Examkin

Soru

Zorluk: ZorGenel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Özel hukuk sistemimizde, Türk Medeni Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu'nun başlangıç ve genel nitelikli hükümlerinin diğer tüm özel hukuk ilişkilerine (Ticaret Hukuku, İş Hukuku vb.) yayılmasına imkan tanıyan sevk kuralı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuk tekniği açısından doğrudur?

  1. Söz konusu genel nitelikli hükümler, diğer özel hukuk dallarındaki uyuşmazlıklara ancak ilgili hukuki kurumun mahiyeti ve o alanın kendine özgü ilkeleriyle bağdaştığı ölçüde doğrudan uygulanır.Cevap
  2. B
    Genel nitelikli hükümlerin diğer özel hukuk alanlarında uygulanabilmesi için, o alanda hem kanun hem de örf-adet hukuku açısından bir 'hukuk boşluğu' bulunması ön şarttır.
  3. C
    Kanunda geçen 'uygun düştüğü ölçüde' kaydı, hakime bu hükümleri uygulayıp uygulamama konusunda sınırsız bir takdir yetkisi verir ve bu süreçte hakimin kanun koyucu gibi yeni bir kural ihdas etmesini sağlar.
  4. D
    Bu hükümlerin kapsamı, sadece hakların kazanılmasında geçerli olan subjektif iyiniyet kurallarıyla sınırlı olup; hakların kullanılmasındaki dürüstlük kurallarını ve borçlar hukukunun genel ilkelerini dışarıda bırakır.
  5. E
    Genel nitelikli hükümlerin diğer özel hukuk ilişkilerine teşmili, sadece hakların kötüye kullanılması yasağına dayalı bir koruma mekanizması olarak işlev görür ve asıl kural olarak değerlendirilemez.

Cevap

Söz konusu genel nitelikli hükümler, diğer özel hukuk dallarındaki uyuşmazlıklara ancak ilgili hukuki kurumun mahiyeti ve o alanın kendine özgü ilkeleriyle bağdaştığı ölçüde doğrudan uygulanır.
Doğru ifade, TMK m. 5'in özüne uygun olarak, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerinin tüm özel hukuk sisteminin 'çatı ilkeleri' olduğunu ve bu ilkelerin diğer alanlara (Ticaret, İş, Deniz Ticareti vb.) aktarılırken ilgili kurumun doğasına (mahiyetine) göre uyarlanarak uygulanacağını belirtmektedir. Bu durum hukuk literatüründe 'mutatis mutandis' uygulama olarak da adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
TMK m. 5'in kapsamını analiz etmek.
Bu madde; Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun 'genel nitelikli hükümlerinin' sadece bu kanunlarda değil, 'bütün özel hukuk ilişkilerinde' uygulanacağını belirtir.
Uygulama alanının sınırlarını ve hangi kanunların genel hüküm niteliği taşıdığını belirlemek için gereklidir.
2
'Uygun düştüğü ölçüde' ibaresinin hukuki anlamını değerlendirmek.
Bu ifade, genel hükümlerin diğer alanlara (örneğin Ticaret Hukuku) aktarılırken o alanın kendine has yapısına (hız, güven, şekil serbestisi vb.) göre uyarlanması gerektiğini ifade eder.
Hükmün doğrudan mı yoksa bir süzgeçten geçirilerek mi uygulanacağını anlamak için kritiktir.
3
Hükmün hiyerarşik ve teknik niteliğini belirlemek.
Bu uygulama bir 'hukuk yaratma' veya 'boşluk doldurma' işlemi değil, kanunun emrettiği bir uygulama yöntemidir.
Diğer hatalı seçenekleri elemek ve işlemin yasal dayanağını tespit etmek için yapılır.

Anahtar Kavram

Genel Nitelikli Hükümlerin (TMK ve TBK) Özel Hukuk Bütünlüğünde Uygulanması

Daha Fazla Pratik

Bu konuyu pekiştirmek için Türk Ticaret Kanunu'nun 1. maddesi ile TMK m. 5 arasındaki bağlantıyı inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Bu konudan daha fazla soru