Examkin

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri (CBK ve Yönetmelik)

69 soru

Soru 21Soru →

1982 Anayasası’na göre, yürütmenin düzenleyici işlemlerinden biri olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişki ve uygulama esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde, sonraki tarihli olması şartıyla kararname hükümleri esas alınır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde, tarihine bakılmaksızın kanun hükümleri esas alınır.
Anayasa’nın 104. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde kanun hükümleri uygulanır. Bu kural, hukuk devletinin bir gereği olarak yasama organının (TBMM) yürütme organı karşısındaki üstünlüğünü simgeler. Dolayısıyla 'sonraki tarihli olması şartıyla kararnamenin uygulanacağı' yönündeki ifade anayasal düzenlemeye aykırıdır; kanun her zaman önceliklidir.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın anayasal dayanağını ve sınırlarını belirle.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılır.
CBK'nın hukuk sistemindeki yerini ve hangi durumlarda çıkarılabileceğini anlamak için bu temel şartın bilinmesi gerekir.
2
CBK ile kanunların çatışması durumunda uygulanacak anayasal kuralı incele.
Anayasa madde 104/17: 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde, kanun hükümleri uygulanır.'
Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK'ya karşı mutlak üstünlüğü anayasal bir güvencedir.
3
Tarihsel öncelik (Lex Posterior) kuralının bu çatışmada geçerli olup olmadığını analiz et.
Kanun her durumda CBK'dan üstündür; dolayısıyla sonraki tarihli bir CBK, önceki tarihli bir kanunu geçersiz kılamaz.
Yanlış seçenekteki 'sonraki tarihli olması şartıyla' ifadesi, hukuk hiyerarşisindeki bu özel istisnayı test etmektedir.

Anahtar Kavram

Kanunların Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine Üstünlüğü İlkesi

İpuçları

1
Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çatışırsa hangisinin sözü geçer?
2
Normalde hukukta 'sonraki tarihli düzenleme uygulanır' kuralı vardır ancak bu kural sadece aynı seviyedeki normlar (örneğin iki ayrı kanun) için geçerlidir.
3
Anayasa 104. maddeye göre kanun her zaman CBK'dan üstündür; tarihin hiçbir önemi yoktur.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde çıkarılan CBK'ların bu kısıtlamalara tabi olup olmadığını ve yargısal denetim farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 22Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan yürütmenin düzenleyici işlemlerine ilişkin hükümler dikkate alındığında, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
1982 Anayasası'nın 104. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile, yürütmenin düzenleme yetkisi sınırlandırılmıştır. Buna göre; kanunda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanı kararname çıkaramaz. Bu, yasamanın asli yetkisini koruyan önemli bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin (CBK) yetki sınırlarını belirle.
Olağan dönem CBK'ları için Anayasa'da üç temel sınır çizilmiştir: Yasaklı alanlar (hak türleri), kanuni münhasır alanlar ve kanunla çelişmeme.
Yürütmenin düzenleme yetkisinin yasamanın asli yetkisini gasp etmesini önlemek.
2
Normlar hiyerarşisi ve kanun-CBK ilişkisini değerlendir.
Anayasa'nın 104. maddesine göre, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz. Eğer çıkarılmışsa ve sonradan kanun çıkarsa, CBK hükümsüz kalır.
Hukuk devletinde yasamanın üstünlüğü ilkesi gereği kanun, CBK'dan daha üst hiyerarşidedir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Sınırları

İpuçları

1
Anayasa'daki 'yasaklı alan' ve 'kanuni alan' kavramlarını hatırlayın.
2
Bir konu hem kanunla hem CBK ile düzenlenemez; kanun varsa CBK çekilir.
3
Anayasa madde 104'te açıkça 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz' ifadesi geçer.

Daha Fazla Pratik

Olağan dönem ve Olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri arasındaki yetki ve denetim farklarını çalışınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 23Soru →

19821982 Anayasası'nın 20172017 yılı anayasa değişikliğiyle düzenlenen hükümleri uyarınca; yürütme organının düzenleyici işlemlerinden olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmeliklerin normlar hiyerarşisindeki konumu ile yasama yetkisinin sınırları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda, mevcut yasal düzenlemeyi tamamlamak ve idari boşlukları gidermek amacıyla kanunla çelişmeyen bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Cevap

Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda, mevcut yasal düzenlemeyi tamamlamak ve idari boşlukları gidermek amacıyla kanuna aykırı olmayan bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin çıkarılabileceğini belirten ifade yanlıştır.
19821982 Anayasası'nın 104104. maddesinin 1717. fıkrası uyarınca, 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.' Bu kural mutlak bir yasaktır. Bir konu kanunla düzenlenmişse, yürütme organı bu alanı CBK ile dolduramaz; ancak kanuna dayanarak yönetmelik çıkarabilir. Dolayısıyla kanunu tamamlamak amacıyla dahi olsa CBK çıkarılması hukuken mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) yetkisinin sınırlarını analiz etmek.
CBK'nın yasama alanı karşısındaki 'negatif' sınırları (yasaklar) belirlenir.
Yürütmenin düzenleme yetkisi asli olsa da yasama organının yetki alanıyla sınırlandırılmıştır.
2
'Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz' hükmünü değerlendirmek.
Bir konunun kanunla düzenlenmiş olmasının, o alanı CBK'ya tamamen kapattığı sonucuna ulaşılır.
Anayasa, kanunla düzenlenen alanlarda CBK'nın 'tamamlayıcı' veya 'paralel' bir düzenleme yapmasına izin vermez.
3
Seçeneklerdeki hiyerarşik ve yetki sınırlarını karşılaştırmak.
Kanuna aykırı olmasa bile kanun olan alanda CBK çıkarılmasının anayasaya aykırı olduğu tespit edilir.
Bu kural, yasama organının üstünlüğünü ve yasama yetkisinin genelliğini korumak amacıyla getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Negatif Yetki Sınırları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 24Soru →

1982 Anayasası uyarınca yürütmenin düzenleyici işlemleri arasında yer alan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'da yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cevap

Anayasa'da yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevlerin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebileceğini belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler (negatif statü ve aktif statü hakları) olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez. Bu kararnamelerle sadece 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' (istisnai durumlar hariç) düzenlenebilir. Dolayısıyla temel ve siyasi hakların düzenlenebileceğini belirten ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin (CBK) konu bakımından sınırlarını incele.
Olağan dönem CBK'ları ile 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' dışında kalan temel hakların düzenlenemeyeceği belirlendi.
Anayasa'nın 104. maddesi, yürütmenin düzenleme alanını 'negatif alan' yöntemiyle sınırlandırmıştır.
2
CBK ve Kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi değerlendir.
Kanunların CBK'lara göre üstün olduğu ve CBK'ların kanunlara aykırı olamayacağı saptandı.
Hukuk devleti ilkesi gereği yasama organı tarafından yapılan düzenlemeler, yürütmenin işlemlerine göre önceliklidir.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin hukuki geçerliliğini kontrol et.
Temel ve siyasi hakların CBK ile düzenlenebileceği iddiasının Anayasa'ya aykırı olduğu sonucuna varıldı.
Anayasa'nın 104. maddesindeki açık yasaklayıcı hüküm, bu tür bir düzenlemeye izin vermemektedir.

Anahtar Kavram

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırlandırılması

İpuçları

1
Olağan dönem CBK'ları her türlü konuyu düzenleyemez; Anayasa'nın getirdiği 'yasaklı alanlar' vardır.
2
Hangi hak kategorilerinin CBK ile düzenlenemeyeceğini hatırlayın: Kişi hakları ve siyasi haklar bu kapsama girer mi?
3
Anayasa madde 104'e göre, sadece sosyal ve ekonomik haklar CBK ile düzenlenebilir; temel haklar ve siyasi haklar ise ancak kanunla düzenlenebilir.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, olağan dönem kararnamelerinden hak ve hürriyetlerin sınırlanması bakımından farklarını çalışınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 25Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliği ile düzenlenen yürütmenin düzenleyici işlemleri (Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Yönetmelik) rejimi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi kesin olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ve TBMM'nin daha sonra aynı konuda kanun çıkarması halinde mevcut kararname hükümsüz hale gelir.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağını ve kanunun kararnameden üstün olduğunu belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrası uyarınca; Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Kararnamelerin (CBK) anayasal sınırlarını belirle.
Olağan dönem CBK'ları için 'yasaklı alanlar' (Kişi ve Siyasi Haklar) ve 'münhasır kanun alanları' mevcuttur.
Anayasa'nın 104. maddesindeki yetki sınırlarını kontrol etmek gerekir.
2
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi değerlendir.
Normlar hiyerarşisinde kanun, CBK'nın üstündedir.
Çatışma durumunda hangi kuralın uygulanacağını belirlemek için hiyerarşi kritiktir.
3
Sonradan çıkan kanunun etkisini analiz et.
TBMM aynı konuda kanun çıkardığında, mevcut CBK kendiliğinden hükümsüz kalır.
Yasama organının yürütme üzerindeki önceliği Anayasa ile teminat altına alınmıştır.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlemlerinde Yetki Paylaşımı ve Normlar Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin, olağan dönem kararnamelerinden konu ve yargısal denetim bakımından farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliği ile düzenlenen yürütme yetkisi ve yürütmenin düzenleyici işlemleri dikkate alındığında, olağan dönem "Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri" (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ifadesi doğrudur.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Ayrıca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nin düzenleme alanını analiz etme
Olağan dönem CBK'lerin sadece sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebileceğini belirleme.
Anayasa m. 104'teki yasaklı alanları (kişisel ve siyasi haklar) ayırmak gerekir.
2
Normlar hiyerarşisindeki yerini kontrol etme
Kanunların CBK'ye üstün olduğunu saptama.
Anayasa'ya göre kanun ile CBK çelişirse kanunun uygulanacağı ve kanunla düzenlenen alanda CBK çıkarılamayacağı hükmü mevcuttur.
3
Münhasıran kanunla düzenlenen alanları değerlendirme
Bu alanların CBK'ye kapalı olduğunu doğrulama.
Yasamanın asli yetkisini korumak amacıyla Anayasa bu kısıtlamayı getirmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Kanun Arasındaki İlişki

İpuçları

1
Olağan dönem CBK'ler ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişkiye odaklanın.
2
Anayasa'nın 104. maddesinde sayılan 'yasaklı alanları' (haklar ve münhasıran kanunla düzenlenen konular) hatırlayın.
3
Eğer TBMM bir konuyu kanunla düzenlemişse, Cumhurbaşkanının o konuda yeni bir düzenleme yapıp yapamayacağını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin haklar bakımından kapsamını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 27Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliği ile düzenlenen yürütmenin düzenleyici işlemleri kapsamında, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunda açıkça düzenlenen konularda, kanun hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Cevap

Kanunda açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamayacağını belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Dolayısıyla, bu alanlarda kanuna uygun olsa dahi herhangi bir CBK tesisi mümkün değildir. Yanlış olan ifade, kanunla düzenlenen bir alanda 'kanuna aykırı olmama' şartıyla CBK çıkarılabileceğini iddia etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 104. maddesinde yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin sınırlarını hatırla.
CBK'ların düzenleme alanı; temel haklar (sosyal haklar hariç) ve kanunla düzenlenen alanlar dışında kalan yürütme konularıdır.
Yürütmenin yetki alanını ve yasama ile olan sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Kanun ile CBK arasındaki 'çatışma' ve 'yetki' kurallarını analiz et.
Eğer bir konu kanunda açıkça düzenlenmişse, CBK çıkarılması hukuken mümkün değildir (Anayasa m. 104/17).
CBK'nın ikincil niteliğini ve yasamanın aslilik özelliğini doğrulamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri bu kurallara göre değerlendir.
Seçeneklerden birinde 'kanuna aykırı olmamak kaydıyla çıkarılabilir' denilerek yanlış bir 'izin' alanı tarif edildiği görülmektedir.
Doğru olmayan önermeyi saptamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

1
Anayasa'da CBK'nın alanı belirlenirken sadece 'kanunla çelişmemesi' değil, konunun kanun tarafından 'hiç işlenmemiş' olması şartı aranır.
2
Münhasıran kanunla düzenlenen alanlar ile kanunlarda açıkça düzenlenen alanlar arasındaki farka dikkat edin.
3
Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasını düşünün: 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz' ifadesi kesindir.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) CBK'ları ile Olağan Dönem CBK'ları arasındaki yetki ve konu sınırlarını karşılaştıran bir tablo hazırlayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 28Soru →

19821982 Anayasası’nda 20172017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme organının düzenleyici işlem yapma yetkisi yeniden düzenlenmiştir. Bu kapsamda, normlar hiyerarşisi ve yetkili makamlar dikkate alındığında, "yönetmelikler" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Cevap

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarındaki kanun ve CBK'ların uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabileceğini belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, yönetmelik çıkarabilecek makamları (Cumhurbaşkanı, bakanlıklar, kamu tüzel kişileri) ve yönetmeliklerin çıkarılma amacını (kanun ve CBK'ların uygulanmasını sağlamak) Anayasa'nın 124124. maddesine tam uygun olarak belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dayanak maddeyi tespit etme
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi.
Yönetmeliklerin hukuki çerçevesi bu maddede çizilmiştir.
2
Yetkili makamları belirleme
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri.
20172017 değişikliğiyle Başbakanlık kaldırılmış ve Cumhurbaşkanı yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamlar arasına eklenmiştir.
3
Uygulama alanını kontrol etme
Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanmasını sağlamak.
Yönetmelikler, üst norm olan kanun ve CBK'ların somutlaştırılması amacıyla çıkarılır.

Anahtar Kavram

Yönetmelik çıkarma yetkisi ve hiyerarşik konumu

İpuçları

1
Yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceğine dair Anayasa madde 124124'ü hatırlayın.
2
20172017 değişikliği ile Başbakanlık makamının kalktığını ve yerine Cumhurbaşkanının bu yetkiyi aldığını düşünün.
3
Yönetmeliklerin dayanağı olan metinler arasında hem yasama (Kanun) hem de yürütme (CBK) belgeleri bulunur.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (Olağan ve Olağanüstü) ile Yönetmelikler arasındaki farkları tablo halinde çalışarak pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 29Soru →

Yürütme organının sahip olduğu düzenleme yetkisi çerçevesinde tesis edilen Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ile yönetmelikler, normlar hiyerarşisindeki konumları ve tabi oldukları hukuki rejimler bakımından çeşitli farklılıklar arz etmektedir. Bu iki düzenleyici işlem türüne ilişkin aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi hukuken hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: CBKCBK hükümleri ile yönetmelik hükümleri arasında bir uyuşmazlık bulunması durumunda, yönetmelikler idarenin teknik uzmanlığına dayalı daha detaylı düzenlemeler içerdiği için CBKCBK hükümlerine göre öncelikle uygulanır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile yönetmelikler arasında bir uyuşmazlık çıkması durumunda yönetmeliklerin öncelikle uygulanacağını belirten ifade hatalıdır; çünkü hiyerarşik olarak CBK daha üstte yer alır.
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile yönetmelikler arasında bir çatışma yaşandığında, Anayasa'nın 124. maddesindeki 'bunlara aykırı olmamak şartıyla' ibaresi gereği her zaman üst norm olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uygulanır. Yönetmeliğin daha spesifik veya teknik olması, onun hiyerarşik olarak daha alt bir basamakta olduğu gerçeğini değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Normlar hiyerarşisini kontrol et.
Türk hukuk sisteminde sıralama: Anayasa > Kanun / Milletlerarası Antlaşma / CBK (bazı yönlerden) > Yönetmelik şeklindedir.
Yönetmeliklerin üst normlara aykırı olamayacağını teyit etmek için.
2
Anayasa'nın 124. maddesini analiz et.
Madde metni: '...kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler.'
Yönetmeliklerin CBK'ya aykırı olamayacağı kuralını tespit etmek için.
3
Yetki ve usul farklarını değerlendir.
CBK asli ve sadece CB tarafından çıkarılan bir işlemken; yönetmelik türevseldir ve birden fazla makam tarafından çıkarılabilir.
Seçeneklerdeki diğer teknik ayrımları doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri Arasındaki Hiyerarşi

İpuçları

1
Yürütme organının düzenleyici işlemleri arasında bir alt-üst ilişkisi (hiyerarşi) olup olmadığını düşünün.
2
Anayasa'nın 124. maddesinde yönetmeliklerin hangi şartla çıkarılabileceğine (başka hangi normlara aykırı olamayacağına) odaklanın.
3
Normlar hiyerarşisinde üstte olan bir düzenleme, daha teknik olduğu gerekçesiyle alttaki bir düzenlemeye feda edilemez.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (OHALCBKOHAL CBK) ile olağan dönem kararnameleri arasındaki farkları, özellikle de denetim ve hak sınırlaması bakımından inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru →

Yürütme organının düzenleme yetkisi, normlar hiyerarşisindeki yerleri ve anayasal sınırları dikkate alındığında; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmelikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sendika kurma hakkı gibi sosyal ve ekonomik haklar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenlenebilir.

Cevap

Sendika kurma hakkı gibi sosyal ve ekonomik hakların olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenlenebileceği ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, sosyal ve ekonomik hakların CBK ile düzenlenebileceğini belirten seçenektir. Sendika kurma hakkı Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer aldığı için bu kurala tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
CBK düzenleme yetkisinin sınırlarını hatırla.
Olağan dönem CBK'ları ile temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez; sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.
Anayasa'nın 104. maddesindeki açık yasaklayıcı hüküm gereği.
2
Seçeneklerdeki hakları kategorize et.
Sendika kurma hakkı (Sosyal/Ekonomik), Mülkiyet hakkı (Kişi), Dilekçe/Vatan hizmeti (Siyasi).
CBK'nın hangi hakkı düzenleyebileceğini belirlemek için kategori ayrımı şarttır.
3
Normlar hiyerarşisindeki çatışma kuralını uygula.
Kanun ve CBK çatışırsa kanun uygulanır; yönetmelik ise her ikisine de aykırı olamaz.
Yasal düzenlemelerin demokratik meşruiyet ve hiyerarşik üstünlük prensibi.

Anahtar Kavram

CBK Yetki Alanı ve Normlar Hiyerarşisi

İpuçları

1
CBK'ların düzenleyebileceği hak gruplarını (Kişi, Sosyal, Siyasi) ve mülkiyet hakkının hangi grupta olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan CBK'ların yetki sınırları ile olağan dönem CBK'ları arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 31Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) yetki sınırları ve kanunlarla olan hiyerarşik ilişkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM’nin, daha önce Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenmiş bir konuda kanun çıkarması halinde, o konuda mevcut olan kararname hükümsüz hale gelir.

Cevap

TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümsüz hale geleceği ifadesi doğrudur.
Anayasa'nın 104. maddesinde 2017 yılında yapılan değişiklikle, TBMM'ye yasama üstünlüğü tanınmıştır. Eğer TBMM, Cumhurbaşkanı'nın daha önce CBK ile düzenlediği bir konuda kanun çıkarırsa, CBK herhangi bir iptal davasına gerek kalmaksızın kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın yasama organı ile ilişkisini değerlendir.
Anayasa m. 104/17: 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.'
Yasamanın (TBMM) asli düzenleme yetkisinin yürütmenin düzenleme yetkisine olan üstünlüğünü teyit etmek.
2
CBK'nın kanunla çatışma durumunu incele.
Kanun hükmü CBK'ya üstündür.
Anayasa uyarınca çatışma halinde kanun hükümlerinin uygulanması zorunludur.
3
CBK'nın düzenleme alanını kontrol et.
Negatif alan: Kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez.
Olağan dönem CBK'ları için getirilmiş anayasal sınırlamalardır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) Yasama Karşısındaki Statüsü

İpuçları

1
TBMM'nin yasama yetkisinin asli ve genel olduğunu, CBK'nın ise istisnai ve sınırlı olduğunu düşünün.
2
Anayasa m. 104/17'deki 'hükümsüzlük' şartına odaklanın; yasama organı bir konuya el atarsa yürütmenin o konudaki düzenlemesi ne olur?
3
Kanunlar ve CBK'lar aynı konuda farklı şeyler söylerse, her zaman parlamentonun (TBMM) iradesi üstün tutulur.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan CBK'ların yetki sınırları ve yargısal denetimi ile olağan dönem CBK'larını karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru →

19821982 Anayasası'nın 124124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'da açıkça belirtilen yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makam veya kurumlar arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi
Türkiye Büyük Millet Meclisi seçeneği doğrudur çünkü Meclis bir yasama organıdır. 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde yönetmelik çıkarma yetkisi sadece yürütme içinde yer alan Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir. Yasama organının yaptığı düzenlemeler kanun veya parlamento kararıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisinin yasal dayanağını belirleme
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi bu yetkiyi düzenler.
Yürütmenin düzenleyici işlemleri hiyerarşisini anlamak için temel metne bakılmalıdır.
2
Anayasa'da sayılan yetkili mercileri listeleme
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (Belediyeler, Üniversiteler, TRT vb.).
Bu merciler yürütme içinde yer alan ve idari düzenleme yapma yetkisi olan birimlerdir.
3
Seçeneklerdeki kurumların hukuki statüsünü değerlendirme
Türkiye Büyük Millet Meclisi bir yasama organıdır, yürütme organı değildir.
Yönetmelik bir idari işlemdir ve sadece idari makamlar tarafından tesis edilebilir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi Olan Merciler

İpuçları

1
Yönetmelik, yürütme organının yaptığı idari bir düzenlemedir.
2
Anayasa'nın 124124. maddesinde bu yetkiye sahip üç temel yapı sayılmıştır: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri.
3
Seçenekler arasında hangisi yürütme organı değil, yasama organıdır?

Daha Fazla Pratik

Kamu tüzel kişiliği olan ve olmayan kurumları (Fakülteler, Genel Müdürlükler vb.) ayırt etmek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 33Soru →

19821982 Anayasası'na göre yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmelikler arasındaki hiyerarşik ilişki ve yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümlerinin uygulanacağı ifadesi doğrudur.
Anayasa uyarınca, kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında bir çatışma olması durumunda kanun hükümleri üstün tutulur ve uygulanır. Bu durum normlar hiyerarşisinin bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Normlar hiyerarşisini analiz etme
Kanunlar, hiyerarşik olarak olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden üstündür.
Anayasa'nın 104104. maddesinde yapılan 20172017 değişikliği ile bu hiyerarşi açıkça belirlenmiştir.
2
Çatışma kurallarını uygulama
Bir konuda hem kanun hem de CBK farklı düzenlemeler içeriyorsa, mahkemeler ve idare kanun hükmünü esas almak zorundadır.
Kanun koyucunun (TBMM) iradesi, yürütmenin düzenleyici işleminden önceliklidir.
3
CBK ve Yasama yetkisi ilişkisini değerlendirme
TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.
Yasamanın genelliği ilkesi uyarınca TBMM her konuda kanun yapabilir ve bu irade CBK'yı devre dışı bırakır.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Çatışmasında Normlar Hiyerarşisi

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanunların mı yoksa kararnamelerin mi daha üstte olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetim farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 34Soru →

1982 Anayasası’na göre, yürütme organının "düzenleyici işlem" yapma yetkisi ve bu işlemlerin hukuki rejimi ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelikler; Anayasa uyarınca sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabilir.

Cevap

Yönetmelikler; Anayasa uyarınca sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabilir.
1982 Anayasası'nın 124. maddesi, yönetmelik çıkarma yetkisini Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine tanımıştır. Bu ifade, Anayasa'nın lafzına ve mevcut yürütme yapısına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyici işlemleri yapan makamları belirle.
CBK sadece Cumhurbaşkanı tarafından; Yönetmelikler ise Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (Belediye, Üniversite, TRT vb.) tarafından çıkarılır.
Anayasa'nın 104. ve 124. maddeleri bu yetkili makamları sınırlı olarak saymıştır.
2
Normlar hiyerarşisi ve çatışma kurallarını değerlendir.
Olağan dönem CBK'lar ile kanunlar çatışırsa kanun uygulanır. Kanunun açıkça düzenlediği konuda CBK çıkarılamaz.
Yasal düzenlemenin demokratik meşruiyeti ve normlar hiyerarşisindeki önceliği esastır.
3
Yargısal denetim yollarını kontrol et.
CBK'lar için Anayasa Mahkemesi; yönetmelikler için ise konusuna göre Danıştay veya İdare Mahkemeleri yetkilidir.
İşlemin hukuki niteliğine göre denetim merci anayasal olarak farklılaştırılmıştır.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlem Yapma Yetkisi

İpuçları

1
Yönetmelik çıkarma yetkisi olan birimleri ve CBK'nın hiyerarşik yerini hatırlayın.
2
Anayasa Madde 124'te yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceği sınırlı şekilde sayılmıştır.
3
CBK'lar sadece Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılırken; yönetmelikler Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabilir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin olağan dönem kararnamelerinden farklarını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 35Soru →

1982 Anayasası’nın yürütme organına tanıdığı düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmeliklerin konu, hiyerarşi ve yargısal denetim rejimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer alan mülkiyet hakkı, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ile doğrudan ve asli olarak düzenlenebilir.

Cevap

Mülkiyet hakkının Sosyal ve Ekonomik Haklar bölümünde yer aldığını ve CBK ile düzenlenebileceğini belirten ifade yanlıştır.
Mülkiyet hakkının CBK ile düzenlenebileceğini savunan ifade yanlıştır çünkü mülkiyet hakkı Anayasa'nın 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (İkinci Bölüm) kısmında yer alan 35. maddedir. Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile mülkiyet hakkı gibi kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler kesinlikle düzenlenemez. CBK'lar sadece 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (Üçüncü Bölüm) alanında düzenleme yapabilir.

Adım Adım Çözüm

1
CBK düzenleme alanını analiz etme
Olağan CBK'lar sadece Sosyal ve Ekonomik Haklar (3. Bölüm) alanında düzenleme yapabilir; Kişi Hakları (2. Bölüm) ve Siyasi Haklar (4. Bölüm) yasak alandır.
Anayasa 104. maddedeki sınırlamaları belirlemek için.
2
Mülkiyet hakkının anayasal konumunu belirleme
Mülkiyet hakkı, Anayasa'nın 35. maddesinde yani 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (2. Bölüm) altında yer alır.
Hangi hak kategorisine girdiğini tespit ederek CBK yetkisini sorgulamak için.
3
Yönetmelik ve Kanun ilişkisini değerlendirme
Yönetmelikler hem kanun hem de CBK'ya dayanabilir ve Resmî Gazete'de yayımlanma kuralı kanuna bağlıdır.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

CBK Düzenleme Yasakları ve Mülkiyet Hakkının Statüsü

İpuçları

1
Olağan CBK'ların düzenleyebildiği tek temel hak kategorisi 'Sosyal ve Ekonomik Haklar'dır.
2
Mülkiyet hakkı (Madde 35), 'kişiyi devlete karşı koruyan' bir hak mıdır yoksa 'devletten istenen bir hizmet' midir? Klasik haklar kategorisini düşünün.
3
Anayasa'nın 2. Bölümünde yer alan Mülkiyet Hakkı, 3. Bölümde yer alan Konut Hakkı ile karıştırılmamalıdır. Mülkiyet bir 'Kişi Hakkı'dır.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan CBK'ların (OHAL CBK) temel haklar üzerindeki sınırsız yetkisini ve bunların yargısal denetim farkını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Soruya yaklaşırken hakları 'Dur-Yap-Katıl' (Jellinek) olarak sınıflandırın. Olağan CBK sadece 'Yap' (Pozitif/Sosyal) haklarını düzenleyebilir. Mülkiyet bir 'Dur' (Negatif/Kişi) hakkıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 36Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan yürütme yetkisine ilişkin kurallar uyarınca, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişki ve yetki sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi yasamanın aslilik yetkisiyle sınırlanmıştır. Bu doğrultuda, bir konu halihazırda kanunla açıkça düzenlenmişse, Cumhurbaşkanı o konuda yeni bir kararname çıkaramaz. Bu kural yasama organının yürütme üzerindeki üstünlüğünü yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın anayasal sınırlarını belirlemek.
1982 Anayasası'nın 104. maddesinde CBK'ların yetki sınırları 'münhasır kanun alanı', 'açık kanun hükmü' ve 'temel haklar' üzerinden çizilmiştir.
Yürütme organının yasama organının yetki alanına müdahalesini önlemek amacıyla bu sınırlar anayasal düzeyde belirlenmiştir.
2
Kanun ve CBK arasındaki çatışma kuralını uygulamak.
Kanun hükmü ile CBK hükmü çatışırsa kanun üstün tutulur ve TBMM aynı konuda kanun yaparsa CBK hükümsüz kalır.
Normlar hiyerarşisinde kanun, CBK'nın üstünde yer alan bir normdur.
3
Doğru seçeneği temel kural üzerinden teyit etmek.
Anayasa metninde geçen 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz' ifadesinin doğruluğu görülür.
Bu ifade Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında kelimesi kelimesine yer alan temel bir hukuk kuralıdır.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Arasındaki İlişki (Çatışma ve Üstünlük Kuralları)

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve CBK arasındaki sıralamayı hatırlayın.
2
Anayasa'nın 104. maddesindeki çatışma kuralını düşünün: Hangisi hangisini hükümsüz kılar?
3
Kanun ile CBK aynı konuyu düzenlerse kanun üstün tutulur ve yasaklı alanlara (temel haklar vb.) dikkat edilir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetimini bu bilgilerle karşılaştırarak inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 37Soru →

19821982 Anayasası'nın 124124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Buna göre, aşağıda belirtilen birimlerden hangisinin kendi adına yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emniyet Genel Müdürlüğü

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü'nün ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmadığı için yönetmelik çıkarma yetkisi yoktur.
Yönetmelik çıkarabilmek için temel şart, kurumun ya Cumhurbaşkanı/Bakanlık olması ya da ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olmasıdır. Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı'na bağlı bir merkez birimi olup ayrı bir tüzel kişiliği bulunmadığı için bu yetkiye sahip değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal kuralın tespiti
Yönetmelik çıkarabilecek merciler; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileridir.
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi bu yetkiyi sınırlı sayıda mercie tanımıştır.
2
Seçeneklerin hukuki statüsünün analizi
Bakanlıklar, üniversiteler, SGK ve belediyeler ya doğrudan Anayasa ile ya da kanunla tüzel kişiliğe/yetkiye sahiptir.
Yönetmelik çıkarma yetkisi için ya Anayasa'da ismen sayılmak ya da ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olmak şarttır.
3
Merkezi idare birimlerinin değerlendirilmesi
Emniyet Genel Müdürlüğü, devlet tüzel kişiliği içinde bir birimdir, ayrı bir tüzel kişiliği yoktur.
Tüzel kişiliği olmayan genel müdürlükler, bağlı bulundukları bakanlık adına işlem yaparlar ancak kendi adlarına yönetmelik çıkaramazlar.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

İpuçları

1
Anayasa'ya göre yönetmelik çıkarabilmek için ya bakanlık olmak ya da 'kamu tüzel kişiliğine' sahip olmak gerekir.
2
Merkezi yönetimin hiyerarşisi içinde yer alan ancak ayrı bir bütçesi ve tüzel kişiliği olmayan birimler kendi adlarına düzenleyici işlem yapamazlar.
3
Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı'nın bir parçasıdır. Ayrı bir tüzel kişiliği var mıdır, yoksa devlet tüzel kişiliği içinde mi yer alır?

Daha Fazla Pratik

Kamu tüzel kişiliği olan ve olmayan kurumların listesini inceleyerek hangilerinin yönetmelik çıkarabileceğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 38Soru →

19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan yönetmelikler düzenlenmiştir. Buna göre; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olan kurumlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversitelere bağlı fakülteler

Cevap

Üniversitelere bağlı fakülteler, ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmadığı için yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildir.
Doğru cevap olan seçenekte belirtilen fakülteler, üniversite çatısı altında yer alan akademik birimlerdir. 19821982 Anayasası'na göre bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya Cumhurbaşkanı/Bakanlık olması ya da ayrı bir 'kamu tüzel kişiliğine' sahip olması gerekir. Fakültelerin ayrı tüzel kişiliği bulunmadığı için kendi adlarına yönetmelik çıkaramazlar; bu yetki ancak üniversite tüzel kişiliği tarafından kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesini inceleyin.
Yönetmelik çıkarabilecek makamlar; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileridir.
Anayasal yetki sınırlarını belirlemek için temel kuralın tespiti gerekir.
2
Seçeneklerdeki kurumların hukuki statülerini değerlendirin.
Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar zaten maddede sayılmıştır. Üniversiteler ve belediyeler ise kamu tüzel kişisidir.
Kimin kamu tüzel kişisi olduğunu belirlemek, yönetmelik yetkisini tespit etmenin anahtarıdır.
3
Fakültelerin durumunu analiz edin.
Fakülteler, üniversite tüzel kişiliğinin alt birimleridir ve kendilerine ait bağımsız bir tüzel kişilikleri yoktur.
Tüzel kişiliği olmayan birimlerin, Anayasa'daki 'kamu tüzel kişisi' şartını sağlamadığı görülür.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

İpuçları

1
Yönetmelik çıkarma yetkisi olanları Anayasa üç grupta toplar: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri.
2
Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya devletin zirvesinde (yürütmede) olması ya da 'kamu tüzel kişisi' sıfatını taşıması şarttır.
3
Fakülteler, bağlı oldukları üniversitelerden ayrı birer tüzel kişilik midir, yoksa üniversitenin bir parçası mıdır?

Daha Fazla Pratik

Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması gerektiğinin hangi kriterle (kanunla) belirlendiğini araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer bir birimin kendine ait bütçesi ve karar organları olan bağımsız bir 'kişiliği' (tüzel kişilik) yoksa, o birim yönetmelik çıkaramaz. Seçeneklerdeki fakülte, rektörlüğe bağlı bir alt birimdir.
Tahmini Süre:50s
Soru 39Soru →

Anayasa’da yer alan sosyal ve ekonomik haklardan biri olan "konut hakkı" konusunda bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBKCBK) ile düzenleme yapılmış, ancak bir süre sonra TBMM aynı konuyu kapsayan ve CBKCBK ile çelişen hükümler içeren bir kanun kabul etmiştir.

Bu durumda normlar hiyerarşisi ve yürütmenin düzenleme yetkisi ilkeleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun ile CBKCBK arasında farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBKCBK) aynı konuda farklı hükümler içeriyorsa, normlar hiyerarşisi gereği kanun hükümleri uygulanır.
Anayasa'nın 104. maddesinde 2017 değişikliği ile yapılan düzenlemeye göre; kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ve kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Konunun CBK ile düzenlenip düzenlenemeyeceğini kontrol et.
Konut hakkı, sosyal ve ekonomik bir haktır. Olağan dönem CBK'ları ile sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.
Anayasa m. 104 uyarınca CBK kapsamı belirlenmiştir.
2
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.
Kanun, CBK'ya göre daha üst bir normdur.
Anayasa m. 104/17 fıkrası uyarınca kanun hükümlerinin önceliği vurgulanmıştır.
3
Çatışma durumunda hangi kuralın geçerli olacağını belirle.
Kanun hükümleri uygulanır ve TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz hale gelir.
Hukuk devletinde yasama organının yaptığı kanunun, yürütmenin düzenleyici işlemine üstünlüğü esastır.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Çatışması (Hierarchy of Norms)

İpuçları

1
Anayasa'da kanun ve CBK'nın çatışması durumunda hangisinin önceliği olduğu açıkça belirtilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü hal (OHAL) döneminde çıkarılan CBK'ların kanunlarla ilişkisini ve yargısal denetim farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 40Soru →

Cumhurbaşkanı tarafından, Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer alan bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBKCBK) çıkarılmıştır. Bir süre sonra TBMM, aynı konuyu düzenleyen ancak mevcut CBKCBK hükümleriyle içerik bakımından herhangi bir çelişki barındırmayan yeni bir kanun kabul etmiştir.

Bu hukuki tablo ile ilgili olarak 1982 Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM tarafından aynı konuda bir kanun çıkarılmış olması, içeriği kanunla çelişmese dahi ilgili kararnamenin kendiliğinden hükümsüz kalmasına yol açar.

Cevap

TBMM tarafından aynı konuda bir kanun çıkarılmış olması, içeriği kanunla çelişmese dahi ilgili kararnamenin kendiliğinden hükümsüz kalmasına yol açar.
1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında yer alan 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz kalır' hükmü gereğince; kanun ile kararname arasında bir çelişki aranmaksızın, konu birliği kararnamenin hükümsüzlüğü için yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleme yetkisinin sınırlarını belirleyin.
Cumhurbaşkanı, sosyal ve ekonomik haklar alanında CBKCBK çıkarma yetkisine sahiptir.
Anayasa'nın 104. maddesine göre bu alan CBKCBK ile düzenlenebilir.
2
Kanun ve CBKCBK çatışma/üstünlük kuralını analiz edin.
Anayasa, kanun ile CBKCBK aynı konuyu düzenlediğinde kanunun üstünlüğünü ve 'hükümsüzlük' kuralını öngörmüştür.
Yasama organının asli yetkisi, yürütmenin düzenleme yetkisinden üstündür.
3
Sonucu somut olaya uygulayın.
Çelişki olsun ya da olmasın, kanun çıktığı an aynı konudaki CBKCBK hükümsüz kalır.
Hükümsüzlük için içerik çelişkisi değil, konu örtüşmesi yeterlidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Kanunlar Arasındaki İlişki

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanunlar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin üstünde yer alır.
2
Anayasa'ya göre TBMM bir alanı kanunla düzenlediğinde, yürütmenin o alandaki kararname yetkisi ne olur?
3
Kararnamenin geçersiz kalması için kanunla çelişmesi gerekmez; aynı konuyu düzenlemeleri yeterlidir.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar arasındaki hiyerarşik farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki