Soru

Zorluk: OrtaSorumsuzluk Anlaşmaları (TBK 115)

İlgili bakanlıktan aldığı "Özel Güvenlik Faaliyet İzin Belgesi" ile iş merkezlerine profesyonel koruma ve güvenlik hizmeti sunan (G) Güvenlik Hizmetleri A.Ş., müşterisi (M) İş Merkezi Yönetimi ile imzaladığı hizmet sözleşmesine şu hükmü eklemiştir: "Hizmetin ifası sırasında (G) şirketinin veya personelinin gerçekleştireceği her türlü ihmal sonucunda doğabilecek zararlardan, (G) şirketinin sorumluluğu hafif kusur hallerinde tamamen kaldırılmıştır." Bir güvenlik ihlali sırasında personelin "hafif kusurlu" davranışı nedeniyle (M) İş Merkezi maddi zarara uğramıştır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Sorumsuzluk anlaşmaları" başlıklı 115. maddesi hükümleri dikkate alındığında, bu olaydaki sorumsuzluk kaydının hukuki durumu ve (G) şirketinin tazminat sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Borçlunun uzmanlığı gerektiren bir hizmetin icrası için yetkili makamdan alınan izinle yürütülen bir faaliyet söz konusu olduğundan, hafif kusurdan sorumlu olunmayacağına ilişkin yapılan bu anlaşma kesin olarak hükümsüzdür; (G) şirketi zarardan sorumludur.Cevap
  2. B
    TBK 115/1 uyarınca sadece kast ve ağır ihmal durumları için yapılan sorumsuzluk anlaşmaları yasaklandığından, olayda hafif kusur bulunması sebebiyle sözleşmedeki kayıt geçerli kabul edilmelidir.
  3. C
    Taraflar arasında akdedilen sözleşme bir ticari iş niteliğinde olduğundan, Türk Ticaret Kanunu'ndaki sözleşme serbestisi ilkesi uyarınca hafif kusura ilişkin sorumsuzluk kaydı tam geçerli kabul edilir.
  4. D
    Borçlar hukukunda sorumsuzluk kaydının geçersizliği ancak kamu hizmeti sunan tüzel kişilerle yapılan sözleşmelerde söz konusu olur; (G) şirketinin faaliyeti özel hukuk niteliğinde olduğundan bu kayıt geçerlidir.
  5. E
    Sözleşmedeki kayıt kural olarak geçerlidir ancak (G) şirketi, personeli seçerken ve eğitirken gerekli özeni gösterdiğini ispat edemezse (kurtuluş kanıtı getiremezse) sorumlu olur.

Cevap

Borçlunun uzmanlığı gerektiren bir hizmetin icrası için yetkili makamdan alınan izinle yürütülen bir faaliyet söz konusu olduğundan, hafif kusur için yapılan sorumsuzluk anlaşması kesin hükümsüzdür ve şirket zarardan sorumludur.
Türk Borçlar Kanunu'nun 115. maddesinin 2. fıkrasına göre; borçlunun uzmanlığı gerektiren bir hizmet, meslek veya sanatın icrası için yetkili makamlarca verilen izinle yürütülen bir faaliyetten doğması durumunda, borçlunun hafif kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Olayda (G) şirketinin özel izinle ve uzmanlık gerektiren bir alanda faaliyet göstermesi, hafif kusura ilişkin kaydı geçersiz kılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki borçlunun faaliyet türü ve niteliğini tespit et.
(G) şirketi uzmanlık gerektiren bir güvenlik hizmeti sunmakta ve bu faaliyeti Bakanlıktan aldığı özel izinle yürütmektedir.
TBK 115/2 hükmünün uygulanabilmesi için faaliyetin uzmanlık gerektirmesi ve yetkili makam iznine tabi olması gerekir.
2
Sorumsuzluk kaydının kapsamını ve tespit edilen kusur derecesini karşılaştır.
Sözleşmede hafif kusurdan sorumluluk kaldırılmış, somut olayda da borçlunun hafif kusurlu olduğu tespit edilmiştir.
TBK 115/1 genel kuralı ağır kusur için yasağı düzenlerken, 115/2 özel durumu hafif kusuru da kapsar.
3
Hukuki sonucu (müeyyideyi) belirle.
Uzmanlık ve izin şartları gerçekleştiği için hafif kusura ilişkin sorumsuzluk kaydı "kesin hükümsüz" (butlan) sayılır.
Emredici hukuk kuralı uyarınca bu tür faaliyetlerde borçlunun sorumluluğunu önceden kaldıran anlaşmalar geçerlilik kazanamaz.

Anahtar Kavram

Sorumsuzluk Anlaşmalarının İstisnası (TBK 115/2)

Daha Fazla Pratik

Yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk (TBK 116) ile sorumsuzluk anlaşmalarının farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla