Yürütme

642 soru

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan ve idarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli şekilde yürütülmesinin sağlanması amacıyla inceleme, araştırma ve denetleme faaliyetlerini yürüten Devlet Denetleme Kurulu (DDK), aşağıdaki kurum veya kuruluşlardan hangisi üzerinde denetim yetkisini kullanamaz?

Türk Silahlı Kuvvetleri

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları

İşçi ve işveren kuruluşları (Sendikalar)

Yargı organları

Kamuya yararlı dernekler ve vakıflar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı organları

Cevap

Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun denetim yetkisi dışında kalan tek kurumdur.

Doğru yanıt olan yargı organları ifadesi, Anayasa'nın

108

. maddesinde açıkça belirtilen tek istisnadır. DDK; idarenin işleyişini denetlemekle görevli bir yürütme organı birimi olduğu için, kuvvetler ayrılığı ve yargı bağımsızlığı gereği mahkemeleri denetleyemez.

Adım Adım Çözüm

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) anayasal dayanağını belirleme

DDK,

1982

Anayasası'nın

108

. maddesinde düzenlenen, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Kurulun hangi amaçla ve kime bağlı çalıştığını anlamak yetki sınırlarını belirlemek için gereklidir.

DDK'nın denetim kapsamındaki kurumları analiz etme

Tüm kamu kurumları, Türk Silahlı Kuvvetleri (

2017

değişikliği ile), meslek kuruluşları, sendikalar ve kamu yararına çalışan dernek/vakıflar denetim kapsamındadır.

Seçeneklerdeki kurumların denetlenebilirliğini anayasal listeye göre kontrol etmek gerekir.

DDK yetkisine getirilen anayasal istisnayı saptama

Anayasa'nın ilgili maddesinde 'Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışındadır.' hükmü yer almaktadır.

Yargı bağımsızlığını korumak adına getirilen bu istisna, sorunun belirleyici noktasıdır.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulunun (DDK) Denetim Alanı ve İstisnaları

İpuçları

DDK'nın amacı 'idarenin' işleyişini denetlemektir; idare dışındaki ana erkleri düşünün.

Kuvvetler ayrılığı ilkesini hatırlayın; yürütmeye bağlı bir kurul bağımsız mahkemeleri denetleyebilir mi?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının DDK başkanını ve üyelerini atama yetkisi ile Kurulun işleyişinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlendiği bilgisini tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 502Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılı anayasa değişikliği ile hayata geçirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların parlamentoyla olan hukuki ilişkileri, görevlerine bağlı sorumlulukları ve statüleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle meclis soruşturması açılması istenebilir ve bu kişiler siyasi bakımdan sadece Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar.

Milletvekili iken bakan olarak atanan bir kişinin milletvekilliği sıfatı bakanlık görevi süresince askıya alınır; görevden ayrıldığında ise herhangi bir işleme gerek kalmaksızın milletvekilliği kendiliğinden devam eder.

Bakanlar, yürüttükleri genel politikalar ve icraatları sebebiyle TBMM tarafından 'Gensoru' mekanizmasıyla denetlenebilir ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla görevden düşürülebilirler.

Meclis soruşturması süreci sonucunda bir bakanın Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için meclis genel kurulunda yapılacak gizli oylamada üye tamsayısının beşte üç (

360

) çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Bakan olabilmek için milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmanın yanı sıra, en az yükseköğrenim mezunu olmak ve atama kararnamesinin TBMM Genel Kurulu tarafından onaylanması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle meclis soruşturması açılması istenebilir ve bu kişiler siyasi bakımdan sadece Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, siyasi olarak yalnızca Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olup, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) tarafından verilecek bir önerge ile meclis soruşturmasına tabi tutulabilirler.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları parlamentoya karşı siyasi olarak sorumlu değildir (Gensoru yoktur); sadece Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar. Ancak görev suçları için TBMM denetimi 'Meclis Soruşturması' yoluyla devam eder. Önerge vermek için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

Atama ve milletvekilliği ilişkisini değerlendir.

Milletvekilliği sona erer.

Yürütme ve yasama organlarının katı ayrılığı ilkesi gereği, bir kişi aynı anda iki görevde bulunamaz.

Siyasi sorumluluk makamını belirle.

Sorumluluk sadece Cumhurbaşkanına karşıdır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar halka karşı doğrudan sorumlu olan Cumhurbaşkanının maiyeti (sekreteryası) statüsündedir.

Hukuki (cezai) sorumluluk usulünü incele.

Meclis Soruşturması süreci işletilir.

Görevden kaynaklanan suçlarda yasama organının denetim ve yargıya sevk yetkisi korunmuştur.

Meclis soruşturmasındaki sayısal çoğunlukları kontrol et.

Önerge için

301

, Açılma için

360

, Sevk için

400

oy gerekir.

Anayasanın 106. maddesi bu nitelikli çoğunlukları açıkça düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Yürütmenin Sorumluluğu

İpuçları

2017 anayasa değişiklikleri ile yasama ve yürütme arasındaki 'siyasi' bağların (güvenoyu, gensoru) nasıl değiştiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması komisyonunun oluşumunu ve raporun görüşülme sürelerini gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 503Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların "hukuki statüleri" ve "sorumluluk rejimleri" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili olmayan kişiler arasından atanan bakanlar, yürütme organı içerisinde yer aldıkları için yasama dokunulmazlığı kurumundan hiçbir şekilde yararlanamazlar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan şahsi suçları bakımından milletvekilleriyle aynı şekilde yasama dokunulmazlığına sahiptirler.

Bir milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda, kişinin milletvekilliği ile birlikte yasama dokunulmazlığı statüsü de tamamen sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suçlardan dolayı meclis soruşturması açılabilmesi için Cumhurbaşkanının önceden yazılı izin vermesi şarttır.

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk edilmesine karar verilen bir bakanın görev süresi, sevk kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı gün kendiliğinden sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan şahsi suçları bakımından milletvekilleriyle aynı şekilde yasama dokunulmazlığına sahiptirler.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan şahsi suçları bakımından milletvekilleriyle aynı şekilde yasama dokunulmazlığına sahiptirler.

1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Bu durum, onların şahsi bir suç işlemeleri halinde tıpkı bir milletvekili gibi TBMM tarafından dokunulmazlıkları kaldırılmadığı sürece yargılanamayacakları anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

Yürütme organı üyelerinin (CB yardımcıları ve bakanlar) anayasal statüsünü belirleyin.

Bu kişiler milletvekili olmasalar dahi yürütmenin üst düzey siyasi figürleridir.

2017 değişikliği ile bu makamlar tamamen Cumhurbaşkanına bağlı hale getirilmiştir.

Suç türlerini ve uygulanacak rejimleri birbirinden ayırın.

Görevle ilgili suçlar için 'Meclis Soruşturması', görev dışı suçlar için 'Yasama Dokunulmazlığı' rejimi geçerlidir.

Anayasa'nın 106. maddesi bu iki durumu farklı usullere bağlamıştır.

Anayasa Madde 106/9 hükmünü analiz edin.

Hüküm: 'Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.'

Bu ifade, meclis üyesi olmayan bu kişilerin de yargılanabilmesi için dokunulmazlıklarının kaldırılması gerektiğini kanıtlar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Yasama Dokunulmazlığı

İpuçları

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların şahsi suçları ile görev suçları arasındaki usul farkına odaklanın.

Anayasa'nın 106. maddesinin son fıkrasını hatırlayın: Bu kişiler meclis üyesi olmasalar bile 'yasama dokunulmazlığı' zırhına sahiptirler.

Bakanların yargılanabilmesi için; görev suçlarında 'Yüce Divan', şahsi suçlarda ise 'Dokunulmazlığın Kaldırılması' süreci işletilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı meclis soruşturması açılması için gereken sayısal çoğunlukları (301-360-400) gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 504Soru →

$2017$ Anayasa değişiklikleri ile yapısı ve yetkileri yeniden düzenlenen **Devlet Denetleme Kurulu ( $DDK$ )** hakkında $1982$ Anayasası'nda yer alan hükümler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkan ve üyeleri, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer personel işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Kurul, inceleme ve denetleme yetkilerinin yanı sıra, 2017 değişikliği ile birlikte 'idari soruşturma' yapma yetkisine de kavuşmuştur.

Yargı organları, Kurulun denetim ve soruşturma yetkisinin tamamen dışında tutulmuştur.

Kurul, yürüttüğü idari soruşturmalar neticesinde kusurlu bulduğu kamu görevlileri hakkında doğrudan disiplin cezası uygulama veya görevden el çektirme yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, yürüttüğü idari soruşturmalar neticesinde kusurlu bulduğu kamu görevlileri hakkında doğrudan disiplin cezası uygulama veya görevden el çektirme yetkisine sahiptir.

Cevap

Kurulun yürüttüğü soruşturmalar sonucunda doğrudan disiplin cezası verme veya görevden el çektirme gibi icrai yaptırım yetkisi bulunmamaktadır.

Devlet Denetleme Kurulu,

1982

Anayasası uyarınca bir inceleme, araştırma ve denetleme organıdır.

2017

değişikliği ile Kurul'a 'idari soruşturma' yapma yetkisi verilmiş olsa da, bu yetki Kurul'un kendisinin doğrudan disiplin cezası vermesi veya kamu görevlisini görevden uzaklaştırması anlamına gelmez. Kurul, hazırladığı raporları Cumhurbaşkanlığına sunar ve idari süreçler bu raporlar doğrultusunda ilgili mercilerce işletilir.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal dayanağını kontrol et.

1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenmiştir.

Kurulun temel görev ve yetki sınırlarını belirlemek için anayasal çerçeve esas alınmalıdır.

2017 anayasa değişikliklerini değerlendir.

İdari soruşturma yetkisi eklenmiş ve TSK denetim kapsamına dahil edilmiştir.

Güncel hukuk kurallarına göre Kurulun değişen yetki alanını saptamak gerekir.

Denetim dışı kalan kurumları belirle.

Yargı organları DDK'nın denetimi dışındaki tek istisnadır.

Kapsam dışı kurumlar soruda ayırt edici bir noktadır.

Kurulun karar alma ve uygulama gücünü analiz et.

DDK bir denetim ve danışma birimi olup, doğrudan idari yaptırım (cezalandırma) gücü yoktur.

Soruşturma yetkisi ile yaptırım yetkisi arasındaki fark, bu konudaki en yaygın yanılgılardan biridir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (

DDK

) Yetki ve Statüsü

İpuçları

Devlet Denetleme Kurulu'nun kime bağlı olduğunu ve raporlarını kime sunduğunu hatırlayın.

DDK'nın bir 'icra' organı mı yoksa 'denetim/raporlama' organı mı olduğunu değerlendirin.

İdari soruşturma yetkisi gelse de, bu yetkinin disiplin amiri yetkisiyle aynı şey olmadığını, Kurul'un doğrudan ceza kesemeyeceğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim kapsamına 2017'de dahil edilen Türk Silahlı Kuvvetleri (

TSK

) ve kapsam dışında kalan Yargı organları ayrımını tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 505Soru →

1982 Anayasası'nın "Milli Savunma" başlıklı hükümleri uyarınca; Başkomutanlık makamının temsili ve Genelkurmay Başkanı'nın görevlerinden dolayı hiyerarşik sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Başkomutanlık, doğrudan Milli Savunma Bakanlığına aittir; Genelkurmay Başkanı ise yürüttüğü askeri faaliyetlerden dolayı doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise Milli Güvenlik Kurulu kararlarının uygulanmasından sorumludur.

Başkomutanlık, Genelkurmay Başkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise bu görevlerinden dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumludur.

Başkomutanlık, Cumhurbaşkanı tarafından şahsen sahiplenilir; Genelkurmay Başkanı ise barışta ve savaşta doğrudan Cumhurbaşkanı Yardımcısına sorumludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Cevap

Başkomutanlık, TBMM’nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise Milli Savunma Bakanına sorumludur.

1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre, Başkomutanlık Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Aynı madde uyarınca Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na karşı sorumludur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 117. maddesini inceleyin.

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği tespit edilir.

Anayasal temsil makamının belirlenmesi için temel kural budur.

Genelkurmay Başkanı'nın sorumluluk makamını belirleyin.

Genelkurmay Başkanı'nın görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na sorumlu olduğu saptanır.

2017 anayasa değişiklikleri ve ilgili kararnamelerle hiyerarşik bağ bu şekilde düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

Milli Savunma ve Başkomutanlık Hiyerarşisi

İpuçları

Anayasa'nın 117. maddesindeki 'Milli Savunma' hükümlerine odaklanın.

Başkomutanlık yetkisinin asıl sahibinin yasama organı (TBMM) olduğunu, Cumhurbaşkanının ise bu yetkiyi temsil ettiğini unutmayın.

Genelkurmay Başkanı'nın hangi bakanlığa bağlı veya sorumlu olarak çalıştığını hatırlayın (2017 değişikliği sonrası).

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu (MGK) üyelerini ve katılan bakanları inceleyerek milli savunma teşkilatını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Savaş ve Barış ayrımına bakarak; barışta temsilin Cumhurbaşkanı'nda, savaşta ise başkomutanlık görevlerini fiilen yürütme yetkisinin Genelkurmay Başkanı'nda olduğunu hatırlamak doğru seçeneğe ulaşmanıza yardımcı olabilir.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 506Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, bir kimsenin Cumhurbaşkanı seçilebilmesi için aşağıdaki niteliklerden hangisine sahip olması zorunlu değildir?

Türk vatandaşı olmak

40

yaşını doldurmuş olmak

Yükseköğrenim yapmış olmak

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olmak

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olmak

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olmak zorunlu değildir; Cumhurbaşkanı meclis dışından da seçilebilir.

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için anayasada sayılan nitelikler arasında milletvekili olma zorunluluğu bulunmamaktadır. Kişi meclis dışından da aday gösterilebilir; ancak seçilme yeterliliğine, yaş ve eğitim şartlarına sahip olması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

101

. maddesini inceleyin.

Cumhurbaşkanı seçilebilme şartları: Türk vatandaşı olmak,

40

yaşını doldurmuş olmak, yükseköğrenim mezunu olmak ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak.

Yasal dayanağı belirlemek için gereklidir.

Adaylık için meclis üyeliği şartını değerlendirin.

Hükümde 'milletvekili olmak' değil, 'milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak' ifadesi geçer.

Statü ile yeterlilik arasındaki farkı anlamak soruyu çözer.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık Şartları

İpuçları

Cumhurbaşkanı adaylığı için anayasada belirtilen kişisel özellikleri (yaş, eğitim vb.) düşünün.

Bir kişinin aday olabilmesi için mutlaka meclis içerisinden gelmesi gerekip gerekmediğini değerlendirin.

2017

anayasa değişikliği ile meclis dışından da aday gösterilmesinin önü tamamen açıktır; bu nedenle adaylık anında milletvekili sıfatı aranmaz.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçilen bir kişinin, eğer varsa, TBMM üyeliğinin hangi anda sona erdiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 507Soru →

Cumhurbaşkanlığı teşkilat yapısında birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısının görev yaptığı bir dönemde, Cumhurbaşkanının resmi bir ziyaret amacıyla yurt dışına çıkması halinde vekalet süreciyle ilgili $1982$ Anayasası’na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanının bu görev için bizzat belirleyip görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, makama vekalet ederek Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları arasından yaşça en büyük olan yardımcısı kendiliğinden vekalet görevini üstlenir.

En kıdemli (göreve ilk atanan) Cumhurbaşkanı yardımcısı herhangi bir görevlendirmeye gerek kalmaksızın vekalet eder.

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalmadığı, sadece geçici ayrılma söz konusu olduğu hallerde vekalet makamı oluşmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının bu görev için bizzat belirleyip görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Cevap

Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrıldığı hallerde,

1982

Anayasası'nın

106

. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı makama vekalet eder. Birden fazla yardımcının bulunması durumunda, bu görevlendirme tamamen Cumhurbaşkanı'nın takdirindedir.

Adım Adım Çözüm

Durumu analiz etme

Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkışı 'geçici ayrılma' (vekalet gerektiren bir durum) olarak tespit edilir.

Vekalet kurallarının belirlenmesi için ayrılmanın geçici mi yoksa makamın boşalması şeklinde mi olduğu bilinmelidir.

Yasal dayanağı kontrol etme

1982

Anayasası Madde

106

'ya başvurulur.

Yürütme organının vekalet ilişkileri anayasal hükümlerle düzenlenmiştir.

Karar verme

Birden fazla yardımcı olması durumunda, Cumhurbaşkanı'nın 'görevlendirdiği' kişinin vekil olacağı sonucuna varılır.

Anayasa metni 'Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı' ifadesini kullanarak yetkiyi bizzat Cumhurbaşkanına bırakmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Görevlendirme Yetkisi

İpuçları

2017

Anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisinin vekaleti TBMM Başkanlığı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı Yardımcılığına verilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Makamın ölüm veya istifa nedeniyle tamamen boşalması durumundaki vekalet sürelerini (45 gün) ve seçim sürecini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 508Soru →

1982 Anayasası'nın "Milli Savunma" başlıklı hükümleri uyarınca; milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olan makam ile Genelkurmay Başkanının görev ve yetkilerinden dolayı sorumlu olduğu makam aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Cumhurbaşkanı — Milli Savunma Bakanı

Milli Savunma Bakanı — Cumhurbaşkanı

Genelkurmay Başkanı — Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı — Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

Milli Güvenlik Kurulu — Milli Savunma Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı — Milli Savunma Bakanı

Cevap

Cumhurbaşkanı — Milli Savunma Bakanı

1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre, milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur. Yine aynı madde ve ilgili yasal düzenlemeler uyarınca, Genelkurmay Başkanı; görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 117. maddesini analiz etme

Milli güvenliğin sağlanması ve TSK'nın hazırlanması sorumluluğu Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Anayasal hiyerarşide yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı, bu görevlerden dolayı TBMM'ye karşı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı'nın sorumluluk makamını belirleme

Genelkurmay Başkanı'nın görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumlu olduğu saptanır.

2017 Anayasa değişiklikleri ve müteakip düzenlemelerle askeri hiyerarşi sivil otoriteye (Bakanlığa) bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Anayasal Sorumluluk Zinciri (Madde 117)

İpuçları

Milli güvenlikten TBMM'ye karşı sorumlu olan makam, yürütmenin tek başıdır.

Genelkurmay Başkanı'nın hangi bakanlığa bağlı olarak görev yaptığını hatırlayın.

Cumhurbaşkanı yürütmenin başı olarak Meclis'e karşı sorumludur; Genelkurmay Başkanı ise 2017 sonrası Milli Savunma Bakanı'na bağlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Başkomutanlık makamının savaşta ve barışta kim tarafından temsil edildiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 509Soru →

$1982$ Anayasası'nın $108$ . maddesinde düzenlenen Devlet Denetleme Kurulu ( $DDK$ ), $2017$ Anayasa değişiklikleri ile "idari soruşturma" yapma yetkisine de kavuşarak yetki alanını genişletmiştir. Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan bu Kurulun görev ve yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'ya aykırı bir uygulama oluşturur?

Kurulun teşkilatı, üyelerinin görev süreleri ve personelinin özlük haklarının doğrudan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesi

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile işçi ve işveren konfederasyonlarının mali denetiminin Kurul tarafından gerçekleştirilmesi

Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki bir ana jet üssünün idari işleyişi ve kaynak kullanımı hakkında idari soruşturma yürütülmesi

Bir bölge adliye mahkemesinin yazı işleri müdürlüğü personelinin idari kusurları nedeniyle Kurul tarafından soruşturma açılması

Kurul Başkanı'nın ve üyelerinin tamamının Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan atanarak görevlendirilmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir bölge adliye mahkemesinin yazı işleri müdürlüğü personelinin idari kusurları nedeniyle Kurul tarafından soruşturma açılması

Cevap

Bölge adliye mahkemesi gibi yargı organlarının bünyesindeki işlemlerin denetlenmesi anayasal olarak mümkün değildir.

Anayasa'nın

108

. maddesine göre yargı organları, Devlet Denetleme Kurulu'nun görev alanı dışındadır. Bir mahkemenin yazı işleri veya idari personeli de yargı teşkilatının bir parçası olduğu için Kurulun "idari soruşturma" veya denetim yetkisi bu alanlara giremez.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal statüsünü analiz et

DDK,

1982

Anayasası m.

108

uyarınca Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Kurulun hiyerarşik konumu ve yetki kaynağını belirlemek için gereklidir.

2017

Anayasa değişikliklerini değerlendir

DDK'ya "idari soruşturma" yetkisi verilmiş ve TSK denetim kapsamına alınmıştır.

Güncel yetki sınırlarını eski bilgilerden ayırt etmek için gereklidir.

Kurulun görev alanındaki kurumları kontrol et

Kamu kurumları, TSK, sendikalar, meslek kuruluşları ve vakıflar kapsam içindedir.

Hangi kurumların denetlenebileceğini belirlemek için gereklidir.

Anayasal istisnayı (Yargı Organları) uygula

Anayasa metni "Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışındadır" hükmünü içerir.

Kesin yasaklı alanı tespit etmek için temel anayasal kuraldır.

Mahkeme personeli durumunu yorumla

Yargı organları yapısal olarak bir bütündür ve idari personel dahi DDK tarafından denetlenemez.

Seçenekler arasındaki en güçlü çeldiriciyi eleyerek doğru sonuca ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

DDK'nın Yargı Organları İstisnası

İpuçları

DDK'nın yetki alanı çok geniştir ancak üç temel erkten (Yasama, Yürütme, Yargı) bir tanesi bu kurulun denetimine tamamen kapalıdır.

2017

yılındaki değişiklikle TSK'nın denetim yasağı kalkmıştır; bu yüzden askeri birimlerle ilgili seçenekler artık geçerli bir denetim alanıdır.

Anayasa metni 'Yargı organları, DDK'nın görev alanı dışındadır' diyerek mahkemeleri koruma altına almıştır.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın idari soruşturma yetkisi ile Sayıştay'ın mali denetim yetkisini karşılaştıran sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

DDK'nın denetleyebildiği kurumları 'Kamu Kurumları + TSK + Meslek Kuruluşları + Sendikalar + Vakıflar' şeklinde kodlayıp, 'Yargı Organları'nı tek ve mutlak istisna olarak ezberlemek.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 510Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılan ve Yüce Divana sevk edilmesine karar verilen Cumhurbaşkanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cumhurbaşkanlığı makamı sevk kararı ile birlikte kendiliğinden boşalır.

Sadece görevle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanabilir.

Yüce Divana sevk kararı TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır.

Cumhurbaşkanına bu süreçte TBMM Başkanı vekalet eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında Yüce Divana sevk kararı verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Doğru ifadeye göre, Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme yetkisi anayasal olarak kısıtlanmıştır. Bu, yargılama sürecinin bağımsızlığını korumak adına getirilmiş bir 'fren ve denge' mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal süreci hatırla.

Süreç; önerge, soruşturma açılması ve Yüce Divana sevk aşamalarından oluşur.

Sorumluluk mekanizmasının aşamalarını belirlemek hukuki sonuçları anlamak için gereklidir.

Yüce Divana sevk kararının (

400

oy) doğurduğu özel kısıtlamayı tespit et.

Anayasa Madde

105

: 'Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez.'

Yargılanan bir yürütme başının, yasama organını feshederek (seçimleri yenileyerek) yargı sürecini manipüle etmesini önlemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçimleri Yenileme Yasağı

İpuçları

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecinde Meclis'in kararlarının çok yüksek oylarla alındığını hatırla.

Yüce Divana sevk kararı verildiğinde, Cumhurbaşkanının parlamentoyu etkileyebileceği en güçlü yetkisi olan 'fesh/seçim yenileme' yetkisine odaklan.

Anayasa'nın

105

. maddesine göre, yargılanmaya başlanan bir yürütme yetkilisi, yasama organını seçime götürerek süreci durduramaz.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanınınki arasındaki benzerlikleri ve vekalet kurallarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Süreci şu kodlama ile hatırlayabilirsin:

301

(Teklif),

360

(Soruşturma Açılması),

400

(Sevk). Sevk edildikten sonra 'Kilit Vurulur' (Yani seçim yenileme yetkisi kilitlenir).

Tahmini Süre:50s

Soru 511Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu ( $MGK$ ) ve bu kurulun işleyişi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı katılamadığında, Kurul toplantısı Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında toplanır.

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca tespit edilir.

Milli Güvenlik Kurulu'nun milli güvenlik siyasetine ilişkin aldığı kararlar, Cumhurbaşkanı için 'tavsiye' niteliği taşır.

Gündemin özelliğine göre Kurul toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir.

Milli Güvenlik Kurulu'nun tavsiye kararları, Cumhurbaşkanı tarafından onaylandığı andan itibaren tüm kamu kurumları için doğrudan bağlayıcı hukuk kuralı haline gelir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu'nun tavsiye kararları, Cumhurbaşkanı tarafından onaylandığı andan itibaren tüm kamu kurumları için doğrudan bağlayıcı hukuk kuralı haline gelir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun aldığı kararların bağlayıcı birer hukuk kuralı olduğu yönündeki ifade yanlıştır; bu kararlar anayasal olarak tavsiye niteliğindedir.

Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararları

1982

Anayasası uyarınca 'tavsiye' niteliğindedir. Bu kararların doğrudan bağlayıcı bir hukuk kuralı haline gelmesi söz konusu değildir; yalnızca devletin milli güvenlik siyasetine yön vermek üzere Cumhurbaşkanı'na sunulur ve Cumhurbaşkanı tarafından değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

MGK'nın anayasal niteliğini belirle.

MGK, bir yürütme yardımcı kuruluşudur ve kararları 'tavsiye' (danışma) mahiyetindedir.

Anayasa'nın

118.

maddesi, Kurulun görüş bildirmekle görevli olduğunu ve kararların Cumhurbaşkanınca değerlendirileceğini belirtir.

Kararların hukuki gücünü analiz et.

Kararların doğrudan bağlayıcı veya yasama/yürütme işlemi gibi hukuk kuralı olma özelliği yoktur.

Yürütme organı bu tavsiyelere uymak zorunda değildir, sadece değerlendirmekle yükümlüdür.

Anahtar Kavram

MGK Kararlarının Hukuki Niteliği

İpuçları

Milli Güvenlik Kurulu'nun bir karar alma organı mı yoksa görüş bildirme organı mı olduğunu hatırlayın.

Kurul kararları Cumhurbaşkanı için emir niteliğinde midir yoksa birer öneri mi?

Anayasa metninde geçen 'tavsiye niteliğinde' ve 'değerlendirilir' ibarelerine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

MGK üyeleri arasından çıkarılan makamları (örneğin Jandarma Genel Komutanı) ve Kurula eklenen yeni makamları tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 512Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, görevinden ayrılmış bir bakanın, bakanlık yaptığı dönemdeki görevleriyle ilgili işlediği iddia edilen suçlardan dolayı cezai sorumluluğu ve yargılanma süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakanlık görevi sona erdiği için, görevle ilgili suçlarda da genel hükümlere tabi olur ve doğrudan Cumhuriyet başsavcılıklarınca soruşturma yürütülür.

Görev süresi dolmuş olsa bile, görevle ilgili suçlardan dolayı ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla Meclis soruşturması açılabilir ve yargılama Yüce Divan'da yapılır.

Görevi sona eren bakan hakkında Meclis soruşturması açılabilmesi için mevcut Cumhurbaşkanının yazılı muvafakati şarttır.

Görevden ayrılan bakanın tüm cezai sorumluluğu düşer; ancak tazminat sorumluluğu devam eder.

Eski bakanın görevle ilgili suçları için Yargıtay ilgili ceza dairesi ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görev süresi dolmuş olsa bile, görevle ilgili suçlardan dolayı ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla Meclis soruşturması açılabilir ve yargılama Yüce Divan'da yapılır.

Cevap

Görev süresi dolmuş olsa bile, görevle ilgili suçlardan dolayı ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla Meclis soruşturması açılabilir ve yargılama Yüce Divan'da yapılır.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Bu usul, ilgili kişilerin görevleri sona erdikten sonra da görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlar için uygulanmaya devam eder. Yargılama makamı ise Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'dir.

Adım Adım Çözüm

Kişinin hukuki statüsünü ve suçun niteliğini belirle.

Eski bakan ve görevle ilgili suç iddiası.

Anayasa'da görevle ilgili suçlar için özel bir usul öngörülmüştür.

Anayasa'nın 106. maddesindeki cezai sorumluluk hükmünü incele.

Meclis soruşturması usulünün, görev sona erdikten sonra da devam ettiği sonucuna ulaş.

Hukuk devletinde görevle ilgili suçların takibi, kişinin görevden ayrılmasıyla genel hükümlere dönmez.

Yargılama makamını teyit et.

Yüce Divan (Anayasa Mahkemesi).

Bakanların görev suçları için münhasır yargılama merciidir.

Anahtar Kavram

Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması

İpuçları

Bakanların görevleriyle ilgili suçlar ile kişisel suçları arasındaki yargılama farkını hatırlayın.

Meclis soruşturması usulünün sadece görevdeki bakanlar için mi yoksa eski bakanlar için de mi geçerli olduğunu düşünün.

Anayasa Madde 106: 'Bu fıkra hükümleri, görevleri bittikten sonra da uygulanır' ibaresine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması açılması için gereken üye tamsayısı oranlarını (301, 360, 400) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 513Soru →

$1982$ Anayasası'nın "Milli Savunma" başlığı altında düzenlenen hükümlerine göre, Başkomutanlık makamı ve Genelkurmay Başkanlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevî varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Genelkurmay Başkanı, Millî Güvenlik Kurulu'nun önerisi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından atanır.

Genelkurmay Başkanı, barış zamanında Silahlı Kuvvetlerin komutanı olarak görev ve yetkilerinden dolayı doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirme yetkisi Millî Savunma Bakanına aittir.

Millî Güvenlik Kurulu toplantılarına Cumhurbaşkanının katılamadığı durumlarda Genelkurmay Başkanı kurula başkanlık eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevî varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Cevap

Başkomutanlık makamı, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve bu makamı Cumhurbaşkanı temsil eder.

Anayasa'nın

117

. maddesine göre Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevî varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Bu ifade, Türk devlet geleneğinde ordunun millet iradesini temsil eden Meclis'e olan bağlılığını ve bu temsiliyetin en üst yürütme makamı olan Cumhurbaşkanlığı eliyle yürütüldüğünü ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

117

. maddesini incelemek.

Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı'nın anayasal temelleri belirlendi.

Sorunun hukuki dayanağını tespit etmek için ilgili maddeyi referans almak gerekir.

Başkomutanlık temsilini ve Meclis ile ilişkisini doğrulamak.

Temsil yetkisinin Cumhurbaşkanı'nda olduğu ve Meclis'ten ayrılamayacağı anlaşıldı.

Anayasal tanıma göre temsil makamının kim olduğu en temel bilgidir.

Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik sorumluluğunu kontrol etmek.

Sorumluluğun Cumhurbaşkanı'na değil, Millî Savunma Bakanı'na olduğu teyit edildi.

2017

sonrası değişen idari yapıyı yanlış seçeneklerden ayıklamak gerekir.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Temsili ve Genelkurmay Sorumluluğu

İpuçları

Başkomutanlık makamının temsilcisi ile bu makamın asıl sahibi olan meclis arasındaki bağı düşünün.

2017

değişikliği sonrası Genelkurmay Başkanı'nın hangi bakanlığa bağlandığını hatırlayın.

Anayasa'nın

117

. maddesi 'Milli Savunma' konusunu düzenler; burada Başkomutanlığın Meclis'ten ayrılamayacağı vurgulanır.

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) yapısını ve hangi sivil/askeri üyelerden oluştuğunu tekrar etmek bu konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 514Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca Devlet Denetleme Kurulu'nun ( $DDK$ ) iç işleyişi ile üyelerinin özlük haklarının düzenlenme usulü ve Kurulun denetim yetkisi dışında bırakılan kurum/organ eşleşmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi - Yargı organları

Kanun - Yargı organları

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi - Türk Silahlı Kuvvetleri

Kanun - Türk Silahlı Kuvvetleri

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi - Mahalli idareler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi - Yargı organları

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir ve kurulun denetleyemeyeceği tek yer yargı organlarıdır.

Doğru seçenekte belirtildiği üzere,

1982

Anayasası'nın

108

. maddesi uyarınca Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süreleri ve özlük işleri doğrudan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir. Aynı maddede, kurulun tüm kamu kurumlarını, sendikaları, kamuya yararlı dernek ve vakıfları denetleyebileceği ancak yargı organlarının bu denetimin dışında olduğu kesin bir dille belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın düzenlenme biçimini belirle

1982

Anayasası'nın

108

. maddesine göre kurulun işleyişi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenir.

2017

anayasa değişiklikleri ile yürütme organının bu kurumu düzenleme yetkisi kararnameye devredilmiştir.

DDK'nın denetim kapsamındaki istisnayı hatırla

Anayasa açıkça 'Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışındadır' hükmünü içerir.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yürütmeye bağlı bir kurulun bağımsız mahkemeleri denetlemesi uygun görülmemiştir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Hukuki Statüsü ve Denetim Sınırları

İpuçları

DDK doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kurumdur.

2017

değişikliğinden sonra kurulun yetkileri genişlemiş ve düzenleme yetkisi yürütmeye geçmiştir.

Anayasa'da yargı bağımsızlığını korumak adına kurulun denetleyemeyeceği tek bir organ grubu vardır, o da mahkemelerdir.

Daha Fazla Pratik

DDK başkan ve üyelerinin kim tarafından atandığını ve kurulun idari soruşturma yetkisi olup olmadığını gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 515Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme organının yapısında ve Cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde köklü değişikliklere gidilmiştir.

Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında Cumhurbaşkanlığına aday gösterilme süreci ve seçilme nitelikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

’ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için en az on sekiz yaşını doldurmuş olmak ve ilkokul mezunu olmak yeterlidir.

Cumhurbaşkanlığına sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bulunan siyasi parti grupları aday teklifinde bulunabilir.

Bir kimse, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmediği sürece, en fazla üç defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilecek kişinin mutlaka Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri (milletvekilleri) arasından olması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az $\%5$ ’ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

’ini almış olan siyasi partilerin aday gösterebilmesi anayasal bir haktır.

1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

’ini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Ayrıca siyasi parti grupları da aday gösterebilir. Bu ifade güncel anayasal metinle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

Adaylık yollarını hatırla.

Siyasi parti grupları,

\%5

oy alan partiler ve

100.000

seçmen.

Anayasa m. 101 uyarınca adaylık süreci üç farklı kanala ayrılmıştır.

Nitelikleri kontrol et.

40

yaş, yükseköğrenim, Türk vatandaşı ve milletvekili seçilme yeterliliği.

Cumhurbaşkanı adayının milletvekillerinden daha yüksek bir yaş ve eğitim kriterine tabi olduğunu doğrulamak gerekir.

Seçenekleri anayasal metinle kıyasla.

Doğru ifadenin

\%5

oy barajı ile ilgili olan seçenek olduğu görülür.

Diğer seçenekler ya eksik bilgi içermekte ya da milletvekili şartlarıyla karıştırılmaktadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Aday Gösterme ve Seçilme Şartları

İpuçları

Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçilme şartları arasındaki yaş ve eğitim farkına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi durumunda Cumhurbaşkanının 3. dönem adaylığı şartlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 516Soru →

$1982$ Anayasası'nın $2017$ anayasa değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümleri uyarınca; Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ( $CBK$ ) hukuki rejimi, yasama denetimi ve yargısal yolu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

OHAL

süresince çıkarılan ve Resmi Gazete'de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, üç ay içerisinde Mecliste görüşülüp karara bağlanmadığı takdirde kendiliğinden yürürlükten kalkar.

OHAL

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, sadece sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebilir; kişi hakları ve siyasi haklara ilişkin düzenlemeler Meclis tarafından kabul edilmedikçe yargı denetimine tabidir.

Anayasa Mahkemesi,

OHAL

kararnamelerini hem şekil hem de esas bakımından denetleme yetkisine sahiptir; ancak bu denetim sadece

OHAL

ilanını gerekli kılan sebeplerle sınırlıdır.

OHAL

döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylandıktan sonra da "Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" adını korur ve normlar hiyerarşisinde kanunların altında yer alır.

OHAL

kararnameleri ile getirilen düzenlemeler, sadece

OHAL

süresiyle sınırlı kalmak zorundadır; bu kararnamelerle kanunlarda kalıcı değişiklikler yapılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $OHAL$ süresince çıkarılan ve Resmi Gazete'de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, üç ay içerisinde Mecliste görüşülüp karara bağlanmadığı takdirde kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevap

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve üç ay içinde Meclis tarafından karara bağlanmazlarsa kendiliğinden yürürlükten kalkarlar.

Doğru ifade, Anayasa'nın 119. maddesinde yer alan prosedürü tam olarak yansıtmaktadır. Olağanüstü hal kararnameleri, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve Meclis tarafından üç ay içinde bir karar verilmezse hukuken geçersiz hale gelerek yürürlükten kalkarlar.

Adım Adım Çözüm

OHAL

Kararnamesinin İhdası ve Yayımı

Cumhurbaşkanı,

OHAL

süresince gerekli gördüğü konularda kararname çıkarır ve bu kararname Resmi Gazete'de yayımlanır.

OHAL

yönetiminin hızlı karar alma ihtiyacını karşılamak.

TBMM'ye Sunulma Süreci

Kararname, yayımlandığı gün TBMM'nin onayına sunulur.

Yasama organının yürütme üzerindeki denetimini sağlamak.

Süresel Denetim (

3

Ay Kuralı)

Meclis, kararnameyi en geç

3

ay içinde görüşüp karara bağlamak zorundadır.

Anayasa'nın 119/6 maddesindeki amir hüküm gereğince demokratik denetimi süreye bağlamak.

Yaptırımın Uygulanması

Eğer

3

ay içinde Meclis bir karar vermezse, kararname kendiliğinden (ipso jure) yürürlükten kalkar.

Belirsizliği önlemek ve kararnamenin kalıcı bir kanun gibi denetimsiz uygulanmasını engellemek.

Anahtar Kavram

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yasama Denetimi ve Hukuki Akıbeti

İpuçları

2017

anayasa değişikliklerinden sonra yürütmenin bu olağanüstü yetkileri üzerinde Meclisin 'süreli' bir denetimi olduğunu unutmayın.

OHAL

kararnamelerinin Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenip denetlenemediğini (Madde

148

) hatırlayın.

Eğer Meclis sessiz kalırsa, kararnamenin akıbeti ne olur?

3

ay kuralı burada anahtar noktadır.

Daha Fazla Pratik

OHAL ilan kararının süresi (en fazla 6 ay) ile OHAL'in uzatılma süresi (en fazla 4 ay) arasındaki farkları ve TBMM'nin bu süreçteki yetkilerini içeren bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 517Soru →

Cumhurbaşkanının resmî bir ziyaret amacıyla yurt dışına çıkması nedeniyle görevinden geçici olarak ayrıldığı bir durumda, görevde birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısının bulunması halinde vekalet süreciyle ilgili $1982$ Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

Cumhurbaşkanının görevlendirdiği Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Cumhurbaşkanına vekalet eder ve bu makama ait yetkileri kullanır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları arasından en yaşlı olanı, bu süre zarfında resen Cumhurbaşkanlığına vekalet eder.

TBMM Genel Kurulu tarafından salt çoğunlukla seçilen Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet görevini üstlenir.

Cumhurbaşkanlığı makamı boşalmış sayılır ve en kıdemli bakan vekalet ederek 45 gün içinde seçime gidilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının görevlendirdiği Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Cevap

Cumhurbaşkanının bizzat görevlendirdiği Cumhurbaşkanı yardımcısının vekalet etmesi ve yetkileri kullanması gerekir.

Türkiye Cumhuriyeti

1982

Anayasası'nın

106

. maddesine göre; Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle görevinden geçici olarak ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Birden fazla yardımcı varsa, seçimi yapma yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına aittir.

Adım Adım Çözüm

Durumun hukuki niteliğini belirlemek.

Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkması 'geçici ayrılma' (vekalet) kapsamında değerlendirilir.

Makamın boşalması (ölüm, istifa) ile geçici ayrılma (hastalık, yurt dışı) kuralları anayasada farklı maddelerle düzenlenmiştir.

2017 Anayasa değişikliği sonrası vekalet makamını tespit etmek.

Vekalet yetkisi TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na verilmiştir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme birliği esastır ve vekalet yürütme içindeki bir görevli tarafından yerine getirilmelidir.

Birden fazla yardımcı olması durumundaki belirleme usulünü uygulamak.

Cumhurbaşkanı dilediği bir yardımcısını bu görev için tayin eder.

Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca, geçici ayrılmalarda 'Cumhurbaşkanının görevlendirdiği' yardımcısının vekalet edeceği açıkça belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve 2017 Anayasa Değişiklikleri

İpuçları

2017 yılında yapılan Anayasa değişikliklerinin yürütme organındaki vekalet kurallarını tamamen değiştirdiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa nedeniyle tamamen boşalması durumunda vekalet süreci ve seçim takvimindeki farkları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 518Soru →

Türkiye'nin mevcut anayasal düzenlemeleri çerçevesinde, yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların göreve gelişleri ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar ve milletvekili seçilme şartlarını taşımaları gerekir.

TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilerek göreve başlarlar.

Sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri (milletvekilleri) arasından atanabilirler.

Göreve başlayabilmeleri için TBMM'den güvenoyu almaları zorunludur.

Atanabilmeleri için en az 40 yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim mezunu olmaları şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar ve milletvekili seçilme şartlarını taşımaları gerekir.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar; bu kişilerin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmaları gerekmektedir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar. Bu kişilerin milletvekili olma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, milletvekili seçilebilmek için gereken genel şartları (nitelikleri) taşımaları anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Yürütme organının başını belirle.

1982 Anayasası'na göre yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.

Yürütme içindeki hiyerarşiyi anlamak için en üst yetkiyi bilmek gerekir.

Atama yetkisini kontrol et.

Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları atama ve görevden alma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.

Mevcut sistemde (Başkanlık tipi) yürütme organı tek başlığa sahiptir.

Atanacak kişilerde aranan nitelikleri incele.

Bu kişilerin milletvekili seçilme yeterliliğine (yaş, eğitim, adli sicil vb.) sahip olması gerekir.

Anayasa'nın 106. maddesindeki açık hüküm bu şartı aramaktadır.

Anahtar Kavram

Yürütme organının tekliği ve Cumhurbaşkanı'nın atama yetkisi

İpuçları

Mevcut sistemde yürütme yetkisinin tek bir kişide toplandığını ve diğer görevlilerin onun yardımcısı statüsünde olduğunu hatırla.

Bakanların meclise karşı mı yoksa onları atayan kişiye karşı mı sorumlu olduğunu düşün.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanabilmesi için milletvekili olma şartı yoktur, ancak milletvekili seçilebilme 'yeterliliğine' sahip olmaları gerekir.

Daha Fazla Pratik

Bakanların veya yardımcıların suç işlemeleri durumunda meclis tarafından nasıl denetlendiklerini (Meclis Soruşturması) inceleyebilirsin.

Tahmini Süre:45s

Soru 519Soru →

Türkiye Cumhuriyeti yürütme erkinin yegane sahibi olan Cumhurbaşkanının, $1982$ Anayasası'nda düzenlenen yargısal ve idari yetki paylaşımı çerçevesinde aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirmesi mümkün değildir?

Üst kademe kamu yöneticilerini atamak, görevlerine son vermek ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlemek

Anayasa Mahkemesinin on beş üyesinden on ikisini doğrudan veya belirli kontenjanlar dahilinde seçmek

Danıştay üyelerinin dörtte birini, idari yargı hakim ve savcıları arasından seçmek

Yargıtay üyelerini, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından belirlenecek adaylar arasından atamak

Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerini, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından belirlenecek adaylar arasından atamak

Cevap

Cumhurbaşkanının Yargıtay üyelerini seçme yetkisi bulunmamaktadır; bu yetki Hâkimler ve Savcılar Kuruluna aittir.

Cumhurbaşkanının

1982

Anayasası uyarınca Yargıtay üyelerini seçme veya atama yetkisi bulunmamaktadır. Yargıtay'ın tüm üyeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının bu alandaki yetkisi sadece Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini, Yargıtay Genel Kurulunun önerdiği adaylar arasından seçmekle sınırlıdır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının yargı organı üzerindeki atama yetkilerini hatırla.

Cumhurbaşkanı; Anayasa Mahkemesine üye seçer (

12

üye), Danıştay'a üye seçer (

1/4

), HSK'ya üye seçer (

4

üye) ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçer.

Yargı bağımsızlığı ve organlar arası dengeyi anlamak için seçim usullerini ayrıştırmak gerekir.

Yargıtay'ın üye seçim usulünü incele.

Yargıtay'ın tüm üyeleri Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

Yargıtay ve Danıştay arasındaki üye seçim farkını tespit etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Cumhurbaşkanının Yargıtay ile ilgili tek yetkisini belirle.

Cumhurbaşkanı sadece Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından belirlenecek adaylar arasından 'Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı' ve 'Vekilini' seçer.

Başsavcı seçimi ile üye seçiminin karıştırılmasını önlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yargısal Yetkileri ve Yüksek Mahkemelere Üye Seçimi

İpuçları

Cumhurbaşkanının yargı organındaki atama yetkileri Danıştay ve Yargıtay için birbirinden farklılık gösterir.

Danıştay üyelerinin bir kısmını Cumhurbaşkanı seçerken, Yargıtay üyelerinin tamamını seçen başka bir anayasal kurul vardır.

Yargıtay üyelerinin tamamı HSK tarafından seçilir; Cumhurbaşkanı sadece Başsavcı ve vekilini belirler.

Daha Fazla Pratik

Danıştay ve Yargıtay üye seçim usullerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak bu farkı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 520Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Milli Güvenlik Kurulu'nun ( $MGK$ ) yapısı dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi kurulun anayasal üyeleri arasında yer almaz?

Adalet Bakanı

Milli Eğitim Bakanı

Hava Kuvvetleri Komutanı

Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Genelkurmay Başkanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Eğitim Bakanı

Cevap

Milli Eğitim Bakanı kurulun üyeleri arasında yer almaz.

Milli Güvenlik Kurulu üyeleri anayasada sınırlı sayıda belirtilmiştir. Bu üyeler arasında Cumhurbaşkanı Yardımcıları ile Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma Bakanları sivil kanadı; Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ise askeri kanadı oluşturur. Milli Eğitim Bakanı bu listede yer almaz.

Adım Adım Çözüm

Milli Güvenlik Kurulu'nun (

MGK

) anayasal yapısını hatırlayın.

Kurulun hem sivil hem de askeri kanattan üyeleri olduğunu belirleyin.

Soruda kimin üye olmadığı sorulduğu için tam listeyi bilmek gereklidir.

1982

Anayasası'nda sayılan güncel üyeleri sınıflandırın.

Sivil üyeler: CB, CB Yardımcıları, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma Bakanları. Askeri üyeler: Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları.

Milli Eğitim Bakanlığı gibi icracı olmayan bakanlıkların kurulun doğal üyesi olmadığını teyit etmek için bu sınıflandırma önemlidir.

Seçenekleri analiz edin.

Milli Eğitim Bakanı'nın anayasal listede yer almadığını tespit edin.

Doğru cevaba ulaşmak için listede olmayan seçeneği işaretleyin.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu (

MGK

) Üyeleri

İpuçları

MGK

üyeleri arasında sadece belirli bakanlıklar yer alır.

Milli güvenlik siyasetiyle doğrudan ilgili olan bakanlar (Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma) kurula katılır.

Eğitim veya Sağlık gibi bakanlıklar kurulun doğal üyesi değildir.

Daha Fazla Pratik

MGK'nın gündeminin kimler tarafından belirlendiğini ve Cumhurbaşkanı katılmadığında kurula kimin başkanlık ettiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 26 / 33Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar