X Siyasi Partisi hakkında, Anayasa'nın 68. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan ilkelere aykırı eylemlerin odağı hâline geldiği gerekçesiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca Anayasa Mahkemesinde temelli kapatma davası açılmıştır. Anayasa Mahkemesi, yaptığı yargılama sonucunda partinin temelli kapatılmasına ve kararda milletvekili (A) ile parti genel başkan yardımcısı (B)'nin beyan ve eylemleriyle partinin kapatılmasına sebep olduklarına hükmetmiş; karar gerekçeli olarak Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, bu olay neticesinde ortaya çıkacak hukuki durumlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- AMilletvekili (A)'nın parlamento üyeliği, Anayasa Mahkemesi kararının Resmî Gazete'de gerekçeli olarak yayımlandığı tarihte, TBMM Genel Kurulunun ayrıca bir kararına gerek kalmaksızın doğrudan sona erer.
- BX Siyasi Partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olmayan diğer milletvekillerinin parlamento üyeliği düşmez, bu kişiler görevlerine bağımsız milletvekili olarak devam ederler.
- Genel Başkan Yardımcısı (B), kapatma kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren beş yıl süreyle bir siyasi partiye üye olamayacağı gibi, milletvekili genel seçimlerinde bağımsız aday da olamaz.Cevap
- DTemelli kapatılan X Siyasi Partisi, başka bir ad altında yeniden kurulamayacağı gibi; partinin isim, amblem veya rumuzu da yeni kurulacak bir parti tarafından kullanılamaz.
- EAnayasa Mahkemesinin verdiği temelli kapatma kararı sonucunda, X Siyasi Partisinin bütün malvarlığı kanun gereği Hazineye intikal eder.
Cevap
Kapatılmaya sebep olan parti yöneticilerinin 5 yıl süreyle başka bir partiye üye olması veya yöneticilik yapması yasaklanmış olsa da, bu kişilerin seçimlerde bağımsız aday olmalarının önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır. Bu nedenle bağımsız aday olamayacaklarını iddia eden ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 69. maddesine göre, bir siyasi partinin temelli kapatılmasına beyan veya faaliyetleriyle sebep olan kurucuları dâhil üyeleri, Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararının Resmî Gazete'de gerekçeli olarak yayımlanmasından başlayarak beş yıl süreyle bir başka partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi ve denetçisi olamazlar. Anayasa'da düzenlenen bu yaptırım, kişinin tamamen siyasetten men edilmesi anlamına gelmez; yalnızca 'partili' olarak siyaset yapmasını yasaklar. Bu nedenle, siyasi yasaklı konumuna düşen bir kişinin parlamento seçimlerinde bağımsız aday olmasının önünde anayasal bir engel yoktur. Yanlış olan ifade budur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Siyasi parti kapatma davalarının sonuçları ve siyasi yasaklılık yaptırımının kapsamı