Soru

Zorluk: OrtaZilyetlik Kavramı, Türleri ve Kazanılması

(A), bir özel bankada veznedar olarak görev yapmaktadır. Görevi gereği bankaya ait nakit paralar üzerinde fiili hâkimiyeti bulunan (A), bu paraları banka tüzel kişiliği adına ve amirlerinin talimatları doğrultusunda elinde bulundurmaktadır. Banka müşterisi (B), bir işlemin iptali üzerine (A)'nın elinde bulunan belirli bir miktar paranın kendisine iade edilmesi gerektiğini iddia ederek (A)'ya karşı zilyetliği koruyan bir dava açmayı planlamaktadır.

Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde (A)’nın hukuki statüsü ve buna bağlı olarak (B)’nin açacağı davanın durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    (A) paralar üzerinde fer'i zilyet olduğundan, (B) zilyetlik davasını doğrudan (A)'ya karşı açabilir.
  2. B
    (A) paralar üzerinde dolaysız zilyet sayılır; bu sebeple (B)'nin açacağı davanın husumeti (A)'ya yöneltilebilir.
  3. (A) bir zilyet yardımcısıdır; zilyetlik iradesi kendisine ait olmadığından zilyetlik sıfatına sahip değildir ve zilyetlik davalarında davalı olamaz.Cevap
  4. D
    (A) asli zilyet konumundadır; çünkü paralar fiilen onun elindedir ve mülkiyet karinesinden yararlanır.
  5. E
    (A) dolaylı zilyet statüsündedir; paralar üzerinde banka adına tasarrufta bulunduğu için zilyetlik davası ona karşı açılmalıdır.

Cevap

Veznedar (A) bir zilyet yardımcısı statüsündedir; bu nedenle zilyetlik sıfatı yoktur ve zilyetliği koruyan davaların muhatabı olamaz.
Türk Medeni Kanunu doktrini ve uygulamasına göre, bir başkasının zilyetliğine bağlı olarak, onun ev veya iş yeri gibi hâkimiyet alanında eşya üzerinde fiili güç kullanan kişiler (veznedar, hizmetçi, şoför vb.) zilyet yardımcısıdır. Bu kişilerin zilyetlik iradesi bağımsız olmadığı için zilyetlik sıfatları yoktur. Dolayısıyla, zilyetliğin iadesi veya müdahalenin önlenmesi gibi zilyetlik davaları zilyet yardımcısına karşı değil, asıl zilyet olan banka tüzel kişiliğine karşı açılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Fiili hâkimiyetin niteliğini belirle
(A)'nın paraları kendi adına değil, banka adına ve talimatla elinde tuttuğu saptandı.
Zilyetlik ile zilyet yardımcılığı arasındaki en temel fark, fiili hâkimiyetin bir talimat ilişkisine dayanıp dayanmadığıdır.
2
Zilyetlik iradesini analiz et
(A)'nın paralar üzerinde kendine ait bir zilyetlik iradesi (animus) bulunmamaktadır.
Zilyetlik için hem fiili hâkimiyet (corpus) hem de zilyetlik iradesi (animus) gerekir.
3
Hukuki sonucu ve dava ehliyetini değerlendir
(A) zilyet yardımcısıdır ve zilyetlik davaları ancak 'zilyet' sıfatına sahip kişilere karşı açılabilir.
Zilyet yardımcısı bir 'alet' hükmündedir, hukuki işlemlerde ve davalarda zilyet olarak kabul edilmez.

Anahtar Kavram

Zilyet Yardımcılığı (Hizmet Zilyetliği)

Daha Fazla Pratik

Zilyet yardımcısının kuvvet kullanma yetkisi (TMK m. 981) ile zilyetlik davaları arasındaki farkı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla