Soru

Zorluk: OrtaGenel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesinde yer alan "Bu Kanun ve Borçlar Kanununun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde bütün özel hukuk ilişkilerine uygulanır." düzenlemesi uyarınca, genel nitelikli hükümlerin uygulama alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Bu hükümler, niteliklerine uygun düştüğü ölçüde Ticaret Hukuku, İş Hukuku ve Deniz Ticareti Hukuku gibi tüm özel hukuk alanlarındaki uyuşmazlıklarda uygulama alanı bulur.Cevap
  2. B
    Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri sadece sözleşmeden doğan borç uyuşmazlıklarında uygulanabilir; aile ve miras hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda hiçbir şekilde dikkate alınamaz.
  3. C
    Genel nitelikli hükümlerin diğer özel hukuk dallarında uygulanabilmesi için, uyuşmazlığın tabi olduğu özel kanunda (örneğin Türk Ticaret Kanunu'nda) bu hükümlere mutlaka açık bir atıf yapılmış olması şarttır.
  4. D
    Medeni Kanun'un başlangıç hükümleri niteliği gereği kamu hukukuna dahil olan uyuşmazlıklarda da herhangi bir sınırlama olmaksızın doğrudan ve öncelikle uygulanır.
  5. E
    Söz konusu hükümlerin uygulanabilmesi için ilgili özel hukuk dalında hiçbir yasal düzenleme bulunmaması, yani bir "kanun boşluğu" olması zorunludur.

Cevap

Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümleri, niteliklerine uygun düştüğü ölçüde Ticaret Hukuku ve İş Hukuku gibi tüm özel hukuk alanlarında uygulama alanı bulur.
Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesi, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümlerinin (örneğin dürüstlük kuralı, hak ehliyeti, temsil vb.) sadece bu kanunlarla sınırlı olmadığını, niteliklerine uygun düştüğü sürece Ticaret Hukuku gibi diğer tüm özel hukuk alanlarında da uygulanacağını hükme bağlamıştır. Bu durum, bu iki kanunun tüm özel hukuk sisteminin temelini oluşturduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
TMK Madde 5'in içeriğini analiz etme
Kanun koyucu, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerini tüm özel hukukun "ortak kısmı" (lex generalis) olarak belirlemiştir.
Bu madde, özel hukuk sisteminin bütünlüğünü sağlamayı amaçlar.
2
"Uygun düştüğü ölçüde" kriterini değerlendirme
Bu hükümlerin diğer alanlara (örneğin İş Hukuku) uygulanırken, o alanın kendine özgü ilkeleriyle çelişmemesi gerekir.
Özel hukuk dallarının kendine has doğası, her genel hükmün her uyuşmazlığa aynı şekilde uygulanmasını engelleyebilir.

Anahtar Kavram

Özel Hukukun Ortak Çatısı İlkesi (TMK m. 5)

Daha Fazla Pratik

Bu madde ile TMK Madde 1 (Kanunun Uygulanması) arasındaki farkı kavramak için 'hukuk boşluğu' ve 'genel ilkeler' arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla