A, B'nin maliki olduğu bir taşınmazda, müteahhit C ile akdettiği bir sözleşme uyarınca gen… — KPSS Hukuk

$A$ , $B$ 'nin maliki olduğu bir taşınmazda, müteahhit $C$ ile akdettiği bir sözleşme uyarınca geniş kapsamlı bir tadilat ve mutfak yenileme işlemi gerçekleştirmiştir. Ancak $C$ , iş bedelini $A$ 'ya ödemeden ağır bir borç yükü altına girerek aciz haline düşmüştür. $B$ , taşınmazın değerinin bu tadilat sonucunda $500.000$ $TL$ arttığını kabul etmekle birlikte, $A$ 'nın kendisine karşı açtığı sebepsiz zenginleşme davasına itiraz etmektedir. Türk Borçlar Hukuku doktrininde ve yargı kararlarında hakim olan 'illiyet bağının doğrudanlığı' (doğrudanlık ilkesi) uyarınca, bu olaydaki illiyet bağına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Zenginleşmenin, fakirleşen kişinin malvarlığından araya başka bir malvarlığı girmeden doğrudan doğruya zenginleşenin malvarlığına geçmesi gerektiğinden; $A$ 'nın edimi $C$ 'nin borcunu ifaya yönelik olduğundan $B$ ile $A$ arasında illiyet bağı oluşmaz.Cevap
B
$B$ 'nin malvarlığındaki artışın $A$ 'nın malvarlığındaki azalma ile 'uygun illiyet bağı' içerisinde olması, sebepsiz zenginleşme borcunun doğması için doktrinde yeterli bir şart olarak kabul edilir.
C
$B$ 'nin zenginleşmesi $A$ ile $C$ arasındaki geçerli sözleşmeye dayandığı için zenginleşmenin 'haklı bir sebebe' dayandığı kabul edilir ve illiyet bağı incelenmeksizin dava reddedilir.
D
Dolaylı zenginleşme hallerinde, zenginleşen malik $B$ 'nin kötüniyetli olması durumunda illiyet bağının doğrudan olması şartı aranmaksızın iade yükümlülüğü doğar.
E
$A$ 'nın fakirleşmesi ile $B$ 'nin zenginleşmesi arasındaki bağın varlığı, eşya hukukundaki 'üst arza tabidir' kuralı gereğince kanuni bir illiyet bağı olarak varsayılır.

Cevap

Zenginleşmenin, fakirleşen kişinin malvarlığından araya başka bir malvarlığı girmeden doğrudan doğruya zenginleşenin malvarlığına geçmesi gerektiğinden; fakirleşen kişinin edimi üçüncü kişinin borcunu ifaya yönelik olduğundan malik ile fakirleşen arasında illiyet bağı oluşmaz.

Sebepsiz zenginleşme davasının dinlenebilmesi için zenginleşme ve fakirleşme arasında doğrudan bir illiyet bağının bulunması gerekir. Olayda fakirleşen taraf (

A

), bir sözleşme uyarınca edimini üçüncü kişiye (

C

) karşı ifa etmiştir. Bu durumda zenginleşme,

A

'nın malvarlığından doğrudan malik

B

'nin malvarlığına değil, önce

C

'nin malvarlığına (borcun sönmesi şeklinde) geçmiş, oradan da dolaylı olarak

B

'nin malvarlığına yansımıştır. 'Doğrudanlık ilkesi' uyarınca, bu tür dolaylı zenginleşmelerde iade borcu doğmaz.

Adım Adım Çözüm

Olaydaki hukuki ilişkileri tanımlama

Fakirleşen

A

, borçlu

C

ve zenginleşen

B

olmak üzere üçlü bir ilişki mevcuttur.

Sebepsiz zenginleşmenin hangi tür (edim/müdahale) olduğunun belirlenmesi gerekir.

Fakirleşmenin kaynağını inceleme

A

, müteahhit

C

ile olan sözleşmesi gereği bir 'edim' ifa etmiştir.

Edim zenginleşmelerinde iade borcu kural olarak sadece edimin ifa edildiği kişiye karşı ileri sürülebilir.

Doğrudanlık İlkesini (Unmittelbarkeit) uygulama

A

'nın malvarlığındaki azalma

C

'nin malvarlığı üzerinden dolaylı olarak

B

'nin taşınmazına yansımıştır.

Türk-İsviçre hukuk öğretisinde kabul edilen hakim görüşe göre, illiyet bağı doğrudan kurulmadıkça iade talebi yapılamaz.

Sonucu belirleme

İlliyet bağının dolaylı olması nedeniyle

A

B

'den sebepsiz zenginleşme talebinde bulunamaz.

A

'nın edimsel amacı

C

'nin borcundan kurtulmasıdır,

B

'nin zenginleşmesi bu sürecin yan bir sonucudur.

Anahtar Kavram

İlliyet Bağının Doğrudanlığı İlkesi (Doğrudanlık İlkesi)

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru