Yürütme

642 soru

$1982$ Anayasası'nda yer alan "Milli Savunma" hükümleri çerçevesinde; Başkomutanlığın temsili ve Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Başkomutanlık makamı doğrudan Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde yer alır; Genelkurmay Başkanı ise görev ve yetkilerinden dolayı doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Başkomutanlık makamı TBMM Başkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise TBMM'nin manevi varlığına dayanarak doğrudan TBMM Genel Kurulu'na karşı sorumludur.

Başkomutanlık Milli Güvenlik Kurulu (MGK) adına Cumhurbaşkanı tarafından yürütülür; Genelkurmay Başkanı ise Milli Güvenlik Kurulu Kararları doğrultusunda MGK Genel Sekreterine karşı sorumludur.

Başkomutanlık Cumhurbaşkanının şahsi bir yetkisidir; Genelkurmay Başkanı ise hem Milli Savunma Bakanına hem de Cumhurbaşkanı Yardımcılarına karşı aynı anda sorumludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Cevap

Anayasa'nın 117. maddesi uyarınca, Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve bu temsil yetkisi Cumhurbaşkanı'na verilmiştir. Aynı zamanda barışta Silahlı Kuvvetlerin komutanı olan Genelkurmay Başkanı, görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na karşı sorumlu kılınmıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Madde 117'nin incelenmesi

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği bilgisine ulaşılır.

Anayasal temeli belirlemek.

Genelkurmay Başkanı'nın atanma usulünün belirlenmesi

Genelkurmay Başkanı'nın Cumhurbaşkanı tarafından atandığı saptanır.

Atama yetkisini doğrulamak.

Hiyerarşik sorumluluk hattının tespiti

Genelkurmay Başkanı'nın görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na karşı sorumlu olduğu teyit edilir.

Güncel idari yapılanmayı doğrulamak.

Anahtar Kavram

Hiyerarşik Sorumluluk ve Başkomutanlık Temsili

İpuçları

Başkomutanlık makamı asıl olarak kime aittir ve barışta kim tarafından temsil edilir?

Genelkurmay Başkanı barışta kimin komutası altındadır ve kime hesap verir?

Başkomutanlık TBMM'nindir ve Cumhurbaşkanı temsil eder; Genelkurmay Başkanı ise Milli Savunma Bakanı'na sorumludur.

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu üyeleri ve sivil-asker dengesi konusundaki değişiklikleri inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 462Soru →

$1982$ Anayasası'nın "Milli Savunma" başlığı altında düzenlenen hükümlerine göre; Başkomutanlık makamının hukuki aidiyeti, bu makamın temsili ve Genelkurmay Başkanı'nın görevlerinden dolayı sorumlu olduğu mercii ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Cumhurbaşkanlığı makamının manevi varlığına aittir; Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Milli Savunma Bakanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanınca atanır ve Milli Güvenlik Kuruluna sorumludur.

Başkomutanlık, Türk Silahlı Kuvvetleri adına Genelkurmay Başkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı anayasal olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına karşı sorumludur.

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve TBMM Başkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı hiyerarşik olarak Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Anayasa'nın

117

. maddesine göre Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Aynı madde uyarınca Genelkurmay Başkanı; Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir ve görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Adım Adım Çözüm

Başkomutanlık makamının kime ait olduğunu belirle.

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz.

1982

Anayasası'nın

117

. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu yetki meclise aittir.

Başkomutanlık temsilcisini tespit et.

Bu makam, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Anayasa'ya göre meclis adına temsil yetkisi yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Genelkurmay Başkanı'nın idari ve hiyerarşik sorumluluğunu belirle.

Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

2017

Anayasa değişikliği ve ilgili mevzuat uyarınca Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığına bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Milli Savunma ve Başkomutanlık Teşkilatı

İpuçları

Anayasa'nın

117

. maddesinde düzenlenen 'Milli Savunma' hükümlerini düşünün.

Başkomutanlık yetkisinin sahibi (aidiyet) ile bu yetkiyi kullanan (temsil) arasındaki ayrımı anımsayın.

Genelkurmay Başkanı'nın

2017

yılındaki düzenlemelerle hiyerarşik olarak hangi bakanlığa bağlandığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının milli güvenlik konusundaki diğer görevlerini ve Milli Güvenlik Kurulu'nun yapısını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 463Soru →

1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Buna göre, aşağıdaki kurumlardan hangisinin kendi görev alanı ile ilgili yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır?

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)

İçişleri Bakanlığı

İstanbul Valiliği

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT)

Dokuz Eylül Üniversitesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul Valiliği

Cevap

İstanbul Valiliği'nin kendi adına yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır.

Doğru cevap olan seçenek, bir taşra teşkilatı birimi olup ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir. 1982 Anayasası'na göre yönetmelik çıkarabilmek için ya Cumhurbaşkanı/Bakanlık makamı olmak ya da bağımsız bir kamu tüzel kişiliğine (belediyeler, köyler, KİT'ler, üniversiteler vb.) sahip olmak zorunludur. Valilik, devlet tüzel kişiliği içinde eridiği için yönetmelik çıkaramaz; onun görev alanındaki düzenlemeler İçişleri Bakanlığı tarafından yapılır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 124. maddesindeki yönetmelik çıkarma yetkisine sahip mercileri hatırla.

Yetkili merciler: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileridir.

Yönetmelik çıkarma yetkisi sadece bu üç kategoriye verilmiştir.

Seçeneklerdeki kurumların hukuki statüsünü analiz et.

SPK, TRT ve Üniversiteler 'kamu tüzel kişisi'dir. Bakanlıklar ise zaten listede mevcuttur. Ancak Valilik, merkezden yönetimin (devletin) bir parçasıdır.

Yönetmelik çıkarabilmek için ya Anayasa'da açıkça sayılmak ya da ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olmak gerekir.

Hiyerarşik yapı ile kamu tüzel kişiliği farkını uygula.

Valilik, İçişleri Bakanlığı'na hiyerarşik olarak bağlı bir birim olup devlet tüzel kişiliğini temsil eder, kendi özel tüzel kişiliği yoktur.

Ayrı tüzel kişiliği olmayan birimler (Valilik, Kaymakamlık, Genel Müdürlükler vb.) kendi adlarına düzenleyici işlem yapamazlar.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

İpuçları

Yönetmelik çıkarabilecek olanları Anayasa 124. madde üç grupta toplar: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve ...?

Üçüncü grup olan 'Kamu Tüzel Kişileri' ifadesine dikkat edin. Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya Bakanlık olması ya da kendi özel tüzel kişiliğinin bulunması gerekir.

Valilikler ve Kaymakamlıklar devlet tüzel kişiliğinin parçasıdır (taşra teşkilatı). Bu birimlerin kendilerine ait bir kamu tüzel kişiliği bulunmaz.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yönetmelik arasındaki normlar hiyerarşisi farkını ve hangisinin yargısal denetiminin nerede yapıldığını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Hiyerarşi testi yapın: Eğer bir kurum başka bir makamın (örneğin Bakanlığın) emir-komuta zinciri içinde bir 'birim' ise ve yasayla kendisine 'tüzel kişilik' verilmemişse yönetmelik çıkaramaz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 464Soru →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılması ve yürütülmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Soruşturma önergesinin verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) yazılı teklifi gerekir.

Meclis, soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) gizli oyuyla karar verir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Soruşturmayı yürüten on beş kişilik komisyon, her siyasi parti grubunun Meclis'teki gücü oranında sunacağı ikişer katı aday arasından ad çekme yöntemiyle kurulur.

Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi, mahkûmiyet kararının kesinleşmesiyle sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturmayı yürüten on beş kişilik komisyon, her siyasi parti grubunun Meclis'teki gücü oranında sunacağı ikişer katı aday arasından ad çekme yöntemiyle kurulur.

Cevap

Soruşturma komisyonunun kurulmasında siyasi parti gruplarının sunacağı aday sayısının üye sayısının üç katı olması gerektiğini belirten seçenek yanlıştır.

Doğru cevap, komisyon üyelerinin belirlenme usulündeki hatayı içeren ifadedir. 2017 Anayasa değişikliği ile düzenlenen 105. maddeye göre; Meclis soruşturması komisyonuna üye seçimi, siyasi parti gruplarının Meclis'teki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından ad çekme (kura) suretiyle yapılır. Seçenekte geçen 'ikişer katı' ifadesi bu nedenle yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Önerge ve Karar Yeter Sayılarının Kontrolü

Önerge için

301

imza, soruşturma açılması için

360

gizli oy gereklidir.

Anayasa'nın 105. maddesinde belirtilen ilk aşama şartlarını doğrulamak.

Soruşturmanın Hukuki Sonuçlarının Analizi

Soruşturma açılması kararı verilen Cumhurbaşkanı seçimleri yenileyemez.

Yargılama sürecinin selameti için anayasal bir kısıtlama getirilmiştir.

Komisyonun Kuruluş Usulünün İncelenmesi

15 kişilik komisyon, partilerin güçleri oranında sunacakları adayların 'üç katı' arasından kura ile belirlenir.

Komisyonun tarafsızlığını ve temsiliyetini sağlamak amacıyla aday sayısı üye sayısının üç katı olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Usulü

İpuçları

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci, TBMM'deki belirli sayısal çoğunluklara ve özel bir komisyon yapısına dayanır.

Soruşturma komisyonu kurulurken siyasi partilerin Meclis'teki temsil güçleri dikkate alınır ve adaylar arasından kura çekilir.

Anayasa'nın 105. maddesine göre, komisyona seçilecek her bir üye için siyasi parti gruplarının önermesi gereken aday sayısının oranına (kaç katı olduğuna) dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğundaki oy oranları ve usulün Cumhurbaşkanı ile benzerliklerini inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 465Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanlığına bağlı olan **Devlet Denetleme Kurulu'nun ( $DDK$ ) görev ve yetkileri arasına aşağıdakilerden hangisi ilk kez** eklenmiştir?

İnceleme yapma

Araştırma yapma

Denetleme yapma

İdari soruşturma açma

Yargılama yapma

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari soruşturma açma

Cevap

İdari soruşturma açma

Doğru cevap olan 'İdari soruşturma açma' yetkisi,

2017

Anayasa değişiklikleri ile Devlet Denetleme Kurulu'na (

DDK

) tanınmış yeni bir yetkidir. Bu değişiklikten önce kurul sadece inceleme, araştırma ve denetleme yapabiliyorken; artık kamu görevlileri hakkında idari disiplin süreçlerine temel oluşturacak soruşturmaları da yürütebilmektedir.

Adım Adım Çözüm

Devlet Denetleme Kurulu'nun (

DDK

) anayasal statüsünü belirle.

DDK,

1982

Anayasası'nın

108.

maddesinde düzenlenen ve doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Kurulun hiyerarşik yerini ve işlevini anlamak için anayasal dayanağını bilmek gerekir.

2017

Anayasa değişikliklerinin DDK üzerindeki etkisini analiz et.

Bu değişiklikle kurulun yetki alanı genişletilmiş ve TSK gibi kurumlar da denetim kapsamına alınmıştır.

Değişikliklerin temel amacını belirlemek yeni yetkileri tespit etmeyi sağlar.

Kurula eklenen yeni ve en belirgin yetkiyi tespit et.

Kurulun mevcut inceleme, araştırma ve denetleme yetkilerine ek olarak 'idari soruşturma' yapma yetkisi getirilmiştir.

Soruda sorulan 'ilk kez' vurgusu bu spesifik değişikliğe işaret eder.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) 2017 Değişiklikleri ile Genişleyen Yetkileri

İpuçları

Bu kurul doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak görev yapan en üst denetim organıdır.

2017

anayasa değişikliği ile kurulun yetkileri arasına 'soruşturma' kelimesini içeren bir ifade eklenmiştir.

Yeni yetki sayesinde kurul, denetlediği kurumlardaki personel hakkında disiplin sürecini başlatabilecek incelemeler yapabilir.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim kapsamı dışında kalan tek yapı olan 'yargı organları' konusunu inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

DDK'nın yetkilerini 'İAD' (İnceleme, Araştırma, Denetleme) olarak kodlayıp,

2017

ile buna '+İdari Soruşturma' eklendiğini hatırlayabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 466Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri neticesinde yürütme organının sahip olduğu düzenleyici işlem yapma yetkisi ve bu işlemlerin normlar hiyerarşisindeki konumu dikkate alındığında; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmelikler ile ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa’nın ikinci kısmının üçüncü bölümünde yer alan sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler düzenlenebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir konuda kanun çıkarması halinde, söz konusu kararname hükümsüz hale gelir.

Yönetmelikler; sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarılamaz.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması hukuken mümkün değildir.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; CBK ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelikler; sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarılamaz.

Cevap

Yönetmeliklerin sadece kanunların uygulanması için çıkarılabileceği ve CBK'ların uygulanması için çıkarılamayacağı ifadesi yanlıştır; çünkü 2017 değişikliğiyle yönetmelikler her iki düzenleyici işlemin de uygulanması için çıkarılabilir hale gelmiştir.

1982 Anayasası'nın 124. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile yönetmeliklerin kapsamı genişletilmiştir. Maddenin güncel haline göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Dolayısıyla yönetmeliklerin sadece kanunlar için çıkarılabileceğini savunan düşünce hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Yönetmelik çıkarma yetkisini düzenleyen maddeyi incele.

Anayasa'nın 124. maddesi analiz edildi.

Yönetmeliklerin dayanak noktasını tespit etmek gerekir.

2017 Anayasa değişikliğinin yönetmelik kapsamına etkisini değerlendir.

Yönetmeliklerin artık sadece kanunlara değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine de dayandırılabileceği görüldü.

Yürütmenin yeni yapısındaki hiyerarşik bağları anlamak gerekir.

Olağan dönem CBK sınırlarını kontrol et.

Sosyal ve ekonomik hakların düzenlenebileceği, kanunla düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı teyit edildi.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için m. 104 sınırları kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri Arasındaki Hiyerarşik ve Fonksiyonel İlişki

İpuçları

Yönetmeliklerin hangi üst hukuk normlarını somutlaştırmak için çıkarıldığını hatırlayın.

2017 değişikliğiyle yürütme organı tekli yapıya (Cumhurbaşkanlığı) geçtiği için CBK'ların da uygulanması gereken birer norm olduğunu düşünün.

Anayasa m. 124'teki 'kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere' ibaresine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hak sınırlamaları bakımından olağan dönem kararnamelerinden farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 467Soru →

Cumhurbaşkanlığı teşkilatında üç adet Cumhurbaşkanı yardımcısının görev yaptığı bir dönemde, Cumhurbaşkanı bir hafta sürecek olan uluslararası bir zirveye katılmak üzere yurt dışına çıkarken yardımcısı Can Bey'i vekil olarak görevlendirmiştir. Zirvenin üçüncü gününde Cumhurbaşkanı, yaşadığı siyasi krizler neticesinde görevinden istifa ettiğine dair resmî belgeyi Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunmuş ve istifa süreci hukuken tamamlanmıştır.

Yardımcı	Yaş	Göreve Atanma Tarihi
Ahmet Bey	$62$	$15$ Temmuz $2023$
Bekir Bey	$58$	$20$ Haziran $2022$
Can Bey	$45$	$10$ Ocak $2024$

Bu duruma göre, istifanın kesinleştiği andan itibaren yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayana kadar Cumhurbaşkanlığına vekillik etme ve bu makama ait yetkileri kullanma görevi kime aittir?

Can Bey (Cumhurbaşkanı tarafından başlangıçta vekil olarak görevlendirildiği için)

Ahmet Bey (Makamın boşalması durumunda en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekillik edeceği için)

Bekir Bey (Cumhurbaşkanı yardımcıları arasında kıdemli yani göreve ilk atanan kişi olduğu için)

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı (Cumhurbaşkanlığı makamı hukuken tamamen boş kaldığı için)

Cumhurbaşkanlığı kabinesinin en yaşlı Bakanı (Yürütmenin sürekliliği ilkesi gereği)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahmet Bey (Makamın boşalması durumunda en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekillik edeceği için)

Cevap

Makamın boşalması durumunda en yaşlı yardımcı olan Ahmet Bey vekillik eder.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın

106

. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa gibi nedenlerle boşalması durumunda, en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekillik görevini üstlenir. Senaryoda Cumhurbaşkanı yurt dışına çıkarken (geçici ayrılma) Can Bey'i görevlendirmiş olsa da, istifa ile makam resmen boşaldığı için bu görevlendirme geçerliliğini yitirir ve anayasal otomatik kural olan 'en yaşlı yardımcı' (Ahmet Bey) devreye girer.

Adım Adım Çözüm

Durumun hukuki niteliğini belirleyin.

Başlangıçta 'geçici ayrılma' olan durum, istifa ile 'makamın boşalması' haline dönüşmüştür.

Vekalet kuralları, ayrılmanın geçici mi yoksa kalıcı (boşalma) mı olduğuna göre farklılık gösterir.

Anayasa'nın

106

. maddesindeki 'boşalma' kuralını hatırlayın.

Makamın boşalması halinde 'en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı' vekil olur.

Anayasa, makamın boşalması halinde görevlendirmeyi değil, yaş kriterini zorunlu kılmıştır.

Tablodaki verileri yaş kriterine göre karşılaştırın.

Ahmet Bey (

62

), Bekir Bey (

58

) ve Can Bey (

45

) arasında en yaşlı olan Ahmet Bey'dir.

Doğru vekilin tespiti için biyolojik yaş sıralaması yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Vekalet Kuralları

İpuçları

Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkması 'geçici ayrılma', istifa etmesi ise 'makamın boşalması'dır. Bu iki durumun vekalet kuralları birbirinden farklıdır.

Anayasa'nın

106

. maddesi, makamın herhangi bir nedenle boşalması durumunda vekilin kim olacağını 'yaş' kriterine bağlamıştır.

Cumhurbaşkanı yurt dışına giderken birini görevlendirmiş olsa bile, o kişi makam boşaldığında otomatik olarak vekil kalmaz. En yaşlı yardımcı kimse, görev ona devrolur.

Daha Fazla Pratik

Makamın boşalması durumunda vekilin kaç gün içinde seçime gidilmesi gerektiğini koordine edeceği kuralını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Vekalet kurallarını bir tablo gibi düşünün: Geçici Ayrılma = Görevlendirilen; Kalıcı Boşalma = En Yaşlı. Soruda istifa olduğu için 'Kalıcı Boşalma' kuralını uygulamanız yeterlidir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 468Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nde Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir nedenle boşalması durumunda, genel seçimlere on sekiz ay kala yapılacak bir seçimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal düzenlemelere uygundur?

Seçilen Cumhurbaşkanı, bir sonraki Meclis genel seçim tarihine kadar görev yapar ve bu süre Cumhurbaşkanının döneminden sayılmaz.

Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığı için Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri de öne alınarak kırk beş gün içinde her iki seçim birlikte icra edilir.

Seçilen yeni Cumhurbaşkanı, doğrudan beş yıllık bir dönem için seçilmiş sayılır ve genel seçim takvimi buna göre güncellenir.

Makamın boşalmasından sonra yapılacak seçimlerin, Yüksek Seçim Kurulu tarafından doksan günlük bir takvim içerisinde sonuçlandırılması zorunludur.

Yeni Cumhurbaşkanı seçilip yemin edene kadar, TBMM Başkanı Cumhurbaşkanlığı yetkilerini devralır ve tüm görevleri yerine getirir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilen Cumhurbaşkanı, bir sonraki Meclis genel seçim tarihine kadar görev yapar ve bu süre Cumhurbaşkanının döneminden sayılmaz.

Cevap

Seçilen Cumhurbaşkanının bir sonraki Meclis genel seçim tarihine kadar görev yapacağını ve bu sürenin iki dönemlik sınırın hesabında dikkate alınmayacağını belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın

101

. ve

106

. maddeleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamı herhangi bir sebeple boşaldığında, genel seçimlere bir yıldan fazla (

18

ay gibi) süre varsa, seçilen yeni Cumhurbaşkanı sadece mevcut Meclisin görev süresi bitene kadar görev yapar. En kritik nokta ise, bu kısa süreli görev yapma durumunun kişinin anayasal olarak sahip olduğu 'iki kez seçilebilme' hakkındaki dönem sayısından düşülmemesidir.

Adım Adım Çözüm

Genel seçimlere kalan süreyi analiz et.

18

ay (bir yıldan fazla) süre kaldığı tespit edilir.

Anayasa, seçimlerin birlikte mi yoksa ayrı mı yapılacağını kalan süreye göre belirler.

Anayasa Madde

106

hükmünü uygula.

Makamın boşalmasından itibaren

45

gün içinde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.

Süre bir yıldan fazla olduğu için Meclis seçimleri yenilenmez.

Görev süresi ve dönem sınırını değerlendir.

Yeni seçilen kişi Meclis seçimlerine kadar görevde kalır ve bu süre döneminden sayılmaz.

Anayasa'nın istisnai bir hükmüdür; kişinin tam bir dönem (5 yıl) hakkını korumasını sağlar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Seçim Takvimi (Anayasa Madde 106)

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığında seçimin ne zaman yapılacağı ve görev süresi, bir sonraki genel seçimlere kalan süreye göre değişir.

Eğer genel seçimlere bir yıldan fazla süre varsa (

18

ay gibi), Meclis seçimleri yenilenmez; sadece Cumhurbaşkanı seçilir.

Bu istisnai durumda seçilen Cumhurbaşkanı tam

5

yıl değil, sadece bir sonraki Meclis seçimine kadar görev yapar ve bu süre onun 'dönem' hakkından eksilmez.

Daha Fazla Pratik

Genel seçime bir yıl veya daha az süre kalmış olsaydı seçimlerin nasıl yapılacağını ve görev süresinin ne olacağını araştırınız.

Alternatif Yöntem

Bu konuyu 'ikili ayrım' (1 yıldan fazla / 1 yıl veya daha az) olarak tablolaştırmak akılda kalıcılığı artırır. Bir yıldan fazla ise: Ayrı seçim, kalan süreyi tamamlama, dönemden sayılmama.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 469Soru →

$1982$ Anayasası'na göre "Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir." kuralının anayasal istisnası olan "Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesi" süreciyle ilgili olarak; Cumhurbaşkanı'nın ikinci döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) seçimlerin yenilenmesine karar vermesi senaryosunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Seçimlerin yenilenmesi kararı için TBMM üye tamsayısının beşte üç (

360

milletvekili) çoğunluğunun oyu gereklidir.

Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Bu istisnai durumda, ikinci dönemini icra etmekte olan mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olma hakkına sahip olur.

Meclis kararıyla yenilenen seçimler sonucunda seçilen yeni Cumhurbaşkanı, bir önceki Cumhurbaşkanı'nın görev süresinden kalan süreyi tamamlar.

Cumhurbaşkanı'nın seçimlerin yenilenmesine bizzat karar vermesi durumunda, eğer ikinci dönemindeyse bir kez daha aday olması mümkün değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis kararıyla yenilenen seçimler sonucunda seçilen yeni Cumhurbaşkanı, bir önceki Cumhurbaşkanı'nın görev süresinden kalan süreyi tamamlar.

Cevap

Meclis kararıyla yenilenen seçimler sonucunda seçilen yeni Cumhurbaşkanının, önceki görev süresinden kalan süreyi tamamlayacağına dair ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenekte belirtilen 'kalan süreyi tamamlama' ifadesi yanlıştır. Anayasa'nın

116

. maddesine göre Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde hem Meclis hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır ve seçilen yeni Cumhurbaşkanı tam

5

yıllık bir dönem için yetki alır. 'Kalan süreyi tamamlama' kuralı sadece Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir sebeple boşalması durumunda uygulanan ve 'ara seçim' mantığına yakın olan özel bir düzenlemedir.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanlığı dönem sınırını hatırla

Bir kimse en fazla iki defa (

5+5

yıl) seçilebilir.

Anayasal kuralın temelini belirlemek için gereklidir.

Anayasa'nın

116

. maddesindeki istisnayı incele

Meclis'in

3/5

çoğunlukla seçimleri yenilemesi durumunda,

2

. dönemindeki Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

Soru kökündeki özel senaryonun hukuki dayanağını doğrulamak için gereklidir.

Seçimlerin sonucunu ve süresini analiz et

Birlikte yapılan bu seçimler sonucunda seçilen Cumhurbaşkanı

5

yıllık tam bir dönem için göreve gelir.

Kalan süreyi tamamlama kuralının bu durumda geçerli olmadığını tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın ikinci döneminde Meclis kararıyla seçimlerin yenilenmesi istisnası

İpuçları

Cumhurbaşkanı normalde en fazla iki defa seçilebilir; ancak Meclis kararıyla seçimlerin yenilenmesi bu kuralı esneten özel bir durumdur.

Meclis seçimleri yenilediğinde süreç sıfırdan başlar ve her iki organ da yeni bir döneme adım atar.

'Kalan süreyi tamamlama' ifadesi genellikle vefat veya istifa gibi durumlarda, seçim takvimini genel seçimlerle eşitlemek için kullanılan bir yöntemdir; seçimlerin yenilenmesi kararında bu mantık işlemez.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda seçimlerin ne zaman yapılacağı ve sürenin nasıl belirleneceği konusuna (Anayasa Madde 106) göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 470Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ anayasa değişiklikleri ile düzenlenen "Milli Savunma" hükümleri ışığında; Başkomutanlık makamının temsili, Genelkurmay Başkanı'nın sorumluluk hiyerarşisi ve savaş dönemindeki komuta yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve yürüttüğü askeri faaliyetlerden dolayı doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından ve milli güvenliğin sağlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Milli Savunma Bakanı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; ancak idari bakımdan Başbakanlığa bağlı olarak görevlerini yürütür.

Başkomutanlık yetkisi sadece savaş zamanında hukuki bir statü kazanır ve barış döneminde bu makam fiilen Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde temsil edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Cevap

Anayasa'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanınca atanır ve görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur. Ancak savaşta Başkomutanlık görevlerinin fiilen yürütülmesi yetkisi, Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanına geçer. Bu seçenek tüm bu anayasal ilişkileri doğru tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Başkomutanlık makamının hukuki kaynağını ve temsilcisini belirlemek.

Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Anayasa Madde 117/1 hükmü gereğidir.

Genelkurmay Başkanı'nın barış ve savaş dönemindeki statüsünü analiz etmek.

Barışta Milli Savunma Bakanı'na sorumlu olan Genelkurmay Başkanı, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yürütür.

Anayasa Madde 117/3 ve 117/4 hükümleri gereğidir.

Milli güvenlikten dolayı TBMM'ye karşı olan sorumluluk hattını doğrulamak.

Sorumluluk Milli Savunma Bakanı'nda değil, Cumhurbaşkanı'ndadır.

Anayasa Madde 117/2 gereği yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı meclise karşı sorumludur.

Anahtar Kavram

Anayasal Milli Savunma Teşkilatı ve Başkomutanlık Temsili

İpuçları

Başkomutanlığın kime ait olduğu ile kimin tarafından temsil edildiği arasındaki ayrımı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Genelkurmay Başkanı'nın Milli Savunma Bakanı'na bağlanmasının

2017

değişikliği olduğunu ve bu durumun hiyerarşiyi nasıl etkilediğini tekrar edin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 471Soru →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri ve $2017$ Anayasa değişikliğiyle getirilen düzenlemeler uyarınca, Cumhurbaşkanlığına adaylık süreci ve adaylarda aranan niteliklerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, herhangi bir oy oranı şartına bağlı kalmaksızın Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilirler.

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilmek için Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olma şartı bulunmamaktadır.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa siyasi partisiyle ilişiği kesilmez, ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların en az

\%5

’ini almış olan siyasi partilerin aday gösterebilmesi için aynı zamanda Meclis’te bir siyasi parti grubuna sahip olmaları şarttır.

Bir kimsenin Cumhurbaşkanı adayı olabilmesi için kırk yaşını doldurmuş olması ve yükseköğrenim mezunu olması anayasal bir zorunluluktur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde geçerli oyların en az $\%5$ ’ini almış olan siyasi partilerin aday gösterebilmesi için aynı zamanda Meclis’te bir siyasi parti grubuna sahip olmaları şarttır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilme kriterleri olan 'siyasi parti grubu bulunması' ve 'en son seçimde en az

\%5

oy almış olma' şartları birbirinden tamamen bağımsızdır; her iki şartın aynı anda sağlanması zorunlu değildir.

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilme yöntemleri

1982

Anayasası'nın

101

. maddesinde sayılmıştır. Bu maddeye göre siyasi parti grupları, son milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

'ini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Bu yöntemler birbirinden bağımsızdır. Dolayısıyla, bir partinin aday gösterebilmesi için Meclis'te grubunun olması 'veya'

\%5

oy almış olması yeterlidir; her ikisinin aynı anda bulunması şartı anayasada yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Adaylık kriterlerini (başvuru kanallarını) listele.

Üç ana kanal vardır: Siyasi parti grupları,

\%5

oy alan partiler (tek başına/ortak) ve

100.000

seçmen.

Anayasa'nın

101

. maddesinde bu yolların birbirinden bağımsız alternatifler olduğu belirtilmiştir.

Siyasi parti grubu ile oy oranı arasındaki ilişkiyi analiz et.

Meclis'te grubu olan bir parti (örn:

\%3

oy almış ama

20

vekili var) aday gösterebilir. Grubu olmayan ama

\%5

oy alan bir parti de aday gösterebilir.

Kriterlerin kümülatif (birlikte) değil, alternatifli olduğunu teyit etmek çözüm için kritiktir.

Seçilen kişinin hukuki statüsündeki güncel değişikliği kontrol et.

Parti üyeliği devam eder (partili sistem), ancak milletvekilliği sona erer.

2017

değişikliği ile getirilen en temel 'yürütme' yeniliklerinden biri budur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık Kanallarının Bağımsızlığı

İpuçları

Cumhurbaşkanı adayı gösterebilen üç farklı kanal olduğunu ve bu kanalların birbirinden bağımsız çalıştığını düşünün.

2017

Anayasa değişikliğiyle getirilen 'partili cumhurbaşkanlığı' modelini ve adaylık için Meclis içinden olma zorunluluğunun bulunmadığını hatırlayın.

Bir siyasi partinin aday gösterebilmesi için ya Meclis'te grubunun (en az

20

vekil) olması YA DA son genel seçimde en az

\%5

oy almış olması yeterlidir. İkisinin birleşmesi zorunlu değildir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesi durumunda ortaya çıkan 'üçüncü dönem adaylık' istisnasını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Adaylık kanallarını 'Siyasi Güç' (Grup), 'Toplumsal Destek' (

\%5

oy) ve 'Doğrudan Demokrasi' (

100.000

imza) olarak kodlayarak bu yolların kesişmek zorunda olmadığını anlayabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 472Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nin $1982$ Anayasası ile düzenlenen mevcut hükümet sisteminde, yürütme erkinin başı olan Cumhurbaşkanının görevleriyle ilgili suç işlediği iddiasıyla yürütülen Meclis soruşturması prosedürü ve bu süreçteki hukuki kısıtlamalar hakkında aşağıdaki teknik bilgilerden hangisi anayasal bir kuraldır?

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine dair bir karar alamaz.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) yazılı önerge vermesi zorunludur.

Soruşturma komisyonu, Meclis Başkanı tarafından her siyasi parti grubundan üçer milletvekilinin doğrudan görevlendirilmesiyle kurulan on beş kişilik bir heyettir.

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının tüm yürütme yetkileri, yargılama süreci tamamlanana kadar Cumhurbaşkanı Yardımcısına devredilir.

Soruşturma komisyonunun raporu Genel Kurulda görüşüldükten sonra, üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) gizli oyu ile Yüce Divan'a sevk kararı alınır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine dair bir karar alamaz.

Cevap

Anayasa uyarınca hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreç içerisinde seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Doğru ifade,

1982

Anayasası'nın

105

. maddesinde açıkça belirtilen 'Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçim kararı alamaz' hükmüne dayanmaktadır. Bu düzenleme, hakkında meclis denetimi başlatılmış bir yürütme başının, yasama organını feshederek bu süreçten kaçınmasını engelleyen bir güvenlik mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

Önerge ve Karar Yeter Sayılarının Analizi

Soruşturma önergesi için

301

, açılması için

360

, Yüce Divan'a sevk için

400

kabul oyu gerektiğini belirle.

Sürecin hangi aşamasında hangi sayısal eşiğin gerekli olduğunu saptamak hatalı seçenekleri elemek için ön koşuldur.

Soruşturma Komisyonunun Kurulma Yöntemini İnceleme

Komisyonun

15

üyeden oluştuğunu ve üyelerin parti gruplarının adayları arasından kura ile seçildiğini doğrula.

Üyelerin doğrudan atama yoluyla değil, kura ve temsil esasına göre belirlendiğini anlamak gerekir.

Sürecin Cumhurbaşkanının Yetkileri Üzerindeki Etkisini Değerlendirme

Soruşturma açılması kararının (en az

360

oy ile), Cumhurbaşkanının Meclis'i feshetme (seçimleri yenileme) yetkisini askıya aldığını tespit et.

1982

Anayasası'nın

105

. maddesindeki bu özel kısıtlama, soruşturma baskısı altındaki yürütmenin yasama organını etkisiz hale getirmesini engellemeyi amaçlar.

Yargılama Sonucunun Görev Statüsüne Etkisini Kontrol Etme

Sadece 'seçilmeye engel bir suçtan' mahkûmiyetin görevi kendiliğinden sona erdirdiğini belirle.

Her türlü mahkûmiyetin değil, sadece belirli nitelikteki suçların görevden düşürmeye neden olduğunu ayırt etmek önemlidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçim Kararı Alma Yasağı

İpuçları

Cumhurbaşkanının Meclis soruşturması sürecinde yetkilerinin kısıtlanıp kısıtlanmadığını, özellikle yasama organına yönelik 'seçimleri yenileme' yetkisini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar için uygulanan Meclis soruşturması usulü ile Cumhurbaşkanı için uygulanan usul arasındaki farkları karşılaştırınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 473Soru →

1982 Anayasası'na göre, Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Cumhurbaşkanının bu kurul üzerindeki yetkileriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Milli Güvenlik Kurulu, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanır.

