Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTemel Hakların Niteliği, Bütünlüğü ve Kanun Önünde Eşitlik

Kamu otoritelerinin kural koyucu ve bireysel işlemlerinde uymakla yükümlü olduğu anayasal sınırlar değerlendirildiğinde, Anayasa'nın 10. maddesindeki "Kanun önünde eşitlik" ve 12. maddesindeki "Temel hakların niteliği" ilkelerine ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi hukuken doğrudur?

  1. Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi mutlak bir eylemli aynılığı değil hukuki eşitliği ifade eder; bu kapsamda malul ve gaziler ile yaşlılar lehine alınacak özel tedbirler eşitlik ilkesini zedeleyen bir imtiyaz olarak değerlendirilemez.Cevap
  2. B
    Eşitlik ilkesinin uygulamadaki etkinliğini artırmak amacıyla, yürütme organı tarafından olağan dönemlerde çıkarılacak Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile koruyucu haklar (negatif statü hakları) alanında yeni anayasal güvenceler ihdas edilebilir.
  3. C
    Temel hakların devredilmez ve vazgeçilmez olma vasfı yalnızca kişinin maddi ve manevi bütünlüğünü koruyan negatif statü haklarına özgüdür; devletten aktif hizmet talep edilen pozitif statü hakları ise yasal sınırlar dahilinde üçüncü kişilere devredilebilir.
  4. D
    İnsan onuruna dayanan kanun önünde eşitlik ilkesinin mutlak bir gereği olarak, Türkiye'de ikamet eden yabancıların kamu makamlarına yapacakları bilgi edinme ve şikayet başvurularında kendi ülkelerindeki uygulamalara bakılarak karşılıklılık koşulu aranması Anayasa'ya aykırıdır.
  5. E
    Kanun önünde eşitlik Anayasa'nın temel felsefesini oluşturduğundan, olağanüstü hâl dönemlerinde temel hakların kullanılmasının durdurulması rejimine geçilse dahi, kanun hükmünde işlemlerle bu ilkenin sınırlarının dışına çıkılması hukuken mümkün değildir.

Cevap

Doğru olan ifade, eşitlik ilkesinin mutlak bir eylemli eşitlik olmadığı ve yaşlılar, gaziler gibi dezavantajlı gruplara yönelik pozitif ayrımcılık tedbirlerinin kanun önünde eşitliğe aykırı sayılmayacağını belirten yargıdır.
Anayasa Mahkemesi içtihatları ve 1982 Anayasası'nın 10. maddesi uyarınca kanun önünde eşitlik, eylemli (maddi) bir eşitliği değil, aynı hukuki statüde olanlar arasındaki biçimsel ve hukuki eşitliği korur. Ayrıca madde metninde kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelliler, şehit dul ve yetimleri ile gaziler için alınacak tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılamayacağı (pozitif ayrımcılık) açıkça hüküm altına alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki ifadelerin Anayasa'nın 10. (Eşitlik) ve 12. (Temel Hakların Niteliği) maddelerine ve genel esaslara uygunluğunu analiz et.
Dezavantajlı gruplara özel tedbirlerin eşitliği bozmayacağı kuralının 10. maddedeki pozitif ayrımcılık ilkesinin doğrudan bir yansıması olduğu tespit edilir.
Anayasa sorularında genel ilkelerin (eşitlik) istisnalarının (pozitif ayrımcılık) metindeki karşılığını doğru yorumlamak gerekir.
2
Diğer seçeneklerde yer alan hukuki kurumların (CBK yetki alanı, hakların devredilmezliği, yabancıların hakları ve OHAL rejimi) anayasal sınırlarını kontrol et.
Diğer tüm ifadelerin Anayasa'nın temel hak rejimine (Madde 15 çekirdek haklar, Madde 74 karşılıklılık ilkesi vb.) ve CBK konu sınırlarına açıkça ters düştüğü belirlenir.
Yanlış seçenekler, anayasa hukukunun farklı alt dallarındaki kuralların birbirine karıştırılması üzerine kurgulanmıştır; bu nedenle her bir iddia teker teker çürütülmelidir.

Anahtar Kavram

Temel hakların vazgeçilmezliği ve Kanun önünde eşitlik (Pozitif Ayrımcılık)
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Temel Hakların Niteliği, Bütünlüğü ve Kanun Önünde Eşitlik

Bu konudan daha fazla soru