Yürütme

642 soru

Soru 521Soru

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının hukuki statüleri, yasama organı ile ilişkileri ve cezai sorumluluk rejimlerine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi 19821982 Anayasası hükümleriyle tam olarak örtüşmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevi bu kararla birlikte kendiliğinden sona ererken, Cumhurbaşkanı hakkında Yüce Divan'a sevk kararı alınması görevini sona erdirmez.

Cevap

Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevi sona ererken, Cumhurbaşkanının görevinin sona ermemesi bu iki makam arasındaki temel anayasal farklardan biridir.
Anayasa'nın 106106. maddesinin 66. fıkrası 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer' derken, 105105. maddenin 55. fıkrası Cumhurbaşkanı için 'görevi sona ermez' hükmünü amirdir. Bu ince ayrım, yürütmenin başı ile yardımcıları arasındaki hiyerarşik ve hukuki statü farkını göstermesi bakımından kritiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı üyelerinin (Cumhurbaşkanı, CB Yardımcısı, Bakan) Yüce Divan'a sevk edilme sonuçlarını analiz et.
Bakanlar ve CB yardımcıları için sevk kararı 'görevi sona erdiren' bir işlemken, Cumhurbaşkanı için 'seçim kararı alma yetkisini kısıtlayan' ancak görevi bitirmeyen bir işlemdir.
Anayasa'nın 105105 ve 106106. maddeleri bu ayrımı net bir şekilde belirlemiştir.
2
Bakanların milletvekilliği statüsünü değerlendir.
Atama anında milletvekilliği 'sona erer'.
Yasama ve yürütme organlarının katılığı (sert kuvvetler ayrılığı) gereği aynı kişinin her iki makamda bulunması yasaklanmıştır.
3
Cezai sorumluluk ve dokunulmazlık kapsamını kontrol et.
Bakanlar görev süresince hem şahsi hem görev suçları için dokunulmazlığa sahiptir; görev suçları için ise özel bir usul (Meclis Soruşturması) öngörülmüştür.
Anayasa madde 106/4106/4 gereği milletvekili dokunulmazlığı bakanlar için de aynen uygulanır.
4
Meclis soruşturması sayısal sınırlarını teyit et.
Öneri için 301301 (salt çoğunluk), Karar için 360360 (3/53/5), Sevk için 400400 (2/32/3) oyu gereklidir.
Meclis'in denetim yetkisinin nitelikli çoğunluklarla korunması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Hukuki Statüsü ve Cezai Sorumluluğu

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı ile bakanların Yüce Divan'a sevk edilmelerinin hukuki sonuçlarını karşılaştırın.
2
Anayasa'nın 105105 ve 106106. maddelerindeki 'Yüce Divan'a Sevk' başlıklarını inceleyerek hangisinin görevinin düştüğünü hatırlayın.
3
Bir bakan Yüce Divan'a sevk edildiği an koltuğunu kaybederken, Cumhurbaşkanı'nın görevi ancak mahkumiyetle (kesin hükümle) biter.

Daha Fazla Pratik

Bakanların cezai sorumluluğu için gereken 301-360-400 sayılarını ezberlemek için bir basamak tablosu oluşturun.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 522Soru

Cumhurbaşkanlığına bağlı bir anayasal kurum olan Devlet Denetleme Kurulu; tüm kamu kurumlarında, meslek kuruluşlarında, sendikalarda ve kamu yararına çalışan vakıf veya derneklerde denetim, inceleme ve idari soruşturma yapabilmektedir. Ancak anayasal düzenlemeler gereği belirli bir erk ve ona bağlı birimler bu denetim yetkisinin tamamen dışında tutulmuştur.

Buna göre, Devlet Denetleme Kurulu'nun inceleme ve denetleme yetkisinin bulunmadığı yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı organları

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun denetim yetkisi dışında kalan tek yapı yargı organlarıdır.
Devlet Denetleme Kurulu (DDK), Anayasa'nın 108108. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına bağlıdır. Kurul; idarenin hukuka uygunluğunu sağlamak amacıyla tüm kamu kurum ve kuruluşlarında, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında, her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşlarında (sendikalar) ve kamu yararına çalışan dernek ve vakıflarda her türlü inceleme, araştırma, denetleme ve idari soruşturma yapabilir. Bu geniş yetki alanının anayasal olarak belirlenmiş tek istisnası yargı organlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumun bağlı olduğu makamı belirle.
Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.
Kurulun hiyerarşik konumunu anlamak denetim gücünü belirlemek için gereklidir.
2
Anayasal denetim kapsamını analiz et.
Tüm kamu kurumları, TSK, meslek kuruluşları, sendikalar ve vakıflar kapsam içindedir.
Anayasa'nın 108108. maddesindeki geniş yetki alanını teyit etmek gerekir.
3
Anayasal istisnayı tanımla.
Yargı organları denetim dışıdır.
Yargı bağımsızlığı ilkesi gereği, idari bir birim olan Kurul yargıyı denetleyemez.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Denetim Kapsamı ve İstisnası

İpuçları

1
Bu kurumun denetim yetkisi 'Yargı Bağımsızlığı' ilkesi ile sınırlandırılmıştır.
2
Anayasa'da yer alan 'yargı organları dışındaki' ifadesini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kurul'un üyelerinin ve başkanının kim tarafından atandığını ve işleyişinin ne ile düzenlendiğini (Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi) tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 523Soru

19821982 Anayasası'nın 117117. maddesinde düzenlenen milli savunma ve Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilgili hükümlere göre; Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamayan Başkomutanlık makamı aşağıdakilerden hangisi tarafından temsil edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Başkomutanlık makamı Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.
19821982 Anayasası'na göre Başkomutanlık makamı, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığını sembolize eder ve bu makamı temsil etme yetkisi yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı'na aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın ilgili maddesini tespit etme
19821982 Anayasası'nın 117117. maddesi 'Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı' başlığı altında bu konuyu düzenler.
Devlet organlarının temsil yetkileri anayasal çerçevede belirlenmiştir.
2
Temsil ve manevi varlık ilişkisini analiz etme
Maddede 'Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur' hükmü yer almaktadır.
Soru kökündeki 'temsil edilir' ifadesinin doğrudan karşılığını bulmak.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Makamının Temsil Edilmesi

İpuçları

1
Bu temsil yetkisi, Türkiye Cumhuriyeti'nin birliğini temsil eden makama verilmiştir.
2
Genelkurmay Başkanı'nı atama yetkisine de sahip olan makamı düşünün.
3
Başkomutanlık, TBMM adına Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Daha Fazla Pratik

Savaş zamanında Başkomutanlık görevlerinin kimin adına ve kim tarafından yerine getirileceğini çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 524Soru

1982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler doğrultusunda, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevleri ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar.

Cevap

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanların Cumhurbaşkanı tarafından atanması ifadesi doğrudur.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, herhangi bir meclis onayına (güvenoyu) gerek kalmaksızın, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından Cumhurbaşkanı tarafından serbestçe atanırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Atama yetkisini kontrol et.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Yürütme yetkisi ve sorumluluğu Cumhurbaşkanı'na aittir.
2
Adaylık şartlarını değerlendir.
Adayların milletvekili seçilme yeterliliğine (yaş, eğitim, adli sicil vb.) sahip olması gerekir.
Yürütme organının üst düzey yöneticileri için yasama üyeliği kriterleri esas alınmıştır.
3
Mevcut milletvekillerinin durumunu analiz et.
Milletvekili iken atananların meclis üyeliği düşer.
Kuvvetler ayrılığı gereği yasama ve yürütme üyelikleri aynı kişide birleşemez.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütme Yapısı

İpuçları

1
Bakanlar meclis tarafından mı seçilir yoksa tek bir kişi tarafından mı atanır?
2
Bir milletvekili bakan olduğunda hem yasama hem yürütme görevini aynı anda yürütebilir mi?
3
2017 Anayasa değişikliği ile 'güvenoyu' ve 'bakanlıkların kanunla kurulması' gibi kurallar nasıl değişti?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanına vekalet etme kurallarını ve bu süreçte yardımcıların yetkilerini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 525Soru

19821982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi çerçevesinde; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK), kanunlar ve yönetmelikler arasındaki hiyerarşik ilişki ile konu bakımından yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin aynı konuya ilişkin hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin ilgili hükümlerinin kendiliğinden hükümsüz hale geleceği ifadesi doğrudur.
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesinde yer alan 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir' hükmüne dayanmaktadır. Bu durum, yasama organının düzenleme alanının yürütme organının CBK yetkisine göre asil ve üstün olduğunu, bir çatışma anında yargı kararına gerek kalmaksızın kanunun CBK'yı hukuken devre dışı bırakacağını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın konu bakımından sınırlarını değerlendir.
Olağan dönem CBK'ları sadece sosyal ve ekonomik haklar (3. Bölüm) üzerinde düzenleme yapabilir; kişi hakları ve siyasi haklar düzenleme alanı dışındadır.
Anayasa'nın 104/17104/17. fıkrasındaki yasaklı alanları belirlemek için.
2
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik üstünlüğü analiz et.
Kanun ile CBK aynı konuda farklı hükümler içerirse kanun uygulanır.
Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK'ya olan anayasal üstünlüğünü teyit etmek için.
3
Sonradan çıkarılan kanunun CBK üzerindeki etkisini belirle.
TBMM aynı konuda kanun çıkardığında, o konudaki CBK hükümleri hükümsüz (geçersiz) hale gelir.
Anayasa'nın açık hükmü uyarınca çatışmanın kesin çözüm yolunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Konumu

İpuçları

1
Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan 'çatışma çözme' kuralını ve normlar hiyerarşisindeki sıralamayı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) CBK'ları ile olağan dönem CBK'ları arasındaki yetki ve yargısal denetim farklarını inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 526Soru

Yürütme organının temel düzenleyici işlemleri olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmeliklerin hukuk düzenindeki sınırları ile tabi oldukları yetki rejimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri çatışırsa her durumda kanun hükümleri esas alınır.

Cevap

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri çatışırsa kanun hükümleri esas alınır.
Doğru olan ifade, Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan çatışma kuralını yansıtmaktadır. Bu kurala göre; kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde ise kanun hükümleri esas alınır ve TBMM tarafından aynı konuda kanun çıkarılması durumunda mevcut kararname hükümsüz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBKCBK) konu bakımından sınırlarını belirleyin.
19821982 Anayasası'na göre; temel haklar (kişisel haklar) ve siyasi haklar olağan dönem CBKCBK ile düzenlenemez. Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.
CBKCBK'nın yasama yetkisinin alanına müdahalesini engellemek için anayasal sınırlar çizilmiştir.
2
Kanun ile CBKCBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz edin.
Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda CBKCBK çıkarılamaz. Eğer çıkarılmışsa ve çatışma varsa, kanun her zaman üstündür.
Anayasa'nın 104104. maddesi uyarınca normlar hiyerarşisinde kanun, olağan dönem CBKCBK'sından üst konumdadır.
3
Yönetmelik çıkarma yetkisini kontrol edin.
Yönetmelikler; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılır.
Anayasa'nın 124124. maddesi bu yetkiyi sadece belirtilen üç mercie tanımıştır.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve Yürütmenin Düzenleme Yetkisi

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki 'üstünlük' ilişkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü hal (OHALOHAL) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetimini inceleyerek karşılaştırma yapın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 527Soru

19821982 Anayasası'nın "Milli Savunma" başlıklı 117117. maddesi ve 20172017 anayasa değişiklikleri ile getirilen yeni idari yapılanma birlikte değerlendirildiğinde; Başkomutanlık makamının temsili, savaşta bu yetkinin fiilen kullanılması ve Genelkurmay Başkanı'nın görev ve yetkilerinden dolayı sorumlu olduğu makam eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı — Genelkurmay Başkanı — Milli Savunma Bakanı

Cevap

Başkomutanlık makamı Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir, savaşta bu yetki Genelkurmay Başkanı tarafından kullanılır ve Genelkurmay Başkanı görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na karşı sorumludur.
Doğru yanıt olan eşleşme, Anayasa'nın 117117. maddesindeki temsiliyet ve savaş hali yetkileri ile 20172017 sonrası idari yapılanmayı hatasız yansıtmaktadır. Cumhurbaşkanı makamı temsil eder, Genelkurmay Başkanı bu yetkiyi savaşta fiilen kullanır ve Milli Savunma Bakanı bu sürecin idari sorumluluk merkezidir.

Adım Adım Çözüm

1
Başkomutanlığın temsilcisini belirle.
Anayasa madde 117117 uyarınca temsilci Cumhurbaşkanı'dır.
Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ancak temsili Cumhurbaşkanı'na bırakılmıştır.
2
Savaş dönemindeki komuta yetkisini analiz et.
Savaşta bu yetkiler Genelkurmay Başkanı tarafından kullanılır.
Genelkurmay Başkanı, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı adına yerine getirmekle yükümlüdür.
3
Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik bağlılığını kontrol et.
Milli Savunma Bakanı'na sorumludur.
20172017 anayasa değişiklikleri ile Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığına bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Anayasal Milli Savunma Teşkilatı ve 2017 Hiyerarşik Dönüşümü

İpuçları

1
20172017 değişiklikleri ile askeri kurumların sivil otoriteye (Bakanlık) bağlanma sürecini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) değişen sivil-asker üye kompozisyonunu incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 528Soru

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla işletilen cezai sorumluluk süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Genel Kurulu tarafından Yüce Divan’a sevk kararı verilen bir bakanın bakanlık sıfatı, bu kararın alındığı an itibarıyla kendiliğinden sona erer.

Cevap

Yüce Divan'a sevk kararı verilen bakanın görevinin kendiliğinden sona ereceği yönündeki ifade yanlıştır; görevin sona ermesi için mahkûmiyet şarttır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin son fıkrası açıkça 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona ermez.' hükmünü içermektedir. Görevin sona ermesi için yargılama sonucunda 'seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilme' şartı aranır. Bu nedenle, sevk kararıyla birlikte görevin kendiliğinden sona ereceğini iddia eden ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması önerge şartını belirle.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301 milletvekilinin imzası gereklidir.
Sürecin başlatılması için yasal asgari sınırın tespiti.
2
Soruşturma açılması karar yeter sayısını kontrol et.
Üye tamsayısının beşte üçü (360360) gizli oyu ile soruşturma açılmasına karar verilir.
Önergenin kabul edilip komisyon kurulması için gereken irade.
3
Yüce Divan'a sevk kararının niteliğini analiz et.
Üye tamsayısının üçte ikisinin (400400) gizli oyuyla sevk kararı alınır.
Yargılama aşamasına geçiş için gereken en yüksek nitelikli çoğunluk.
4
Sevk kararının hukuki sonuçlarını değerlendir.
Sevk kararı ile görev sona ermez, ancak ilgili kişi seçim kararı alamaz.
Yargılamanın devam ettiği süreçte yürütme yetkisinin korunması ile seçim güvenliğinin dengelenmesi.
5
Görevin sona erme koşulunu netleştir.
Anayasa m. 106 uyarınca, yalnızca seçilmeye engel bir suçtan 'mahkûmiyet' durumunda görev sona erer.
Masumiyet karinesi gereği nihai yargı kararına kadar statünün korunması.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Cezai Sorumluluk

İpuçları

1
Cezai sorumluluk sürecinde meclisin kullandığı 'soruşturma açma' ve 'Yüce Divan'a sevk etme' kararlarının hukuki niteliklerini karşılaştırın.
2
Bir kamu görevlisinin görevinin sona ermesi için masumiyet karinesi uyarınca kesinleşmiş bir yargı kararı (mahkûmiyet) gerekip gerekmediğini düşünün.
3
Anayasa'nın 106. maddesinde yer alan 'Yüce Divana sevk edilen... bakanın görevi sona ermez' ibaresini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluk süreci ile bakanlarınki arasındaki benzerlikleri ve 'seçim kararı alamama' kısıtlamasını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 529Soru

Türkiye Cumhuriyeti'nde yürürlükte olan anayasal düzene göre, bir kimsenin en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilmesi kuralına yönelik tek bir istisna bulunmaktadır. Bu istisna, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde görev yaparken seçimlerin belirli bir makam tarafından ve belirli bir çoğunlukla yenilenmesi şartına bağlanmıştır.

Buna göre, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde görev yaparken aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi durumunda, mevcut Cumhurbaşkanına bir kez daha aday olabilme imkanı tanınmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar vermesi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının beşte üç (3/53/5) çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar vermesi durumunda Cumhurbaşkanı üçüncü kez aday olabilir.
Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'nın 116116. maddesinde düzenlenen 'Seçimlerin Yenilenmesi' hükmüne tam olarak uymaktadır. Meclisin nitelikli çoğunlukla (3/53/5) aldığı bu karar, yürütmenin sürekliliği ilkesi gereği mevcut Cumhurbaşkanına son bir kez daha aday olma imkanı tanır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı dönem sınırlamasını belirle.
Anayasa'ya göre bir kimse en fazla iki defa (5+55+5 yıl) seçilebilir.
Genel kuralın sınırlarını bilmek, istisnayı ayırt etmek için gereklidir.
2
Seçimlerin yenilenmesi (fesih) yetkisini analiz et.
Seçimleri hem Cumhurbaşkanı hem de TBMM yenileyebilir.
Hangi makamın kararının 'adaylık hakkı' doğurduğunu tespit etmek gerekir.
3
Anayasa'nın 116116. maddesindeki özel şartı incele.
Sadece TBMM'nin üye tamsayısının 3/53/5 çoğunluğuyla (360360 milletvekili) aldığı yenileme kararı istisna yaratır.
Cumhurbaşkanının kendi kararıyla seçimleri yenilemesi durumunda adaylık hakkı doğmaz.
4
İstisnanın sonucunu onayla.
Bu durumda mevcut Cumhurbaşkanı, ikinci döneminde olsa dahi bir kez daha (33. kez) aday olabilir.
Anayasal hükmün doğrudan sonucudur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Seçilme Dönemi ve Seçimlerin Yenilenmesi İstisnası

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının üçüncü kez aday olabilmesi için kararın kendisi tarafından değil, TBMM tarafından alınması gerekir.
2
Meclisin seçimleri yenileme kararı alabilmesi için salt çoğunluktan (301301) daha fazla bir oy oranına ihtiyacı vardır.
3
Gereken oy oranı üye tamsayısının beşte üçüne (360360 milletvekili) tekabül etmektedir.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi durumunda yeni seçilen Cumhurbaşkanının ve Meclisin görev sürelerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 530Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal (OHALOHAL) ilanı ve bu süreçte uygulanan hukuki rejim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, olağanüstü hal ilan etme kararı almadan önce Millî Güvenlik Kurulunun (MGKMGK) görüşünü almak zorundadır.

Cevap

Cumhurbaşkanının olağanüstü hal ilan etmeden önce Millî Güvenlik Kurulunun (MGK) görüşünü alma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Doğru cevap, Millî Güvenlik Kurulunun (MGK) görüşünün alınmasının zorunlu olduğunu iddia eden seçenektir. 19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan değişiklikle, Cumhurbaşkanının olağanüstü hal ilan ederken MGK'nın görüşünü alma şartı kaldırılmıştır. Cumhurbaşkanı bu kararı doğrudan alabilir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 119119. maddesini incelemek.
Olağanüstü hal ilan yetkisinin doğrudan Cumhurbaşkanına verildiği tespit edilir.
Güncel anayasal düzende yürütme yetkisi tekli yapıdadır.
2
20172017 Anayasa değişikliklerinin etkisini kontrol etmek.
Eski metinde yer alan 'Millî Güvenlik Kurulunun görüşünü aldıktan sonra' ibaresinin metinden çıkarıldığı görülür.
Yürütme organının hızlı karar alabilmesi amaçlanmıştır.
3
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.
OHAL CBK'larının hak düzenleme yetkisi, Meclis onayı ve savaş istisnasının anayasal metinle uyumlu olduğu belirlenir.
OHAL hukukunun istisnai ve meclis denetimine tabi yapısı doğrulanır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal İlan Usulü

İpuçları

1
Olağanüstü hal ilan yetkisi 20172017 değişikliği ile tamamen Cumhurbaşkanına geçmiştir.
2
Eski sistemdeki 'başkanlık eden bakanlar kurulu' ve 'MGK görüşü' gibi unsurların güncel anayasada olup olmadığını hatırlamaya çalışın.
3
Millî Güvenlik Kurulu'nun yetkileri artık sadece tavsiye niteliğindedir ve OHAL ilanı maddesinde bu kurulun adı artık geçmemektedir.

Daha Fazla Pratik

OHAL ilan nedenlerini (tabii afet, salgın hastalık, ağır ekonomik bunalım vb.) ve OHAL kararnamelerinin yargısal denetimi konusunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 531Soru

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları ve görevlerine başlamaları süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar ve TBMM önünde ant içerek göreve başlarlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve TBMM önünde ant içerek göreve başlarlar.
Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanların Cumhurbaşkanı tarafından atanması ve TBMM önünde ant içerek göreve başlaması, 1982 Anayasası'nın 106. maddesinde açıkça düzenlenmiş olan temel kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Atama yetkisini belirleme
Atama yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Mevcut hükümet sisteminde yürütme yetkisi ve atama yetkisi tek elde toplanmıştır.
2
Adaylık şartlarını kontrol etme
Kişinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olması gerekir.
Anayasal düzeyde yüksek kamu görevleri için belirlenen asgari liyakat şartıdır.
3
Göreve başlama usulünü saptama
TBMM önünde ant içme (yemin).
Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca göreve başlamanın hukuki şartıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı ve Atama Usulü

İpuçları

1
Türkiye'de yürütme yetkisi tek bir kişiye (Cumhurbaşkanına) aittir.
2
Bakanlar artık Meclis'e değil, kendilerini atayan kişiye karşı sorumludurlar.
3
Eski sistemdeki 'Başbakan' ve 'Güvenoyu' kavramlarının güncel anayasada yer almadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bakanların görevden alınma usulü ve cezai sorumlulukları için Meclis Soruşturması sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 532Soru

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeye göre, Milli Güvenlik Kurulu (MGKMGK) gündemi Cumhurbaşkanınca düzenlenir. Kurulun gündeminin belirlenmesi sürecinde Cumhurbaşkanı, aşağıdakilerden hangisinin veya hangilerinin önerilerini dikkate alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu gündeminin belirlenmesinde Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınır.
Anayasa'nın 118118. maddesinde belirtildiği üzere; MGK'nın gündemi Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir. Bu, yürütmenin koordinasyonu ve askeri stratejinin birleştiği bir noktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal dayanağı tespit etme
19821982 Anayasası Madde 118118
MGK'nın kuruluşu, görevleri ve işleyişi bu maddede düzenlenmiştir.
2
Gündem belirleme yetkisini belirleme
Cumhurbaşkanı
Yürütmenin başı olarak kurulun gündemini düzenleme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.
3
Öneri sunan makamları ayrıştırma
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı
Anayasa metni, gündemin bu iki makamın önerileri dikkate alınarak hazırlanacağını açıkça belirtir.

Anahtar Kavram

MGK Gündeminin Belirlenmesi

İpuçları

1
Gündem belirleme sürecinde hem sivil (yürütme) hem de askeri kanattan en üst düzey isimlerin önerisi alınır.

Daha Fazla Pratik

MGK'nın sivil ve askeri üyelerini bir liste halinde çalışarak sivil üye sayısının artışına dikkat ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 533Soru

20172017 Anayasa değişiklikleri ile Devlet Denetleme Kurulu’nun (DDKDDK) yetki alanı genişletilmiş ve işleyişine dair yeni esaslar belirlenmiştir. Buna göre, Kurulun hukuki dayanağı ve denetim yetkisinin sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul üyeleri ve Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır; Kurul, denetim ve inceleme faaliyetlerinin yanı sıra idari soruşturma yapma yetkisine de sahiptir.

Cevap

Kurul üyeleri ve Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır; Kurul, denetim ve inceleme faaliyetlerinin yanı sıra idari soruşturma yapma yetkisine de sahiptir.
Devlet Denetleme Kurulu üyeleri ve Başkanı bizzat Cumhurbaşkanı tarafından atanır. 20172017 Anayasa değişikliği ile Kurulun mevcut inceleme, araştırma ve denetleme yetkilerine 'idari soruşturma' yapma yetkisi de eklenerek Kurulun etkisi güçlendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
DDK'nın bağlı olduğu makamı belirleyin.
DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.
Yürütme organının denetim aracıdır.
2
DDK'nın düzenleme kaynağını kontrol edin.
Kuruluşu, işleyişi ve personel işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBKCBK) ile düzenlenir.
Anayasa'nın 108108. maddesi uyarınca bu alan CBKCBK ile düzenlenmesi gereken bir alandır.
3
DDK'nın denetim kapsamını analiz edin.
Tüm kamu kurumları (TSKTSK dahil), sendikalar ve meslek kuruluşları dahildir; Yargı organları hariçtir.
Yargı bağımsızlığı ilkesi gereği mahkemeler denetim dışı tutulmuştur.
4
2017 değişikliği ile gelen yeni yetkiyi hatırlayın.
İdari soruşturma yetkisi eklenmiştir.
Kurulun denetim gücünü artırmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDKDDK) Anayasal Statüsü ve Yetkileri

İpuçları

1
DDK'nın denetleyemediği tek bir devlet erki vardır, o da bağımsız mahkemelerdir.
2
DDK'nın işleyişine dair kuralların 'kanunla' mı yoksa 'kararnameyle' mi belirlendiğini hatırlamaya çalışın.
3
20172017 yılındaki değişiklikle TSK denetim kapsamına girerken, Kurula müfettiş benzeri bir 'soruşturma' yetkisi de verilmiştir.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın raporlarını kime sunduğunu ve bu raporların bağlayıcılığı üzerine çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 534Soru

19821982 Anayasası’nın 20172017 yılı anayasa değişikliği sonrası güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal (OHALOHAL) ilan edilmesi ve süresinin uzatılmasına ilişkin prosedürler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü Hal, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilir; sürenin her defasında en fazla dört ay uzatılmasına ise Cumhurbaşkanının istemiyle TBMM karar verir.

Cevap

Olağanüstü Hal’in Cumhurbaşkanı tarafından ilan edildiğini, uzatılmasına ise Cumhurbaşkanının talebiyle TBMM’nin karar verdiğini (her defasında en fazla 4 ay) belirten seçenek doğrudur.
Doğru olan cevap, 19821982 Anayasası'nın güncel hükümlerine tam uyum sağlar: OHAL'i Cumhurbaşkanı ilan eder (66 aya kadar), ancak sürenin uzatılmasına (44 aya kadar) Cumhurbaşkanı'nın talebi üzerine TBMM karar verir. Bu mekanizma yürütme ve yasama arasındaki dengeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlan yetkisini kontrol et.
Cumhurbaşkanı, süresi 66 ayı geçmemek üzere OHAL ilan edebilir.
20172017 anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına verildiği için ilan yetkisi ondadır.
2
Uzatma yetkisini kontrol et.
Cumhurbaşkanının istemiyle TBMM süreyi uzatabilir.
Yürütmenin tek başına ilan ettiği olağanüstü yönetimin denetimi ve uzatılması yasama organının (TBMM) yetkisindedir.
3
Uzatma süre sınırını kontrol et.
Her defasında en fazla 44 ay (savaş hali hariç).
Anayasa, temel hakların kısıtlanabildiği bu dönemin kontrolsüz uzamasını engellemek için dört aylık periyotlar belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal'de Yetki Paylaşımı ve Süreler

İpuçları

1
İlan ve uzatma işlemlerinin farklı makamlar tarafından yapıldığını ve 20172017 yılında yapılan sistem değişikliğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetimi ile olağan dönem kararnameleri arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 535Soru

19821982 Anayasası uyarınca; Cumhurbaşkanı (C)(C), resmî bir devlet ziyareti kapsamında yurt dışına çıkarken yardımcısı (A)(A)’yı vekil olarak tayin etmiş ve (A)(A) bu görevi yürütmeye başlamıştır. Ancak (C)(C), yurt dışındaki ziyareti esnasında vefat etmiştir. Bu gelişme üzerine Cumhurbaşkanlığı makamının boşaldığı kesinleşmiştir.

Bu hukuki durum çerçevesinde, yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar vekalet makamının belirlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm nedeniyle boşalması durumu, yurt dışı ziyareti için yapılan geçici görevlendirmeyi sona erdirir ve vekalet görevi doğrudan en yaşlı Cumhurbaşkanı Yardımcısına geçer.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm nedeniyle boşalması durumu, yurt dışı ziyareti için yapılan geçici görevlendirmeyi sona erdirir ve vekalet görevi doğrudan en yaşlı Cumhurbaşkanı Yardımcısına geçer.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesine göre; makamın herhangi bir nedenle (ölüm, istifa vb.) boşalması halinde, en yaşlı Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder. Bu hüküm, geçici ayrılmalarda uygulanan 'Cumhurbaşkanının görevlendireceği yardımcı' kuralından farklıdır. Senaryoda Cumhurbaşkanı vefat ettiği için, yurt dışı gezisi için yapılan özel görevlendirme geçersiz kalır ve vekalet görevi doğrudan en yaşlı yardımcıya geçer.

Adım Adım Çözüm

1
Vekalet Gerektiren Durumu Tanımla
Durumun 'Geçici Ayrılma'dan 'Makamın Boşalması' (Ölüm) haline dönüştüğü tespit edildi.
Yurt dışı ziyareti geçici bir durumken, ölüm olayı makamı kalıcı olarak boşaltır.
2
Anayasa m. 106106 Hükmünü Uygula
Makamın boşalması durumunda 'en yaşlı Cumhurbaşkanı Yardımcısı' vekil olur kuralı geçerlidir.
Anayasa, makamın boşalması (m. 106/4106/4) ile geçici ayrılma (m. 106/5106/5) hallerini farklı kişilere bağlamıştır.
3
Önceki Görevlendirmenin Durumunu Belirle
Cumhurbaşkanı tarafından yapılan geçici vekalet görevlendirmesi (yardımcı A), makamın boşaldığı an itibarıyla hukuken sona erer.
Anayasal emredici kural (en yaşlı yardımcı), Cumhurbaşkanının şahsi tercihi olan görevlendirmenin önüne geçer.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması Halinde Vekalet

İpuçları

1
Anayasa'da 'geçici ayrılma' (yurt dışı, hastalık) ile 'makamın boşalması' (ölüm, istifa) durumları için iki farklı vekalet kuralı olduğunu hatırlayın.
2
Geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanının seçtiği kişi vekil olurken; makamın boşalması durumunda Anayasa doğrudan 'yaş' kriterini esas alır.
3
Senaryodaki ölüm olayı 'makamın boşalması'dır. Bu durumda daha önce yurt dışı için görevlendirilen kişinin kim olduğuna bakılmaksızın vekalet 'en yaşlı' yardımcıya geçer.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda yapılacak seçimlerin zamanlamasını (genel seçimlere kalan süreye göre) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 536Soru

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, aşağıdakilerden hangisi Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGKMGK) üyeleri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı

Cevap

Jandarma Genel Komutanı, güncel anayasal düzenlemelere göre Milli Güvenlik Kurulu üyesi değildir.
Milli Güvenlik Kurulu üyeleri Anayasa'da açıkça sayılmıştır. 20172017 Anayasa değişikliği ile birlikte Jandarma Genel Komutanlığı'nın İçişleri Bakanlığı'na tam bağlanması süreciyle paralel olarak, Jandarma Genel Komutanı kurul üyeliğinden çıkarılmıştır. Bu nedenle doğru cevap Jandarma Genel Komutanı'nın yer aldığı seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 118118. maddesindeki MGK üyelerini hatırlayın.
Üyeler: Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları.
Kurulun kimlerden oluştuğunu tespit etmek temel adımdır.
2
20172017 değişikliğini göz önüne alın.
Jandarma Genel Komutanı artık üye değildir.
Güncel mevzuat bilgisi sorunun çözümünde kritiktir.
3
Seçenekleri bu güncel listeyle karşılaştırın.
Jandarma Genel Komutanı'nın listede olmadığını görün.
Hatalı seçeneği eleyerek doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Üyelik Yapısı

İpuçları

1
MGK üyeleri sivil ve askeri olmak üzere iki kanattan oluşur.
2
Kurula sadece Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma Bakanları katılır.
3
20172017 yılındaki büyük anayasa değişikliği ile askeri kanattan bir komutan üyelikten çıkarılmıştır.

Daha Fazla Pratik

MGK gündeminin kimler tarafından belirlendiğini ve kurul kararlarının hukuki niteliğini (tavsiye niteliği) tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 537Soru

Cumhurbaşkanı tarafından, anayasal düzeni bozmaya yönelik yaygın şiddet olayları nedeniyle yurdun tamamında 66 ay süreyle Olağanüstü Hal (OHALOHAL) ilan edilmiş ve bu karar Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Bu aşamadan sonraki anayasal süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü halin devamına ihtiyaç duyulması halinde Türkiye Büyük Millet Meclisi, kendi kararıyla süreyi her defasında altı ay daha uzatabilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin süreyi kendiliğinden ve altı ay süreyle uzatabileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü uzatma için Cumhurbaşkanı'nın talebi gerekir ve süre sınırı dört aydır.
Doğru cevap olan ifade hatalıdır çünkü 19821982 Anayasası uyarınca Olağanüstü Hal süresinin uzatılması (temdit), ancak Cumhurbaşkanı'nın talebi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kararlaştırılabilir. Ayrıca, savaş halleri dışındaki uzatma süresi her defasında en fazla 44 ay olabilir, 66 ay değil.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL ilan yetkisini ve süresini belirle.
Cumhurbaşkanı, en fazla 66 ay süreyle ilan eder.
Yürütme organının anayasal yetkisini tespit etmek için.
2
Meclis'in (TBMM) denetim ve onay sürecini incele.
Karar derhal TBMM'ye sunulur; Meclis onaylayabilir, reddedebilir, süreyi kısaltabilir veya kaldırabilir.
Yürütmenin işleminin yasama denetimine tabi olduğunu anlamak için.
3
Uzatma (temdit) prosedüründeki şartları kontrol et.
Uzatma kararı Cumhurbaşkanı'nın talebiyle TBMM tarafından her defasında en fazla 44 ay için verilir (Savaş hariç).
Uzatma yetkisinin ve süre sınırının kimde olduğunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) İlan ve Uzatma Prosedürü

İpuçları

1
OHAL ilan etme yetkisi ile bu süreyi uzatma yetkisi arasındaki farklara odaklanın.
2
TBMM'nin bir süreyi uzatabilmesi için yürütme organından (Cumhurbaşkanı) bir talep gelip gelmediğini hatırlayın.
3
Anayasa'da ilan için üst sınır 66 ay iken, her bir uzatma işlemi için belirlenen azami sürenin 44 ay olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile olağan dönem kararnameleri arasındaki yargısal denetim farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 538Soru

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle makamından geçici olarak ayrılması durumunda vekâlet süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Cevap

Cumhurbaşkanının geçici olarak makamdan ayrılması halinde, bizzat kendisinin görevlendirdiği Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve tüm yetkileri kullanır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre; Cumhurbaşkanı hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrıldığında, kendi seçtiği ve görevlendirdiği yardımcısı ona vekâlet eder. Bu süreçte vekil, Cumhurbaşkanının sahip olduğu tüm anayasal yetkileri kullanma hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal ayrımı belirleme
Makamın 'boşalması' (ölüm, istifa) ile 'geçici ayrılma' (hastalık, yurt dışı) durumlarının farkını belirle.
Vekâlet edecek kişinin belirlenme usulü bu iki duruma göre farklılık gösterebilir.
2
Vekâlet makamını tespit etme
2017 değişikliği ile TBMM Başkanı'nın vekâlet yetkisinin sona erdiğini ve yetkinin Cumhurbaşkanı yardımcılarına geçtiğini hatırla.
Eski sistem bilgilerinin güncel anayasal düzenlemelerle karışmasını önlemek gerekir.
3
Görevlendirme ve yetki kapsamını kontrol etme
Anayasa madde 106 uyarınca, geçici ayrılmalarda 'görevlendirme' şartı olduğunu ve vekilin 'tüm yetkileri' kullanabildiğini onayla.
Soruda istenen 'doğru ifadeyi' anayasal metne dayanarak kesinleştirmek içindir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Vekâlet Sistemi (Geçici Ayrılma)

İpuçları

1
2017 Anayasa değişikliklerinden sonra yürütme organının yapısını ve vekâletin kime geçtiğini düşünün.
2
Cumhurbaşkanının geçici olarak (yurt dışı gezisi gibi) makamda bulunmadığı durumlarda, vekilin kim olacağına bizzat Cumhurbaşkanı karar verir.
3
Anayasa'nın 106. maddesi, görevlendirilen yardımcının Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanabileceğini açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Makamın ölüm veya istifa nedeniyle boşalması durumunda vekâletin nasıl işlediğini ve 45 günlük seçim süresini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Makamın 'geçici ayrılma' (görevlendirme ile vekâlet) ve 'boşalma' (ölüm/istifa sonrası seçim süreci) olarak ikiye ayrıldığını bir tablo zihninizde canlandırarak şıkları eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 539Soru

19821982 Anayasası'na göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları düzenleyici işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelik

Cevap

Yönetmelik, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılan düzenleyici işlemdir.
Doğru cevap olan yönetmelik; 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde açıkça tanımlanmıştır. Bu maddeye göre Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının düzenleyici işlemlerini belirleyin.
Yürütme organı temel olarak Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Yönetmelikler aracılığıyla düzenleme yapar.
Soruda bahsedilen yetkililerin (Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri) ortak yetkisini bulmak gerekir.
2
Yönetmelik çıkarma yetkisini inceleyin.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre bu üç grup da yönetmelik çıkarabilir.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi sadece Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılabilirken, yönetmelik daha geniş bir idari kesim tarafından çıkarılabilir.

Anahtar Kavram

İdarenin Düzenleme Yetkisi ve Yönetmelikler

İpuçları

1
Bu düzenleyici işlemi sadece Cumhurbaşkanı değil, bakanlıklar ve belediyeler gibi kurumlar da yapabilir.
2
Anayasa'nın 124124. maddesinde düzenlenen bu işlem, kanunların uygulanmasını kolaylaştırmak için çıkarılır.
3
Kamu tüzel kişilerinin (örneğin üniversiteler veya TRT) kendi alanlarında kural koymak için kullandıkları temel araçtır.

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin hangi durumlarda Resmi Gazete'de yayımlanması gerektiğini ve yargısal denetiminin nerede yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 540Soru

19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde düzenlenen, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan "yönetmelikler" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yürürlüğe girebilmeleri için tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanması zorunludur.

Cevap

Yönetmeliklerin tamamının Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğu yoktur; hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı kanunla belirlenir.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre, "Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir." Bu ifade, bazı yönetmeliklerin (özellikle mahalli veya kurum içi olanların) Resmî Gazete'de yayımlanmadan da yürürlüğe girebileceğini göstermektedir. Dolayısıyla "tüm yönetmeliklerin yayımlanması zorunludur" ifadesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamları kontrol et.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yetkilidir.
Anayasa madde 124124 uyarınca yetkili merciler sınırlı olarak sayılmıştır.
2
Yönetmeliklerin çıkarılma amacını ve hiyerarşideki yerini incele.
Kanun ve CBK'ların uygulanmasını sağlarlar ve bu metinlere aykırı olamazlar.
Normlar hiyerarşisinde yönetmelikler, kanun ve CBK'ların altında yer alır.
3
Resmî Gazete'de yayımlanma usulünü Anayasal hükme göre değerlendir.
"Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir" hükmüne ulaşıldı.
Tüm yönetmelikler için mutlak bir yayımlanma zorunluluğu Anayasa'da öngörülmemiştir.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi ve Yayın Usulü

İpuçları

1
Yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceğini ve hiyerarşide nerede durduklarını düşünün.
2
Anayasa'nın 124124. maddesinde yönetmeliklerin ilanı ile ilgili yetkinin kime veya neye bırakıldığını hatırlayın.
3
Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğu kanunlar ve CBK'lar için mutlaktır, ancak yönetmelikler için bir istisna vardır.

Daha Fazla Pratik

Kamu tüzel kişiliği olmayan birimlerin (örneğin fakültelerin) yönetmelik çıkarıp çıkaramayacağını araştırarak idari teşkilat ile olan bağlantıyı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 27 / 33Sonraki
Yürütme — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 27 | Examkin