Borçların İfası ve İfa Edilmemesi

114 soru

Bir araştırma laboratuvarı $(L)$ , bir ilaç firması $(İ)$ ile yaptığı sözleşme kapsamında, sadece belirli bir bitkiden elde edilen ve piyasada ikamesi bulunmayan nadir bir özütün saflık derecesini ölçmeyi üstlenmiştir. Analiz işlemi sırasında laboratuvar personelinin dikkatsizliği sonucu özüt şişesi kırılmış ve içeriği tamamen zayi olmuştur. Özütün yeniden temin edilmesi o mevsim için artık mümkün değildir. Bu olayla ilgili Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde yapılan aşağıdaki hukuki nitelemelerden hangisi doğrudur?

İfanın borçlunun kusuruyla imkansızlaşması söz konusu olup laboratuvar, ilaç firmasının bu nedenle uğradığı müspet zararı gidermekle yükümlüdür.

İfa imkansızlığı borçlunun kusurundan kaynaklansa dahi, borç kendiliğinden sona erer ve laboratuvar sadece aldığı analiz ücretini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade eder.

Ortada bir "gereği gibi ifa etmeme" durumu vardır ve ilaç firması öncelikle borcun aynen ifasını veya özütün ayıpsız benzeriyle değişimini talep etmelidir.

Özütün zayi olması beklenmedik hal (kaza) olarak kabul edilir ve borçlu, kusursuz imkansızlık hükümleri uyarınca borcundan tamamen kurtulur.

İlaç firmasının tazminat talep edebilmesi için laboratuvara noter aracılığıyla uygun bir ek süre vererek borçluyu temerrüde düşürmesi şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İfanın borçlunun kusuruyla imkansızlaşması söz konusu olup laboratuvar, ilaç firmasının bu nedenle uğradığı müspet zararı gidermekle yükümlüdür.

Cevap

İfanın borçlunun kusuruyla imkansızlaşması durumunda, borçlunun alacaklının uğradığı müspet zararı tazmin etmesi gerekir.

Laboratuvarın üstlendiği analiz konusu özütün zayi olması, sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan bir imkansızlık halidir. Bu imkansızlık personelin (yardımcı kişinin) dikkatsizliğinden kaynaklandığı için borçlunun kusuru kabul edilir. Türk Borçlar Kanunu madde 112 uyarınca, borcun ifası borçluya yüklenebilen sebeplerle imkansızlaşırsa, borçlu alacaklının bu yüzden uğradığı müspet zararı gidermekle yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

İfanın mümkün olup olmadığını belirle.

İkamesi olmayan özütün zayi olması ve yeniden temininin mümkün olmaması nedeniyle ifa imkansızlaşmıştır.

Sözleşme konusu edimin aynen yerine getirilip getirilemeyeceğinin tespiti hukuki yol haritasını belirler.

İmkansızlıkta borçlunun kusur durumunu incele.

Laboratuvar personelinin dikkatsizliği (ihmali), borçlunun sorumlu olduğu bir kusur halidir.

Kusur durumuna göre borcun sona erip ermeyeceği veya tazminata dönüşüp dönüşmeyeceği belirlenir.

TBK 112 hükmünü uygula.

Borçlu, kusurlu imkansızlık nedeniyle alacaklının müspet zararını (ifa gerçekleşseydi elde edilecek menfaat) tazmin etmelidir.

Türk Borçlar Kanunu'na göre kusurlu imkansızlık, borçlunun tazminat sorumluluğunu doğuran bir borca aykırılık halidir.

Anahtar Kavram

Borçlunun Kusurlu İmkansızlığı ve Müspet Zarar Tazminatı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 2Soru →

(A), (B)’den olan $150.000$ TL tutarındaki para alacağı için (B)’yi usulüne uygun bir ihtar ile temerrüde düşürmüştür. (B), borcun ifasındaki bu gecikmede kendisinden kaynaklanan herhangi bir kusur bulunmadığını kanıtlamıştır.

Buna göre, $6098$ sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca (B)’nin hukuki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

(B), gecikmede kusuru bulunmasa dahi temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür; ancak gecikme tazminatından sorumlu tutulamaz.

(B), kusursuzluğunu ispat ettiği için alacaklıya karşı temerrüt faizi ödeme yükümlülüğü de doğmaz.

(B), kusuru olmasa bile alacaklının temerrüt faizini aşan bir zararı (aşkın zarar) varsa bu zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Para borçlarında temerrüt faizinin istenebilmesi için alacaklının bu gecikme nedeniyle mutlaka bir zarara uğradığını ispat etmesi şarttır.

(B), kusursuzluğunu ispat ettiği için hem temerrüt faizinden hem de munzam zarardan muaf tutulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (B), gecikmede kusuru bulunmasa dahi temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür; ancak gecikme tazminatından sorumlu tutulamaz.

Cevap

Borçlunun gecikmede kusuru bulunmasa dahi temerrüt faizi ödemekle yükümlü olduğu ancak gecikme tazminatından sorumlu tutulamayacağı seçeneği doğrudur.

Türk Borçlar Kanunu m.

120

ve devamı uyarınca, para borçlarında borçlu temerrüde düştüğü andan itibaren, kusuru olmasa bile temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür. Buna karşılık, m.

118

uyarınca gecikme tazminatı ve m.

122

uyarınca aşkın (munzam) zarar istenebilmesi için borçlunun gecikmede kusurlu olması şarttır. Soruda borçlu kusursuzluğunu ispat ettiği için sadece faizden sorumlu olur, tazminattan kurtulur.

Adım Adım Çözüm

Borç türünün ve temerrüt durumunun tespiti

Söz konusu olan

150.000

TL tutarında bir para borcudur ve borçlu ihtar ile temerrüde düşürülmüştür.

Para borçlarında temerrüdün sonuçlarını belirlemek için ilk adım borcun niteliğini anlamaktır.

Kusursuzluk ispatının temerrüt faizine etkisinin değerlendirilmesi

Borçlu kusursuzluğunu ispat etse dahi temerrüt faizi ödemekten kurtulamaz.

Türk Borçlar Kanunu uyarınca temerrüt faizi, borçlunun kusurundan bağımsız olarak doğan bir sonuçtur.

Kusursuzluk ispatının gecikme tazminatına etkisinin değerlendirilmesi

Borçlu kusursuzluğunu ispat ettiği için gecikme tazminatı (ve munzam zarar) ödemekle yükümlü tutulamaz.

Gecikme tazminatı ve aşkın zarar talepleri, borçlunun temerrüde düşmede kusurlu olması şartına bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Para borçlarında temerrüt faizi kusur şartına bağlı değilken, gecikme tazminatı ve aşkın zarar kusur şartına bağlıdır.

İpuçları

Para borçlarında gecikmenin sonuçlarını 'faiz' ve 'tazminat' olarak ikiye ayırın.

Hangi sonucun gerçekleşmesi için borçlunun 'kusurlu' olması gerektiğini hatırlayın.

Temerrüt faizi için kusur aranmazken, gecikme tazminatı ve munzam zarar için borçlunun kusurlu olması şarttır.

Daha Fazla Pratik

Borçlunun temerrüdü durumunda karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerdeki seçimlik hakları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 3Soru →

Bir at yetiştiricisi ( $Y$ ), belirli bir yarış atını alıcı ( $A$ )'ya satmış ve teslimatın bir hafta sonra yapılacağı kararlaştırılmıştır. Teslimat tarihinden önce ( $Y$ ), atın bakımında gerekli özeni göstermemiş ve atın bulunduğu ahırın kapısını kilitlemeyi unutmuştur. Atın gece ahırdan kaçarak bir trafik kazasında telef olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda borcun ifasının imkânsızlaşmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Borçlu (

Y

), ifanın kendi kusuruyla imkânsızlaşması nedeniyle alacaklı (

A

)'nın bu yüzden uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Atın telef olmasıyla borç kendiliğinden sona erer ve tarafların birbirine karşı herhangi bir yükümlülüğü kalmaz.

Bu durum bir borçlu temerrüdü halidir ve alacaklı (

A

), borçluya ek süre vererek atın aynen ifasını her zaman talep edebilir.

Alacaklı (

A

), sadece ödediği satış bedelini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir ancak tazminat talep edemez.

İfa imkânsızlığı parça borçlarında her zaman borcu sona erdirdiğinden, borçlunun kusurunun olup olmamasının hukuki bir önemi yoktur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu ( $Y$ ), ifanın kendi kusuruyla imkânsızlaşması nedeniyle alacaklı ( $A$ )'nın bu yüzden uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Cevap

Borçlunun kusuruyla (ihmaliyle) gerçekleşen sonraki imkansızlık durumunda, borçlu alacaklının uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Türk Borçlar Kanunu'nun 112. maddesine göre, borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bu yüzden uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür. Olayda borçlu (

Y

), ahır kapısını kilitlemeyerek ihmalkar davranmış ve ifanın imkansızlaşmasına kendi kusuruyla yol açmıştır. Bu durumda borç sona ermez, tazminat borcuna dönüşür.

Adım Adım Çözüm

Olaydaki imkansızlık türünü belirle

Sözleşme kurulduktan sonra ancak ifadan önce at telef olmuştur; bu bir sonraki imkansızlıktır.

İmkansızlığın sözleşmeden önce mi sonra mı olduğu uygulanacak hükmü değiştirir.

Borçlunun kusur durumunu değerlendir

Borçlu (

Y

), ahırın kapısını kilitlemeyerek gerekli özeni göstermemiş ve ihmaliyle atın telef olmasına sebebiyet vermiştir.

Kusur varsa TBK m. 112 (tazminat), kusur yoksa TBK m. 136 (borcun sona ermesi) uygulanır.

Hukuki sonucu tespit et

Borçlunun sorumlu olduğu (kusurlu) imkansızlık hallerinde borçlu tazminat ödemekle yükümlüdür.

Türk Borçlar Kanunu'nun genel kuralı uyarınca kusuruyla borca aykırı davranan taraf zararı gidermelidir.

Anahtar Kavram

Kusurlu Sonraki İmkansızlık (TBK m. 112)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 4Soru →

Türk Borçlar Kanunu (TBK) sistematiğinde, alacaklı temerrüdünün oluşumu ve bu durumun borç ilişkisinin tarafları üzerindeki hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Alacaklı temerrüdü gerçekleştikten sonra edimin borçlunun kusuru olmaksızın imkânsızlaşması durumunda; hasar alacaklıya geçmiş olsa da borçlu, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde karşı edimi (alacağını) talep etme hakkını kaybeder.

Alacaklı temerrüdünün varlığı için kural olarak borçlunun fiili bir ifa teklifi yapması gerekse de; alacaklının ifayı kabul etmeyeceğini önceden beyan ettiği veya ifa için gerekli hazırlık hareketlerini yapmaktan kaçındığı hallerde sözlü teklif veya bildirim yeterlidir.

Borcun konusunun bir şeyin teslimini gerektirmediği (yapma borcu) hallerde alacaklı temerrüde düşerse borçlu, borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümler çerçevesinde sözleşmeden dönebilir.

Teslim borçlarında alacaklı temerrüde düştüğünde borçlu, masraf ve hasarı alacaklıya ait olmak üzere borcun konusunu tevdi ederek borcundan kurtulabilir; ancak tevdi yerinin belirlenmesinde kural olarak ifa yerindeki mahkemenin izni gerekir.

Alacaklı temerrüdü borç ilişkisini kendiliğinden sona erdirmeyip, borçlunun temerrüde düşmesini engeller; borçlu daha önce temerrüde düşmüşse alacaklının temerrüdüyle birlikte borçlunun temerrüdünün sonuçları geleceğe etkili olarak durur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacaklı temerrüdü gerçekleştikten sonra edimin borçlunun kusuru olmaksızın imkânsızlaşması durumunda; hasar alacaklıya geçmiş olsa da borçlu, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde karşı edimi (alacağını) talep etme hakkını kaybeder.

Cevap

Alacaklı temerrüdü gerçekleştikten sonra edimin borçlunun kusuru olmaksızın imkânsızlaşması durumunda borçlunun karşı edimi talep etme hakkını kaybettiğini belirten ifade yanlıştır.

Alacaklı temerrüdünün en kritik sonuçlarından biri hasarın (risk) alacaklıya geçmesidir. TBK m. 110 uyarınca, alacaklı temerrüde düştükten sonra edim borçlunun kusuru olmaksızın imkânsızlaşırsa, borçlu borcundan kurtulur ancak karşı edimi (örneğin satış bedelini) talep etme hakkını kaybetmez. Yanlış olan ifade, borçlunun bu hakkı kaybedeceğini ileri sürerek genel imkânsızlık kurallarını alacaklı temerrüdüne hatalı bir şekilde uygulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Hasar kavramının alacaklı temerrüdündeki yerini belirle.

TBK m. 110 uyarınca, alacaklı temerrüdü gerçekleştiği andan itibaren borcun konusu olan şeyin telef olmasına ilişkin hasar alacaklıya geçer.

Alacaklı, usulüne uygun sunulan edimi haklı bir sebep olmaksızın reddettiği için bu gecikmeden kaynaklanan riskleri üstlenmelidir.

Hasarın geçmesinin 'karşı edim' üzerindeki etkisini analiz et.

Hasarın alacaklıda olması, edimin kusursuz imkânsızlaşması halinde borçlunun edimden kurtulması fakat alacaklıdan kendi alacağını (karşı edimi) istemeye devam edebilmesi demektir.

Bu durum, TBK m. 136'daki genel kuralın (borçlunun karşı edimi isteme hakkını kaybetmesi) alacaklı temerrüdüne özgü istisnasıdır.

Yanlış seçeneği doğrula.

Seçenekte hasarın alacaklıda olmasına rağmen borçlunun karşı edim hakkını kaybettiği söylenmiştir; bu durum kanuni düzenleme ile çelişmektedir.

Alacaklı temerrüdünde 'hasar' hem edim hasarını hem de karşı edim hasarını kapsar.

Anahtar Kavram

Alacaklı Temerrüdünde Hasarın Geçişi ve Karşı Edim Yükümlülüğü

Alternatif Yöntem

Hasar kavramını 'karşı edimi talep edebilme hakkı' olarak kodlamak, TBK m. 136 (Genel Kural: Hasar borçluda) ile TBK m. 110 (İstisna: Hasar alacaklıda) arasındaki farkı hatırlamayı kolaylaştırır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 5Soru →

Alacaklı temerrüdü ve bu durumun borç ilişkisinin tarafları üzerindeki hukuki sonuçları bağlamında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Tevdi edilen şeyin, alacaklı tarafından kabul edildiği bildirilmeden veya tevdi bir rehinin ortadan kalkmasıyla sonuçlanmadan önce borçlu tarafından geri alınması hâlinde borç, fer'i haklarıyla birlikte varlığını sürdürür.

Borcun konusunun bir şeyin teslimini gerektirmediği yapma borçlarında, alacaklı temerrüde düştüğünde borçlu, borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümler uyarınca uygun bir ek süre tayin ederek veya ek sürenin gerekli olmadığı hâllerde doğrudan sözleşmeden dönebilir.

Alacaklı temerrüdünün gerçekleşmesi için kural olarak borçlunun ifayı tam ve usulüne uygun şekilde teklif etmesi şart ise de; alacaklının yapması gereken hazırlık fiillerinden kaçınması durumunda borçlunun fiili bir teklifte bulunma zorunluluğu ortadan kalkar.

Tevdi yerinin belirlenmesinde kural olarak ifa yerindeki hâkimin kararı esas alınırken; ticari mallar bakımından borçluya, mahkeme kararı aranmaksızın bir ardiyeye tevdi yapabilme imkânı tanınmıştır.

Alacaklı temerrüdü gerçekleştikten sonra edimin beklenmedik hâl sonucu imkânsızlaşması durumunda hasar alacaklıya geçer; bu bağlamda borcun konusunun parça borcu olması veya henüz somutlaşmamış bir cins borcu olması fark etmeksizin borçlu karşı edimi talep edebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacaklı temerrüdü gerçekleştikten sonra edimin beklenmedik hâl sonucu imkânsızlaşması durumunda hasar alacaklıya geçer; bu bağlamda borcun konusunun parça borcu olması veya henüz somutlaşmamış bir cins borcu olması fark etmeksizin borçlu karşı edimi talep edebilir.

Cevap

Alacaklı temerrüdünde hasarın geçişinin, cins ve parça borçları ayrımı gözetilmeksizin gerçekleşeceğini ifade eden seçenek yanlıştır.

Alacaklı temerrüdü durumunda hasarın alacaklıya geçmesi kuralı, edimin borçlunun kusuru olmaksızın imkânsızlaşması hâlinde borçlunun karşı edimi (örneğin satış bedelini) talep edebilmesini sağlar. Ancak bu kuralın uygulanabilmesi için borcun konusunun belirli bir 'parça borcu' olması veya 'cins borcu' söz konusu ise bu borcun usulüne uygun şekilde somutlaştırılmış (seçilmiş/ayrılmış) olması gerekir. Henüz somutlaşmamış bir cins borcunda 'cins borcu telef olmaz' ilkesi gereği imkânsızlık söz konusu olmayacağından, hasarın ayrım gözetilmeksizin alacaklıya geçmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Alacaklı temerrüdünün oluşma şartlarını incele

Alacaklı temerrüdü için kural olarak borçlunun ifayı usulüne uygun teklif etmesi gerekir, ancak alacaklının hazırlık fiillerinden kaçınması (örneğin ölçü alımına izin vermemesi) durumunda fiili teklif aranmaz (TBK m. 106).

Temerrüdün oluşup oluşmadığını tespit etmek için öncelikle teklif ve hazırlık fiili ayrımı yapılmalıdır.

Verme ve yapma borçları arasındaki sonuç farkını analiz et

Verme borçlarında borçlu tevdi ve satış haklarını kullanabilirken (TBK m. 106-107), yapma borçlarında borçlu temerrüdü hükümlerine (TBK m. 123-125) atıfla sözleşmeden dönme hakkı kullanılır (TBK m. 110).

Borcun konusuna göre borçlunun sahip olduğu seçimlik haklar farklılık gösterir.

Hasarın geçişi kuralını cins ve parça borçları özelinde test et

Alacaklı temerrüdü ile hasar alacaklıya geçer. Ancak 'genus non perit' (cins borcu telef olmaz) kuralı uyarınca, cins borcu somutlaşmamışsa (seçilip ayrılmamışsa) edimin telef olması ve dolayısıyla hasarın geçişi söz konusu olamaz.

İmkânsızlık ve hasar kuralları, parça borçları ile somutlaşmış cins borçlarında uygulama alanı bulur.

Anahtar Kavram

Alacaklı Temerrüdünde Hasarın Geçişi ve Somutlaşma Şartı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 6Soru →

Tıbbi cihaz üreticisi $(Ü)$ , hastane işletmecisi $(H)$ ile yaptığı sözleşme uyarınca, sadece sipariş üzerine üretilen ve piyasada ikamesi bulunmayan özel bir laboratuvar cihazını teslim etmeyi borçlanmıştır. Teslim tarihinden kısa bir süre önce, $(Ü)$ 'nün deposunda çalışan personelin depolama kurallarına aykırı hareketi sonucu çıkan yangında cihaz tamamen kullanılamaz hâle gelmiştir.

Bu duruma ilişkin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Borçlu, ifanın imkansızlaşmasında kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bu sebeple uğradığı zararları tazmin etmekle yükümlüdür.

Borç konusu cihazın yangında yok olmasıyla borç kendiliğinden sona erer ve tarafların birbirine karşı herhangi bir tazminat sorumluluğu kalmaz.

Alacaklının tazminat talep edebilmesi için öncelikle borçluya uygun bir mehil vererek onu temerrüde düşürmesi şarttır.

Zarara uğrayan alacaklı, tazminat elde edebilmek için borçlunun veya personelin kusurlu olduğunu ispat etmekle yükümlüdür.

Cihazın telef olması sebebiyle sözleşme, imkansızlık anından itibaren geçmişe etkili olarak kesin hükümsüz hale gelir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu, ifanın imkansızlaşmasında kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bu sebeple uğradığı zararları tazmin etmekle yükümlüdür.

Cevap

Borçlu, ifanın imkansızlaşmasında kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bu sebeple uğradığı zararları tazmin etmekle yükümlüdür.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 112 uyarınca, borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür. Olayda personelin (yardımcı kişinin) kusuruyla cihazın yok olması, borçlunun sorumlu olduğu bir sonraki imkansızlık halidir. Bu durumda borçlu, kusursuz olduğunu ispat edemeyeceği için (zira yardımcı kişilerin fiillerinden de sorumludur) tazminat ödemek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Borca aykırılığın türünü belirle

İfa, sözleşme kurulduktan sonra ancak teslimden önce 'ikamesi olmayan bir cihazın' yok olmasıyla imkansızlaşmıştır.

Borcun ifasının mümkün olup olmadığını tespit etmek, uygulanacak hukuk kuralını seçmek için gereklidir.

Kusur durumunu analiz et

Cihazın yok olması, borçlunun yardımcı kişisinin (personelinin) depolama kurallarına aykırı hareketinden kaynaklandığı için borçlunun sorumlu olduğu bir imkansızlık söz konusudur.

TBK 116 uyarınca borçlu, yardımcı kişilerin fiillerinden kendi kusuru gibi sorumludur.

Hukuki sonucu (TBK 112) uygula

Kusurlu imkansızlık durumunda borç sona ermez, alacaklının müspet zararının (ifa çıkarının) tazminine dönüşür.

Sözleşmeye aykırılık hallerinde borçlu, kusursuzluğunu ispat etmedikçe zararı gidermekle yükümlüdür.

Anahtar Kavram

Kusurlu Sonraki İmkansızlık ve İspat Yükü

Alternatif Yöntem

Olayı TBK 116 (Yardımcı Kişilerin Fiillerinden Sorumluluk) ile TBK 112'yi birleştirerek analiz etmek, borçlunun kurtuluş kanıtı getiremeyeceği sonucuna ulaşmanızı sağlar.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

Borçlunun aynı alacaklıya karşı hem muaccel (vadesi gelmiş) hem de müeccel (vadesi henüz gelmemiş) birden fazla borcu bulunmaktadır. Borçlu, yaptığı kısmi ödeme sırasında bu ödemenin hangi borç için geçerli olduğunu bildirmemiş, alacaklı da verdiği makbuzda herhangi bir mahsup belirtmemiştir.

$6098$ sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre, bu ödeme öncelikle hangi borç için mahsup edilmiş sayılır?

Vadesi gelmiş (muaccel) olan borç için

Vadesi henüz gelmemiş (müeccel) olan borç için

Tutarı en yüksek olan borç için

Güvencesi en kuvvetli olan borç için

Alacaklının dilediği herhangi bir borç için

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vadesi gelmiş (muaccel) olan borç için

Cevap

Yapılan ödeme öncelikle vadesi gelmiş (muaccel) olan borç için mahsup edilmiş sayılır.

Türk Borçlar Kanunu'nun

102

. maddesine göre, taraflar arasında mahsup konusunda bir anlaşma yoksa veya makbuzda bir açıklama yapılmamışsa, ödeme öncelikle vadesi gelmiş (muaccel) olan borca sayılır. Eğer birden fazla muaccel borç varsa, ödeme borçluya karşı ilk takip yapılan veya vadesi ilk gelen borca mahsup edilir.

Adım Adım Çözüm

Borçlunun ve alacaklının mahsup beyanında bulunup bulunmadığını kontrol edin.

Soruda borçlunun bildirimde bulunmadığı ve alacaklının makbuzda belirtmediği ifade edilmiştir.

Mahsup sırası önce iradi (beyanla), sonra kanuni kurallara göre belirlenir.

Türk Borçlar Kanunu madde

102

(Kanuni Mahsup) hükmünü uygulayın.

Kanuna göre geçerli bir açıklama yapılmadığı durumlarda ödeme, muaccel borca mahsup edilir.

Borçlunun ifa yükümlülüğünün doğduğu (vadesi gelen) borcun öncelikle tasfiye edilmesi esastır.

Anahtar Kavram

Kanuni Mahsup Sırası (TBK m. 102)

Daha Fazla Pratik

Birden fazla muaccel borç olması durumunda takibe başlanmış olma kriterinin etkisini inceleyin.

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uyarınca, taraflar aksini kararlaştırmadıkça para borçlarının ifa yeri aşağıdakilerden hangisidir?

Alacaklının ifa zamanındaki yerleşim yeri

Borçlunun ifa zamanındaki yerleşim yeri

Sözleşmenin kurulduğu sırada borçlunun yerleşim yeri

Sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusu parça borcunun bulunduğu yer

Sözleşmenin kurulduğu yer

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacaklının ifa zamanındaki yerleşim yeri

Cevap

Para borçları, aksine bir anlaşma yoksa alacaklının ifa zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilmelidir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi uyarınca, para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir. Hukuk tekniğinde bu tür borçlara 'götürülecek borç' denir.

Adım Adım Çözüm

Borcun niteliğini tespit et.

Borç, bir miktar paranın ödenmesini konu alan bir para borcudur.

Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 89, borcun türüne göre üç farklı yasal ifa yeri öngörmüştür.

TBK m. 89/1 hükmünü uygula.

Para borçları 'götürülecek borç' niteliğindedir.

Kanun koyucu, para borçlarının alacaklıya ulaştırılması gerektiğini belirterek alacaklıyı korumayı amaçlamıştır.

Sonucu belirle.

İfa yeri, alacaklının ödeme anındaki yerleşim yeridir.

Taraflar sözleşme ile başka bir yer kararlaştırmadıkları sürece yasal kural budur.

Anahtar Kavram

Para borçları götürülecek borç niteliğinde olup ifa yeri alacaklının yerleşim yeridir.

Daha Fazla Pratik

Parça borçları ile cins borçlarının ifa yerleri arasındaki farkları karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 9Soru →

(A) ve (B), 01.01.2026 tarihinde akdettikleri bir taşınır satış sözleşmesiyle, (B)'nin mülkiyetindeki sanayi tipi bir baskı makinesinin 01.03.2026 tarihinde teslim edilmesi konusunda anlaşmışlardır. Taraflar sözleşmeye, teslim tarihinin "kesin" olduğunu ve bu tarihteki bir gecikmenin (A) için ifayı tamamen yararsız kılacağını açıkça şerh düşmüşlerdir. 01.03.2026 tarihinde (B) makineyi teslim etmemiş; (A) ise aynı gün (B)’ye gönderdiği yazılı bildirimle borcun ifasından vazgeçtiğini ve zararının tazmin edilmesini istediğini beyan etmiştir.

Buna göre, Türk Borçlar Kanunu’nun karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

(A), borçluya herhangi bir ek süre vermeksizin borcun ifasından vazgeçerek müspet zararının tazminini talep edebilir; bu durumda (B), temerrüde düşmekte kusuru bulunmadığını ispat ederek tazminat yükümlülüğünden kurtulabilir.

Sözleşmede kesin vade kararlaştırılmış olsa dahi, (A)'nın seçimlik haklarını kullanabilmesi için (B)'ye uygun bir ek süre (meyil) vermesi ve bu sürenin sonuçsuz kalması kanuni bir zorunluluktur.

(A), borcun ifasından vazgeçtiğini bildirdiği anda hukuki ilişki kendiliğinden "sözleşmeden dönme"ye dönüşür ve alacaklı bu durumda sadece fiilen yaptığı masrafları (menfi zarar) talep edebilir.

(A)'nın müspet zarar tazminine hak kazanabilmesi için, (B)'nin temerrüde düşmesinde ağır kusurunun veya kastının bulunduğunu genel ispat kuralları çerçevesinde bizzat kanıtlaması şarttır.

(A), ifadan vazgeçip tazminat talep ettiği için makinenin o günkü değeri ile sözleşme bedeli arasındaki farkı isteyemez; sadece teslimattaki gecikme nedeniyle uğradığı gecikme tazminatını isteyebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (A), borçluya herhangi bir ek süre vermeksizin borcun ifasından vazgeçerek müspet zararının tazminini talep edebilir; bu durumda (B), temerrüde düşmekte kusuru bulunmadığını ispat ederek tazminat yükümlülüğünden kurtulabilir.

Cevap

Alacaklı, kesin vade varlığı nedeniyle ek süre vermeksizin müspet zararını talep edebilir ve bu durumda kusursuzluğunu ispat yükü borçluya aittir.

Türk Borçlar Kanunu m. 124/3 uyarınca, borcun ifasının belirli bir zamanda gerçekleşmemesi halinde ifanın artık kabul edilmeyeceği sözleşmede kararlaştırılmışsa (kesin vade), borçlunun temerrüdü halinde alacaklının ek süre tayin etmesine gerek yoktur. Alacaklı, borcun ifasından vazgeçtiğini hemen bildirerek müspet zararının (beklenen yarar/ifanın tam karşılığı) tazminini isteyebilir. Bu tazminatın şartı olan kusur, borçlar hukukunda karine kabul edildiğinden, borçlu ancak kusursuzluğunu ispat ederek sorumluluktan kurtulabilir.

Adım Adım Çözüm

Vade Türünün Tespiti

Sözleşmede vadenin 'kesin' olduğu ve ifanın bu tarihten sonra yararsız kalacağı belirtildiğinden, olayda bir 'kesin vade' (TBK m. 124/3) mevcuttur.

Kesin vade, borçlunun temerrüdü halinde alacaklının ek süre (meyil) verme zorunluluğunu ortadan kaldıran hallerden biridir.

Seçimlik Hakkın Belirlenmesi

Alacaklı (A), vade dolduğunda ifadan vazgeçtiğini bildirerek müspet zarar tazmini (ifanın gerçekleşmemesinden doğan zarar) talep etmeyi seçmiştir.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde temerrüt halinde alacaklıya tanınan üç seçimlik haktan biri 'ifadan vazgeçip müspet zarar tazmini'dir.

Kusur ve İspat Yükü Analizi

Müspet zarar tazmini için borçlunun kusurlu olması gerekir; ancak TBK m. 112 uyarınca borçlunun kusuru karine olduğundan, borçlu tazminattan kurtulmak için kusursuzluğunu ispatlamalıdır.

Borçlunun temerrüdünde tazminat sorumluluğu kusura dayanır, ancak kanun ispat yükünü yer değiştirerek alacaklıyı korumuştur.

Anahtar Kavram

Karşılıklı Borçlarda Temerrüt ve Kesin Vadenin Ek Süreye Etkisi

Daha Fazla Pratik

Seçimlik haklardan 'sözleşmeden dönme' ve 'menfi zarar' kavramlarını, kesin vadeli işlemlerle birlikte tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 10Soru →

Satıcı (A) ile Alıcı (B), bir otomobilin 1.000.000 TL karşılığında satışı konusunda anlaşmışlardır. Sözleşmeye göre tarafların borçlarını aynı anda (eş zamanlı) ifa etmeleri kararlaştırılmıştır. Alıcı (B), satış bedelini henüz ödememiş ve ödemeye hazır olduğunu da bildirmemiş olmasına rağmen, Satıcı (A)'dan aracın mülkiyetinin kendisine devredilmesini talep etmektedir. Bu durumda Satıcı (A)'nın, bedel kendisine ödeninceye kadar aracı teslim etmekten kaçınma hakkı aşağıdakilerden hangisidir?

Ödemezlik def'i

Alacaklı temerrüdü

Zamanaşımı def'i

Takas

Borçlu temerrüdü

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ödemezlik def'i

Cevap

Türk Borçlar Kanunu uyarınca, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde bir tarafın kendi borcunu ifa etmeden karşı taraftan ifa istemesi durumunda, diğer tarafın ifadan kaçınma hakkına ödemezlik def'i denir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 97. maddesine göre, karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede borcun ifasını isteyen tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı yoksa, kendi borcunu ifa etmiş veya ifasını teklif etmiş olması gerekir. Aksi takdirde karşı taraf ödemezlik def'i ileri sürerek kendi borcunu yerine getirmekten kaçınabilir.

Adım Adım Çözüm

Sözleşme tipini belirle.

Satış sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen (sinallagmatik) bir sözleşmedir.

Ödemezlik def'inin uygulanabilmesi için sözleşmenin karşılıklı borç yüklemesi gerekir.

İfa sırasını kontrol et.

Taraflar borçların aynı anda ifa edilmesini kararlaştırmıştır.

Ödemezlik def'i, tarafların aynı anda ifa ile yükümlü olduğu veya savunmada bulunan tarafın daha sonra ifa etmesi gerektiği durumlarda kullanılır.

İfa talebinin şartlarını değerlendir.

Alıcı borcunu ifa etmeden (parayı ödemeden) satıcıdan ifa (aracı teslim) istemektedir.

TBK m. 97 uyarınca, kendi borcunu ifa etmeyen tarafın ifa talebi, diğer tarafa ifadan kaçınma yetkisi verir.

Anahtar Kavram

Ödemezlik Def'i (TBK m. 97)

Soru 11Soru →

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 115. maddesinde düzenlenen 'sorumsuzluk anlaşmaları'na ilişkin hukuki rejim dikkate alındığında, borçlunun borca aykırılıktan doğan sorumluluğunun önceden sınırlandırılması veya kaldırılması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Borçlunun ağır kusurundan doğacak sorumluluğunu önceden kaldıran anlaşmalar kesin hükümsüzdür; ancak kanunla verilen bir imtiyaza dayanan işletmelerde hafif kusurdan doğacak sorumluluğun önceden kaldırılması da geçersizdir.

Borçlu, ister hafif ister ağır kusurlu olsun, tüm kusur derecelerinden doğacak sorumluluğunu önceden yapılan bir anlaşma ile geçerli olarak kaldırabilir.

Uzmanlığı gerektiren bir hizmetin ifası sırasında doğacak hafif kusurdan sorumluluğun kaldırılmasına dair anlaşmalar, hizmetin niteliğine bakılmaksızın her zaman geçerlidir.

Sorumsuzluk anlaşmaları ancak borca aykırı fiil gerçekleştikten sonra yapılabilir; ifadan önce yapılan tüm sorumsuzluk anlaşmaları emredici hükümlere aykırılık nedeniyle hükümsüzdür.

Borçlu ağır kusurundan doğacak sorumluluğunu tamamen kaldıramasa da, ödenecek tazminat miktarını önceden sembolik bir rakamla sınırlayan kısmi sorumsuzluk anlaşmaları her durumda geçerlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlunun ağır kusurundan doğacak sorumluluğunu önceden kaldıran anlaşmalar kesin hükümsüzdür; ancak kanunla verilen bir imtiyaza dayanan işletmelerde hafif kusurdan doğacak sorumluluğun önceden kaldırılması da geçersizdir.

Cevap

Türk Borçlar Kanunu m. 115/1 uyarınca, borçlunun ağır kusurundan (kast ve ağır ihmal) sorumlu olmayacağına dair önceden yapılan anlaşmalar kesin hükümsüzdür. Aynı maddenin 2. fıkrası ise, bir imtiyaza dayalı işletmelerde (örneğin elektrik dağıtımı, demiryolu işletmeciliği vb.) hafif kusurdan doğacak sorumluluğun bile kaldırılamayacağını emrederek genel kurala bir istisna/ekleme getirmiştir.

Adım Adım Çözüm

Genel kuralın (TBK 115/1) tespiti.

Borçlunun kastından ve ağır ihmalinden (ağır kusur) doğacak sorumluluğun önceden kaldırılması kesin hükümsüzdür.

Kanun koyucu, kişilerin en ağır kusurlarından dahi sorumlu olmayacaklarını önceden kararlaştırmalarını kamu düzenine aykırı bulmuştur.

Özel sınırlamaların (TBK 115/2) tespiti.

Kanunla verilen bir imtiyaza (monopol/imtiyazlı işletme) dayalı bir hizmet sunuluyorsa, hafif kusurdan sorumsuzluk da geçersizdir.

Alacaklının bu tür işletmelerden hizmet alma zorunluluğu bulunduğu için, zayıf tarafı koruma amacı güdülmüştür.

Uzmanlık gerektiren işlere (TBK 115/3) ilişkin hükmün değerlendirilmesi.

Hizmet uzmanlık gerektiriyorsa hafif kusurdan sorumsuzluk anlaşması hakimin takdiriyle geçersiz kılınabilir.

Profesyonel standartların korunması ve dürüstlük kuralı gereği uzman borçlunun sorumluluğu daha sıkı denetlenir.

Anahtar Kavram

Sorumsuzluk Anlaşmalarının Sınırları (Emredici Hükümler)

Daha Fazla Pratik

TBK 116'da düzenlenen 'Yardımcı Kişilerin Fiillerinden Sorumluluk' durumundaki sorumsuzluk anlaşmaları ile TBK 115'teki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 12Soru →

Ankara’da yerleşim yeri bulunan borçlu (B) ile İstanbul’da yerleşim yeri bulunan alacaklı (A) arasında akdedilen sözleşme uyarınca (B); $100.000$ TL nakit ödeme, sözleşme kurulduğu sırada Bursa’da bir sergide bulunan antika bir tablonun teslimi ve $50$ çuval pirinç teslimi borçlarını üstlenmiştir. İfadan hemen önce alacaklı (A), yerleşim yerini İstanbul’dan Van’a taşımıştır.

Taraflar ifa yerini ayrıca kararlaştırmadığına göre, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre bu borçların ifa yerlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Para borcu alacaklının yeni yerleşim yeri olan Van’da, tablo sözleşme anında bulunduğu yer olan Bursa’da, pirinçler ise borçlunun yerleşim yeri olan Ankara’da ifa edilmelidir; ancak alacaklının yerleşim yeri değişikliği ifayı önemli ölçüde güçleştirmişse para borcu alacaklının eski yerleşim yeri olan İstanbul’da da ifa edilebilir.

Türk Borçlar Kanunu'ndaki genel kural gereği tüm borçlar "aranacak borç" niteliğinde kabul edildiğinden; para borcu, tablo ve pirinçlerin tamamı borçlunun yerleşim yeri olan Ankara’da ifa edilmelidir.

Para borcu ve pirinç teslimi "götürülecek borç" sayılarak alacaklının yeni yerleşim yeri olan Van’da, tablo ise parça borcu olduğu için sözleşmenin kurulduğu sırada tarafların bulunduğu yer olan İstanbul’da ifa edilmelidir.

Para borcu alacaklının eski yerleşim yeri olan İstanbul’da, tablo Bursa’da, pirinçler ise alacaklının yeni yerleşim yeri olan Van’da ifa edilmelidir.

Para borcu ve tablo Bursa’da, pirinçler ise borçlunun yerleşim yeri olan Ankara’da ifa edilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para borcu alacaklının yeni yerleşim yeri olan Van’da, tablo sözleşme anında bulunduğu yer olan Bursa’da, pirinçler ise borçlunun yerleşim yeri olan Ankara’da ifa edilmelidir; ancak alacaklının yerleşim yeri değişikliği ifayı önemli ölçüde güçleştirmişse para borcu alacaklının eski yerleşim yeri olan İstanbul’da da ifa edilebilir.

Cevap

Para borcu kural olarak alacaklının güncel yerleşim yerinde (Van), tablo sözleşme anında bulunduğu Bursa'da, pirinçler ise borçlunun Ankara'daki yerleşim yerinde ifa edilmelidir; alacaklının taşınması ifayı güçleştirirse para borcu eski yerleşim yerinde de ifa edilebilir.

TBK m. 89 uyarınca; para borçları alacaklının ifa zamanındaki yerleşim yerinde (Van), belirli bir şeyin (parça borcu) teslimi borcun doğumu sırasında bulunduğu yerde (Bursa), diğer tüm borçlar ise borçlunun yerleşim yerinde (Ankara) ifa edilir. Ayrıca alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi ifayı güçleştiriyorsa, borçlu para borcunu alacaklının önceki yerleşim yerinde (İstanbul) ifa etme hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

Borç türlerini ve TBK 89/1 hükmünü analiz etme

Para borcu (götürülecek), Parça borcu (tablo - bulunduğu yer), Cins borcu (pirinç - aranacak) olarak ayrıştırılır.

Her borç türünün ifa yeri kanunen farklı kurala tabidir.

Para borcunun ifa yerini alacaklının yerleşim yeri değişikliğine göre belirleme

Kural Van'dır ancak TBK 89/2 uyarınca güçlük halinde İstanbul (eski yerleşim yeri) tercih edilebilir.

Alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi borçlunun durumunu ağırlaştırmamalıdır.

Parça borcu (tablo) ve cins borcu (pirinç) için yer tespiti yapma

Tablo için sözleşme anındaki konum (Bursa), pirinç için borçlunun yerleşim yeri (Ankara) esas alınır.

TBK 89/1-2 ve 89/1-3 maddeleri bu ayrımı net olarak yapmaktadır.

Anahtar Kavram

İfa Yerinin Kanuni Belirlenmesi (TBK m. 89)

Daha Fazla Pratik

Gönderilecek borçlarda (borçlunun ifa yerinden başka bir yere gönderdiği durumlar) hasarın geçiş anını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 13Soru →

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uyarınca, borcun ifa edileceği günün (vadenin) taraflarca sözleşme ile kesin bir tarih olarak kararlaştırıldığı 'belirli vadeli' borç ilişkilerinde; borçlunun temerrüde düşmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Borçlu, belirlenen vadenin dolmasıyla birlikte herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden temerrüde düşer.

Vade günü geçse dahi, borçlu ancak alacaklının noter kanalıyla ihtar çekmesi durumunda temerrüde düşer.

Temerrüdün gerçekleşebilmesi için borcun muaccel olmasının yanı sıra borçlunun ifa etmemekte mutlaka kusurlu olması gerekir.

Belirli vadeli borçlarda temerrüt, vade tarihinden itibaren on beş günlük yasal bekleme süresinin dolmasıyla başlar.

Borçlu vadesinde ifa etmese bile, alacaklı ifayı kabul etmediğini beyan etmedikçe temerrüt gerçekleşmiş sayılmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu, belirlenen vadenin dolmasıyla birlikte herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden temerrüde düşer.

Cevap

Borçlu, belirlenen vadenin dolmasıyla birlikte herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden temerrüde düşer.

Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesinin 2. fıkrasına göre; vadenin taraflarca birlikte belirlendiği hallerde, bu günün geçmesiyle borçlu kendiliğinden temerrüde düşer. Bu duruma 'belirli vade' denir ve alacaklının ayrıca bir ihtarda bulunması gerekmez.

Adım Adım Çözüm

Borç ilişkisindeki vadenin türünün tespit edilmesi.

Soruda vadenin taraflarca sözleşme ile belirlendiği (belirli vade) ifade edilmiştir.

Borçlunun temerrüdü için ihtar gerekip gerekmediği vadenin türüne bağlıdır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesindeki temerrüt kurallarının uygulanması.

TBK m. 117/1 genel kural olarak ihtarı ararken, 117/2 belirli vadeli borçları bu kuraldan istisna tutar.

Belirli vadeli borçlarda borçlu, ifa gününü zaten bildiği için ek bir hatırlatmaya (ihtara) gerek duyulmaz.

Temerrüt anının belirlenmesi.

Vade gününün sona ermesiyle borçlu doğrudan temerrüde düşer.

Kanun koyucu 'vadenin dolması' olayına hukuki sonuç olarak temerrüdü bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Belirli Vadeli Borçlarda Temerrüt (TBK m. 117/2)

Daha Fazla Pratik

Borçlunun temerrüdünün sonuçları ile alacaklı temerrüdünün farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 14Soru →

Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde borca aykırılık hallerinden biri olan "borcun ifasının borçlunun sorumlu olduğu bir sebeple imkânsızlaşması" (kusurlu imkânsızlık) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Borcun ifası borçlunun sorumlu olduğu bir sebeple imkânsızlaşırsa, borçlu alacaklının bu yüzden uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür ve borçlu, borca aykırılıkta kusuru olmadığını ispat etmedikçe sorumluluktan kurtulamaz.

Borçlunun sorumlu olduğu imkânsızlık hallerinde borç kendiliğinden sona erer ve taraflar sadece sözleşmenin kurulmasına güvenmeleri sebebiyle uğradıkları olumsuz zararları talep edebilirler.

Sözleşmeye aykırılık nedeniyle tazminat davası açan alacaklı, haksız fiil sorumluluğunda olduğu gibi borçlunun ifa etmemede kusurlu olduğunu ispat etmekle yükümlüdür.

Borcun gereği gibi ifa edilmemesi durumunda alacaklı sadece borcun aynen ifasını isteyebilir, tazminat talep edebilmesi için borçlunun temerrüde düşürülmesi şarttır.

Kusurlu imkânsızlık halinde alacaklı, borçlunun yardımcısı olan kişilerin fiillerinden dolayı borçluyu sorumlu tutabilmek için borçlunun bu yardımcıyı seçerken kusurlu olduğunu ispatlamalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borcun ifası borçlunun sorumlu olduğu bir sebeple imkânsızlaşırsa, borçlu alacaklının bu yüzden uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür ve borçlu, borca aykırılıkta kusuru olmadığını ispat etmedikçe sorumluluktan kurtulamaz.

Cevap

Borcun ifası borçlunun sorumlu olduğu bir sebeple imkânsızlaşırsa borçlu zararı gidermekle yükümlüdür ve kusursuzluğunu ispat yükü kendisine aittir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 112. maddesi genel borca aykırılık hükmüdür. Bu maddeye göre, borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bu yüzden uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür. Kusurlu imkânsızlık durumunda asıl borç sona ermez; içerik değiştirerek tazminat borcuna dönüşür. Burada istenen zarar 'müspet zarar'dır (borç ifa edilseydi alacaklının sahip olacağı durum ile mevcut durum arasındaki fark).

Adım Adım Çözüm

Borca aykırılık türünü belirle.

İfanın sonradan ve borçlunun kusuruyla imkânsızlaşması durumu TBK m. 112 kapsamında değerlendirilir.

Borçlunun sorumlu olduğu bir sebeple borcun ifa edilememesi, borcu sona erdiren kusursuz imkânsızlıktan ayrılmalıdır.

İspat yükü ve sorumluluk esaslarını analiz et.

Sözleşme hukukunda borçlu kusursuzluğunu ispatlamak zorundadır.

TBK m. 112 metni açıkça 'borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe' ifadesini kullanarak ispat yükünü borçluya vermiştir.

Anahtar Kavram

TBK m. 112 uyarınca kusurlu imkânsızlık ve ispat yükünün borçlu üzerinde olması.

Daha Fazla Pratik

Borcun ifasının imkânsızlaşmasında borçlunun kusurlu olup olmamasının sonuçlarını karşılaştırmak için TBK 112 ve TBK 136 maddelerini birlikte inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 15Soru →

Antika otomobil restoratörü (A), koleksiyoner (K) ile yaptığı sözleşme uyarınca restorasyonunu tamamladığı, dünyada sadece birkaç örneği bulunan nadide bir aracı teslim etmeyi borçlanmıştır. Ancak teslim tarihinden bir gün önce, (A)’nın atölyesinde yanıcı maddelerin yanında gerekli önlemleri almadan kaynak yapması sonucu çıkan yangında araç tamamen yanarak kullanılamaz hale gelmiştir. Bu olayda borcun akıbeti ve borçlunun sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca doğrudur?

Borcun ifası borçlunun kusuruyla imkansızlaştığından borç sona ermez, tazminat borcuna dönüşür; bu kapsamda borçlu, alacaklının müspet zararını tazmin etmekle yükümlüdür.

Sözleşme konusu araç telef olduğu için borç kendiliğinden sona erer ve borçlu, sadece aldığı satış bedelini iade ederek herhangi bir tazminat ödeme yükümlülüğünden kurtulur.

Bu durum borçlunun temerrüdü kapsamında değerlendirilir; alacaklı borçluya süre vermeksizin sözleşmeden dönerek sadece menfi zararının tazminini talep edebilir.

Borçlar hukukunda alacaklı borçlunun kusurunu ispatla yükümlü olduğundan, alacaklı yangında borçlunun ihmali olduğunu kanıtlayamadığı sürece borçlu sorumluluktan kurtulur.

Aracın yanması sonucunda ortaya çıkan durum "gereği gibi ifa etmeme" (kötü ifa) hali olup, alacaklı aracın enkazını teslim alarak satış bedelinde indirim yapılmasını isteyebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borcun ifası borçlunun kusuruyla imkansızlaştığından borç sona ermez, tazminat borcuna dönüşür; bu kapsamda borçlu, alacaklının müspet zararını tazmin etmekle yükümlüdür.

Cevap

Borcun ifası borçlunun kusuruyla imkansızlaştığından borç sona ermez, tazminat borcuna dönüşür; bu kapsamda borçlu, alacaklının müspet zararını tazmin etmekle yükümlüdür.

Sözleşme kurulduktan sonra borçlunun ihmali veya kastı nedeniyle ifanın imkansızlaşması durumunda, borçlunun sorumluluğu TBK m. 112 kapsamında devam eder. Bu durumda borç sona ermez, ancak konusu değişerek bir tazminat borcuna dönüşür. Alacaklı, borç ifa edilmiş olsaydı içinde bulunacağı mali durumu talep edebilir ki buna 'müspet zarar' denir.

Adım Adım Çözüm

Olaydaki borca aykırılık türünün tespiti

Borçlandıktan sonra (sonraki) ve borçlunun kusuruyla (ihmaliyle) meydana gelen bir imkansızlık tespit edilmiştir.

Olayda araç sözleşmeden sonra yanmış ve borçlunun yangına yol açan bir önlemsizliği söz konusudur.

TBK m. 112 hükmünün uygulanması

Borçlu, kusursuzluğunu ispat edemediği takdirde alacaklının zararını gidermek zorundadır.

Kusurlu imkansızlık durumunda borç sona ermez, tazminat borcuna (müspet zarar) dönüşür.

İspat yükünün değerlendirilmesi

Sorumluluktan kurtulmak için borçlu, kusurlu olmadığını kanıtlamalıdır.

Sözleşme hukukunda kusur karinesi gereği ispat yükü borçludadır.

Anahtar Kavram

Kusurlu Sonraki İmkansızlık (TBK m. 112)

Soru 16Soru →

Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi uyarınca, satıcı (S) mülkiyeti devretmeyi, alıcı (A) ise satış bedelini ödemeyi borçlanmıştır. Sözleşmede tarafların borçlarını aynı anda ifa edecekleri kararlaştırılmıştır. Vade gelmesine rağmen alıcı (A) satış bedelini ödememiş ve herhangi bir ödeme teklifinde de bulunmadan satıcı (S) aleyhine tescile zorlama davası açmıştır. Satıcı (S) ise mahkemeye sunduğu cevap dilekçesinde, satış bedeli kendisine ödenmedikçe mülkiyeti devretmeyeceğini beyan etmiştir.

Türk Borçlar Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca, bu uyuşmazlıkta mahkemenin vermesi gereken karar aşağıdakilerden hangisidir?

Alıcının kendi borcunu ifa etmeden veya ifa teklifinde bulunmadan dava açması dürüstlük kuralına aykırı olduğundan, davanın esastan reddine karar verilmelidir.

Satıcının ödemezlik def'i yerinde görülerek, satış bedelinin mahkeme veznesine depo edilmesi kaydıyla tescile (birlikte ifaya) karar verilmelidir.

Alıcının ödeme teklifinde bulunmaması satıcıyı doğrudan alacaklı temerrüdüne düşürdüğü için tescil talebinin kayıtsız şartsız kabulüne karar verilmelidir.

Sözleşmede tarafların mali durumuna ilişkin bir güvence gösterilmediği sürece, ifada aciz hükümleri uygulanarak davanın durdurulmasına karar verilmelidir.

Alıcı kendi borcunu ifa etmeden dava açtığı için dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satıcının ödemezlik def'i yerinde görülerek, satış bedelinin mahkeme veznesine depo edilmesi kaydıyla tescile (birlikte ifaya) karar verilmelidir.

Cevap

Satıcının ödemezlik def'i yerinde görülerek, satış bedelinin mahkeme veznesine depo edilmesi kaydıyla tescile (birlikte ifaya) karar verilmelidir.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, taraflardan biri kendi borcunu ifa etmeden veya ifayı teklif etmeden diğer taraftan ifa talep ederse, karşı taraf Türk Borçlar Kanunu m. 97 uyarınca ödemezlik def'ini ileri sürebilir. Bu def'i ileri sürüldüğünde mahkeme davayı reddetmez, davacının kendi borcunu (olayda satış bedelini) mahkeme veznesine depo etmesi şartıyla davalının borcunu ifa etmesine (tescile) yani birlikte ifaya karar verir.

Adım Adım Çözüm

Sözleşme türünün ve ifa sırasının tespiti

Taşınmaz satış vaadi, tam iki tarafa borç yükleyen (sinallagmatik) bir sözleşmedir ve taraflar aynı anda ifayı kararlaştırmıştır.

TBK m. 97'nin (Ödemezlik Def'i) uygulanabilmesi için sözleşmenin karşılıklı borç yüklemesi ve aksine bir adet veya sözleşme hükmü olmaması gerekir.

İfa talebinde bulunan tarafın durumunun değerlendirilmesi

Alıcı (A), kendi borcunu ifa etmemiş ve ifa teklifinde bulunmamıştır.

Ödemezlik def'iyle karşılaşmamak için alacaklının kendi borcunu ifa etmiş veya ifaya hazır olduğunu ispatlaması gerekir.

Davalının savunmasının (def'i) niteliğinin belirlenmesi

Satıcı (S), 'bedel ödenmedikçe ifa etmem' diyerek ödemezlik def'ini ileri sürmüştür.

Ödemezlik def'i mahkemece kendiliğinden (re'sen) gözetilmez, hak sahibi tarafından ileri sürülmelidir.

Mahkeme kararının tayini

Mahkeme, alıcının borcunu yerine getirmesi (depo etmesi) karşılığında satıcının tescil yapmasına hükmeder.

Türk hukuk öğretisi ve Yargıtay uygulamasına göre, ödemezlik def'i ileri sürüldüğünde dava reddedilmez; 'birlikte ifa' (hand-to-hand delivery) kararı verilir.

Anahtar Kavram

Ödemezlik Def'i (TBK m. 97) ve Birlikte İfa Kararı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 17Soru →

Ahmet, arkadaşı Mehmet’ten $20.000$ TL borç almış ve taraflar borcun ödeme vakti olarak "Mehmet’in yeni dairesine taşındığı gün" ifadesi üzerinde anlaşmışlardır. Mehmet $15$ Nisan tarihinde yeni dairesine taşınmış ancak Ahmet borcunu henüz ödememiştir. Bu olayda borçlunun temerrüdüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Borcun ifa edileceği gün belirlenebilir nitelikte olduğu için, taşınma tarihinde borçlu ihtar gerekmeksizin kendiliğinden temerrüde düşer.

Borç, taşınma tarihinde muaccel hale gelmiş olsa da taraflarca kesin bir takvim günü kararlaştırılmadığı için borçlunun temerrüdü için alacaklının ihtarı şarttır.

Taşınma olayı gerçekleştiği anda borç hem muaccel hale gelir hem de borçlu temerrüde düşer; ihtar sadece temerrüt faizinin oranını belirlemek için gereklidir.

Borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklının yapacağı ihtarın, geçerlilik şartı gereği mutlaka noter aracılığıyla yapılmış olması gerekir.

Vade, tarafların iradesine bağlı bir olaya dayandığı için borç henüz muaccel hale gelmemiştir; bu nedenle Ahmet'e karşı herhangi bir takip başlatılamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç, taşınma tarihinde muaccel hale gelmiş olsa da taraflarca kesin bir takvim günü kararlaştırılmadığı için borçlunun temerrüdü için alacaklının ihtarı şarttır.

Cevap

Borç muaccel hale gelmiş olsa da taraflarca kesin bir takvim günü kararlaştırılmadığı için borçlunun temerrüdü için alacaklının ihtarı şarttır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun

117

. maddesine göre borçlunun temerrüde düşmesi için kural olarak borcun muaccel olması ve alacaklının ihtarda bulunması gerekir. Taraflar borcun ifa edileceği günü takvim günü olarak (örneğin "

15

Mayıs

2026

") belirlemişlerse bu 'belirli vade'dir ve ihtar gerekmez. Ancak olaydaki gibi "taşınma günü" gibi belirlenebilir (determinable) vadelerde borç muaccel olsa da temerrüt için ihtar çekilmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Vadenin niteliğini belirle

Taşınma günü, gerçekleşeceği kesin olan ancak takvim olarak önceden belli olmayan 'belirlenebilir vade' niteliğindedir.

Kesin bir takvim günü (örneğin

15

Nisan

2026

) kararlaştırılmadığı sürece vade 'belirli vade' sayılmaz.

Muacceliyet durumunu kontrol et

Mehmet taşındığı an borç muaccel hale gelir.

Vadenin gelmesi borcu istenebilir (muaccel) kılar.

Temerrüt şartlarını uygula

TBK 117/1 uyarınca muaccel borçlarda temerrüt için ihtar gerekir.

TBK 117/2'deki ihtar gerektirmeyen 'belirli vade' istisnası burada mevcut değildir.

Anahtar Kavram

Belirlenebilir vadelerde (vade-i meşrut) borcun muaccel olması temerrüt için yeterli olmayıp, ayrıca ihtarın yapılması zorunludur.

Soru 18Soru →

Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca, borçlunun temerrüdünün genel sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğradığını ispat ederse; borçlu, temerrüde düşmekte hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe bu zararı da gidermekle yükümlüdür.

Para borçlarında gecikme tazminatı (gecikme sebebiyle uğranılan zarar) talep edilebilmesi için borçlunun kusurlu olması şart olmayıp; borcun muaccel olması ve temerrüdün gerçekleşmiş olması yeterlidir.

Temerrüt faizi istenebilmesi için alacaklının mutlaka bir zarara uğramış olması ve borçlunun temerrüde düşmekte kusurlu olduğunun alacaklı tarafından ispatlanması gerekir.

Borçlu temerrüde düştükten sonra borç konusu edim beklenmedik bir hal (kaza) sonucu imkansızlaşırsa; borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat etse dahi bu sorumluluktan hiçbir şekilde kurtulamaz.

Para borçlarında vadenin taraflarca gün, ay ve yıl olarak kesin bir biçimde belirlendiği hallerde dahi, temerrüt faizinin işlemeye başlaması için alacaklının ayrıca faiz talebini içeren bir ihtar çekmesi zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğradığını ispat ederse; borçlu, temerrüde düşmekte hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe bu zararı da gidermekle yükümlüdür.

Cevap

Alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğradığını ispat ederse; borçlu, temerrüde düşmekte hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe bu zararı da gidermekle yükümlüdür.

Türk Borçlar Kanunu'nun 122. maddesi uyarınca alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğramışsa borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat etmedikçe bu zararı gidermekle yükümlüdür. Burada borçlunun kusuru 'karine' olarak kabul edilir ve ispat yükü, kusurlu olmadığını iddia eden borçludadır.

Adım Adım Çözüm

Aşkın (Munzam) Zarar kavramını tanımla

Temerrüt faizinin alacaklının zararını karşılamadığı durumlarda ortaya çıkan ek zarardır.

TBK m. 122 kapsamında alacaklının korunması amaçlanır.

Kusur karinesini incele

Borçlunun munzam zarardan sorumlu olması için kusurlu olması gerekir, ancak bu kusur kanunen varsayılır.

Sorumluluktan kurtulma yükü borçluya verilmiştir (ispat yükünün yer değiştirmesi).

Seçeneklerdeki diğer temerrüt sonuçlarını (faiz, kaza sorumluluğu) ayırt et

Faiz kusursuzdur, kaza sorumluluğu ise istisnalı bir kusursuz sorumluluktur.

KPSS düzeyinde bu kavramların karıştırılması en yaygın hata kaynağıdır.

Anahtar Kavram

Aşkın (Munzam) Zarar ve İspat Yükü

Daha Fazla Pratik

Munzam zarar ile cezai şartın (penal clause) birleştiği durumlarda mahsup kurallarını inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Borçlunun temerrüdünün sonuçlarını 'Para Borçları' ve 'Diğer Borçlar' olarak ikiye ayırıp, 'Kusurlu' ve 'Kusursuz' sorumluluk hallerini bir tablo üzerinde eşleştirerek soruyu daha hızlı analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 19Soru →

Antalya’da yerleşim yeri bulunan (A) ile Bursa’da yerleşim yeri bulunan (B) arasında akdedilen bir sözleşme uyarınca; (A), sözleşme kurulduğu sırada İzmir’de bulunan antika dolabını (B)’ye teslim etmeyi; (B) ise bunun karşılığında $150.000$ TL ödemeyi ve ayrıca kendi atölyesinde ürettiği $100$ adet standart bilgisayar masasını (A)’ya teslim etmeyi borçlanmıştır. Sözleşmenin kurulmasından sonra ancak ifa zamanından önce (A) yerleşim yerini İstanbul’a, (B) ise Ankara’ya taşımıştır.

Taraflar arasında ifa yerine ilişkin aksine bir kararlaştırma bulunmadığına göre; antika dolabın, para borcunun ve bilgisayar masalarının ifa yerleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisidir?

İzmir - İstanbul - Bursa

İzmir - Antalya - Bursa

İzmir - İstanbul - Ankara

Bursa - İstanbul - Ankara

Antalya - İstanbul - Bursa

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İzmir - İstanbul - Bursa

Cevap

Antika dolabın İzmir'de, para borcunun İstanbul'da ve bilgisayar masalarının Bursa'da ifa edilmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesindeki yasal yedek hukuk kurallarına göre; antika dolap bir parça borcu olduğu için sözleşme anında bulunduğu yer olan İzmir'de; para borcu bir götürülecek borç olduğu için alacaklının ifa zamanındaki yeri olan İstanbul'da; bilgisayar masaları ise 'diğer borçlar' kategorisinde olup borcun doğumu anındaki borçlu yerleşim yeri olan Bursa'da ifa edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

Parça borcunun (antika dolap) ifa yerini belirle.

İzmir

TBK m. 89/2 uyarınca parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde ifa edilir. Dolap sözleşme anında İzmir'dedir.

Para borcunun (

150.000

TL) ifa yerini belirle.

İstanbul

TBK m. 89/1 uyarınca para borçları, alacaklının ödeme (ifa) zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir. Alacaklı (A) ifa zamanında İstanbul'dadır.

Diğer borçların (çeşit borcu olan masalar) ifa yerini belirle.

Bursa

TBK m. 89/3 uyarınca para ve parça borcu dışındaki tüm borçlar, doğumları (sözleşme anı) sırasında borçlunun yerleşim yerinde ifa edilir. Borçlu (B) sözleşme anında Bursa'dadır.

Anahtar Kavram

TBK m. 89 uyarınca ifa yerinin belirlenmesinde zamanın (sözleşme anı vs. ifa anı) ve borç türünün etkisi.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 20Soru →

Türk Borçlar Kanunu'nun ifa zamanına ilişkin yorum kuralları uyarınca, taraflar arasındaki bir sözleşmede borcun "Haziran ayının ortasında" ifa edileceği kararlaştırılmışsa, bu borç kural olarak hangi gün muaccel olur?

15

Haziran

1

Haziran

30

Haziran

Haziran ayının ikinci pazartesi günü

Haziran ayının son iş günü

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15$ Haziran

Cevap

Haziran ayının ortası ifadesi hukuken

15

Haziran gününü ifade eder.

Türk Borçlar Kanunu'nun

91

. maddesinin ikinci fıkrasına göre; ayın başı denilince ayın birinci günü, ayın ortası denilince ayın on beşinci günü ve ayın sonu denilince ayın sonuncu günü anlaşılır. Bu nedenle Haziran ayının ortası ifadesi doğrudan

15

Haziran tarihine tekabül eder ve borç bu tarihte muaccel olur.

Adım Adım Çözüm

Türk Borçlar Kanunu'nun ifa zamanına ilişkin yorum kurallarını (TBK m. 91) gözden geçir.

Kanun; ayın başı, ortası ve sonu ifadelerine belirli tarihler atamıştır.

Sözleşmedeki belirsiz zaman ifadelerinin kanuni karşılığını bulmak gerekir.

"Ayın ortası" ifadesinin kanuni tanımını uygula.

TBK m.

91/2

uyarınca ayın ortası, o ayın on beşinci günüdür.

Vadenin tam gününü tespit ederek muacceliyet anını belirlemek amaçlanır.

Anahtar Kavram

İfa Zamanının Belirlenmesi ve Kanuni Yorum Kuralları

Tahmini Süre:45s

Sayfa 1 / 6Sonraki

Borçların İfası ve İfa Edilmemesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar