce Divana sevk edilen bir kişi, görevi bıraksa bile yargılanmaya devam eder.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanının hangi yetkisini kullanamayacağını (seçimlerin yenilenmesine karar verememe) tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 288Soru →

1982 Anayasası’na göre, yürütme organının "düzenleyici işlem" yapma yetkisi ve bu işlemlerin hukuki rejimi ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (

CBK

), Cumhurbaşkanı ile birlikte ilgili bakanların imzasıyla yayımlanarak yürürlüğe girer.

Yönetmelikler; Anayasa uyarınca sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, normlar hiyerarşisinde kanunların üzerinde yer aldığı için çatışma durumunda kararname hükümleri esas alınır.

Yürütme organı tarafından tesis edilen tüm yönetmeliklerin yargısal denetimi, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, kanun hükmünü mülga kılmak amacıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelikler; Anayasa uyarınca sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabilir.

Cevap

Yönetmelikler; Anayasa uyarınca sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabilir.

1982 Anayasası'nın 124. maddesi, yönetmelik çıkarma yetkisini Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine tanımıştır. Bu ifade, Anayasa'nın lafzına ve mevcut yürütme yapısına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

Düzenleyici işlemleri yapan makamları belirle.

CBK sadece Cumhurbaşkanı tarafından; Yönetmelikler ise Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (Belediye, Üniversite, TRT vb.) tarafından çıkarılır.

Anayasa'nın 104. ve 124. maddeleri bu yetkili makamları sınırlı olarak saymıştır.

Normlar hiyerarşisi ve çatışma kurallarını değerlendir.

Olağan dönem CBK'lar ile kanunlar çatışırsa kanun uygulanır. Kanunun açıkça düzenlediği konuda CBK çıkarılamaz.

Yasal düzenlemenin demokratik meşruiyeti ve normlar hiyerarşisindeki önceliği esastır.

Yargısal denetim yollarını kontrol et.

CBK'lar için Anayasa Mahkemesi; yönetmelikler için ise konusuna göre Danıştay veya İdare Mahkemeleri yetkilidir.

İşlemin hukuki niteliğine göre denetim merci anayasal olarak farklılaştırılmıştır.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlem Yapma Yetkisi

İpuçları

Yönetmelik çıkarma yetkisi olan birimleri ve CBK'nın hiyerarşik yerini hatırlayın.

Anayasa Madde 124'te yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceği sınırlı şekilde sayılmıştır.

CBK'lar sadece Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılırken; yönetmelikler Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabilir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin olağan dönem kararnamelerinden farklarını inceleyin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 289Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından genel kurulda gizli oyla verilen sevk kararı neticesinde yargılama hangi makamda yapılır?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Danıştay İdari İşler Kurulu

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Cevap

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, TBMM tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (400 milletvekili) alınan sevk kararı sonrasında yargılama, Yüce Divan sıfatını kullanan Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir. Bu süreç 1982 Anayasası'nın 105. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

TBMM'de Soruşturma Önergesi Verilmesi

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301 milletvekili) ile önerge verilir.

Sürecin resmi olarak başlaması için anayasal salt çoğunluk şarttır.

Soruşturma Açılmasına Karar Verilmesi

Üye tamsayısının beşte üçünün (360 milletvekili) gizli oyuyla soruşturma açılır.

Yeterli şüphe ve Meclis iradesinin oluştuğu bu aşamada teyit edilir.

Yüce Divan'a Sevk Kararı

Komisyon raporu sonrası üye tamsayısının üçte ikisi (400 milletvekili) ile sevk kararı alınır.

Yargılama aşamasına geçilmesi için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Yargılama Makamının Belirlenmesi

Yargılama, Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde yapılır.

Anayasa'nın 105. maddesi yargılama yerini açıkça hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunda yargılama mercii Yüce Divan'dır.

İpuçları

Cumhurbaşkanı, görev yaptığı süre boyunca veya sonrasında işlediği iddia edilen tüm suçlardan dolayı özel bir usulle yargılanır.

Yargılama, Türkiye'nin en yüksek yargı organı olan mahkemede özel bir isimle gerçekleştirilir.

Bu mahkeme, Cumhurbaşkanını yargılarken 'Yüce Divan' sıfatını alır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanların cezai sorumluluk prosedürünün Cumhurbaşkanı ile aynı olup olmadığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 290Soru →

$2017$ Anayasa değişiklikleri ile çalışma alanları ve yetkileri yeniden düzenlenen Devlet Denetleme Kurulu ( $DDK$ ) göz önünde bulundurulduğunda, Kurulun yapısı, işleyişi ve yetki kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir ve Kurul, yargı organları dışındaki tüm kamu kurumlarında idari soruşturma yapma yetkisine sahiptir.

Kurulun kuruluşu ve işleyişi TBMM tarafından çıkarılan özel bir kanunla belirlenir; ancak Kurul başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Kurulun denetim yetkisi; tüm kamu kurumlarını, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını ve Türk Silahlı Kuvvetleri hariç tüm askeri birimleri kapsamaktadır.

Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak görev yapan Kurulun üyeleri, liyakat ve tarafsızlık ilkesi gereği Hakimler ve Savcılar Kurulu (

HSK

) tarafından seçilir.

Kurul, yaptığı inceleme ve denetlemeler sonucunda suç unsuru tespit ederse ilgili kamu görevlisini doğrudan görevden uzaklaştırma veya disiplin cezası verme yetkisini kullanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir ve Kurul, yargı organları dışındaki tüm kamu kurumlarında idari soruşturma yapma yetkisine sahiptir.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir ve Kurul, yargı organları hariç kapsamındaki tüm kurumlarda idari soruşturma yapabilir.

Doğru ifade, Devlet Denetleme Kurulu'nun (

DDK

) güncel yapısını tam olarak yansıtmaktadır. Kurul, Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve işleyişi münhasıran Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (

CBK

) ile düzenlenir. Ayrıca

2017

Anayasa değişikliği ile Kurula, yargı organları dışındaki kurum ve kuruluşlarda sadece denetim değil, aynı zamanda 'idari soruşturma' yapma yetkisi de tanınmıştır.

Adım Adım Çözüm

Kurulun bağlı olduğu makamı belirleyin.

Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.

Anayasanın

108

. maddesi uyarınca doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı bir üst denetleme organıdır.

Düzenleyici işlemin türünü kontrol edin.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (

CBK

2017

değişikliği ile Kurulun kuruluşu, işleyişi ve personel işleri CBK ile düzenlenir kuralı getirilmiştir.

Yetki kapsamını ve istisnaları analiz edin.

Yargı organları hariç tüm kamu kurum ve kuruluşları.

DDK; idarenin her türlü birimini denetleyebilir ancak yargı bağımsızlığı gereği 'Yargı Organları' (mahkemeler) denetim alanı dışındadır.

Yeni eklenen yetkiyi tespit edin.

İdari Soruşturma açabilme yetkisi.

2017

değişikliğinden önce Kurul sadece inceleme, araştırma ve denetleme yapabiliyorken, artık soruşturma da yapabilmektedir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (

DDK

) 2017 sonrası hukuki statüsü ve 'idari soruşturma' yetkisi.

İpuçları

DDK'nın yapısındaki en büyük değişikliklerden biri, artık 'idari soruşturma' yapabiliyor olmasıdır.

Yargı organları, mahkemelerin bağımsızlığı gereği hiçbir zaman yürütmeye bağlı bir kurul tarafından denetlenemez.

Kurulun iç işleyişi için TBMM'nin kanun yapmasına gerek yoktur; bu alan doğrudan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetleyebildiği özel kuruluşları (vakıflar, dernekler, sendikalar) tekrar inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 291Soru →

Devletin milli güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmasıyla ilgili görüş bildirmekle görevli olan Milli Güvenlik Kurulu'nun ( $MGK$ ) anayasal yapısı ve işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kurulun gündemi, Milli Savunma Bakanı ile İçişleri Bakanının teklifleri üzerine Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğince belirlenir.

Milli Güvenlik Kurulu tarafından alınan kararlar, Cumhurbaşkanınca değerlendirilmek üzere bildirilen tavsiye niteliğindeki görüşlerdir.

Jandarma Genel Komutanı, Kurulun askeri kanadında yer alan oylama yetkisine sahip asıl üyelerden biridir.

Kurul, anayasal bir zorunluluk olarak her ayın ilk yarısında Cumhurbaşkanı başkanlığında olağan olarak toplanır.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, Kurulun doğal üyesi olup yapılan oylamalarda oy kullanma hakkına sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu tarafından alınan kararlar, Cumhurbaşkanınca değerlendirilmek üzere bildirilen tavsiye niteliğindeki görüşlerdir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu kararlarının Cumhurbaşkanına bildirilen tavsiye niteliğindeki görüşler olduğu ifadesi doğrudur.

Milli Güvenlik Kurulu (

MGK

), devletin milli güvenlik siyasetinin belirlenmesi konusunda Cumhurbaşkanına danışmanlık yapan bir organdır. Bu nedenle Kurulda alınan kararlar yürütme için doğrudan bir emir niteliği taşımaz; Cumhurbaşkanı tarafından değerlendirilmek üzere sunulan birer 'tavsiye' niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

MGK'nın hukuki niteliğini analiz etme

MGK bir danışma organıdır.

Anayasa uyarınca alınan kararlar 'bildirilir' ve 'değerlendirilir', bu da icrai değil tavsiye niteliğinde olduklarını gösterir.

Üye yapısını kontrol etme

Jandarma Genel Komutanı üye değildir; Genel Sekreter üye değildir ancak katılır.

2017

değişiklikleri ile askeri kanat daraltılmış, sivil kanat (Cumhurbaşkanı Yardımcıları) genişletilmiştir.

İşleyiş kurallarını değerlendirme

Toplantılar iki ayda bir yapılır ve gündem Cumhurbaşkanınca belirlenir.

Anayasa ve ilgili Kararnameler toplantı sıklığını ve gündem yetkisini açıkça tanımlamıştır.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) Tavsiye Niteliğindeki Karar Yetkisi ve Güncel Üye Yapısı

İpuçları

MGK'nın kararlarının bağlayıcı olup olmadığını ve danışma organı özelliğini hatırlayın.

2017

değişikliği ile üye yapısından çıkarılan tek komutanlığı ve toplantı periyodunu (2 ayda bir) düşünün.

Gündemin Cumhurbaşkanınca belirlendiğini ve Genel Sekreterin sadece bir bürokratik yönetici olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

MGK'ya Cumhurbaşkanının katılamadığı durumlarda kimin başkanlık ettiğini ve Genel Sekreterliğin hangi kuruma bağlı olduğunu tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 292Soru →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanlığına aday gösterilme süreci ve seçilme nitelikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerin aday gösterebilmesi için, en son yapılan genel seçimde tek başlarına veya birlikte en az

\%5

oy almış olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilmek için Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olma şartı aranmaz; ancak milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak gerekir.

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için kırk yaşını doldurmuş olmak ve yükseköğrenim yapmış olmak anayasada belirtilen ve birlikte aranan niteliklerdendir.

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

’ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilirler.

Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilme yollarından biri de en az yüz bin seçmen tarafından yazılı teklifte bulunulmasıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerin aday gösterebilmesi için, en son yapılan genel seçimde tek başlarına veya birlikte en az $\%5$ oy almış olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Cevap

Siyasi parti gruplarının aday gösterebilmesi için oy oranı şartı aranmaz, bu hak onlara doğrudan anayasa tarafından tanınmıştır.

Siyasi parti gruplarının Cumhurbaşkanı adayı gösterebilmesi için en son yapılan genel seçimlerde herhangi bir oy oranına ulaşmış olmaları şartı aranmaz. Anayasanın

101

. maddesine göre 'Siyasi parti grupları' doğrudan aday gösterme yetkisine sahiptir. Oy oranı şartı (

\%5

), grubu bulunmayan partilerin tek başına veya birleşerek aday gösterebilmesi için aranan bir kriterdir.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanlığı adaylık yollarını hatırla

Üç yol vardır: Siyasi parti grupları,

\%5

oy alan partiler ve

100.000

seçmen.

Anayasanın

101

. maddesi adaylık yetkisini bu üç gruba paylaştırmıştır.

Siyasi parti gruplarının yetki şartını incele

Meclis'te grubu bulunan (en az

20

milletvekili) partiler için herhangi bir oy oranı barajı öngörülmemiştir.

Grup kurma hakkı, aday gösterme yetkisini de kendiliğinden beraberinde getirir.

Seçilme niteliklerini kontrol et

Kırk yaş, yükseköğrenim ve Türk vatandaşı olma şartları adaylık için zorunludur.

Milletvekili seçilme yeterliliğinden farklı olarak CB adaylığında daha yüksek yaş ve eğitim eşiği vardır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık ve Seçilme Yeterliliği

İpuçları

Anayasadaki adaylık yollarını 'Siyasi Parti Grupları' ve 'Diğer Siyasi Partiler' olarak iki ayrı kategori şeklinde düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçiminin ikinci tura kalması durumunda adayların çekilmesi veya ölümü halinde uygulanacak prosedürü inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 293Soru →

$1982$ Anayasası'nın $2017$ yılı değişiklikleri sonrası yürütme organının tek yapılı hale gelmesiyle Cumhurbaşkanının yetki alanı genişletilmiş; ancak demokratik denetim ve denge mekanizmalarını korumak adına belirli üst düzey atamalar ve seçim yetkileri yasama ile yürütme arasında paylaştırılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının yüksek yargı organları veya denetim birimleri üzerindeki seçim ve atama görevlerinden biri değildir?

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini seçmek

Anayasa Mahkemesi üyelerinden on ikisini seçmek

Hakimler ve Savcılar Kurulunun seçilmiş üyelerinin tamamını belirlemek

Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek

Cevap

Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek, Cumhurbaşkanının değil, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) görev ve yetkileri arasındadır.

Sayıştay,

1982

Anayasası'nın

160

. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetler. Bu organik bağ nedeniyle Sayıştay Başkanı ve üyeleri TBMM Genel Kurulu tarafından seçilir. Bu görev Cumhurbaşkanının yetkileri arasında yer almaz.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının yargı alanındaki atama yetkilerini hatırlayalım.

Cumhurbaşkanı; Anayasa Mahkemesi üyelerinin çoğunluğunu (

12/15

), Danıştay üyelerinin

\frac{1}{4}

'ünü, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve HSK'nın

4

üyesini seçer.

1982

Anayasası'nın

104

. maddesinde bu yetkiler açıkça belirtilmiştir.

Sayıştay'ın anayasal statüsünü ve bağlı olduğu organı belirleyelim.

Sayıştay, harcamaları TBMM adına denetleyen bir organdır.

Mali denetim yetkisi halkın temsilcisi olan meclistedir, bu nedenle Sayıştay başkanı ve üyelerini TBMM seçer.

Seçeneklerdeki kurumlar ile atama yetkilerini eşleştirelim.

Danıştay, Yargıtay Başsavcılığı, AYM ve HSK atamaları Cumhurbaşkanı yetkisindeyken; Sayıştay ataması TBMM yetkisindedir.

Kuvvetler ayrılığı ve denetim mekanizması gereği mali denetim birimi yasama organına bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Yüksek Yargı ve Denetim Organı Atama Yetkileri

İpuçları

Cumhurbaşkanının yetkileri 'Yasama', 'Yürütme' ve 'Yargı' başlıkları altında toplanır; yargı alanındaki yetkileri genellikle yüksek mahkeme üyelerini seçmektir.

Bazı kurumlar yürütme organına (Cumhurbaşkanı) değil, doğrudan yasama organına (TBMM) bağlı çalışır ve hesap verir.

Mali denetim yetkisini meclis adına kullanan ve başkanı TBMM tarafından seçilen kurumu (Sayıştay) hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının hangi üst düzey bürokratları (Rektörler, DDK üyeleri vb.) doğrudan atama yetkisine sahip olduğunu inceleyerek yürütme yetkisini pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Atama yetkilerini 'TBMM'nin seçtikleri' ve 'CB'nin seçtikleri' olarak ikiye ayırarak bir tablo oluşturmak, karmaşık sorularda eleme yapmanızı kolaylaştırır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 294Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan "Milli Savunma" hükümleri ve güncel idari yapılanma dikkate alındığında; Genelkurmay Başkanı'nın görev ve yetkilerinden dolayı sorumlu olduğu makam ile savaşta Başkomutanlık görevlerini kimin namına yerine getireceği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Milli Savunma Bakanı — Cumhurbaşkanı

Başbakan — Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı — Türkiye Büyük Millet Meclisi

Milli Savunma Bakanı — Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cumhurbaşkanı — Milli Savunma Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Savunma Bakanı — Cumhurbaşkanı

Cevap

Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanı'na karşı sorumludur ve savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Doğru cevap olan ifade,

1982

Anayasası'nın

117

. maddesinde yapılan değişiklikleri ve güncel kararname hükümlerini tam olarak karşılar. Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanı'na sorumlu bir yapıdadır ancak savaş sırasında sembolik olarak Cumhurbaşkanı'nda bulunan Başkomutanlık yetkilerini fiilen Cumhurbaşkanı adına kullanır.

Adım Adım Çözüm

Başkomutanlık makamının temsilcisini belirlemek.

Anayasa Madde

117

uyarınca Başkomutanlık, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Anayasal temsil yetkisinin kime ait olduğunu saptamak için.

Genelkurmay Başkanı'nın idari bağlılığını kontrol etmek.

Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanı'na bağlı ve sorumludur.

2017

Anayasa değişikliği ve

703

sayılı KHK ile düzenlenen yeni hiyerarşiyi doğrulamak için.

Savaş halindeki görev dağılımını analiz etmek.

Genelkurmay Başkanı, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Temsil yetkisi ile fiili komuta yetkisi arasındaki farkı ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre Milli Savunma Teşkilatı ve Hiyerarşisi

İpuçları

2017

Anayasa değişikliğiyle Genelkurmay Başkanlığı'nın bağlı olduğu sivil makamın değiştiğini ve Başbakanlığın kaldırıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) güncel üyelerini ve sivil-asker dengesini inceleyerek yürütmenin savunma kanadını pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 295Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri, atanmaları ve sorumlulukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis soruşturması açılması önergesi üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilir; TBMM, üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

TBMM üyeleri arasından bakan olarak atanan bir kişinin milletvekilliği sıfatı, bakanlık görevi süresince askıya alınır ve görev bitiminde kendiliğinden geri döner.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, yürüttükleri genel siyasi faaliyetler ve hükümet programının uygulanması bakımından TBMM'ye karşı kolektif olarak sorumludur.

Hakkında Meclis soruşturması açılan bir bakanın Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için Meclis Genel Kurulu'nda üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

TBMM, yasama denetimi yollarından biri olan Gensoru önergesiyle, güvenini yitirdiği bir bakanın görevine son verme yetkisini kullanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması açılması önergesi üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilir; TBMM, üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

Cevap

Meclis soruşturması açılması önergesinin salt çoğunlukla verilmesi ve soruşturma açılmasına beşte üç çoğunlukla karar verilmesi ifadesi doğrudur.

Doğru olan ifade, Meclis soruşturması sürecinin ilk iki aşamasını kapsayan sayısal çoğunlukları belirtmektedir. Anayasa'nın 106. maddesine göre; önerge için salt çoğunluk (301), soruşturma açılması kararı için ise beşte üç (360) gizli oy gereklidir.

Adım Adım Çözüm

Atama ve Milletvekilliği İlişkisini Analiz Et

Bakan atanan milletvekilinin üyeliği sona erer.

Anayasa Madde 106 gereği yasama ve yürütme organları arasındaki sert ayrılık prensibi uygulanır.

Siyasi Sorumluluk Makamını Belirle

Bakanlar sadece Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Yeni sistemde hükümetin kolektif bir sorumluluğu veya Meclis'e karşı siyasi bir muhataplığı bulunmamaktadır.

Cezai Sorumluluk ve Meclis Soruşturması Sayılarını Kontrol Et

Öneri: 301, Karar: 360, Sevk: 400.

Görevle ilgili suçlarda Meclis soruşturması süreci üç aşamalı ve nitelikli çoğunluk gerektiren bir yapıya sahiptir.

Anahtar Kavram

Cezai Sorumluluk ve Görevsel Statü (Anayasa Madde 106)

İpuçları

2017 Anayasa değişiklikleri ile yürütme organının Meclis'e karşı siyasi sorumluluğunun nasıl değiştiğini ve hangi denetim yollarının kaldırıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sürecindeki komisyon yapısını ve soruşturmanın hangi suçları kapsadığını (görev suçu vs. kişisel suç) inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 296Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Milli Güvenlik Kurulu'nun ( $MGK$ ) gündemi; aşağıdakilerden hangilerinin önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca tespit edilir?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

İçişleri Bakanı ve Milli Savunma Bakanı

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri ve Dışişleri Bakanı

TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı yardımcıları

Kuvvet Komutanları ve Adalet Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi,

1982

Anayasası'nın

118

. maddesi uyarınca; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın sunduğu öneriler göz önünde bulundurularak Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilir. Bu düzenleme, hem sivil (Cumhurbaşkanı yardımcıları) hem de askeri (Genelkurmay Başkanı) kanadın gündeme katkı sağlamasını amaçlar.

Adım Adım Çözüm

MGK gündemini belirleme yetkisini tanımla.

Gündemi belirleme yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanı'na aittir.

1982

Anayasası Madde

118

uyarınca yürütmenin başı olarak bu görev ona verilmiştir.

Cumhurbaşkanı'na gündem konusunda öneri sunan makamları belirle.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı.

Anayasa'da yapılan

2017

değişikliği ile Başbakanlık makamı kaldırılmış, yerine Cumhurbaşkanı yardımcıları eklenmiştir; Genelkurmay Başkanı'nın öneri yetkisi ise korunmuştur.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu Gündeminin Belirlenmesi

İpuçları

MGK gündemini Cumhurbaşkanı belirler ancak belirli makamlardan gelen önerileri dikkate almak zorundadır.

Bu makamlardan biri

2017

değişikliği ile yürütmeye dahil olan en üst düzey sivil yardımcı, diğeri ise TSK'nın başındaki kişidir.

Eski sistemde Başbakan olan bu öneri yetkisi, yeni sistemde Cumhurbaşkanı yardımcılarına geçmiştir. Diğer yetkili ise Genelkurmay Başkanı'dır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın toplantıya katılamadığı durumlarda MGK'ya kimin başkanlık ettiğini araştırınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 297Soru →

$1982$ Anayasası'nın $108$ . maddesinde düzenlenen Devlet Denetleme Kurulu ( $DDK$ ), $2017$ yılındaki Anayasa değişikliği ile idari soruşturma yapma yetkisine kavuşmuş ve kuruluşuna dair temel ilkeler yeniden belirlenmiştir. Buna göre, Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi ile üyelerinin özlük işlerinin düzenlendiği hukuki kaynak ve Kurulun denetim yetkisinin mutlak olarak dışında kalan kurum türü aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi - Yargı organları

Kanun - Türk Silahlı Kuvvetleri

Meclis İçtüzüğü - Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi - Mahalli idareler

Kanun - Yargı organları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi - Yargı organları

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi ve üyelerinin özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir; Kurulun denetim yetkisi dışında kalan tek alan ise yargı organlarıdır.

Doğru seçenek, Devlet Denetleme Kurulu'nun (

DDK

) hem hukuki düzenleme kaynağını hem de istisnasını tam olarak yansıtmaktadır. Anayasa'nın

108

. maddesine göre Kurulun işleyişi, üyelerin görev süresi ve özlük hakları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenir. Aynı madde, yargı organlarının Kurulun denetim yetkisi dışında olduğunu kesin bir dille belirtir.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın hukuki dayanağını belirle.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (

CBK

)

1982

Anayasası m.

108

uyarınca kurulun işleyişi ve özlük işleri

CBK

ile düzenlenir.

DDK'nın denetim yetkisinin sınırlarını kontrol et.

Yargı Organları hariç tüm kamu ve belirli özel kuruluşlar.

Anayasa metni açıkça yargı organlarını Kurulun görev alanı dışında tutmuştur.

2017

güncel değişikliklerini hatırla.

İdari soruşturma yetkisi eklendi ve TSK denetim kapsamına dahil edildi.

Önceki düzenlemede TSK kapsam dışındaydı, bu ayrım artık bulunmamaktadır.

Anahtar Kavram

DDK'nın Hukuki Statüsü ve Denetim Alanı

İpuçları

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetleme organıdır.

2017

değişikliği ile DDK'nın hem yetkileri (idari soruşturma) hem de düzenlenme biçimi (

CBK

) köklü şekilde değişmiştir.

Unutmayın; anayasal olarak denetlenemeyecek tek bağımsız güç yargı organlarıdır.

Daha Fazla Pratik

DDK raporlarının hukuki niteliği ve Cumhurbaşkanı üzerindeki bağlayıcılığı konusunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 298Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle görevinden geçici olarak ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanlığına aşağıdakilerden hangisi vekalet eder?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

En yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı

Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı

Anayasa Mahkemesi Başkanı

İçişleri Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı

Cevap

Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı

Anayasa'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, bizzat kendisinin görevlendirdiği yardımcısı ona vekalet eder ve yetkilerini kullanır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının görevinden ayrılma nedenini belirle.

Hastalık veya yurt dışına çıkma (Geçici ayrılma durumu).

Vekalet kuralları makamın boşalması ile geçici ayrılma durumunda farklılık gösterir.

1982 Anayasası'nın 106. maddesindeki güncel kuralı hatırla.

Geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanı bir yardımcısını vekil olarak görevlendirir.

2017 değişikliği ile vekalet yetkisi TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı yardımcılarına verilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve 2017 Anayasa Değişiklikleri

İpuçları

2017 yılında yapılan sistem değişikliği ile TBMM Başkanı'nın vekalet yetkisinin kaldırıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa gibi nedenlerle 'boşalması' durumundaki vekalet kurallarını tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 299Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan hükümler ve $2017$ Anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulduğunda, Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun denetim yetkisi dışında tutulan kurum veya faaliyet alanı sadece yargı organlarıdır.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Kurul, denetim ve inceleme faaliyetlerinin yanı sıra bizzat 'idari soruşturma' yapma yetkisine de sahiptir.

Kurulun başkanı ve üyeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Kamu niteliğindeki meslek kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları ile kamu yararına çalışan vakıflar Kurulun denetimine tabidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun başkanı ve üyeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Cevap

Kurulun başkanı ve üyelerinin TBMM tarafından seçildiğini belirten ifade yanlıştır; bu yetki Cumhurbaşkanı'na aittir.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'na göre Devlet Denetleme Kurulu'nun başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından değil, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Kurulun tüm üyeleri ve başkanı üzerinde atama yetkisi yürütmenin başındadır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın bağlı olduğu makamı belirle.

Kurul, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.

Anayasal hiyerarşiyi anlamak için gereklidir.

Atama ve seçim usulünü kontrol et.

DDK başkanı ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yürütme organının denetim birimi olduğu için seçim yetkisi yürütmenin başındadır.

2017

Anayasa değişikliklerini değerlendir.

TSK denetim kapsamına alınmış, idari soruşturma yetkisi eklenmiş ve düzenleme yetkisi CBK'ya devredilmiştir.

Güncel hukuki durumu teyit etmek için gereklidir.

Denetim dışı alanları tespit et.

Yargı organları anayasal olarak denetim dışıdır.

Yargı bağımsızlığı gereği DDK yargıyı denetleyemez.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Güncel Hukuki Statüsü ve Yetkileri

İpuçları

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığı makamına bağlı olan bir birimdir.

2017

yılında yapılan değişikliklerle Kurulun yetkileri (TSK ve idari soruşturma gibi) genişletilmiştir.

Anayasa'nın

108

. maddesine göre kurulun işleyişi artık kanunla değil, yürütme organının bir işlemi olan CBK ile belirlenir ve tüm atamalar Cumhurbaşkanı tarafından yapılır.

Daha Fazla Pratik

2017

değişikliği ile denetim kapsamına alınan Türk Silahlı Kuvvetleri'nin neden eskiden istisna olduğunu ve yargı organlarının neden hâlâ istisna olduğunu karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanırken; DDK'nın 'başkanlık tipi' bir denetim birimi olduğunu hatırlayarak, yasama organının (TBMM) bu kurul üzerindeki atama yetkisinin olmadığını doğrudan fark edebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 300Soru →

1982 Anayasası'na göre, Genelkurmay Başkanı'nın görev, yetki ve hiyerarşik konumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, savaş döneminde Başkomutanlık görevini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına bizzat yürütür.

Genelkurmay Başkanı, Başbakanın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile atanır.

Başkomutanlık yetkisi, barış zamanında Genelkurmay Başkanı tarafından temsil edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Cevap

Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Genelkurmay Başkanı ise Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir. 2017 anayasa değişiklikleri ve takip eden düzenlemelerle, Genelkurmay Başkanı'nın görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı arasındaki ayrımı belirleyin.

Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Anayasa'nın 117. maddesi bu temsili Cumhurbaşkanına vermiştir.

Genelkurmay Başkanı'nın atama ve sorumluluk makamlarını inceleyin.

Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanınca atanır ancak Milli Savunma Bakanına sorumludur.

2017 sonrası sivil denetim mekanizması gereği hiyerarşik sorumluluk bakanlık düzeyine çekilmiştir.

Anahtar Kavram

Hiyerarşik Sorumluluk ve Başkomutanlık Temsili

İpuçları

Genelkurmay Başkanı'nın hangi bakanlığa bağlı veya sorumlu olduğunu hatırlamaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu üyeleri arasındaki sivil-asker dengesini ve son değişiklikleri inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 15 / 33Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem