Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri (CBK ve Yönetmelik)

69 soru

Soru 41Soru →

19821982 Anayasası'na göre; kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere, kendi görev alanlarını ilgilendiren yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olan makamlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları

Cevap

Siyasi parti grupları, yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamlar arasında yer almaz.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir. Siyasi parti grupları TBMM çatısı altında faaliyet gösteren yasama birimleridir ve idari bir düzenleyici işlem olan yönetmelik yapma yetkileri bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisinin anayasal dayanağını belirle.
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi incelenmelidir.
Yönetmeliğin kimler tarafından çıkarılabileceği bu maddede açıkça listelenmiştir.
2
Yetkili makamları listele.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri.
Anayasa metni bu üç grubu yetkilendirmiştir.
3
Seçeneklerdeki yapıların statüsünü kontrol et.
Siyasi parti grupları yasama organı içindedir, kamu tüzel kişisi değildir.
Yönetmelik idari bir işlemdir ve sadece idari mercilerce çıkarılabilir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

İpuçları

1
Anayasa'nın 124124. maddesini hatırlamaya çalış; burada üç temel makam sayılır.
2
Yönetmelik bir yürütme (idare) işlemidir. Yasama organı içindeki yapıların bu yetkisi var mıdır?
3
Siyasi parti grupları idari bir makam mıdır yoksa siyasi bir oluşum mudur?

Daha Fazla Pratik

Kamu tüzel kişiliği olan diğer kurumları (örneğin üniversiteler veya köy idaresi) inceleyerek yönetmelik yetkisini pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 42Soru →

Bir kamu tüzel kişisi, kendi görev alanını ilgilendiren bir kanunun uygulanmasını sağlamak ve bu kanuna aykırı olmamak kaydıyla bir düzenleyici işlem hazırlamak istemektedir.

1982 Anayasası'na göre, söz konusu kamu tüzel kişisinin bu amaçla başvurabileceği düzenleyici işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelik

Cevap

Kamu tüzel kişilerinin kanunların uygulanmasını sağlamak üzere çıkarabilecekleri düzenleyici işlem yönetmeliktir.
1982 Anayasası'nın 'Yönetmelikler' başlıklı 124. maddesi uyarınca; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Dolayısıyla bir kamu tüzel kişisinin kanun dayanağıyla yapabileceği düzenleme yönetmeliktir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemi tesis edecek makamı belirle
Makam bir 'kamu tüzel kişisidir' (Örn: Bir üniversite, belediye veya TRT).
Anayasa'da her makamın çıkarabileceği düzenleyici işlemler farklılık gösterir.
2
İşlemin dayanağını ve amacını kontrol et
Amaç, bir kanunun uygulanmasını sağlamaktır.
Yönetmelikler, kanunların veya kararnamelerin uygulanmasını göstermek amacıyla çıkarılır.
3
Anayasa Madde 124'ü hatırla
Anayasa; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine yönetmelik çıkarma yetkisi vermiştir.
Bu üç birim dışındaki yapıların (Örn: bir fakülte veya genel müdürlük) bağımsız yönetmelik çıkarma yetkisi kural olarak yoktur.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

İpuçları

1
Düzenleyici işlemi yapacak olan birim 'kamu tüzel kişisi'dir.
2
Anayasa'nın 124. maddesinde bu yetkiye sahip olanlar açıkça sayılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması gerektiği ve yargısal denetiminin nerede yapıldığı konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 43Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişki ve yetki sınırı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Eğer aynı konuda hem kanun hem de CBK varsa, kanun hükümleri uygulanır ve TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması halinde CBK hükümsüz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Olağan dönem CBK'larının yetki sınırlarını analiz et.
CBK'ların anayasal sınırları belirlendi.
CBK'lar kanunların ikamesi değil, yürütmenin sınırlı düzenleme yetkisidir.
2
Anayasa madde 104'teki negatif yetki alanlarını kontrol et.
Kanunla düzenlenen alanlarda CBK çıkarılamayacağı sonucuna varıldı.
Normlar hiyerarşisinde kanunun üstünlüğü korunmaktadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yetki Sınırları ve Kanunla İlişkisi

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki astlık-üstlük ilişkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde çıkarılan CBK'ların yetki sınırları ve yargısal denetimi ile olağan dönem CBK'larını karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 44Soru →

19821982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmeliklerin hukuk düzenindeki sınırları ve birbirleriyle olan ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması durumunda, normlar hiyerarşisi gereği kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümlerinin uygulanacağını belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, normlar hiyerarşisindeki üstünlük kuralını yansıtmaktadır. 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesine göre, bir konuda hem kanun hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamesi bulunması ve bu iki metnin birbiriyle çelişmesi durumunda, hiyerarşik olarak daha üstte yer alan kanun hükümleri uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin normlar hiyerarşisindeki yerini belirle.
Hiyerarşi: Anayasa > Kanun > CBK > Yönetmelik şeklindedir.
Normlar arasındaki çatışmaları çözmek için öncelikle hangi metnin üstte yer aldığının bilinmesi gerekir.
2
1982 Anayasası'nın 104. maddesindeki CBK-Kanun ilişkisini analiz et.
Kanunla düzenlenen bir konuda CBK çıkarılamaz; çatışma varsa kanun esas alınır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.
Anayasa, yasamanın asli düzenleme yetkisini yürütmenin kararnamelerine karşı korumaktadır.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Çatışmasında Kanunun Üstünlüğü

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hangisinin daha üstte olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki ve kapsam bakımından olağan dönem kararnamelerinden farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 45Soru →

19821982 Anayasası’nın 20172017 değişikliği sonrası yürütme organının 'düzenleyici işlemlerinin' (CBK ve Yönetmelik) tabi olduğu hukuki rejim, yetki sınırları ve denetim usulleri dikkate alındığında; aşağıda yer alan bilgilerden hangisi hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından bizzat çıkarılan yönetmelikler, yürütmenin en üst makamından sadır oldukları için yargısal denetim bakımından Cumhurbaşkanlığı kararnameleri gibi Anayasa Mahkemesi’nin yetki alanındadır.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerin Anayasa Mahkemesi tarafından denetlendiğini savunan ifade hatalıdır; yönetmelikler her zaman idari yargı denetimine tabidir.
Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerin denetiminin Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı bilgisi yanlıştır. Anayasa’nın 148148. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü’nün denetimini yapar. Yönetmelikler ise, kim tarafından çıkarılırsa çıkarılsın, kural olarak idari yargı denetimine tabidir. Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar tarafından çıkarılan ülke genelindeki yönetmeliklerin ilk derece denetimi Danıştay tarafından yerine getirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyici işlemin türünü belirle
Cumhurbaşkanı hem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) hem de Yönetmelik çıkarabilir.
Bu iki işlem türü normlar hiyerarşisinde farklı basamaklarda yer alır.
2
Yargısal denetim merciini kontrol et
CBK'lar (olağan dönem) Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından denetlenir; ancak Yönetmelikler idari yargıya (Danıştay/İdare Mahkemesi) tabidir.
Anayasa'nın 148148. maddesi AYM'nin görevlerini sayarken yönetmelikleri bu kapsama dahil etmemiştir.
3
Makam ile işlem türü arasındaki farkı ayırt et
İşlemi yapanın Cumhurbaşkanı olması, yönetmeliği anayasal yargı kapsamına sokmaz.
Denetim yolu, işlemin 'yapılış usulü ve hukuki niteliğine' göre belirlenir.

Anahtar Kavram

Yürütmenin düzenleyici işlemlerinde denetim yollarının ayrımı

İpuçları

1
Bir işlemin denetim merciini belirlerken işlemi 'kimin' yaptığı kadar, işlemin 'adına' (CBK mı, yönetmelik mi) dikkat etmelisiniz.
2
Anayasa Mahkemesi'nin görev alanına giren normlar sınırlıdır: Kanun, CBK ve İçtüzük. Yönetmelikler bu listede yer alıyor mu?
3
Cumhurbaşkanı'nın yönetmelikleri de dahil olmak üzere, ülke genelini ilgilendiren üst düzey idari düzenlemelerin ilk durak adresi Danıştay'dır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBK) yargısal denetiminde 'asliyet' ve 'türevsellik' kavramlarını, iptal davası ve itiraz yolu farklarıyla inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 46Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan yürütme organının düzenleyici yetkileri ile normlar hiyerarşisi arasındaki ilişki dikkate alındığında; bir bakanlığın, "sosyal ve ekonomik haklar" alanında çıkarılmış olan bir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBKCBK) hükmüne dayanarak yayımladığı yönetmelik ile aynı konuyu düzenleyen bir "kanun" hükmü arasında çelişki bulunması durumunda, ortaya çıkacak hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa uyarınca kanun ile CBKCBK arasındaki çatışmada kanun hükümleri esas alındığı için, yönetmeliğin dayandığı CBKCBK normu kanunla çelişiyorsa üst norm olan kanun karşısında yönetmelik hükümleri hukuka aykırı hale gelir.

Cevap

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi arasındaki çatışmada kanun hükmünün üstünlüğü esas olduğundan, yönetmeliğin dayandığı alt normun üst norm olan kanuna aykırı olması durumunda yönetmelik hukuka aykırı kabul edilir.
Normlar hiyerarşisinde kanun, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinden üstündür. Anayasa'nın 104104. maddesine göre bir konuda kanun ile CBKCBK farklı hükümler içeriyorsa kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca yönetmelikler (Madde 124124), hem kanunların hem de CBKCBK'ların uygulanmasını sağlamak için çıkarılır ve bu metinlere aykırı olamazlar. Eğer bir yönetmelik, dayanağı olan CBKCBK kanunla çeliştiği halde o CBKCBK'ye uyuyorsa, aslında en üstteki norm olan kanuna aykırı hale gelmiş olur ve hukuken geçerliliğini yitirir.

Adım Adım Çözüm

1
CBKCBK ve Kanun hiyerarşisini belirle.
Anayasa Madde 104104 uyarınca, kanun ile CBKCBK çatışırsa kanun hükümleri uygulanır (Kanun>CBKKanun > CBK).
Yasama organının asli düzenleme yetkisi, yürütmenin türevsel düzenleme yetkisinden üstündür.
2
Yönetmeliğin dayanağını kontrol et.
Anayasa Madde 124124 uyarınca yönetmelikler hem kanuna hem CBKCBK'ye dayanabilir ancak her ikisine de aykırı olamaz.
Yönetmelikler alt düzenleyici işlemlerdir ve üst normların uygulama araçlarıdır.
3
Çatışma durumunda geçerli normu saptayarak yönetmeliğin akıbetini değerlendir.
Yönetmelik, dayandığı CBKCBK ile uyumlu olsa bile, o CBKCBK daha üstteki bir Kanunla çelişiyorsa, yönetmelik otomatik olarak hiyerarşik olarak daha üstte yer alan Kanuna aykırı duruma düşer.
Normlar hiyerarşisinde alt basamaktaki bir işlem, kendisinden üstteki tüm basamaklara uygun olmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve Çatışma Kuralları (Kanun - CBK - Yönetmelik İlişkisi)

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanun mu yoksa Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBKCBK) mi daha üsttedir?
2
Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan 'çatışma kuralı'nı hatırlayın: Kanun ve CBKCBK aynı konuyu farklı düzenlerse hangisi uygulanır?
3
Yönetmelikler hem kanunlara hem CBKCBK'lara aykırı olamaz. Eğer bir CBKCBK kanuna aykırıysa, ona dayanan yönetmelik de otomatik olarak kanuna aykırı sayılır mı?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hangi hak kategorilerini (Kişi, Sosyal, Siyasi) olağan ve olağanüstü dönemlerde düzenleyebileceğini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 47Soru →

1982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleyici işlemleri olan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) ile yönetmeliklerin hukuki rejimi, yetki sınırları ve normlar hiyerarşisindeki yerleri dikkate alındığında; bu işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem CBK'ları ile Anayasa'da yer alan "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" düzenlenebilirken; yönetmelikler ancak bir kanun veya CBK'nın uygulanmasını sağlamak amacıyla ve onlara aykırı olmamak kaydıyla çıkarılabilir.

Cevap

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile sosyal ve ekonomik hakların düzenlenebileceğini, yönetmeliklerin ise üst normlara (Kanun ve CBK) dayanan türevsel işlemler olduğunu belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'na göre olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümündeki hakları doğrudan düzenleme yetkisine sahiptir (asli yetki). Öte yandan yönetmelikler, Anayasa'nın 124. maddesi gereği ancak kanunların veya CBK'ların uygulanmasını göstermek amacıyla çıkarılabilir (türevsel yetki). Bu durum, her iki işlemin hem kapsamını hem de aralarındaki hiyerarşik bağı net bir şekilde tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın yetki alanını analiz etme
Olağan dönem CBK'ları; kişi hakları ve siyasi hakları düzenleyemez (negatif alan), ancak sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebilir.
Anayasa'nın 104. maddesi CBK'nın konu bakımından sınırlarını belirlemiştir.
2
Yönetmeliğin hukuki niteliğini belirleme
Yönetmelikler; kanunların ve CBK'ların uygulanmasını sağlamak için çıkarılan 'türevsel' işlemlerdir.
Anayasa'nın 124. maddesine göre yönetmelikler dayanağını bir üst normdan almak zorundadır.
3
Hiyerarşik karşılaştırma yapma
Kanun > CBK > Yönetmelik sıralaması geçerlidir.
Normlar hiyerarşisi gereği alt norm üst norma aykırı olamaz.

Anahtar Kavram

Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin (CBK ve Yönetmelik) yetki sınırları ve hiyerarşik özellikleri.

İpuçları

1
Yürütmenin düzenleyici işlemlerinden hangisinin 'asli' hangisinin 'türevsel' (bir şeye dayanan) olduğunu hatırlayın.
2
Anayasa'daki 'üçüncü bölüm' haklarının (sosyal-ekonomik) CBK ile düzenlenip düzenlenemeyeceğini düşünün.
3
CBK'lar haklar konusunda 'kişi' ve 'siyaset' alanına giremez ama 'sosyal' alana girebilir; yönetmelikler ise mutlaka bir kanuna veya CBK'ya dayanmalıdır.

Daha Fazla Pratik

OHAL dönemindeki Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin hakları düzenleme yetkisi bakımından olağan dönemden farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 48Soru →

1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Buna göre, aşağıdaki kurumlardan hangisinin kendi görev alanı ile ilgili yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstanbul Valiliği

Cevap

İstanbul Valiliği'nin kendi adına yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır.
Doğru cevap olan seçenek, bir taşra teşkilatı birimi olup ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir. 1982 Anayasası'na göre yönetmelik çıkarabilmek için ya Cumhurbaşkanı/Bakanlık makamı olmak ya da bağımsız bir kamu tüzel kişiliğine (belediyeler, köyler, KİT'ler, üniversiteler vb.) sahip olmak zorunludur. Valilik, devlet tüzel kişiliği içinde eridiği için yönetmelik çıkaramaz; onun görev alanındaki düzenlemeler İçişleri Bakanlığı tarafından yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 124. maddesindeki yönetmelik çıkarma yetkisine sahip mercileri hatırla.
Yetkili merciler: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileridir.
Yönetmelik çıkarma yetkisi sadece bu üç kategoriye verilmiştir.
2
Seçeneklerdeki kurumların hukuki statüsünü analiz et.
SPK, TRT ve Üniversiteler 'kamu tüzel kişisi'dir. Bakanlıklar ise zaten listede mevcuttur. Ancak Valilik, merkezden yönetimin (devletin) bir parçasıdır.
Yönetmelik çıkarabilmek için ya Anayasa'da açıkça sayılmak ya da ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olmak gerekir.
3
Hiyerarşik yapı ile kamu tüzel kişiliği farkını uygula.
Valilik, İçişleri Bakanlığı'na hiyerarşik olarak bağlı bir birim olup devlet tüzel kişiliğini temsil eder, kendi özel tüzel kişiliği yoktur.
Ayrı tüzel kişiliği olmayan birimler (Valilik, Kaymakamlık, Genel Müdürlükler vb.) kendi adlarına düzenleyici işlem yapamazlar.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

İpuçları

1
Yönetmelik çıkarabilecek olanları Anayasa 124. madde üç grupta toplar: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve ...?
2
Üçüncü grup olan 'Kamu Tüzel Kişileri' ifadesine dikkat edin. Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya Bakanlık olması ya da kendi özel tüzel kişiliğinin bulunması gerekir.
3
Valilikler ve Kaymakamlıklar devlet tüzel kişiliğinin parçasıdır (taşra teşkilatı). Bu birimlerin kendilerine ait bir kamu tüzel kişiliği bulunmaz.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yönetmelik arasındaki normlar hiyerarşisi farkını ve hangisinin yargısal denetiminin nerede yapıldığını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Hiyerarşi testi yapın: Eğer bir kurum başka bir makamın (örneğin Bakanlığın) emir-komuta zinciri içinde bir 'birim' ise ve yasayla kendisine 'tüzel kişilik' verilmemişse yönetmelik çıkaramaz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 49Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri neticesinde yürütme organının sahip olduğu düzenleyici işlem yapma yetkisi ve bu işlemlerin normlar hiyerarşisindeki konumu dikkate alındığında; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmelikler ile ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelikler; sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarılamaz.

Cevap

Yönetmeliklerin sadece kanunların uygulanması için çıkarılabileceği ve CBK'ların uygulanması için çıkarılamayacağı ifadesi yanlıştır; çünkü 2017 değişikliğiyle yönetmelikler her iki düzenleyici işlemin de uygulanması için çıkarılabilir hale gelmiştir.
1982 Anayasası'nın 124. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile yönetmeliklerin kapsamı genişletilmiştir. Maddenin güncel haline göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Dolayısıyla yönetmeliklerin sadece kanunlar için çıkarılabileceğini savunan düşünce hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisini düzenleyen maddeyi incele.
Anayasa'nın 124. maddesi analiz edildi.
Yönetmeliklerin dayanak noktasını tespit etmek gerekir.
2
2017 Anayasa değişikliğinin yönetmelik kapsamına etkisini değerlendir.
Yönetmeliklerin artık sadece kanunlara değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine de dayandırılabileceği görüldü.
Yürütmenin yeni yapısındaki hiyerarşik bağları anlamak gerekir.
3
Olağan dönem CBK sınırlarını kontrol et.
Sosyal ve ekonomik hakların düzenlenebileceği, kanunla düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı teyit edildi.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için m. 104 sınırları kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri Arasındaki Hiyerarşik ve Fonksiyonel İlişki

İpuçları

1
Yönetmeliklerin hangi üst hukuk normlarını somutlaştırmak için çıkarıldığını hatırlayın.
2
2017 değişikliğiyle yürütme organı tekli yapıya (Cumhurbaşkanlığı) geçtiği için CBK'ların da uygulanması gereken birer norm olduğunu düşünün.
3
Anayasa m. 124'teki 'kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere' ibaresine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hak sınırlamaları bakımından olağan dönem kararnamelerinden farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 50Soru →

1982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmeliklerin hukuk dünyasındaki yeri, sınırları ve birbirleriyle olan ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken yanlış bir değerlendirmedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin kanundan sonra yürürlüğe girmesi ve kanuna göre daha özel bir düzenleme içermesi durumunda, 'lex specialis' ilkesi gereği kararname hükümleri kanun hükmüne üstünlük sağlar.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin daha yeni veya özel olması nedeniyle kanun hükmüne üstünlük sağlayacağını iddia eden seçenek hukuken yanlıştır; çünkü kanun ile CBK arasındaki ilişkide 'kanun üstünlüğü' esası mutlaktır.
Anayasa'nın 104. maddesinin 8. fıkrası uyarınca 'Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır' hükmü amirdir. Bu hüküm mutlak bir üstünlük ifade eder. Dolayısıyla, bir CBK hükmünün kanundan daha yeni (lex posterior) veya daha özel (lex specialis) olması, ona kanun karşısında bir üstünlük kazandırmaz. Hiyerarşik üstünlük, yorum ilkelerinin önündedir.

Adım Adım Çözüm

1
Normlar hiyerarşisinin belirlenmesi
Kanunlar, normlar hiyerarşisinde olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBKCBK) üzerinde yer alır.
Anayasa'nın 104. maddesi kanun ile CBK arasındaki ast-üst ilişkisini net bir şekilde tanımlamıştır.
2
Çatışma kurallarının (Lex Specialis/Lex Posterior) analiz edilmesi
Aynı hiyerarşik düzeydeki normlar arasında (kanun-kanun gibi) 'özel norm' veya 'sonraki norm' üstün gelir; ancak farklı hiyerarşik düzeylerdeki normlar arasında sadece hiyerarşi kuralı uygulanır.
CBK alt norm olduğu için kanunu hiçbir koşulda (yeni veya özel olsa dahi) ilga edemez veya ona karşı öncelikle uygulanamaz.
3
CBK'nın haklar üzerindeki yetki sınırlarının incelenmesi
Mülkiyet hakkı 'Kişi Hakları' (2. Bölüm) içindedir; oysa CBK sadece 'Sosyal ve Ekonomik Haklar'ı (3. Bölüm) düzenleyebilir.
Anayasa 104/8 uyarınca kişi hakları ve siyasi haklar CBK ile düzenlenemez.
4
Yönetmelik dayanağının kontrolü
Yönetmelikler hem kanuna hem de CBK'ya dayalı olarak çıkarılabilir.
Anayasa Madde 124'teki açık yetkilendirme çerçevesinde bu mümkündür.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisinde Kanun Üstünlüğü ve CBK Sınırları

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisindeki bir kural, yorum ilkelerinden (yeni kanun-eski kanun gibi) önce gelir.
2
Olağan dönem CBK'ları kanunlarla çatıştığında her zaman kanun uygulanır; 'özel olan üstündür' mantığı burada işlemez.
3
Anayasa 104. maddede yer alan kanun-CBK çatışma kuralını hatırlayın: Tarihine bakılmaksızın kanun hükümleri uygulanır.

Daha Fazla Pratik

OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetimini inceleyerek olağan dönem CBK'ları ile arasındaki farkları karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Mülkiyet Hakkı' ve 'Temel Haklar' tasnifini hatırlayarak seçenekleri eleyin. Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK üzerindeki mutlak otoritesini birincil kural olarak kabul edin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 51Soru →

19821982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan "yönetmelikler" hakkında, idari teşkilat yapısı ve yargısal denetim mekanizmaları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay tarafından yapılır.

Cevap

Ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay tarafından yapılması ifadesi doğrudur.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılan ve uygulama alanı tüm ülkeyi kapsayan (milli çapta) yönetmeliklerin iptal davalarına, Danıştay Kanunu uyarınca ilk derece mahkemesi olarak Danıştay bakar. Bu, idari yargıdaki görev paylaşımının temel kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisini analiz edin.
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (Belediyeler, Üniversiteler, TRT vb.) yönetmelik çıkarabilir.
Anayasa'nın 124124. maddesi bu yetkiyi üç gruba paylaştırmıştır.
2
Yönetmeliklerin amacını ve hiyerarşideki yerini belirleyin.
Kanun ve CBK'ların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılırlar; bunlara aykırı olamazlar.
Normlar hiyerarşisi gereği alt norm üst norma uygun olmak zorundadır.
3
Yargısal denetim mercilerini sınıflandırın.
Ülke çapındaki yönetmelikler için Danıştay, yerel yönetmelikler için İdare Mahkemeleri yetkilidir.
Danıştay Kanunu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu genel-yerel ayrımına göre görev paylaşımı yapmıştır.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Yetki, Kapsam ve Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceğine ve hangi mahkemenin hangi tür yönetmeliklere baktığına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Mahalli idarelerin (Belediye, İl Özel İdaresi) çıkardığı yönetmeliklerin yargısal denetim yerini araştırın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 52Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan yürütmenin düzenleyici işlemlerine dair normlar hiyerarşisi ve yetki paylaşımı esasları dikkate alındığında; belirli bir konuda önce Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBKCBK) ile düzenleme yapılmış, daha sonra yasama organı tarafından aynı alanı kapsayan bir kanun yürürlüğe konulmuştur. Bu durumun hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır ve TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla kararname hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Cevap

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması durumunda kanun hükümleri uygulanır ve TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla CBK hükümleri hükümsüz hale gelir.
Doğru yanıt olan seçenek, 1982 Anayasası'nın 104. maddesinde 2017 değişikliği ile getirilen kesin kuralı ifade etmektedir. Anayasaya göre, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunların çatışması durumunda kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca TBMM'nin aynı konuda bir kanun çıkarması, o konuda daha önce çıkarılmış olan CBK hükümlerini otomatik olarak 'hükümsüz' kılar. Bu durum yargı kararına gerek duyulmaksızın hukuken gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 104. maddesindeki düzenleyici işlemler hiyerarşisini analiz etme
Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişki tespit edildi.
Anayasa, yürütmenin düzenleyici yetkisini yasamanın asli düzenleme yetkisinin altında konumlandırmıştır.
2
Çatışma (Conflict) kuralını uygulama
Aynı konuda farklı hükümler varsa kanun üstünlüğü geçerlidir.
Anayasa metninde açıkça 'Kanun ile CBK farklı hüküm içerirse kanun uygulanır' ifadesi yer almaktadır.
3
Hükümsüzlük (Voidness) mekanizmasını değerlendirme
TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda CBK'nın ilgili hükümlerinin kendiliğinden sona erdiği anlaşıldı.
Anayasa, yasama organına yürütmenin düzenlediği bir alanı devralma ve kararnamenin etkisini kaldırma yetkisi vermiştir.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlemlerinde Kanun Üstünlüğü

İpuçları

1
Anayasa'nın 104. maddesindeki 'CBK - Kanun Çatışması' hükümlerini hatırlayın.
2
Yürütmenin düzenleme yetkisi 'asli' olsa da 'üstün' değildir; yasama organı her zaman müdahale edebilir.
3
Bir konuda kanun çıktığında, o konudaki önceki CBK hükmünün akıbetini (hükümsüzlük) düşünün.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHALOHAL) CBK'larının kanunlarla olan ilişkisini ve yargısal denetim farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Normlar hiyerarşisi piramidini gözünüzün önüne getirin: Anayasa > Kanun/Milletlerarası Antlaşma > CBK > Yönetmelik. Üstteki her zaman alttakini geçersiz kılar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 53Soru →

19821982 Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan "yönetmelikler" ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece merkezi idare hiyerarşisi içerisinde yer alan makamlar tarafından çıkarılabilirler.

Cevap

Yönetmeliklerin sadece merkezi idare tarafından çıkarılabileceğini savunan ifade yanlıştır; çünkü Anayasa'ya göre kamu tüzel kişiliği olan yerinden yönetim kuruluşları da yönetmelik çıkarabilir.
Doğru cevap, yönetmeliklerin sadece merkezi idare tarafından çıkarılabileceğini iddia eden seçenektir. Oysa 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi; Cumhurbaşkanı ve bakanlıkların yanı sıra 'kamu tüzel kişilerine' de yönetmelik çıkarma yetkisi tanımıştır. Belediye, İl Özel İdaresi ve üniversite gibi yerinden yönetim kuruluşları merkezi idare hiyerarşisi dışında yer almalarına rağmen kamu tüzel kişisi oldukları için yönetmelik çıkarabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip mercileri hatırla.
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri.
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi bu mercileri açıkça saymıştır.
2
Kamu tüzel kişilerinin idari yapıdaki yerini analiz et.
Kamu tüzel kişileri sadece merkezi idareyi değil, üniversiteler ve belediyeler gibi yerinden yönetim kuruluşlarını da kapsar.
İdarenin bütünlüğü ilkesi içinde yer alan bu kuruluşlar, kendi görev alanlarıyla ilgili düzenleme yapma yetkisine sahiptir.
3
Seçeneklerdeki "sadece merkezi idare" kısıtlamasını değerlendir.
Bu kısıtlama, kamu tüzel kişilerinin (yerinden yönetim) yetkisini dışarıda bıraktığı için Anayasa'ya aykırıdır.
Merkezi idare dışında kalan özerk veya yerel kuruluşların da yönetmelik çıkarma yetkisi mevcuttur.

Anahtar Kavram

İdarenin Düzenleyici İşlem Yapma Yetkisi

İpuçları

1
Yönetmelik çıkarabilecek merciler arasında sadece Bakanlıklar mı var yoksa yerel yönetimler de dahil mi?
2
Kamu tüzel kişiliği kavramını hatırla. Üniversiteler veya Belediyeler merkezi idareye mi bağlıdır yoksa yerinden yönetim kuruluşu mudur?
3
Anayasa'nın 124124. maddesinde yönetmelik çıkarabilecekler listesinde 'Kamu Tüzel Kişileri' ifadesi geçer. Bu ifade, merkezi idare dışındaki kuruluşları da kapsar.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) ile Yönetmelikler arasındaki yargısal denetim farklarını (Danıştay vs. Anayasa Mahkemesi) inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 54Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 anayasa değişikliğiyle düzenlenen hükümleri ve bu hükümlerin normlar hiyerarşisindeki izdüşümleri dikkate alındığında; yürütme organının düzenleyici işlemlerinden olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile yasama organının işlemleri olan kanunlar arasındaki yetki paylaşımı ve çatışma çözüm usulleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır; ayrıca TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda kararnamenin ilgili hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Cevap

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin çatışması durumunda kanun hükümlerinin uygulanması ve TBMM'nin aynı konuda kanun yapmasıyla kararnamenin hükümsüz kalması ilkesi doğrudur.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 104. maddesinde yer alan iki temel güvenceyi birleştirmiştir: Birincisi, mevcut bir kanunla kararname çatışırsa kanunun uygulanması (uygulama üstünlüğü); ikincisi ise TBMM'nin aynı konuyu kanunla düzenlemesi durumunda kararnamenin varlığının sona ermesidir (hükümsüzlük). Bu durum yasama organının asli ve genel yetkisinin, yürütmenin düzenleyici yetkisinden üstün olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Normlar hiyerarşisindeki yerin belirlenmesi
Kanunlar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden hiyerarşik olarak üstündür.
Anayasa'nın 104. maddesi kanunların üstünlüğünü açıkça vurgular.
2
Uygulama önceliği kuralının analizi
Çatışma durumunda hakimin veya idarenin kanun hükmünü esas alması gerekir.
Anayasa 'kanun hükümleri uygulanır' diyerek uygulama önceliğini kanuna vermiştir.
3
Hükümsüzlük (geçerlilik) mekanizmasının kontrolü
TBMM aynı konuda kanun çıkardığı an, o konudaki CBK otomatik olarak hukuki varlığını yitirir.
Anayasa kararnamenin 'hükümsüz hale geleceğini' belirterek yasamanın yürütme üzerindeki denetimini korumuştur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Statüsü

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve CBK arasındaki sıralamayı hatırlayın.
2
Anayasa'nın 104. maddesinde 2017 değişikliği ile eklenen 'hükümsüz hale gelme' şartına odaklanın.
3
TBMM'nin bir konuda kanun çıkarması, o konudaki yürütme düzenlemesinin hukuki geçerliliğini nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi ve Anayasa Mahkemesi'nin bu konudaki denetim yetkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 55Soru →

19821982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi çerçevesinde; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK), kanunlar ve yönetmelikler arasındaki hiyerarşik ilişki ile konu bakımından yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin aynı konuya ilişkin hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin ilgili hükümlerinin kendiliğinden hükümsüz hale geleceği ifadesi doğrudur.
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesinde yer alan 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir' hükmüne dayanmaktadır. Bu durum, yasama organının düzenleme alanının yürütme organının CBK yetkisine göre asil ve üstün olduğunu, bir çatışma anında yargı kararına gerek kalmaksızın kanunun CBK'yı hukuken devre dışı bırakacağını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın konu bakımından sınırlarını değerlendir.
Olağan dönem CBK'ları sadece sosyal ve ekonomik haklar (3. Bölüm) üzerinde düzenleme yapabilir; kişi hakları ve siyasi haklar düzenleme alanı dışındadır.
Anayasa'nın 104/17104/17. fıkrasındaki yasaklı alanları belirlemek için.
2
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik üstünlüğü analiz et.
Kanun ile CBK aynı konuda farklı hükümler içerirse kanun uygulanır.
Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK'ya olan anayasal üstünlüğünü teyit etmek için.
3
Sonradan çıkarılan kanunun CBK üzerindeki etkisini belirle.
TBMM aynı konuda kanun çıkardığında, o konudaki CBK hükümleri hükümsüz (geçersiz) hale gelir.
Anayasa'nın açık hükmü uyarınca çatışmanın kesin çözüm yolunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Konumu

İpuçları

1
Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan 'çatışma çözme' kuralını ve normlar hiyerarşisindeki sıralamayı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) CBK'ları ile olağan dönem CBK'ları arasındaki yetki ve yargısal denetim farklarını inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 56Soru →

Yürütme organının temel düzenleyici işlemleri olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmeliklerin hukuk düzenindeki sınırları ile tabi oldukları yetki rejimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri çatışırsa her durumda kanun hükümleri esas alınır.

Cevap

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri çatışırsa kanun hükümleri esas alınır.
Doğru olan ifade, Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan çatışma kuralını yansıtmaktadır. Bu kurala göre; kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde ise kanun hükümleri esas alınır ve TBMM tarafından aynı konuda kanun çıkarılması durumunda mevcut kararname hükümsüz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBKCBK) konu bakımından sınırlarını belirleyin.
19821982 Anayasası'na göre; temel haklar (kişisel haklar) ve siyasi haklar olağan dönem CBKCBK ile düzenlenemez. Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.
CBKCBK'nın yasama yetkisinin alanına müdahalesini engellemek için anayasal sınırlar çizilmiştir.
2
Kanun ile CBKCBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz edin.
Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda CBKCBK çıkarılamaz. Eğer çıkarılmışsa ve çatışma varsa, kanun her zaman üstündür.
Anayasa'nın 104104. maddesi uyarınca normlar hiyerarşisinde kanun, olağan dönem CBKCBK'sından üst konumdadır.
3
Yönetmelik çıkarma yetkisini kontrol edin.
Yönetmelikler; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılır.
Anayasa'nın 124124. maddesi bu yetkiyi sadece belirtilen üç mercie tanımıştır.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve Yürütmenin Düzenleme Yetkisi

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki 'üstünlük' ilişkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü hal (OHALOHAL) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetimini inceleyerek karşılaştırma yapın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 57Soru →

19821982 Anayasası'na göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları düzenleyici işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelik

Cevap

Yönetmelik, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılan düzenleyici işlemdir.
Doğru cevap olan yönetmelik; 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde açıkça tanımlanmıştır. Bu maddeye göre Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının düzenleyici işlemlerini belirleyin.
Yürütme organı temel olarak Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Yönetmelikler aracılığıyla düzenleme yapar.
Soruda bahsedilen yetkililerin (Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri) ortak yetkisini bulmak gerekir.
2
Yönetmelik çıkarma yetkisini inceleyin.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre bu üç grup da yönetmelik çıkarabilir.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi sadece Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılabilirken, yönetmelik daha geniş bir idari kesim tarafından çıkarılabilir.

Anahtar Kavram

İdarenin Düzenleme Yetkisi ve Yönetmelikler

İpuçları

1
Bu düzenleyici işlemi sadece Cumhurbaşkanı değil, bakanlıklar ve belediyeler gibi kurumlar da yapabilir.
2
Anayasa'nın 124124. maddesinde düzenlenen bu işlem, kanunların uygulanmasını kolaylaştırmak için çıkarılır.
3
Kamu tüzel kişilerinin (örneğin üniversiteler veya TRT) kendi alanlarında kural koymak için kullandıkları temel araçtır.

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin hangi durumlarda Resmi Gazete'de yayımlanması gerektiğini ve yargısal denetiminin nerede yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 58Soru →

19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde düzenlenen, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan "yönetmelikler" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yürürlüğe girebilmeleri için tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanması zorunludur.

Cevap

Yönetmeliklerin tamamının Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğu yoktur; hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı kanunla belirlenir.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre, "Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir." Bu ifade, bazı yönetmeliklerin (özellikle mahalli veya kurum içi olanların) Resmî Gazete'de yayımlanmadan da yürürlüğe girebileceğini göstermektedir. Dolayısıyla "tüm yönetmeliklerin yayımlanması zorunludur" ifadesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamları kontrol et.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yetkilidir.
Anayasa madde 124124 uyarınca yetkili merciler sınırlı olarak sayılmıştır.
2
Yönetmeliklerin çıkarılma amacını ve hiyerarşideki yerini incele.
Kanun ve CBK'ların uygulanmasını sağlarlar ve bu metinlere aykırı olamazlar.
Normlar hiyerarşisinde yönetmelikler, kanun ve CBK'ların altında yer alır.
3
Resmî Gazete'de yayımlanma usulünü Anayasal hükme göre değerlendir.
"Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir" hükmüne ulaşıldı.
Tüm yönetmelikler için mutlak bir yayımlanma zorunluluğu Anayasa'da öngörülmemiştir.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi ve Yayın Usulü

İpuçları

1
Yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceğini ve hiyerarşide nerede durduklarını düşünün.
2
Anayasa'nın 124124. maddesinde yönetmeliklerin ilanı ile ilgili yetkinin kime veya neye bırakıldığını hatırlayın.
3
Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğu kanunlar ve CBK'lar için mutlaktır, ancak yönetmelikler için bir istisna vardır.

Daha Fazla Pratik

Kamu tüzel kişiliği olmayan birimlerin (örneğin fakültelerin) yönetmelik çıkarıp çıkaramayacağını araştırarak idari teşkilat ile olan bağlantıyı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 59Soru →

Yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ile bir bakanlık veya kamu tüzel kişisi tarafından çıkarılan yönetmeliklerin hukuki rejimi ve normlar hiyerarşisindeki yeri dikkate alındığında, 19821982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin çatışması durumunda kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 104104. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, normlar hiyerarşisinde kanunlar Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden üstündür. Bu nedenle, aynı konuda farklı hükümler içermeleri durumunda kanun hükümleri esas alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBKCBK) arasındaki hiyerarşik ilişkiyi belirle.
Anayasa'nın 104104. maddesine göre kanunlar CBKCBK'dan üstündür ve çatışma anında kanun uygulanır.
Normlar hiyerarşisi ilkesi gereği üst norm alt normu geçersiz kılar.
2
CBKCBK çıkarılamayacak alanları analiz et.
Temel haklar (sosyal ve ekonomik haklar hariç), siyasi haklar ve Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konular CBKCBK ile düzenlenemez.
Yürütmenin yetkisinin yasama yetkisini gasp etmesini engellemek.
3
Yönetmeliklerin çıkarılma amacını ve yetkili mercilerini kontrol et.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kanun ve CBKCBK'ların uygulanmasını sağlamak için yönetmelik çıkarabilir.
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesindeki düzenleme yetkisi.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Düzenleyici İşlemlerinin Hiyerarşisi ve Sınırları

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanunların mı yoksa kararnamelerin mi daha üstte olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHALOHAL) döneminde çıkarılan CBKCBK'ların temel hakları düzenleme yetkisi bakımından olağan dönem CBKCBK'larından farkını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 60Soru →

Cumhurbaşkanı, Anayasa'da yer alan 'sosyal ve ekonomik haklar' grubuna giren bir konuda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) çıkarmıştır. Ancak bir süre sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) aynı konuda, CBK hükümleriyle açıkça çelişen yeni bir kanun kabul etmiştir.

1982 Anayasası'ndaki yürütme yetkisine ilişkin düzenlemeler uyarınca, bu hukuki çatışma durumunda aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun hükümleri uygulanır ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin kanunla çelişen hükümleri hükümsüz hale gelir.

Cevap

Kanun hükümleri uygulanır ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin kanunla çelişen hükümleri hükümsüz hale gelir.
1982 Anayasası'na göre (2017 değişikliği), Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, o konuda daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümsüz hale gelir. Bu durum normlar hiyerarşisinin ve yasama organının asli düzenleme yetkisinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın konu bakımından yetkisini kontrol et.
Sosyal ve ekonomik haklar, olağan dönem CBK'sı ile düzenlenebilir (Anayasa m.104).
Yürütmenin düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek için.
2
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi belirle.
Kanunlar, hiyerarşik olarak Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinden üstündür.
Çatışma durumunda hangi normun üstün geleceğini saptamak için.
3
Anayasa'nın 104. maddesindeki çatışma kuralını uygula.
TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa, CBK'nın kanunla çelişen hükümleri hükümsüz hale gelir.
Anayasal çözüm yolunu netleştirmek için.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Çatışmasında Kanunun Üstünlüğü

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanun mu yoksa Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi mi daha üsttedir?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile hiç düzenlenemeyecek (yasak alan) konuları tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 3 / 4Sonraki
Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri (CBK ve Yönetmelik) Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 3 | Examkin