Soru

Zorluk: ZorHak Ehliyeti

Türk Medeni Kanunu'nun 28. maddesinde yer alan "Çocuk, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan başlayarak hak ehliyetini kazanır." hükmü uyarınca; babası kendisi henüz ana rahmindeyken bir trafik kazasında vefat eden bir çocuğun, babasının ölümü nedeniyle doğacak haklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Çocuk tam ve sağ doğması kaydıyla, babasının ölüm anında sağmış gibi mirasçı olur ve destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir; zira hak ehliyeti bu durumda geçmişe etkili olarak kazanılır.Cevap
  2. B
    Hak ehliyetinin kazanılması için kişinin ayırt etme gücüne sahip olması ve ergin olması şart olduğundan, cenin halindeki bir varlığın babasından miras alması mümkün değildir.
  3. C
    Kişilik tam ve sağ doğumla başladığından, hak ehliyeti de ancak doğum anında kazanılır ve doğumdan önceki olaylar çocuk lehine herhangi bir hak doğurmaz.
  4. D
    Cenin pasif ehliyete sahip olmadığı için, babasının ölümü anında mirasçı olamaz; ancak doğumdan sonra kendisine vasi atanmasıyla hak iddia edebilir.
  5. E
    Trafik kazası bir haksız fiil olduğundan, ceninin bu fiilden dolayı tazminat talep edebilmesi için doğumdan sonra en az bir yıl geçmiş olması kanuni bir zorunluluktur.

Cevap

Çocuk tam ve sağ doğması kaydıyla, babasının ölüm anında sağmış gibi mirasçı olur ve destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir; zira hak ehliyeti bu durumda geçmişe etkili olarak kazanılır.
Türk Medeni Kanunu'na göre hak ehliyeti kural olarak doğumla başlasa da, cenin lehine önemli bir istisna getirilmiştir. Sağ doğmak şartıyla, çocuk ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyetini kazanmış sayılır. Bu durum, çocuğun babasının ölümü veya benzeri haksız fiillerde sanki o an hayattaymış gibi mirasçı olabilmesini ve tazminat haklarına sahip olabilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Ceninin hukuki statüsünün belirlenmesi
Cenin, TMK m. 28 uyarınca 'hak süjesi' olmaya aday bir varlıktır.
Kanun, cenine belirli şartlar altında hak ehliyeti tanımıştır.
2
Hak ehliyetinin başlangıç şartının uygulanması
Çocuğun tam ve sağ doğması gerekir.
Geçmişe etkili hak kazanımı, bozucu şarta değil, geciktirici şarta (sağ doğum) bağlanmıştır.
3
Olay anı ile doğum anı arasındaki hukuki bağın kurulması
Doğum gerçekleştiğinde, hak ehliyeti ana rahmine düşüldüğü ana kadar geri gider.
Böylece çocuk, henüz doğmadan önce gerçekleşen babasının ölümü anında hukuken 'varmış' gibi kabul edilir.

Anahtar Kavram

Hak Ehliyetinin Geçmişe Etkili Kazanılması (Ceninin Hakları)
Bu soruyu puanla