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı toplantılara Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı başkanlık eder.

Adalet Bakanı ve İçişleri Bakanı Kurulun asıl üyeleri arasında yer alır.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilat ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının katılamadığı toplantılara Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı başkanlık eder.

Cevap

Cumhurbaşkanının katılamadığı Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı değil, Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlık eder.

Anayasa'nın 118. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanının katılamadığı Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlık eder. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'nın yürütme organının bir parçası olan bu kurulda başkanlık veya üyelik sıfatı bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

MGK'nın anayasal yapısını ve üyelerini hatırla.

MGK; Cumhurbaşkanı, CB yardımcıları, ilgili bakanlar, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanlarından oluşur.

Üye yapısını bilmek seçenekleri elemek için temeldir.

2017 Anayasa değişiklikleri ile vekalet ve başkanlık usulündeki değişimi incele.

Eski sistemde TBMM Başkanı olan vekil, yeni sistemde Cumhurbaşkanı yardımcısıdır.

Yeni sistemde yürütme içindeki hiyerarşiyi anlamak gerekir.

Anayasa'nın 118. maddesindeki toplantı usulünü doğrula.

Cumhurbaşkanının yokluğunda başkanlık görevinin Cumhurbaşkanı yardımcısında olduğu görülür.

Hatalı bilginin kaynağını (TBMM Başkanı yanılgısı) tespit etmek için son adımdır.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun Toplantı Usulü ve Başkanlığı

İpuçları

MGK bir yürütme organı danışma kuruludur ve başkanlığını yürütmenin başı yapar.

2017 yılında yapılan sistem değişikliği ile Cumhurbaşkanına vekalet etme yetkisi yasama organından (Meclis) alınarak yürütme içindeki bir makama verilmiştir.

Cumhurbaşkanının yokluğunda ona kim vekalet ediyorsa, MGK'ya da o kişi başkanlık eder.

Daha Fazla Pratik

MGK üyeleri arasından çıkarılan (Jandarma Genel Komutanı gibi) veya eklenen (Cumhurbaşkanı Yardımcıları gibi) makamları tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:50s

Soru 474Soru →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla başlatılan Meclis soruşturması sürecinde kurulan "Soruşturma Komisyonu"nun oluşumu ve yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Komisyon; siyasi parti gruplarının, Meclisteki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti grubu için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulan

15

üyeden oluşur.

Soruşturma komisyonu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı tarafından siyasi partilerin görüşü alınarak atanan

20

milletvekilinden oluşur.

Komisyon üyeleri, sadece Mecliste grubu bulunan en büyük iki siyasi parti arasından salt çoğunluk esasına göre seçilen milletvekillerinden oluşur.

Soruşturma komisyonu hazırladığı raporu doğrudan Anayasa Mahkemesine sunar ve bu rapor Meclis Genel Kurulunda oylamaya tabi tutulmaz.

Meclis soruşturması açılmasına karar verildiği andan itibaren Cumhurbaşkanının tüm yürütme yetkileri yargılama sonuna kadar askıya alınır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Komisyon; siyasi parti gruplarının, Meclisteki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti grubu için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulan $15$ üyeden oluşur.

Cevap

Soruşturma Komisyonu, siyasi parti gruplarının Meclis'teki oranlarına göre gösterdikleri üç katı aday arasından ad çekme usulüyle belirlenen

15

üyeden oluşur.

Doğru ifade, Meclis soruşturma komisyonunun siyasi parti gruplarının güçleri oranında sundukları adaylar arasından kura yoluyla seçilen

15

üyeden oluştuğunu belirtmektedir. Bu usul, soruşturma sürecinin hem çoğulcu hem de tarafsız bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla Anayasa'nın

105

. maddesinde düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Teklif ve Karar Aşaması

Meclis üye tam sayısının salt çoğunluğu (

301

) ile teklif verilir ve beşte üçü (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verilir.

Sürecin anayasal prosedüre uygun şekilde başlatılması gerekir.

Komisyonun Belirlenmesi

Siyasi parti gruplarının üye sayıları oranında gösterdikleri üç katı aday arasından kura (ad çekme) ile

15

asıl üye seçilir.

Soruşturmanın tarafsız ve orantılı bir temsille yürütülmesi amaçlanır.

Rapor ve Sevk

Komisyon raporunu Meclis Başkanlığına sunar ve Genel Kurulda üçte iki çoğunluk (

400

) ile Yüce Divan'a sevk kararı alınır.

Yargılama aşamasına geçilmesi için nihai yasama kararının verilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunda Meclis Soruşturma Komisyonu'nun teşekkülü ve üye sayısı.

İpuçları

Komisyonun üye sayısı ve üyelerin nasıl seçildiğine (kura usulü) odaklanın.

Siyasi parti grupları aday gösterir ancak seçim 'ad çekme' yani kura ile yapılır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi için gereken üye tam sayısı çoğunluğunu (

400

oy) tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 475Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Yüce Divan yargılaması süresince tüm yetkileri geçici olarak Cumhurbaşkanı Yardımcısına devredilir.

Hakkında soruşturma açılması kararı üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır.

Sadece görev suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanabilir.

Yüce Divan'da mahkum edilen Cumhurbaşkanı'nın görevi, cezanın türüne bakılmaksızın derhal sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

1982 Anayasası'nın

105

. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, anayasal bir kısıtlama olarak Meclis seçimlerinin yenilenmesine karar veremez. Bu hüküm, yasama ve yürütme arasındaki dengeyi korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Soruşturma sürecinin aşamasını belirleme

Meclis soruşturması açılmasına karar verilmiş (

360

vekil oyu ile).

Sürecin hangi hukuki kısıtlamaları başlattığını anlamak için başlangıç noktasını saptamak gerekir.

Anayasa Madde 105 kısıtlamasını kontrol etme

Hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme (fesih benzeri) yetkisi durur.

Soruşturma altındaki bir yürütme organının, kendisini denetleyen yasama organını seçime götürerek denetimden kaçmasını engellemek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Görev Kısıtlamaları

İpuçları

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecinde Meclis'in denetim gücünü korumaya yönelik kısıtlamaları düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğundaki benzerlikleri ve farkları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 476Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamaya kalması durumunda, bu oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde izlenecek hukuki usul aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci oylamaya katılma hakkını kaybeden adayın yerine, birinci oylamadaki sıraya göre ikame yapılır ve oylama her durumda ilan edilen tarihte gerçekleştirilir.

Adaylardan birinin eksilmesi seçimin bütünlüğünü bozacağı için tüm süreç iptal edilir ve kırk beş gün içinde yeni bir seçim takvimi belirlenir.

İkinci tura katılacak adaylardan birinin eksilmesi durumunda, kalan tek aday birinci oylamayı takip eden ilk Pazar günü doğrudan halk oylamasına sunulur.

İkame edilen adayın seçime dahil olabilmesi için birinci oylamada geçerli oyların en az

\%10

'unu almış olması anayasal bir zorunluluktur.

Eksilen adayın yerine ikame yapılamaması durumunda, kalan tek aday için yapılacak referandumda geçerli oyların salt çoğunluğu sağlansa dahi seçim tekrarlanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci oylamaya katılma hakkını kaybeden adayın yerine, birinci oylamadaki sıraya göre ikame yapılır ve oylama her durumda ilan edilen tarihte gerçekleştirilir.

Cevap

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde, birinci oylamadaki sıraya göre ikame yapılır ve oylama takvimde belirtilen tarihte gerçekleştirilir.

Cumhurbaşkanlığı seçimi süreci 2017 anayasa değişiklikleri ile oldukça detaylandırılmıştır. Eğer ikinci oylamaya katılmaya hak kazanan iki adaydan biri herhangi bir sebeple eksilirse, birinci oylamadaki oy sırasına göre ikame yapılarak iki adaylı yarışın korunması amaçlanır. Bu süreçte seçim takvimi etkilenmez ve oylama planlandığı gibi ilk oylamayı takip eden ikinci Pazar günü gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

İkinci tur şartlarını belirle

Birinci turda hiçbir aday geçerli oyların salt çoğunluğunu alamazsa, en çok oy alan iki aday ikinci tura kalır.

Seçimin ikinci turda sonuçlanabilmesi için aday sayısının ve çoğunluk şartının netleşmesi gerekir.

Aday eksilmesi durumundaki usulü hatırla

Adaylardan birinin ölümü veya yeterliğini kaybetmesi durumunda, birinci turdaki sıralamaya göre bir sonraki aday sürece dahil olur (ikame).

Anayasa'nın

101

. maddesi uyarınca seçimin devamlılığı için yedekleme mekanizması işletilir.

Oylama tarihini doğrula

İkinci oylama, her durumda ilk oylamayı takip eden ikinci Pazar günü yapılır.

Anayasa'da oylama tarihinin ikame durumunda dahi sabit kalacağı açıkça belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçiminde İkame ve Referandum Usulü

İpuçları

İkinci tur oylaması her zaman ilk turdan sonraki kaçıncı Pazar günü yapılır, bunu hatırlayın.

Eğer iki adaydan biri elenirse yarışın boş kalmaması için sıradaki adayın (üçüncü olanın) gelmesi kuralına 'ikame' denir.

Anayasa'nın

101

. maddesine göre; aday eksilmesi durumunda ikame yapılır ve takvim asla kaydırılmaz.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda seçimlerin ne zaman yapılacağına dair sürelere (45 gün/60 gün ayrımı) göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Süreci şu şekilde kodlayabilirsiniz: 1. Tur -> 2. Tur (2 Aday) -> Eksilme Varsa -> İkame (Sıradaki Aday) -> Takvim Sabit (2. Pazar).

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 477Soru →

1982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ( $CBK$ ) ve yönetmeliklerin hukuk dünyasındaki yeri, sınırları ve birbirleriyle olan ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken yanlış bir değerlendirmedir?

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen bir alanda, o konuda yürürlükte bir kanun bulunmasa dahi, yürütme organı aslen düzenleme yetkisini kullanarak CBK ihdas edemez.

TBMM'nin bir konuda kanun çıkarması durumunda, aynı konuyu düzenleyen mevcut CBK hükümleri herhangi bir yargı kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Mülkiyet hakkı, Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' bölümünde yer almadığı için olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile bu hakkın sınırlandırılmasına ilişkin düzenleme yapılması mümkün değildir.

Yönetmelikler sadece kanunların uygulanmasını sağlamak için değil, doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla da çıkarılabilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin kanundan sonra yürürlüğe girmesi ve kanuna göre daha özel bir düzenleme içermesi durumunda, 'lex specialis' ilkesi gereği kararname hükümleri kanun hükmüne üstünlük sağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin kanundan sonra yürürlüğe girmesi ve kanuna göre daha özel bir düzenleme içermesi durumunda, 'lex specialis' ilkesi gereği kararname hükümleri kanun hükmüne üstünlük sağlar.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin daha yeni veya özel olması nedeniyle kanun hükmüne üstünlük sağlayacağını iddia eden seçenek hukuken yanlıştır; çünkü kanun ile CBK arasındaki ilişkide 'kanun üstünlüğü' esası mutlaktır.

Anayasa'nın 104. maddesinin 8. fıkrası uyarınca 'Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır' hükmü amirdir. Bu hüküm mutlak bir üstünlük ifade eder. Dolayısıyla, bir CBK hükmünün kanundan daha yeni (lex posterior) veya daha özel (lex specialis) olması, ona kanun karşısında bir üstünlük kazandırmaz. Hiyerarşik üstünlük, yorum ilkelerinin önündedir.

Adım Adım Çözüm

Normlar hiyerarşisinin belirlenmesi

Kanunlar, normlar hiyerarşisinde olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (

CBK

) üzerinde yer alır.

Anayasa'nın 104. maddesi kanun ile CBK arasındaki ast-üst ilişkisini net bir şekilde tanımlamıştır.

Çatışma kurallarının (Lex Specialis/Lex Posterior) analiz edilmesi

Aynı hiyerarşik düzeydeki normlar arasında (kanun-kanun gibi) 'özel norm' veya 'sonraki norm' üstün gelir; ancak farklı hiyerarşik düzeylerdeki normlar arasında sadece hiyerarşi kuralı uygulanır.

CBK alt norm olduğu için kanunu hiçbir koşulda (yeni veya özel olsa dahi) ilga edemez veya ona karşı öncelikle uygulanamaz.

CBK'nın haklar üzerindeki yetki sınırlarının incelenmesi

Mülkiyet hakkı 'Kişi Hakları' (2. Bölüm) içindedir; oysa CBK sadece 'Sosyal ve Ekonomik Haklar'ı (3. Bölüm) düzenleyebilir.

Anayasa 104/8 uyarınca kişi hakları ve siyasi haklar CBK ile düzenlenemez.

Yönetmelik dayanağının kontrolü

Yönetmelikler hem kanuna hem de CBK'ya dayalı olarak çıkarılabilir.

Anayasa Madde 124'teki açık yetkilendirme çerçevesinde bu mümkündür.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisinde Kanun Üstünlüğü ve CBK Sınırları

İpuçları

Normlar hiyerarşisindeki bir kural, yorum ilkelerinden (yeni kanun-eski kanun gibi) önce gelir.

Olağan dönem CBK'ları kanunlarla çatıştığında her zaman kanun uygulanır; 'özel olan üstündür' mantığı burada işlemez.

Anayasa 104. maddede yer alan kanun-CBK çatışma kuralını hatırlayın: Tarihine bakılmaksızın kanun hükümleri uygulanır.

Daha Fazla Pratik

OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetimini inceleyerek olağan dönem CBK'ları ile arasındaki farkları karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Mülkiyet Hakkı' ve 'Temel Haklar' tasnifini hatırlayarak seçenekleri eleyin. Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK üzerindeki mutlak otoritesini birincil kural olarak kabul edin.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 478Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) işleyişi, yetki alanı ve üyelerinin statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Kurul, denetim ve inceleme faaliyetlerini TBMM Başkanlığı'nın talebi üzerine gerçekleştirir.

Kurulun denetim yetkisi; tüm kamu kurumlarını, Türk Silahlı Kuvvetlerini ve yargı organlarını kapsamaktadır.

Kurul başkanı ve üyeleri, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından önerilen adaylar arasından seçilir.

Kurulun hazırladığı denetim raporları sonucunda ilgili kamu görevlileri hakkında doğrudan cezai işlem başlatılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Cevap

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlendiği ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 108. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenmesi anayasal bir hükümdür.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın bağlı olduğu makamı belirle.

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetim organıdır.

Anayasa'nın 108. maddesi uyarınca yürütme organının hiyerarşik yapısını anlamak gerekir.

2017 Anayasa değişikliklerinin Kurul üzerindeki etkisini analiz et.

DDK'nın denetim yetkisine 'idari soruşturma' eklenmiş ve yasal dayanağı 'kanun'dan 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi'ne geçmiştir.

Yürütmenin düzenleme yetkisinin DDK üzerindeki etkisini teyit etmek için gereklidir.

Denetim dışı bırakılan alanları kontrol et.

Yargı organları denetim kapsamı dışındadır.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yargının denetimi ancak kendi iç mekanizmaları veya HSK yoluyla yapılır.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun 2017 sonrası hukuki statüsü ve düzenleme yetkisi.

İpuçları

DDK'nın hangi yüksek makama bağlı olduğunu ve kimin talimatıyla çalıştığını düşünün.

2017 değişiklikleri ile birçok idari birimin kuruluş esaslarının kanundan kararnameye geçtiğini hatırlayın.

Unutmayın ki hukuk devletinde yargı organları bağımsızdır, bu yüzden yürütmeye bağlı bir kurul tarafından denetlenemezler.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın 2017 ile kazandığı 'idari soruşturma' yetkisinin kapsamını ve bu yetkinin disiplin cezalarıyla farkını araştırın.

Tahmini Süre:50s

Soru 479Soru →

Yürütme organının en üst denetleme makamı olan ve doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan Devlet Denetleme Kurulu ( $DDK$ ) ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi *yanlıştır*?

Kurulun kuruluşu, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

2017

Anayasa değişikliği ile Kurulun görev alanı genişletilmiş ve Türk Silahlı Kuvvetleri de denetim kapsamına dahil edilmiştir.

Kurul, denetim kapsamındaki kuruluşlarda Cumhurbaşkanının istemi üzerine veya gerekli gördüğü hallerde re'sen denetim ve idari soruşturma başlatabilir.

Devlet Denetleme Kurulu'nun denetim ve inceleme yetkisinin dışında kalan yegâne anayasal alan yargı organlarıdır.

Kurul; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, işçi ve işveren sendikalarını ve kamuya yararlı dernekleri denetleme yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, denetim kapsamındaki kuruluşlarda Cumhurbaşkanının istemi üzerine veya gerekli gördüğü hallerde re'sen denetim ve idari soruşturma başlatabilir.

Cevap

Kurulun Cumhurbaşkanının talimatı olmaksızın kendiliğinden (re'sen) denetim başlatabileceğini belirten seçenek yanlıştır; Kurul ancak Cumhurbaşkanının istemi üzerine harekete geçebilir.

Devlet Denetleme Kurulu,

1982

Anayasası'nın

108

. maddesine göre çalışmalarını yalnızca 'Cumhurbaşkanının istemi üzerine' yürütür. Kurulun kendiliğinden (re'sen) denetim, inceleme veya idari soruşturma başlatma yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal statüsünün belirlenmesi

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı, hiyerarşik bir denetim organıdır.

Kurulun bağımsız mı yoksa bağlı mı olduğunu belirlemek çalışma usulünü anlamayı sağlar.

Çalışma usulündeki 'İstem' şartının analizi

Anayasa'nın

108

. maddesi 'Cumhurbaşkanının istemi üzerine' ifadesini kullanır.

Kurulun re'sen hareket etme yetkisinin olmadığını teyit etmek için anayasal dayanağa bakılır.

Denetim alanı ve istisnaların kontrolü

Yargı organları hariç (TSK dahil) tüm kamu ve belirli sivil toplum kuruluşları denetim kapsamındadır.

Seçeneklerdeki denetim alanı bilgilerinin doğruluğu bu şekilde sınanır.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Çalışma Usulü ve Re'sen Hareket Etme Yasağı

İpuçları

DDK'nın Cumhurbaşkanlığına olan bağlılık derecesini ve talimat zincirini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim raporlarının hukuki niteliği ve idari soruşturma yetkisinin sınırlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 480Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında gerçekleştirilen anayasa değişiklikleri ile Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreci yeniden yapılandırılmıştır. Bu yeni düzenlemeler göz önüne alındığında, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis soruşturması prosedürü sadece Cumhurbaşkanının göreviyle ilgili suçlar için geçerlidir; kişisel suçları genel hükümlere tabidir.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) gizli oyu yeterlidir.

Soruşturma komisyonu üyeleri, siyasi parti gruplarının göstereceği adaylar arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilen

15

milletvekilinden oluşur.

Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi, yargılama süreci tamamlanana kadar askıya alınır ve yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Anayasa'nın

105

. maddesine göre, hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanı, bu süreç boyunca Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine (fesih yetkisine benzer yetki) karar veremez. Bu hüküm, yasama organının denetim yetkisini yürütmenin baskısı olmadan kullanabilmesini sağlamak amacıyla getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının sorumluluk kapsamını belirle

Göreviyle ilgili ve kişisel tüm suçlar kapsama alınmıştır.

2017 anayasa değişikliği ile cezai sorumsuzluk alanı daraltılmıştır.

Meclis soruşturması aşamalarındaki yasakları kontrol et

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı için seçimleri yenileme yasağı başlar.

Anayasa m.

105

gereği yürütmenin yasamayı feshetme yetkisi soruşturma süresince durdurulur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Kısıtlamaları

İpuçları

2017 değişikliğiyle Cumhurbaşkanı'nın hem göreviyle ilgili hem de kişisel suçları için özel bir Meclis denetimi öngörülmüştür.

Bu denetim süreci başlarsa, Cumhurbaşkanı'nın Meclis'e karşı kullanabileceği en güçlü yetkilerden biri olan seçimleri yenileme yetkisi askıya alınır.

Anayasa'nın

105

. maddesine göre, hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı Meclis seçimlerini yenileyemez.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sürecindeki üç temel sayısal eşiği (

301

360

400

) ve komisyonun çalışma sürelerini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 24 / 33Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm