Soru

Zorluk: OrtaSiyasi Haklar: Siyasi Partilere İlişkin Esaslar ve Denetim

Bir siyasi partinin tüzük ve programının; devletin bağımsızlığına, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine aykırı hükümler içermesi durumunda yürütülecek yargısal denetim süreciyle ilgili 19821982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Kapatma davası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından Anayasa Mahkemesinde açılır.Cevap
  2. B
    Partinin tüzüğü aykırı olsa bile, temelli kapatma kararı verilebilmesi için öncelikle partinin bu hükümlerin 'odak noktası' haline geldiğinin tespiti gerekir.
  3. C
    Siyasi partilerin tüzük ve programlarının Anayasa'ya uygunluğunu denetleme ve karara bağlama yetkisi Sayıştay'a aittir.
  4. D
    Kapatma davası açma yetkisi, TBMM Başkanlık Divanı'nın talebi üzerine Adalet Bakanı tarafından kullanılır.
  5. E
    Tüzük aykırılığı nedeniyle açılan davalarda Anayasa Mahkemesi, temelli kapatma yerine sadece ihtar verme yetkisine sahiptir.

Cevap

Siyasi partilerin kapatılması davası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından Anayasa Mahkemesinde açılır.
Siyasi partilerin kapatılması davası, yargısal bir süreçtir ve 19821982 Anayasası'nın 6969. maddesine göre bu davayı açma yetkisi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'na, davayı karara bağlama yetkisi ise Anayasa Mahkemesi'ne verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Dava konusunu ve ilgili organı belirleme
Dava konusu bir siyasi partinin tüzük ve programının Anayasa'ya aykırılığıdır. Karar organı Anayasa Mahkemesidir.
19821982 Anayasası Madde 6969 uyarınca siyasi partilerin kapatılmasına Anayasa Mahkemesi karar verir.
2
Davayı açacak makamı tespit etme
Davacı makam Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'dır.
Anayasa'nın 6969. maddesinin dördüncü fıkrası, davayı açma yetkisini doğrudan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'na vermiştir.
3
Tüzük ve eylem denetimi arasındaki farkı değerlendirme
Tüzük ve program aykırılığında 'odak olma' şartı aranmaz; metin içeriği yeterlidir.
Odak olma kriteri (69/669/6), partinin 'eylemleri' nedeniyle kapatılabilmesi için getirilen ek bir güvencedir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Kapatma Davasında Görevli ve Yetkili Makamlar
Bu soruyu puanla