Examkin

Soru

Zorluk: ZorGenel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesinde yer alan "Bu Kanun ve Borçlar Kanununun genel nitelikli hükümleri, uygun düştüğü ölçüde bütün özel hukuk ilişkilerine uygulanır." hükmü uyarınca, genel nitelikli hükümlerin diğer özel hukuk dallarındaki uygulama alanı ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

  1. A
    Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri, diğer özel hukuk dallarına ancak ilgili kanunlarda (örneğin Türk Ticaret Kanunu) Medeni Kanun’a açıkça yollama yapılmış olması koşuluyla uygulanabilir.
  2. B
    Genel nitelikli hükümler, özel hukuk alanındaki tüm uyuşmazlıklarda, uyuşmazlığın mahiyeti ve kurumların yapısı gözetilmeksizin doğrudan ve mutlak bir şekilde uygulanmak zorundadır.
  3. Genel hükümlerin diğer özel hukuk ilişkilerine uygulanabilmesi için, söz konusu ilişkinin mahiyetinin bu hükümlerin uygulanmasına elverişli olması ve 'uygun düştüğü ölçüde' ilkesinin gözetilmesi gerekir.Cevap
  4. D
    Hakimin genel nitelikli hükümleri başka bir özel hukuk dalında uygulaması, kanunda bir kural içi boşluk bulunduğu anlamına gelir ve bu durum doğrudan hakimin hukuk yaratma yetkisini kullanmasıyla sonuçlanır.
  5. E
    Bu madde, Medeni Kanun ilkelerinin sadece özel hukuk değil, ceza hukuku ve idare hukuku gibi kamu hukuku dallarındaki uyuşmazlıklarda da doğrudan yasal dayanak teşkil etmesini sağlar.

Cevap

Genel hükümlerin diğer özel hukuk ilişkilerine uygulanabilmesi için, söz konusu ilişkinin mahiyetinin bu hükümlerin uygulanmasına elverişli olması ve 'uygun düştüğü ölçüde' ilkesinin gözetilmesi gerekir.
Türk Medeni Kanunu'nun 5. maddesi, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun genel nitelikli hükümlerini 'tüm özel hukuk ilişkilerine' yayarken, bu yayılmanın 'uygun düştüğü ölçüde' gerçekleşeceğini belirterek bir sınırlama getirmiştir. Bu durum, hakimin genel hükmü diğer bir alana (örneğin Ticaret Hukuku) uygularken, o alanın kendine özgü kurumlarına ve ilkelerine bir uygunluk denetimi yapmasını zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

1
TMK m. 5'in kapsamındaki 'genel nitelikli hükümler' kavramını tanımla.
Bu kapsamda Türk Medeni Kanunu'nun ilk 7 maddesi (Başlangıç Hükümleri) ve Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri yer alır.
Uygulanacak kuralların sınırını çizmek için gereklidir.
2
Hükmün hedef aldığı 'uygulama alanı'nı belirle.
Bu hükümler sadece Medeni Kanun'da değil, Ticaret Hukuku, İş Hukuku gibi tüm özel hukuk alanlarında uygulanır.
Maddenin lafzında geçen 'bütün özel hukuk ilişkilerine' ifadesi bunu zorunlu kılar.
3
Uygulama şartı olan 'uygun düştüğü ölçüde' kaydını analiz et.
Bu kayıt, bir kuralın (örneğin dürüstlük kuralı veya temsil hükümleri) uygulanacağı özel hukuk dalının kendine has yapısına ve ilkelerine aykırı olmaması gerektiğini ifade eder.
Genel hükümlerin, özel kanunların amacını zedelemesini önleyen süzgeç işlevi görür.

Anahtar Kavram

Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı (TMK m. 5)

Daha Fazla Pratik

Medeni Kanun'un başlangıç hükümlerinden 'Dürüstlük Kuralı'nın (TMK m. 2) diğer özel hukuk dallarında nasıl somutlaştığını inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Genel Nitelikli Hükümlerin Uygulama Alanı

Bu konudan daha fazla soru