İdare Hukukunun Temel Esasları

163 soru

İdare hukukunun kaynakları ve 1982 Anayasası’ndaki güncel düzenlemeler (2017 değişiklikleri dahil) çerçevesinde, normlar hiyerarşisi ve bu kaynakların hukuki gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanunda açıkça düzenlenen konularda ise kararname hükümleri değil, kanun hükümleri uygulanır.

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda, normlar hiyerarşisinde aynı düzeyde kabul edildikleri için sonraki tarihli olan metin esas alınır.

Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler, mülkiyet hakkı saklı kalmak kaydıyla olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenlenebilir.

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmünde olup bunlar hakkında Anayasa’ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararları idari yargı organları için yol gösterici nitelikte yardımcı bir kaynak olup idarenin işlemleri bakımından bağlayıcılığı yoktur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanunda açıkça düzenlenen konularda ise kararname hükümleri değil, kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Doğru yanıt olan ifade, 1982 Anayasası'nın 104. maddesinde yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin sınırlamaları tam olarak yansıtmaktadır. Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenen alanlarda CBK çıkarılamaması 'negatif yetki sınırı', kanunla çatışma durumunda kanunun uygulanması ise 'kanun üstünlüğü' ilkesinin sonucudur.

Adım Adım Çözüm

CBK ve Kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi belirle.

Kanun, hiyerarşik olarak CBK'dan üstündür.

1982 Anayasası'nın 104. maddesi, CBK'ların kanunların altında yer aldığını ve kanuna aykırı olamayacağını düzenlemiştir.

CBK'nın düzenleme yetkisinin sınırlarını analiz et.

Münhasıran kanunla düzenlenen alanlar (Yasak Alan) CBK ile düzenlenemez.

Anayasa'da açıkça kanunla düzenlenmesi gerektiği belirtilen konularda (Örn: Verginin yasallığı, suç ve cezaların yasallığı) CBK çıkarılması hukuken mümkün değildir.

Çatışma durumunda uygulanacak kuralı tespit et.

Kanun ile CBK aynı konuda farklı hüküm içerirse kanun esas alınır.

Normlar hiyerarşisindeki üstlük ilkesi gereği, kanun koyucunun iradesi yürütmenin düzenleyici işlemine üstün tutulur.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve CBK'nın Sınırları

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) olağan ve olağanüstü dönemlerdeki yetki farklarını ve temel haklar üzerindeki etkilerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 2Soru →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında mahalli idareler ve hizmet kuruluşlarının 'yerinden yönetim' esasına göre yapılandırılmasının en temel hukuki dayanağı olan kamu tüzel kişiliği, merkezi idare ile bu birimler arasındaki ilişkiyi belirli bir hukuki rejime bağlar. Buna göre, yerinden yönetim kuruluşlarının kamu tüzel kişiliğine sahip olmalarının merkezi idare ile olan ilişkileri bakımından doğurduğu hukuki sonuçlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Merkezi idare, yerinden yönetim birimlerinin organları ve personeli üzerinde doğrudan hiyerarşi yetkisini kullanarak emir ve talimat verebilir.

Bu kuruluşların işlemleri üzerindeki denetim yetkisi genel bir yetki olup, kanunda açık bir hüküm bulunmasa dahi idarenin bütünlüğü gereği her konuda kullanılabilir.

Yerinden yönetim kuruluşları, devlet tüzel kişiliğinden tamamen bağımsız bir varlığa sahip oldukları için merkezi idarenin herhangi bir denetimine tabi tutulamazlar.

Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi ancak kanunla düzenlenen durumlarda ve idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla kullanılabilir.

Yerinden yönetim kuruluşlarının bütçeleri ve mal varlıkları, devlet tüzel kişiliğinin bütçesi içinde bir alt kalem olarak yer alır ve merkezi yönetimce yönetilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi ancak kanunla düzenlenen durumlarda ve idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla kullanılabilir.

Cevap

Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi ancak kanunla düzenlenen durumlarda ve idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla kullanılabilir.

Yerinden yönetim kuruluşları, devlet tüzel kişiliğinden ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahip oldukları için merkezi idare ile aralarında hiyerarşi bağı kurulamaz. Bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi 'idari vesayet' olarak adlandırılır. İdari vesayet, anayasal bir ilke olarak istisnadır ve ancak kanunun açıkça yetki verdiği durumlarda, kamu yararı ve idarenin bütünlüğünü korumak amacıyla, yine kanunda belirtilen usullerle kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

Yerinden yönetim kuruluşlarının 'kamu tüzel kişiliği'ne sahip olmasının hukuki sonucunu saptamak.

Bu kuruluşların devlet tüzel kişiliğinden ayrı, bağımsız birer hukuk süjesi olduğu anlaşılır.

Yerinden yönetim ilkesinin hayata geçmesi için birimin merkezi idareden ayrı bir tüzel kişiliğinin olması zorunludur.

Ayrı tüzel kişilikler arasındaki denetim türünü belirlemek.

Merkezi idare ile yerinden yönetim birimi arasındaki ilişkinin 'hiyerarşi' değil, 'idari vesayet' olduğu belirlenir.

Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde, idari vesayet ise farklı tüzel kişilikler arasında söz konusu olur.

İdari vesayet yetkisinin anayasal ve yasal sınırlarını analiz etmek.

İdari vesayetin istisnai bir yetki olduğu ve ancak kanunun açıkça öngördüğü durumlarda, idarenin bütünlüğü amacıyla kullanılabileceği sonucuna ulaşılır.

Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca merkezi idarenin mahalli idareler üzerindeki denetim yetkisi kanunla sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 3Soru →

İdare hukukunun, özel hukuk disiplinlerinden ayrılan ve bu hukuk dalına özgü (sui generis) nitelikler taşıyan 'statüsel' (durumsal) yapısı dikkate alındığında; idare ile bireyler arasındaki hukuki ilişkilerin mahiyeti ve sonuçları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare ile bireyler arasındaki hukuki bağın, tarafların karşılıklı irade beyanlarıyla serbestçe belirledikleri sübjektif hak ve borçlar yerine; idare tarafından tek taraflı düzenlenen genel, objektif ve kişilik dışı (gayrişahsi) hukuki durumlar çerçevesinde yürütülmesidir.

İdare hukukunun tedvin edilmiş (kod kanun haline getirilmiş) bir hukuk dalı olması sebebiyle, bireylerin idare karşısındaki statülerinin sadece temel bir kanun metniyle düzenlenmesi ve yargı içtihatlarının bu statüleri değiştirememesidir.

İdari işlemlerin tesisinde 'irade özerkliği' ilkesinin mutlak hakim olması sonucunda, kamu hizmetinden yararlanan kişilerin haklarının sadece karşılıklı rıza ile oluşturulan akdi hükümlerle korunması ve idarenin bu hükümleri tek taraflı değiştirememesidir.

İdare hukukunun 'genç bir hukuk dalı' olmasının bir sonucu olarak, statüsel durumların belirlenmesinde ve uyuşmazlıkların çözümünde adli yargı mercilerinin içtihatlarının idari yargıya göre öncelikli ve bağlayıcı kabul edilmesidir.

İdarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca, hiyerarşik amirin astın statüsünü belirleyen genel düzenleyici işlemleri her zaman geçmişe etkili (makable şamil) olacak şekilde iptal edip yeniden düzenleyebilme mutlak yetkisidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdare ile bireyler arasındaki hukuki bağın, tarafların karşılıklı irade beyanlarıyla serbestçe belirledikleri sübjektif hak ve borçlar yerine; idare tarafından tek taraflı düzenlenen genel, objektif ve kişilik dışı (gayrişahsi) hukuki durumlar çerçevesinde yürütülmesidir.

Cevap

İdare hukukunda hukuki bağın, tarafların iradelerinden ziyade idarenin tek taraflı belirlediği genel, objektif ve kişilik dışı kurallara dayanmasıdır.

İdare hukukunun statüsel niteliği, bu hukuk dalının 'kişilik dışı' ve 'objektif' bir karakter taşıdığını gösterir. Bireyler, idare ile olan ilişkilerinde (örneğin memuriyete girerken) hak ve ödevlerini pazarlıkla belirlemezler; idarenin önceden koyduğu genel kurallar bütününe dahil olurlar. Bu durum, idarenin kamu yararı amacıyla kuralları tek taraflı olarak güncellemesine imkan tanır.

Adım Adım Çözüm

İdare hukukunun 'statüsel' niteliğinin tanımını hatırla.

Statüsel nitelik, kişilerin idareyle olan ilişkilerinde özel sözleşmelerden ziyade, önceden saptanmış genel ve objektif kurallara tabi olmasıdır.

Bu kavram, idare hukukunun özel hukuktan ayrıldığı en temel noktalardan biridir.

Özel hukuk (akdi rejim) ile idare hukuku (statüsel rejim) arasındaki farkı analiz et.

Özel hukukta 'irade özerkliği' ve 'sözleşme serbestisi' hakimken, idare hukukunda 'tek taraflılık' ve 'kamu gücü' hakimdir.

İdare, kamu yararı gereği bu statüleri (örneğin memurluk statüsü veya öğrencilik statüsü) tek taraflı olarak kurabilir ve değiştirebilir.

Seçenekleri bu kriterlere göre değerlendir.

Genel, objektif ve kişilik dışı kuralların vurgulandığı ifadenin doğru olduğu sonucuna varılır.

Diğer seçenekler tedvin edilme, adli yargı veya irade özerkliği gibi yanlış kavramsal çıkarımlar içermektedir.

Anahtar Kavram

İdare Hukukunun Statüsel (Objektif) Niteliği

Soru 4Soru →

İdare hukukunun bağımsız bir hukuk dalı olarak ortaya çıkış süreci, kurallarının yapısı ve uyuşmazlık çözüm yöntemleri dikkate alındığında; bu disiplinin 'statüsel (nesnel)' ve 'içtihadi' niteliği ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

İdare hukuku kuralları, tarafların karşılıklı iradeleriyle belirlenen 'akdi' bir yapıdan ziyade; kanun ve düzenleyici işlemlerle önceden belirlenmiş 'nesnel' statülerden oluşur ve bu kuralların temel ilkeleri büyük ölçüde yargı kararlarıyla şekillenmiştir.

İdare hukukunun içtihadi niteliği, idarenin tüm işlemlerinde sınırsız bir takdir yetkisine sahip olduğunu ve yargı kararlarının kanunların önüne geçerek yeni hukuk kuralları oluşturduğunu ifade eder.

Statüsel yapı, idare ile birey arasındaki ilişkilerin özel hukukta olduğu gibi 'akdi' (sözleşmesel) bir temele dayanmasını ve bu hukuki durumların tarafların rızasıyla serbestçe değiştirilebilmesini sağlar.

İdare hukukunun kurallarının tek bir temel kanunda toplanmamış (tedvin edilmemiş) olması, merkezi idare ile mahalli idareler arasındaki denetimin her zaman hiyerarşi ilişkisi içinde yürütülmesini zorunlu kılan temel özelliktir.

İdare hukukunun statüsel niteliği, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde her zaman merkezden yönetim ilkesinin uygulanmasını ve yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğinin tamamen ortadan kaldırılmasını ifade eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdare hukuku kuralları, tarafların karşılıklı iradeleriyle belirlenen 'akdi' bir yapıdan ziyade; kanun ve düzenleyici işlemlerle önceden belirlenmiş 'nesnel' statülerden oluşur ve bu kuralların temel ilkeleri büyük ölçüde yargı kararlarıyla şekillenmiştir.

Cevap

İdare hukuku kurallarının tarafların iradesinden bağımsız nesnel statülerden oluşması ve yargı kararlarıyla şekillenmesi doğru ifadedir.

İdare hukukunun statüsel (nesnel) niteliği, bu hukuk dalındaki ilişkilerin tarafların karşılıklı irade beyanıyla değil, idare tarafından (kanunlara dayanarak) tek taraflı belirlenen kurallar çerçevesinde yürümesini ifade eder. İçtihadi niteliği ise, kuralların bir bütün olarak tek bir temel kanun metninde toplanmamış olması nedeniyle uyuşmazlıkların çözümünde yargı kararlarının ve bu kararlarla geliştirilen genel ilkelerin esas alınmasıdır.

Adım Adım Çözüm

İdare hukukunun 'statüsel' (nesnel) niteliğini analiz etme.

İdare hukuku ilişkilerinde taraflar özel hukukta olduğu gibi sözleşme özgürlüğüne sahip değildir; kurallar (statüler) idare tarafından tek taraflı ve nesnel olarak belirlenir.

Statüsel yapı, idarenin kamu gücü kullanarak kişileri önceden belirlenmiş hukuki durumlar içine sokmasını ifade eder.

İdare hukukunun 'içtihadi' niteliğini analiz etme.

İdare hukuku, Medeni Kanun veya Ceza Kanunu gibi tüm alanı kapsayan tek bir kod kanuna (tedvin) sahip değildir; temel kurallar Danıştay ve diğer yargı mercilerinin kararlarıyla oluşmuştur.

İdari faaliyetlerin çok çeşitli ve değişken olması, kuralların yargı kararlarıyla dinamik bir şekilde gelişmesini zorunlu kılmıştır.

Seçenekleri değerlendirme.

Statüsel ve içtihadi niteliklerin doğru tanımlandığı seçenek belirlenir.

İlgili seçenekte hem statüsel niteliğin 'nesnel/akdi olmayan' yönü hem de içtihadi niteliğin 'yargı kararlarıyla şekillenme' yönü doğru verilmiştir.

Anahtar Kavram

İdare Hukukunun Statüsel ve İçtihadi Niteliği

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 5Soru →

İdare hukukunun 'statüsel' (objektif) niteliği ile bu disiplinin kişilerin hukuki durumu üzerindeki belirleyiciliği göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare ile hukuki ilişkiye giren kişilerin hak ve yükümlülükleri, tarafların sübjektif iradelerinden ziyade önceden belirlenmiş genel ve objektif düzenlemelere dayanır.

İdari makamlar ile bireyler arasındaki ilişkilerde, tarafların karşılıklı rızasıyla belirlenen ve sonradan tek taraflı değiştirilemeyen sözleşme hükümleri esastır.

Statüsel yapı, idarenin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla her somut olayda hukuk kurallarından bağımsız ve sınırsız bir takdir yetkisi kullanabilmesini sağlar.

Bu özellik gereği idare hukuku kuralları, Medeni Hukuk'ta olduğu gibi kişilerin kendi aralarında serbestçe belirleyebilecekleri irade beyanlarına dayalı bir içerik taşır.

İdare hukukunun statüsel olması, bu hukuk dalının kurallarının sadece kanun koyucu tarafından tek bir kod kanun (temel yasa) içinde toplanmış olmasından kaynaklanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdare ile hukuki ilişkiye giren kişilerin hak ve yükümlülükleri, tarafların sübjektif iradelerinden ziyade önceden belirlenmiş genel ve objektif düzenlemelere dayanır.

Cevap

İdare ile hukuki ilişkiye giren kişilerin hak ve yükümlülüklerinin, tarafların sübjektif iradelerinden ziyade önceden belirlenmiş genel ve objektif düzenlemelere dayanmasıdır.

İdare hukukunun statüsel (objektif) niteliği, bu hukuk dalındaki hak ve yükümlülüklerin tarafların karşılıklı iradeleriyle değil, kamu gücü tarafından önceden konulmuş genel ve soyut kurallarla belirlenmesini ifade eder. Örneğin, bir memurun maaşı veya izin hakları idare ile yaptığı bir pazarlıkla değil, ilgili kanun ve yönetmeliklerle belirlenmiş bir 'statü' içerisindedir.

Adım Adım Çözüm

Statüsel nitelik kavramının anlamını analiz etmek.

Statüsel nitelik, hukuki durumun tarafların iradesiyle değil, hukuk düzeni tarafından önceden belirlenmiş kurallarla (kanun, yönetmelik vb.) şekillenmesidir.

İdare hukukunun özel hukuktan ayrıldığı temel noktalardan biri olan 'statüsel/objektif' yapıyı kavramak.

Bu niteliğin bireylerin idari makamlar karşısındaki konumuna etkisini değerlendirmek.

Kişilerin hak ve borçları, idare ile yaptıkları bir pazarlık sonucu değil, idarenin tek taraflı olarak koyduğu veya kanunla belirlenmiş genel kurallar çerçevesinde oluşur.

İdare hukukunda 'akdi' (sözleşmesel) yapının neden istisna, 'statüsel' yapının neden kural olduğunu anlamak.

Seçeneklerdeki ifadelerin kavramsal doğruluğunu denetlemek.

Genel ve objektif düzenlemelerin tarafların sübjektif iradesine üstün tutulduğu seçeneğin doğru olduğu doğrulanır.

Hatalı olan 'sözleşme serbestisi' veya 'tedvin edilmiş olma' gibi kavram karmaşalarını elemek.

Anahtar Kavram

İdare Hukukunun Statüsel (Objektif) Niteliği

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 6Soru →

Türk idare hukukunda idarenin bütünlüğü ilkesini gerçekleştiren araçlardan biri olan hiyerarşi yetkisinin hukuki niteliği, denetim kapsamı ve sınırları dikkate alındığında, hiyerarşik amirin astın işlemleri üzerindeki yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hiyerarşi yetkisi, ancak kanunda açıkça öngörülen hallerde kullanılabilen istisnai nitelikte bir yetki olup idari vesayet denetiminde olduğu gibi sadece hukuka uygunluk denetimiyle sınırlıdır.

Hiyerarşik amir, astın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik yönünden denetleme yetkisine sahip olmakla birlikte; kural olarak astın yerine geçip onun adına işlem tesis etme (ikame) yetkisine sahip değildir.

Hiyerarşik amir, astın hukuka veya yerindeliğe aykırı bulduğu bir işlemini iptal edebileceği gibi, idari teşkilattaki genel yetkisi gereği kanunda hüküm bulunmasa dahi bu işlemin içeriğini kendiliğinden değiştirme yetkisine de sahiptir.

Hiyerarşik denetim yetkisi sadece merkezi idarenin başkent teşkilatı birimleri arasında geçerli olup merkezi idarenin taşra birimleri üzerindeki denetimi hukuken idari vesayet niteliğindedir.

Hiyerarşi yetkisi kapsamında amirin sahip olduğu emir ve talimat verme yetkisi, astın yürüttüğü faaliyetlerin hem hukukiliğini hem yerindeliğini kapsadığından; amir asta 'kanunsuz emir' dahi verebilir ve ast bu emri yerine getirmekle yükümlüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiyerarşik amir, astın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik yönünden denetleme yetkisine sahip olmakla birlikte; kural olarak astın yerine geçip onun adına işlem tesis etme (ikame) yetkisine sahip değildir.

Cevap

Hiyerarşik amir, astın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik yönünden denetleyebilir ancak kural olarak astın yerine geçip işlem tesis etme (ikame) yetkisine sahip değildir.

Hiyerarşi yetkisi, aynı kamu tüzel kişisi içerisindeki birimlerin bütünlüğünü sağlamak adına amire tanınan geniş bir denetim gücüdür. Bu güç, astın işlemlerini hem kanuna uygunluk hem de idari fayda (yerindelik) açısından denetlemeyi içerir. Ancak hukukumuzda hiyerarşik makamın, kanunda açıkça belirtilmedikçe astın yetki alanına girip onun yerine karar alması (ikame yetkisi) mümkün değildir; amir sadece sakat bulduğu işlemi iptal edip yeniden yapılmasını talep edebilir.

Adım Adım Çözüm

Hiyerarşi yetkisinin dayanağını ve niteliğini belirle.

Hiyerarşi yetkisi, aynı kamu tüzel kişiliği içindeki üstün ast üzerindeki denetim gücüdür. Bu yetki 'genel' niteliktedir; yani kullanılabilmesi için her durumda kanuni bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmaz, teşkilat yapısından kendiliğinden doğar.

İdari vesayet ile hiyerarşi arasındaki temel farklardan biri budur.

Hiyerarşik denetimin kapsamını (hukukilik vs. yerindelik) analiz et.

Amir, astın işlemini sadece yasaya uygunluk açısından değil, aynı zamanda idari maslahat ve kamu yararı (yerindelik) açısından da denetleyebilir.

İdarenin bütünlüğü içerisinde tek bir irade gibi hareket edilmesini sağlar.

Hiyerarşi yetkisinin sınırlarını ve 'ikame yetkisi' kuralını değerlendir.

Amir, astın işlemini sakat bulursa iptal edebilir veya uygulanmasını erteleyebilir. Ancak astın yapması gereken bir işlemi bizzat kendisi yapamaz (ikame yasağı). Bu ancak kanunla istisnai olarak tanınmışsa mümkündür.

Görev ve yetki dağılımının (yetki genişliği veya fonksiyonel ayrım) korunması esastır.

Anahtar Kavram

Hiyerarşinin Genel Yetki ve İkame Yasağı Niteliği

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet ile hiyerarşi arasındaki 5 temel farkı (tüzel kişilik, kapsam, genel/istisnai olma, ikame durumu, başvuru yolu) bir tablo halinde inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 7Soru →

1982 Anayasası'nın 123. maddesinde yer alan "İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir." hükmüyle düzenlenen "idarenin bütünlüğü" ilkesini gerçekleştirmek amacıyla kullanılan hukuki araçlar ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hiyerarşi denetimi, merkezi idare (devlet tüzel kişiliği) ile belediyeler gibi ayrı kamu tüzel kişiliği olan kuruluşlar arasındaki bütünlüğü sağlar.

İdari vesayet yetkisi, hiyerarşide olduğu gibi genel bir yetki niteliğindedir ve kanunda açıkça belirtilmese dahi üst makamlarca her zaman kullanılabilir.

Hiyerarşi ilişkisi sadece merkezi idare teşkilatı içerisinde görülür; belediye veya köy gibi yerinden yönetim kuruluşlarının kendi iç işleyişinde hiyerarşi denetimi bulunmaz.

İdari vesayet, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki anayasal denetim yetkisini ifade eder ve bu yetkinin kapsamı ile kullanılması kanunla belirlenir.

Hiyerarşik üst, asın yerine geçerek karar alma (ikame) yetkisine sahip değilken; vesayet makamı denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun yerine geçerek her durumda nihai karar alabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari vesayet, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki anayasal denetim yetkisini ifade eder ve bu yetkinin kapsamı ile kullanılması kanunla belirlenir.

Cevap

İdari vesayet, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetim yetkisini ifade eden ve sınırları kanunla belirlenen araçtır.

Doğru ifade, idari vesayetin merkezi idare ile yerinden yönetim kuruluşları arasındaki bütünlüğü sağlayan, anayasada öngörülen ve çerçevesi kanunla çizilen bir denetim aracı olduğunu belirtmektedir. Bu, 1982 Anayasası'nın 123. ve 127. maddelerinin doğrudan bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

İdarenin bütünlüğü ilkesinin araçlarını hatırla.

İdarenin bütünlüğü, 'hiyerarşi' (aynı tüzel kişilik içinde) ve 'idari vesayet' (farklı tüzel kişilikler arasında) araçlarıyla sağlanır.

Anayasa 123. madde uyarınca idarenin bölünmez bir bütün olduğunu anlamak için bu iki mekanizmanın ayrımını bilmek gerekir.

İdari vesayetin anayasal dayanağını ve sınırlarını analiz et.

Anayasa 127. maddeye göre merkezi idare, mahalli idareler üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir; ancak bu yetki sadece kanunda belirtilen amaçlarla (kamu yararı, hizmetlerin birliği vb.) ve kanunla sınırlı olarak kullanılabilir.

Vesayet yetkisinin hiyerarşiden farkı, kanunla verilmiş olması gereken istisnai bir yetki olmasıdır.

Anahtar Kavram

İdarenin Bütünlüğü ve Denetim Araçları (Hiyerarşi vs. İdari Vesayet)

İpuçları

İdarenin bütünlüğü için kullanılan araçların 'kimler arasında' geçerli olduğuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet ile hiyerarşi arasındaki 'yetki ikamesi' ve 'işlemi onama/iptal etme' farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 8Soru →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında, merkezi idarenin mahalli idareler üzerindeki idari vesayet denetimi kapsamında; vesayet makamının, bir belediye meclisi kararının içeriğini 'kamu hizmetinin gereklerine ve yerel verimlilik esaslarına uygun olmadığı' gerekçesiyle değiştirerek onaylaması durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Vesayet makamının, idarenin bütünlüğünü sağlamak adına hukuka uygunluk denetimi sınırları içinde yaptığı geçerli bir işlemdir.

Vesayet makamının, yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini zedeleyen, 'yerindelik denetimi' niteliğinde ve hukuka aykırı bir işlemdir.

Hiyerarşik amirin, kamu yararını korumak amacıyla astın işlemi üzerinde sahip olduğu 'düzeltme ve değiştirme' yetkisinin bir yansımasıdır.

Vesayet makamının kanunda açıkça yetkilendirilmediği durumlarda dahi, 'bağlı yetki' prensibi uyarınca yapması gereken zorunlu bir denetim faaliyetidir.

Mahalli idare organının kararında 'yetki tecavüzü' bulunması durumunda, kamu düzenini korumak amacıyla başvurulan bir 'fonksiyon gaspı' önleme yöntemidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vesayet makamının, yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini zedeleyen, 'yerindelik denetimi' niteliğinde ve hukuka aykırı bir işlemdir.

Cevap

Vesayet makamının, yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini zedeleyen, 'yerindelik denetimi' niteliğinde ve hukuka aykırı bir işlemdir.

Doğru cevap, yapılan işlemin bir yerindelik denetimi olduğunu ve hukuka aykırı olduğunu belirtmektedir. İdare hukukunda idari vesayet, merkezi idareye mahalli idareler üzerinde tanınan sınırlı bir denetim yetkisidir. Bu yetki kural olarak sadece 'hukuka uygunluk' denetimi ile sınırlıdır. Vesayet makamı, mahalli idarenin kararını yerinde (kamu yararına veya verimliliğe uygun) bulmasa dahi, işlem hukuka uygun olduğu sürece onu değiştiremez veya yerine geçerek yeni bir işlem tesis edemez (ikame yasağı).

Adım Adım Çözüm

Merkezi idare ile mahalli idare arasındaki denetim ilişkisinin niteliğini belirleme.

Bu iki birim arasında farklı kamu tüzel kişilikleri olduğu için ilişkinin 'idari vesayet' olduğu saptanır.

Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde, idari vesayet ise farklı tüzel kişilikler arasında gerçekleşir.

İdari vesayet yetkisinin anayasal ve yasal sınırlarını analiz etme.

Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca bu yetkinin 'hukuka uygunluk denetimi' ile sınırlı olduğu, 'yerindelik denetimi' ve 'ikame (yerine geçme)' yetkisini içermediği belirlenir.

Yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak için denetimin sınırları kanunla dar tutulmuştur.

Sorudaki gerekçeyi (verimlilik ve kamu hizmeti gerekleri) hukuki açıdan değerlendirme.

Bu gerekçelerin 'yerindelik' (suitability/expediency) mülahazası olduğu ve bu sebeple yapılan işlemin yetki aşımı teşkil ettiği sonucuna varılır.

İdarenin, mahalli idare kararını hukuka aykırı bulmasa dahi 'daha iyi yapılamaz mıydı?' diyerek müdahale etmesi yerindelik denetimidir ve yasaktır.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Yerindelik Denetimi Yasağı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 9Soru →

İdari teşkilatın parçalanmışlığını gidererek idarenin bütünlüğünü sağlamaya yönelik en temel mekanizmalardan biri olan hiyerarşi yetkisinin kapsamı ve hukuki sınırları dikkate alındığında, hiyerarşik üstün ast üzerindeki denetim gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hiyerarşi yetkisi, idari vesayetin aksine, kanunda açıkça öngörülmüş olmasına gerek duyulmaksızın teşkilat içerisindeki üstlük-astlık statüsünden kaynaklanan genel bir yetkidir.

Hiyerarşik üst, astın yetki alanına giren ancak henüz tesis edilmemiş bir işlemi, idari sürekliliği sağlamak amacıyla astın yerine geçerek (ikame yoluyla) bizzat tesis etme yetkisine kural olarak sahiptir.

Hiyerarşik üst, astın işlemlerini sadece hukuka uygunluk yönünden değil, aynı zamanda kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygunluk (yerindelik) yönünden de denetleyebilir.

Hiyerarşi denetimi, astın sadece işlemleri üzerinde değil, aynı zamanda personel hukuku kapsamındaki disiplin, sicil ve atama gibi özlük hakları üzerinde de etkili olan bütünsel bir güçtür.

Hiyerarşik amir, denetimi sonucunda astın işlemini iptal edebilir, yürütülmesini durdurabilir veya kanunda aksine bir engel yoksa işlemi değiştirerek onaylayabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiyerarşik üst, astın yetki alanına giren ancak henüz tesis edilmemiş bir işlemi, idari sürekliliği sağlamak amacıyla astın yerine geçerek (ikame yoluyla) bizzat tesis etme yetkisine kural olarak sahiptir.

Cevap

Hiyerarşik amirin astın yerine geçerek işlem tesis etme yetkisinin (ikame yetkisi) kural olarak bulunmadığını belirten ifade yanlıştır.

Hiyerarşi yetkisi çok geniş bir denetim gücü sağlamasına rağmen, 'ikame yetkisini' (astın yerine geçerek işlem yapma) kural olarak içermez. İdare hukukunda yetkiler kanunla belirli makamlara tahsis edilmiştir. Hiyerarşik amir, astın işlemini iptal edebilir, değiştirebilir veya emir verebilir; ancak astın yapması gereken bir işlemi bizzat onun yerine geçerek yapamaz. Bu durum yetki aşımı (tecavüzü) teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

Hiyerarşi ve idari vesayet arasındaki temel farkları değerlendiriniz.

Hiyerarşi geneldir ve statüden doğar; idari vesayet ise kanunla verilen istisnai bir yetkidir.

Yetkinin kaynağını belirlemek, denetimin sınırlarını anlamak için temel adımdır.

Hiyerarşik denetimin kapsamını (hukuka uygunluk ve yerindelik) inceleyiniz.

Amir, astın işlemini her iki açıdan da denetleyebilir ve işlemin içeriğini değiştirebilir.

Hiyerarşik gücün idari vesayetten en önemli farklarından biri yerindelik denetimidir.

Yetkinin şahsiliği ve ikame yasağı kuralını hiyerarşi açısından analiz ediniz.

Kanunla bir makama verilen yetki, o makam tarafından kullanılmalıdır; üst makam, astın yerine geçerek (ikame) işlem yapamaz.

KPSS düzeyindeki sorularda hiyerarşinin 'mutlak' bir güç olmadığı, kanuni yetki paylaşımıyla sınırlı olduğu vurgulanır.

Anahtar Kavram

Hiyerarşik Denetimde İkame Yasağı

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamlarının 'onama', 'iptal' ve 'geri gönderme' yetkileri ile hiyerarşik amirin yetkilerini bir tablo üzerinde karşılaştırınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 10Soru →

İdare hukukunda takdir yetkisi, idarenin hukuk tarafından belirlenen sınırlar içerisinde, kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla birden fazla hukuka uygun seçenek arasından birini seçebilme veya işlem tesis edip etmeme serbestisidir. $1982$ Anayasası'nın $125$ . maddesi ve yerleşik yargı içtihatları çerçevesinde, idarenin takdir yetkisini kullandığı bir işlem üzerindeki yargısal denetimin kapsamına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdari yargı mercileri, idarenin takdir yetkisini kullandığı hallerde işlemin sadece 'yetki' unsuru bakımından hukuka uygunluğunu denetleyebilir; diğer tüm unsurlar idarenin mutlak serbestisi alanındadır.

1982

Anayasası uyarınca yargı mercileri, idarenin takdir yetkisine dayanarak tesis ettiği bir işlemin kamu yararına daha uygun olduğu gerekçesiyle bir başka seçenekle değiştirilmesine karar verebilir.

Yargı yerleri, takdir yetkisinin kullanımını denetlerken idarenin seçtiği çözümün kamu yararı ve hizmet gerekleri gibi hukuki sınırların dışına çıkıp çıkmadığını incelemekle yükümlüdür ancak idarenin yerine geçerek yerindelik denetimi yapamaz.

İdareye takdir yetkisi tanınan durumlarda, işlemin 'sebep' unsuru kanunla önceden belirlenmediği için bu unsurun gerçekliği ve hukuka uygunluğu yargısal denetime konu edilemez.

Takdir yetkisinin varlığı, hukuk devleti ilkesinin bir istisnası olarak idari işlemin 'amaç' unsuru bakımından idareye her türlü subjektif tercihte bulunma hakkı tanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı yerleri, takdir yetkisinin kullanımını denetlerken idarenin seçtiği çözümün kamu yararı ve hizmet gerekleri gibi hukuki sınırların dışına çıkıp çıkmadığını incelemekle yükümlüdür ancak idarenin yerine geçerek yerindelik denetimi yapamaz.

Cevap

Yargı mercileri, idarenin takdir yetkisini kullanırken kamu yararı ve hizmet gerekleri gibi hukuki sınırlar içinde kalıp kalmadığını denetler ancak idarenin yerine geçerek yerindelik denetimi yapamaz.

İdarenin takdir yetkisini kullandığı durumlarda, yargı mercileri idarenin yerine geçip 'şu karar daha yerinde olurdu' diyemez (yerindelik denetimi yasağı). Ancak idarenin bu yetkiyi kullanırken kamu yararını gözetip gözetmediği, hizmet gereklerine uyup uymadığı, eşitlik ve ölçülülük ilkelerine riayet edip etmediği hukuka uygunluk denetimi kapsamında incelenir.

Adım Adım Çözüm

Takdir yetkisinin kapsamını belirlemek

Takdir yetkisinin mutlak bir serbesti değil, hukuk sınırları içinde kullanılan bir tercih hakkı olduğu saptanır.

Hukuk devletinde hiçbir yetki sınırsız değildir.

Yargısal denetimin sınırını (

125

. madde) analiz etmek

Yargı yetkisinin 'hukukilik denetimi' ile sınırlı olduğu, 'yerindelik denetimi' yapamayacağı kuralı hatırlanır.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yargı, yürütmenin yerine geçerek karar alamaz.

Hukukilik denetiminin içeriğini incelemek

Mahkemenin; işlemin kamu yararına uygunluğu, eşitlik, ölçülülük ve maddi olayların doğruluğu üzerinden denetim yapması gerektiği sonucuna varılır.

Takdir yetkisinin keyfiyete dönüşmesini engellemek için bu unsurların denetimi zorunludur.

Anahtar Kavram

Yerindelik Denetimi Yasağı ve Hukukilik Denetimi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 11Soru →

İdare hukukunun kurallarının tek bir temel kanun (kod kanun) altında toplanmamış (tedvin edilmemiş) olması ile bu hukuk disiplininin büyük ölçüde 'içtihadi' bir nitelik taşıması arasındaki ilişki dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu durumun temel bir sonucudur?

İdari uyuşmazlıkların çözümünde, suç öncesi ve suç sonrası ayrımı yapılmaksızın yalnızca adli kolluk makamlarının yetkili kılınması

İdare hukukuna hakim olan temel ilke ve kuralların büyük ölçüde Danıştay gibi yüksek mahkemelerin kararlarıyla şekillenmesi ve gelişmesi

İdarenin bütünlüğü ilkesi gereği, idari uyuşmazlıkların çözümünde hiyerarşi denetimi ile idari vesayet denetiminin hukuken aynı sonucu doğurması

Hukuk kurallarının dağınık olması sebebiyle, yerinden yönetim kuruluşlarının merkezi idare ile olan ilişkisinin hiyerarşi bağıyla tanımlanması

İdari işlemlerin her zaman bireysel nitelikte kabul edilmesi ve idarenin genel düzenleyici işlem yapma yetkisinin tamamen ortadan kalkması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdare hukukuna hakim olan temel ilke ve kuralların büyük ölçüde Danıştay gibi yüksek mahkemelerin kararlarıyla şekillenmesi ve gelişmesi

Cevap

İdare hukukuna hakim olan temel ilke ve kuralların büyük ölçüde Danıştay gibi yüksek mahkemelerin kararlarıyla şekillenmesi ve gelişmesi

İdare hukuku, medeni hukuk veya ceza hukuku gibi kuralları tek bir temel kanunda (kod kanun) toplanmış bir dal değildir. Genç ve dinamik bir dal olması sebebiyle, uyuşmazlıklar karşısında çözüm üreten Danıştay gibi yüksek mahkemelerin kararları (içtihatlar), bu hukuk dalının kurallarının oluşmasında ve gelişiminde temel kaynak işlevi görmüştür. Bu nedenle idare hukukunun kuralları büyük ölçüde yargı kararlarıyla şekillenmiş bir 'içtihadi' hukuk disiplinidir.

Adım Adım Çözüm

İdare hukukunun yapısal özelliklerini analiz etmek

İdare hukukunun genç, dinamik ve tek bir kod kanuna (tedvin edilmemiş) sahip olmayan bir dal olduğu tespit edilir.

İdare hukukunun gelişim süreci ve kurallarının kaynağını anlamak için bu temel özelliklerin bilinmesi gerekir.

Kod kanun eksikliği ile içtihadi nitelik arasındaki bağı kurmak

Yazılı ve kapsamlı bir ana kanun bulunmadığı durumlarda, uyuşmazlıkları çözen yargı yerlerinin kural koyucu ve boşluk doldurucu rolünün arttığı görülür.

Kodifiye edilmemiş bir sistemde, hukukun genel ilkeleri yargısal kararlar yoluyla somutlaşır.

Yargı yerlerinin (içtihatların) rolünü belirlemek

İdare hukukunda Danıştay gibi yüksek mahkemelerin, uyuşmazlıkları karara bağlarken belirlediği ilkelerin hukukun asli kaynağı haline geldiği sonucuna varılır.

İçtihadi nitelik, yargı kararlarının sistemin kurucu unsuru olması demektir.

Anahtar Kavram

İdare Hukukunun İçtihadi ve Tedvin Edilmemiş Niteliği

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 12Soru →

$1982$ Anayasası'nın $123$ . maddesinde yer alan "Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur." hükmü idarenin kanuniliği ilkesinin bir yansımasıdır. Bu hüküm çerçevesinde, Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir?

Antalya Büyükşehir Belediyesi

Milli Savunma Bakanlığı

Hacettepe Üniversitesi

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)

Türkiye Noterler Birliği

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Savunma Bakanlığı

Cevap

Milli Savunma Bakanlığı, merkezi idarenin hiyerarşik yapısı içerisinde yer aldığı için müstakil bir kamu tüzel kişiliğine sahip olmayıp devlet tüzel kişiliğini temsil eder.

Milli Savunma Bakanlığı, merkezi idare (devlet) teşkilatının içerisinde yer alan bir birimdir. Bakanlıklar, Anayasa'nın

106

. maddesi uyarınca kurulur ve devlet tüzel kişiliğini temsil ederler. Kendi başlarına davacı veya davalı olamazlar, bütçeleri genel bütçe içindedir ve ayrı bir hukuk kişiliği bulunmaz. Bu nedenle, devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir.

Adım Adım Çözüm

Tüzel kişilik ayrımını analiz et.

İdarede iki tür tüzel kişilik vardır: Devlet tüzel kişiliği ve kamu tüzel kişiliği.

Soruda hangisinin devletten ayrı bir kamu tüzel kişiliği olmadığı sorulmaktadır.

Merkezi idare birimlerini belirle.

Bakanlıklar, valilikler ve kaymakamlıklar devlet tüzel kişiliğinin (merkezi idare) birer parçasıdır.

Merkezi idare birimleri bütüncül bir yapıdadır ve ayrı malvarlıkları yoktur.

Yerinden yönetim kuruluşlarını incele.

Belediyeler, köyler, üniversiteler ve meslek kuruluşları devletten ayrı birer tüzel kişidir.

Bu kurumlar idari ve mali özerkliğe sahip olup kendi adlarına işlem yapabilirler.

Anahtar Kavram

İdari Teşkilatta Tüzel Kişilik Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet ve hiyerarşi arasındaki farkları inceleyerek devlet tüzel kişiliği ile kamu tüzel kişileri arasındaki denetim ilişkisini pekiştirin.

Tahmini Süre:50s

Soru 13Soru →

Türk idare hukukunun yazılı kaynakları ve $1982$ Anayasası çerçevesinde şekillenen normlar hiyerarşisi dikkate alındığında, normlar arasındaki hiyerarşik ilişki ve çatışma çözüm kurallarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi halinde, milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.

Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu kararları, idari yargı organlarını ve idareyi benzer olaylarda bağlayıcı nitelikte olup normlar hiyerarşisinde kanun düzeyinde yer alır.

Aynı konuda farklı hükümler içeren bir kanun ile olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin çatışması halinde, 'lex posterior' (sonraki norm) ilkesi gereği tarihi daha yeni olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uygulanır.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; bu alanlarda yapılmış bir kanuni düzenleme varsa kararname ile bu düzenleme mülga edilemez.

Yönetmelikler; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aynı konuda farklı hükümler içeren bir kanun ile olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin çatışması halinde, 'lex posterior' (sonraki norm) ilkesi gereği tarihi daha yeni olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uygulanır.

Cevap

Kanun ile olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki çatışmada, normlar hiyerarşisi gereği tarihine bakılmaksızın her zaman kanun hükümleri esas alınır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası uyarınca kanun ile olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında hiyerarşik bir kademelenme söz konusudur. Kanunlar, kararnamelerden üstündür. Bir çatışma durumunda normlar hiyerarşisi kuralı gereği üstün olan norm (kanun) uygulanır; sonraki tarihli normun önceliği (lex posterior) kuralı ancak aynı düzeydeki normlar arasında (örneğin iki farklı kanun arasında) geçerli olabilir.

Adım Adım Çözüm

Normlar hiyerarşisindeki sıralamanın tespit edilmesi

Hiyerarşi: Anayasa > Kanun/İçtihadı Birleştirme Kararları/Milletlerarası Andlaşmalar > Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi > Yönetmelik > Adsız Düzenleyici İşlemler.

Çatışan iki normun birbiriyle olan ast-üst ilişkisini belirlemek için bu adım gereklidir.

Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) arasındaki ilişkinin analiz edilmesi

1982

Anayasası'nın

104

. maddesi uyarınca, kanun ile CBK arasında 'hukuki üstünlük' ilişkisi vardır; kanun hiyerarşik olarak CBK'nın üzerindedir.

Olağan dönem CBK'larının kanunla aynı düzeyde olup olmadığını belirlemek için anayasal hükümlere bakılmalıdır.

Çatışma çözüm kuralının uygulanması

Hiyerarşik olarak farklı düzeydeki normlar çatıştığında 'lex superior' (üstün normun önceliği) uygulanır. 'Lex posterior' (sonraki norm) ise sadece eş değer normlar (örneğin iki kanun) arasında geçerlidir.

Hangi çözüm kuralının (tarih mi yoksa hiyerarşi mi) öncelikli olduğunu netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Normlar Hiyerarşisi ve Üstün Normun Önceliği

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 14Soru →

Türk idare hukukunda idari teşkilatın parçalanmışlığını gidererek 'idarenin bütünlüğü' ilkesini gerçekleştiren temel araçlardan biri olan hiyerarşi yetkisinin kapsamı, niteliği ve sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hiyerarşi yetkisi, idari teşkilat yapısından kendiliğinden kaynaklanan genel bir yetki olup bu yetkinin kullanılabilmesi için her bir işlem türü bazında kanunda ayrıca ve açıkça düzenlenmiş olması gerekmez.

Hiyerarşik amir, astın yapmış olduğu bir işlemi hem hukukilik hem de kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk (yerindelik) yönünden denetleme yetkisine sahiptir.

Hiyerarşik amir; astın işlemlerini iptal etme, düzeltme (tashih) veya uygulanmasını durdurma (tehir) yetkilerine sahip olsa da kural olarak astın yerine geçerek bizzat işlem tesis etme (ikame) yetkisine sahip değildir.

Hiyerarşik üst, astın yetki alanına giren ve kanunla doğrudan asta verilmiş bir kararı, astın işlem tesis etmemesi veya hatalı tesis etmesi durumunda bizzat onun yerine geçerek (ikame yetkisini kullanarak) alma hakkına sahiptir.

Hiyerarşi yetkisi hem hiyerarşik alt kademedeki görevliler (kişiler) hem de bu görevlilerin tesis ettiği idari işlemler üzerinde denetim yetkisi sağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiyerarşik üst, astın yetki alanına giren ve kanunla doğrudan asta verilmiş bir kararı, astın işlem tesis etmemesi veya hatalı tesis etmesi durumunda bizzat onun yerine geçerek (ikame yetkisini kullanarak) alma hakkına sahiptir.

Cevap

Hiyerarşik üstün astın yerine geçerek işlem yapma (ikame) yetkisinin bulunduğunu belirten ifade yanlıştır.

Hiyerarşi yetkisi, hiyerarşik üste astın işlemlerini denetleme, iptal etme, düzeltme veya talimat verme yetkisi tanısa da, kanunun doğrudan asta tanıdığı bir yetkiyi üstün bizzat kullanması (ikame yetkisi) kural olarak mümkün değildir. Bu durum, idari işlemin 'yetki' unsuruna aykırılık teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

Hiyerarşi yetkisinin kaynağını ve niteliğini belirle.

Hiyerarşi, aynı kamu tüzel kişisi içinde üstün ast üzerindeki genel denetim yetkisidir.

Yetkinin kaynağını bilmek, kanunla özel olarak verilip verilmediğini ayırt etmeyi sağlar.

Hiyerarşik denetimin kapsamını (hukukilik ve yerindelik) analiz et.

Üst, astın işlemini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik açısından denetleyebilir.

Bu özellik, hiyerarşiyi idari vesayet denetiminden ayıran en temel farklardan biridir.

Üstün işlemler üzerindeki yetki sınırlarını (iptal, tashih, tehir, ikame) incele.

Üst; iptal, düzeltme ve durdurma yetkilerine sahiptir ancak ikame (yerine geçme) yetkisi kural olarak yoktur.

Yetki unsuru kanunla belirlenir ve hiyerarşi yetkisi, kanunun belirli bir makama tanıdığı yetkinin hiyerarşik üst tarafından bizzat kullanılmasını sağlamaz.

Anahtar Kavram

Hiyerarşide İkame Yetkisi Yasağı

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamının onama, iptal ve iade yetkileri ile hiyerarşi yetkisini bir tablo üzerinden karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 15Soru →

İdare hukukunda 'idari fonksiyon', devletin toplumun günlük ve somut ihtiyaçlarını kesintisiz bir biçimde karşılamak amacıyla yürüttüğü faaliyetlerin bütününü ifade eder. Bu fonksiyonun özellikleri ile yasama ve yargı fonksiyonlarından ayrılan yönlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari fonksiyonun yürütülebilmesi için ilgililerin mutlaka başvuruda bulunması gerekirken, yargı fonksiyonu uyuşmazlıkları çözmek üzere her zaman kendiliğinden harekete geçer.

İdari fonksiyonun nihai amacı hukuki uyuşmazlıkları kesin hükme bağlamaktır, yargı fonksiyonunun temel amacı ise kamu yararını gerçekleştirmektir.

İdari fonksiyon, yasama fonksiyonundan farklı olarak sadece genel, soyut ve objektif kurallar koymakla sınırlı olup bireysel ve somut olaylarla ilgilenmez.

İdari fonksiyon, bir uyuşmazlık şartı aranmaksızın idarenin tek taraflı iradesiyle (icrailik) ve resen harekete geçmesiyle işler; yargı fonksiyonu ise kural olarak bir başvuru (dava) üzerine harekete geçer.

İdari fonksiyonun süreklilik özelliği bulunmaz ve sadece olağanüstü durumlarda devreye girer; yasama fonksiyonu ise toplumun tüm ihtiyaçlarını anlık olarak karşılar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari fonksiyon, bir uyuşmazlık şartı aranmaksızın idarenin tek taraflı iradesiyle (icrailik) ve resen harekete geçmesiyle işler; yargı fonksiyonu ise kural olarak bir başvuru (dava) üzerine harekete geçer.

Cevap

İdari fonksiyonun resen (kendiliğinden) harekete geçmesi ve icrailik özelliğiyle yargı fonksiyonundan (dava şartı) ayrıldığını belirten ifade doğrudur.

İdari fonksiyonun en belirgin özelliklerinden biri, bir uyuşmazlığa veya dışarıdan bir başvuruya gerek duyulmaksızın, idarenin kamu yararı gereği kendiliğinden (resen) harekete geçebilmesidir. Ayrıca idare, aldığı kararları ilgilinin rızasına bakmaksızın doğrudan uygulama (icrailik) yetkisine sahiptir. Yargı fonksiyonunda ise 'nemo iudex sine actore' (davacısız yargıç olmaz) ilkesi gereği bir dava açılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

İdari fonksiyonun temel özelliklerini hatırla.

Süreklilik, kamu yararı, resen hareket etme ve icrailik (tek taraflılık).

İdarenin neden var olduğunu ve nasıl çalıştığını anlamak için gereklidir.

Yargı fonksiyonu ile kıyasla.

Yargı dava ile başlar (pasiftir), uyuşmazlık çözer ve kesin hüküm verir; idare ise başvuru beklemeksizin (aktiftir) kamu yararı için işlem yapar.

Farklı devlet organlarının çalışma prensiplerini ayırt etmek için gereklidir.

Yasama fonksiyonu ile kıyasla.

Yasama genel ve soyut kurallar (kanun) koyar; idare ise bu kuralları somut olaylara uygular.

Fonksiyonların kapsamını (soyut vs. somut) belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İdari fonksiyonun resen harekete geçme ve icrailik niteliği.

Daha Fazla Pratik

İdari işlemlerin 'tek taraflılığı' ile özel hukuk sözleşmelerindeki 'irade serbestisi' arasındaki farkları inceleyen bir soru çözülebilir.

Tahmini Süre:50s

Soru 16Soru →

Türk idare hukukunda idari teşkilatın bütünlüğünü sağlamaya yönelik en temel mekanizmalardan biri olan hiyerarşi yetkisinin hukuki niteliği ve kapsamı dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hiyerarşi yetkisi, idari teşkilatın hiyerarşik yapısından kaynaklanan genel bir yetki olup bu yetkinin kullanılabilmesi için kanunda ayrıca ve açıkça düzenlenmiş olması gerekmez.

Hiyerarşik amir, astın işlemlerini sadece hukuka uygunluk açısından denetleyebilir; yerindelik (etkinlik ve verimlilik) denetimi yapma yetkisi bulunmaz.

Hiyerarşi denetimi, merkezi idare (devlet tüzel kişiliği) ile belediyeler veya üniversiteler gibi ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip kurumlar arasında gerçekleşen bir denetimdir.

Hiyerarşik amir, astın işlemlerini ancak ilgililerin idari başvurusu veya itirazı üzerine denetleyebilir; re'sen (kendiliğinden) denetim ve müdahale yetkisi yoktur.

Üstün astına verdiği ve konusu 'suç' teşkil eden bir emir, üst tarafından yazılı olarak yenilenmesi halinde ast tarafından yerine getirilmek zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiyerarşi yetkisi, idari teşkilatın hiyerarşik yapısından kaynaklanan genel bir yetki olup bu yetkinin kullanılabilmesi için kanunda ayrıca ve açıkça düzenlenmiş olması gerekmez.

Cevap

Hiyerarşi yetkisi, idari teşkilatın hiyerarşik yapısından kaynaklanan genel bir yetki olup bu yetkinin kullanılabilmesi için kanunda ayrıca ve açıkça düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Hiyerarşi yetkisi, idari teşkilatın doğasından ve kuruluşundan kaynaklanan 'genel' bir yetkidir. Bu nedenle, bir amirin astı üzerinde hiyerarşi yetkisini kullanabilmesi için mevzuatta her bir yetki kullanımının (emir verme, denetleme vb.) tek tek sayılmasına gerek yoktur. Aksine, 'idari vesayet' yetkisi istisnai olup ancak kanunda açıkça öngörülen durumlarda ve sınırlarla kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

Hiyerarşi kavramının kapsamını belirle.

Hiyerarşi, aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki üstlerin astlar üzerindeki denetim gücüdür.

Denetimin türünü belirlemek için tüzel kişilik ayrımına bakılmalıdır.

Yetkinin hukuki dayanağını analiz et.

Hiyerarşi 'genel' bir yetkidir, yani makama bağlıdır; idari vesayet ise 'istisnai' bir yetkidir ve kanunda açıkça yazılı olmalıdır.

Hiyerarşi ve vesayet arasındaki en temel farklardan biri yetkinin kaynağıdır (Genel yetki vs. Kanunilik).

Denetimin içeriğini kontrol et.

Üst, astın işlemini hem hukuka uygunluk (mevzuat) hem de yerindelik (kamu yararı, verimlilik) açısından denetleyebilir.

İdarenin bütünlüğü ilkesi gereği hiyerarşide denetim alanı oldukça geniştir.

Anahtar Kavram

Hiyerarşinin Genel Yetki Niteliği

Soru 17Soru →

İdare hukukunda 'idari fonksiyonun' kapsamı ve işleyişi ile ilgili olarak; devletin yasama ve yargı fonksiyonlarından ayrılan yönleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi idari fonksiyonun temel özelliklerinden biridir?

Toplumun günlük ve somut ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla uyuşmazlık çıkmasını beklemeden re'sen harekete geçmesi ve icrai nitelik taşıması

Sadece taraflar arasında bir hukuki uyuşmazlık doğması durumunda, ilgili tarafların başvurusu üzerine pasif bir şekilde faaliyete geçmesi

Tesis edilen işlemlerin, kural olarak genel, soyut ve doğrudan Anayasa'dan güç alan 'asli' düzenlemeler mahiyetinde olması

İdarenin sahip olduğu takdir yetkisi nedeniyle, yürüttüğü tüm faaliyetlerin her türlü yargısal denetimin dışında tutulması

Kamu hizmetlerinin sunulmasında 'bedelsizlik' ilkesinin tüm hizmet türleri için istisnasız ve mutlak bir zorunluluk teşkil etmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplumun günlük ve somut ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla uyuşmazlık çıkmasını beklemeden re'sen harekete geçmesi ve icrai nitelik taşıması

Cevap

İdari fonksiyonun temel özelliği; toplumun günlük ve somut ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla re'sen harekete geçmesi ve kamu yararı doğrultusunda icrai işlemler tesis etmesidir.

İdari fonksiyonun en temel karakteristikleri; amacının her zaman kamu yararı olması, yasamanın aksine somut ve günlük olaylarla ilgilenmesi, yargının aksine kendiliğinden (re'sen) harekete geçmesi ve tek taraflı irade açıklamasıyla hukuk aleminde sonuç doğuran 'icrai' işlemler yapmasıdır.

Adım Adım Çözüm

Fonksiyonun amacını ve konusunu belirleme

İdari fonksiyonun amacı 'kamu yararı', konusu ise toplumun 'günlük ve somut' ihtiyaçlarıdır.

Yasama genel kurallar koyarken, idare bu kuralları günlük hayattaki somut durumlara uygular.

Harekete geçme yöntemini karşılaştırma

İdare, bir davanın açılmasını veya başvuruyu beklemeden 'kendiliğinden' (re'sen) harekete geçer.

Yargı fonksiyonu pasiftir ve ancak uyuşmazlık üzerine çalışır, idare ise toplum hayatını kesintisiz sürdürmek için aktiftir.

Hukuki etkisini analiz etme

İdari işlemler 'icrai' niteliktedir.

İdare, aldığı kararları ilgili kişinin rızasına gerek duymaksızın doğrudan hukuk dünyasında sonuç doğuracak şekilde uygular.

Anahtar Kavram

İdari Fonksiyonun Karakteristikleri (Süreklilik, Kamu Yararı, Re'sen Hareket, İcrailik, Tali Niteliği)

Daha Fazla Pratik

İdari fonksiyonun 'tali' (ikincil) niteliği ile yasama fonksiyonunun 'asli' (birincil) niteliği arasındaki farkı pekiştirmek için 'İdarenin Kanuniliği İlkesi' konusuna göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 18Soru →

Türk idare hukukunda idarenin bütünlüğü ilkesini sağlayan en temel mekanizmalardan biri olan 'hiyerarşi' yetkisinin hukuki niteliği, kaynağı ve kapsamı dikkate alındığında, hiyerarşik üstün ast üzerindeki denetim yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hiyerarşik üst, astın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik yönünden denetleme yetkisine sahip olup bu yetki, idari vesayetin aksine, kanunda ayrıca ve açıkça öngörülmese dahi makamın varlığından kaynaklanan genel bir yetkidir.

Merkezi idare ile yerinden yönetim kuruluşları arasındaki bütünlüğü sağlayan hiyerarşi denetiminde, hiyerarşik üstün astın işlemlerini yerindelik yönünden denetleyebilmesi için ilgili kanunda bu yetkinin açıkça tanımlanmış olması şarttır.

Hiyerarşik üstün denetim yetkisi sadece 'bağlı yetki' alanındaki işlemleri kapsadığından, astın 'takdir yetkisi' kullanarak tesis ettiği işlemlerin yerindeliği üzerinde üstün herhangi bir müdahale veya değiştirme imkânı bulunmamaktadır.

Hiyerarşik üst, astın işlemlerini iptal etme veya durdurma yetkisine sahip olsa da, astın yerine geçerek yeni bir işlem tesis etme yetkisi (yerine geçme yetkisi) kural olarak sadece idari vesayet denetimine özgü bir istisnadır.

Başkent teşkilatında yer alan bir bakanın, taşra teşkilatındaki en yüksek hiyerarşik amir olan valinin işlemleri üzerindeki denetimi idari vesayet niteliğindedir ve bu denetim sadece hukuka uygunlukla sınırlıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiyerarşik üst, astın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik yönünden denetleme yetkisine sahip olup bu yetki, idari vesayetin aksine, kanunda ayrıca ve açıkça öngörülmese dahi makamın varlığından kaynaklanan genel bir yetkidir.

Cevap

Hiyerarşik üstün denetim yetkisi, kanunda ayrıca belirtilmesine gerek duyulmayan genel bir yetki olup hem hukukilik hem de yerindelik denetimini kapsayan ifadedir.

Doğru ifade, hiyerarşinin 'genel yetki' niteliğini ve denetimin 'yerindelik' kapsamını tam olarak açıklar. Hiyerarşide üst, astın işlemini sadece hukuka aykırı olduğu için değil, aynı zamanda hizmete uygun görmediği (yerinde bulmadığı) için de iptal edebilir veya değiştirebilir. Bu yetki, kanunda özel bir hüküm bulunmasa bile idari teşkilatın doğası gereği mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

Hiyerarşi ve idari vesayet kavramlarını hukuki kişilikler bazında ayırt edin.

Hiyerarşi aynı kamu tüzel kişiliği (örn. Devlet Tüzel Kişiliği) içindeki ast-üst ilişkisidir; idari vesayet ise farklı kamu tüzel kişilikleri arasındadır.

Denetimin türünü belirlemek için tarafların aynı çatı altında olup olmadığına bakılmalıdır.

Yetkinin kaynağını (genellik/istisnailik) analiz edin.

Hiyerarşi makamın varlığından doğan genel bir yetkidir; idari vesayet ise sadece kanunun izin verdiği durumlarda kullanılabilen istisnai bir yetkidir.

Hiyerarşinin anayasal ve yasal dayanağının genel niteliğini anlamak gerekir.

Denetimin kapsamını (hukukilik/yerindelik) değerlendirin.

Hiyerarşi hem işlemin hukuka uygunluğunu hem de kamu yararı/hizmet gerekleri (yerindelik) açısından uygunluğunu kapsar.

İdari vesayet kural olarak sadece hukukilik denetimiyle sınırlı olduğundan, bu ayrım hiyerarşinin gücünü gösterir.

Anahtar Kavram

Hiyerarşi yetkisinin genel ve yerindelik denetimini kapsayan niteliği

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet yetkisinin istisnai hallerde 'yerinden yönetim kuruluşunun organlarını görevden uzaklaştırma' gibi ağır yetkilerini hiyerarşi ile karşılaştırarak çalışınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 19Soru →

İdare hukukunda idarenin sahip olduğu 'takdir yetkisi' ve bu yetkinin yargısal denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Takdir yetkisi, idareye kanunla tanınan bir serbesti alanı olsa da kullanımı kamu yararı ve eşitlik gibi genel hukuk ilkeleriyle sınırlıdır ve yargı mercileri bu yetkiyi 'yerindelik' denetimi yapmaksızın denetler.

Takdir yetkisi, idarenin hukukla bağlı olmadığı ve yargı denetimi dışında kalan mutlak bir hareket alanını ifade eder.

İdari yargı mercileri, idarenin takdir yetkisini kullandığı durumlarda hukuka uygunluk denetiminin yanı sıra yerindelik denetimi de yaparak idarenin yerine geçip karar verebilir.

Bağlı yetki durumunda idare, birden fazla çözüm yolu arasından birini seçme hakkına sahipken; takdir yetkisi durumunda kanunun öngördüğü tek bir işlemi yapmak zorundadır.

Takdir yetkisi, sadece idari işlemin 'amaç' unsurunda söz konusu olabilir; 'sebep' ve 'konu' unsurlarında idarenin takdir yetkisi bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Takdir yetkisi, idareye kanunla tanınan bir serbesti alanı olsa da kullanımı kamu yararı ve eşitlik gibi genel hukuk ilkeleriyle sınırlıdır ve yargı mercileri bu yetkiyi 'yerindelik' denetimi yapmaksızın denetler.

Cevap

İdarenin takdir yetkisi, kanunun çizdiği sınırlar içinde kamu yararı amacıyla kullanılan, yargısal denetimi 'hukuka uygunluk' ile sınırlı olan ve yerindelik denetimine konu edilemeyen bir yetkidir.

Takdir yetkisi, idareye kanunla tanınan bir hareket alanı sunsa da, bu yetki 'kamu yararı' ve 'eşitlik' gibi hukuki sınırlarla çevrilidir. Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca yargı, bu yetkinin kullanımını denetleyebilir ancak bu denetim sadece 'hukuka uygunluk' açısından yapılabilir; idarenin tercihlerinin yerinde olup olmadığına (yerindelik denetimi) girilemez.

Adım Adım Çözüm

Takdir yetkisinin niteliğini tanımla.

İdarenin belli bir durumda işlem yapıp yapmamakta veya birden fazla hukuki seçenekten birini tercih etmekte serbest olmasıdır.

Bağlı yetkiden farkını anlamak için temel tanımdan başlanmalıdır.

Takdir yetkisinin sınırlarını analiz et.

Bu yetki kamu yararı amacı, eşitlik ilkesi ve hukuk devleti ilkeleriyle sınırlandırılmıştır.

Takdir yetkisinin mutlak bir keyfiyet olmadığını vurgulamak gerekir.

Yargısal denetimin kapsamını belirle.

Yargı mercileri işlemin hukuka (sebep, konu, amaç vb.) uygunluğunu denetler ancak idarenin yerine geçerek tercih yapamaz (yerindelik denetimi yasağı).

Anayasal bir kural olan yerindelik denetimi yasağını uygulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Takdir Yetkisi ve Yerindelik Denetimi Yasağı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 20Soru →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında yer alan kurumların hukuki statüleri ve 'kamu tüzel kişiliği' sıfatını kazanma usulleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişiliği ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur; üniversiteler ve TRT bu kişiliğe sahip kurumlar arasında yer alır.

Merkezi idarenin en üst birimleri olan bakanlıklar, yürüttükleri kamu hizmetlerinin uzmanlaşmış yapısı gereği devlet tüzel kişiliğinden ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahiptir.

Anayasa'da yer alan idarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca, kamu tüzel kişiliği kazanma yetkisi münhasıran TBMM'ye ait olup sadece kanunla düzenlenebilir.

Valilikler ve kaymakamlıklar, taşra teşkilatında yer alan ve yetki genişliği ilkesine göre hareket eden bağımsız birer kamu tüzel kişisidir.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, özel hukuk tüzel kişisi sayıldıkları için kamu tüzel kişiliği sıfatını taşımazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu tüzel kişiliği ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur; üniversiteler ve TRT bu kişiliğe sahip kurumlar arasında yer alır.

Cevap

Kamu tüzel kişiliğinin ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabileceğini ve üniversiteler ile TRT'nin bu statüde olduğunu belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın 123. maddesi, kamu tüzel kişiliğinin tesis edilmesinde kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesini (CBK) şart koşar. Üniversiteler, belediyeler, köyler ve TRT gibi kuruluşlar merkezi idareden ayrı birer kamu tüzel kişisidir.

Adım Adım Çözüm

Anayasal dayanağın tespiti

1982 Anayasası Madde 123: 'Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur.'

Kuruluş usulünün yasal çerçevesini belirlemek.

Devlet tüzel kişiliği ile kamu tüzel kişiliği ayrımı

Bakanlıklar, valilikler ve kaymakamlıklar 'Devlet' tüzel kişiliği içindedir. Üniversiteler, belediyeler ve TRT ise 'ayrı' kamu tüzel kişiliğine sahiptir.

Teşkilat yapısındaki birimlerin hukuki statüsünü ayırt etmek.

Anahtar Kavram

İdare hukukunda tüzel kişiliklerin kanuniliği ve kuruluş yöntemleri.

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet ve hiyerarşi arasındaki farkları inceleyerek tüzel kişilik ayrımının denetim üzerindeki etkisini pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Sayfa 1 / 9Sonraki

İdare Hukukunun Temel Esasları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm