Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİdare Hukukunun Kaynakları

Bir valiliğin hukuk müşavirliğinde görevli avukat, idare aleyhine açılan çeşitli iptal davalarında mahkemeye sunulacak savunmaları hazırlarken idare hukukunun kaynakları ve normlar hiyerarşisi kurallarını esas almaktadır.

Buna göre, müşavirliğin hukuki dayanakları belirlerken yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hatalıdır?

  1. A
    İnsan haklarına dair usulünce yürürlüğe girmiş uluslararası sözleşmelerin, iç hukukta yer alan bir kanun kuralı ile çatışması durumunda, idari yargı uyuşmazlığında öncelikle uluslararası sözleşme normlarına üstünlük tanınmalıdır.
  2. B
    Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararları, mahkemeleri ve idari makamları kesin olarak bağlayıcı nitelikte olduğundan, idare hukukunun uygulanmasında adeta yazılı ve asli bir kaynak statüsünde sonuç doğurur.
  3. C
    Güncel anayasal düzene göre, yürütme yetkisine ilişkin olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) kanunla çeliştiğinde kanun uygulanırken; olağanüstü hal (OHAL) kararnameleri kanun hükmünde kabul edilmektedir.
  4. D
    Aynı anda yüzlerce kamu görevlisinin atamasını veya yer değiştirmesini öngören idari işlemler, etkilediği kişi sayısı çok fazla olsa dahi objektif ve soyut yeni bir kural koymadıkları için 'düzenleyici işlem' değil, 'bireysel işlem' mahiyetindedir.
  5. İdarenin düzenleme yetkisinin asli nitelik kazandığı istisnai acil durumlarda, yazılı olmayan kaynak niteliğindeki idari teamüllere dayanılarak çıkarılan bir yönetmelik, hiyerarşik olarak dayandığı kanunun üzerinde geçerlilik kazanabilir.Cevap

Cevap

İdarenin düzenleme yetkisinin istisnai acil durumlarda yönetmelik düzeyinde asli nitelik kazanarak kanunun üzerine çıkabileceğini ve yazılı olmayan idari teamüllere dayanabileceğini iddia eden ifade hatalıdır.
Türk idare hukukunda idarenin yönetmelik veya adsız düzenleyici işlem çıkarma yetkisi 'türevsel' (kanuna bağımlı) bir yetkidir. İdare hukukunda örf ve adet (teamül) yazılı olmayan, yardımcı bir kaynaktır ve idareye tek başına yeni bir işlem tesis etme yetkisi veremez. Ayrıca normlar hiyerarşisi gereği, acil durumlar da dahil olmak üzere hiçbir yönetmelik dayandığı kanunun hiyerarşik olarak üzerine çıkamaz ve kanuna aykırı hüküm içeremez. Bu nedenle idarenin teamüle dayanarak kanun üstü yönetmelik çıkarabileceği iddiası hukuken bütünüyle hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan hukuki kuralların normlar hiyerarşisindeki yerlerini tespit et.
Kanunların uluslararası sözleşmelere (temel haklar alanında) boyun eğdiği, OHAL CBK'lerinin kanuna eşdeğer, olağan CBK ve yönetmeliklerin ise kanunun altında olduğu belirlendi.
İdare hukukunun temelini normlar hiyerarşisi oluşturur ve uyuşmazlıklar bu sıralamaya göre çözülür.
2
Yönetmeliklerin dayanaklarını ve 'aslilik/türevsellik' ilkesini analiz et.
İdarenin yönetmelik çıkarma yetkisinin 'türevsel' (secundum legem) olduğu ve mutlak surette mevcut bir yazılı norma (kanun veya CBK) dayanması gerektiği görüldü.
İdarenin kanuniliği ilkesi, idarenin yasama organının izni veya çerçevesi olmadan doğrudan asli kural koymasını (olağanüstü istisnalar dışında) engeller.
3
İdari teamüllerin (örf ve adet) idare hukukundaki etkisini değerlendir.
Yazılı olmayan bir kaynak olan teamüllerin, sadece yazılı kurallardaki boşlukları doldurabileceği, idareye doğrudan bir yetki veremeyeceği veya norm ihdasında kanunun yerini alamayacağı saptandı.
Teamül hukuku idareye yetki yaratamaz; yetki ancak kanunla verilir.
4
Hatalı olan seçeneği işaretle.
Yönetmeliğin kanunun üzerine çıkabileceğini ve teamüle dayanabileceğini belirten seçeneğin hukuka açıkça aykırı olduğu sonucuna varıldı.
Bu önerme normlar hiyerarşisini ve idarenin kanuniliği ilkesini tamamen ihlal etmektedir.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve İdarenin Düzenleme Yetkisinin Türevselliği
Bu soruyu puanla

Konular

İdare Hukukunun Kaynakları

Bu konudan daha fazla soru