Examkin

Soru

Zorluk: ZorSağır ve Dilsizlik

Nüfus kayıtlarına göre doğuştan işitme ve konuşma yetisine sahip olmayan (D), 15.05.200815.05.2008 doğumludur. (D), 20.08.202520.08.2025 tarihinde girdiği bir mağazadan dizüstü bilgisayar çalarak uzaklaşırken kolluk kuvvetleri tarafından yakalanmıştır.

Mevcut kanuni düzenlemeler ışığında, yargılama makamının (D) hakkında uygulayacağı hukuki rejimle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetlidir?

  1. A
    İşitme ve konuşma engelli bireyler yirmi bir yaşını tamamlayana kadar tam kusurlu sayılamayacağından, yargılama makamı (D) hakkında herhangi bir inceleme yapmaksızın ceza verilmesine yer olmadığına karar vermelidir.
  2. B
    (D), on beş yaşını ikmal ettiği için temyiz kudretine kural olarak sahip kabul edilir, ancak yasal erginlik sınırına ulaşmadığı gerekçesiyle cezasında ehliyet araştırması yapılmaksızın doğrudan indirim uygulanır.
  3. C
    Sağır ve dilsiz bireylerde ceza ehliyetinin başlangıç yaşı on sekiz olarak kabul edildiğinden, (D) hakkında mahkûmiyet kararı verilemez ve sadece çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
  4. (D)'nin gerçekleştirdiği eylemin hukuksal mahiyetini ve doğuracağı neticeleri kavrama ile hareketlerini bu idrake göre yönlendirme kabiliyetinin bulunup bulunmadığı incelenmeli; kabiliyetin varlığı halinde cezası belli oranda indirilmelidir.Cevap
  5. E
    Kanun koyucu, on beş yaşından büyük sağır ve dilsizleri olağan bireylerle aynı statüde değerlendirdiğinden, (D)'nin cezalandırılmasında sağır ve dilsizliğe bağlı özel bir yaş indirimi uygulanmaz.

Cevap

Doğru seçenek, (D)'nin işlediği fiilin hukuksal anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunup bulunmadığının incelenmesini ve varsa indirimli ceza verilmesini öngören ifadedir.
Türk Ceza Kanunu madde 33 gereğince, sağır ve dilsiz bireylerde ceza ehliyeti yaş sınırları normal bireylere göre üç yıl artırımlı uygulanır. Somut olayda 2008 doğumlu olup 2025'te suç işleyen fail, 17 yaşını doldurmuş durumdadır. Bu fail '15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış' yaş kategorisindedir ve bu yaş aralığı, normal bireylerdeki '12-15 yaş' aralığının sonuçlarına tabidir. Buna göre mahkemenin öncelikle kişinin algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin (temyiz kudreti) varlığını araştırması şarttır; varsa cezası yaş küçüklüğüne (ilgili fıkraya) kıyasen indirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Failin suçun işlendiği tarihteki tam yaşını hesapla.
Suç tarihi olan 20.08.202520.08.2025 ile doğum tarihi olan 15.05.200815.05.2008 arasındaki süre hesaplandığında failin 1717 yıl, 33 ay ve 55 günlük olduğu, yani 1717 yaşını doldurduğu ve 1818 yaşının içinde olduğu bulunur.
Ceza ehliyetinin doğru yaş dilimine oturtulması için matematiksel yaş tayininin net yapılması şarttır.
2
Sağır ve dilsizlere ilişkin kanuni yaş gruplarını (+3 yıl kuralı) tespit et.
Fail 1515 yaşını doldurmuş olup da 1818 yaşını doldurmamış sağır ve dilsizler grubuna dâhildir. Bu grup, TCK uyarınca olağan 12−1512-15 yaş grubundaki çocuklarla aynı yasal sonuçlara tabidir.
Kanun koyucu işitme ve konuşma engellilerin zihinsel/sosyal gelişiminin daha geç tamamlanabileceği karinesiyle tüm eşikleri üçer yıl ileri kaydırmıştır.
3
İlgili grubun ceza sorumluluğu koşulunu belirle.
Olağan 12−1512-15 yaş (sağır/dilsiz 15−1815-18 yaş) grubunda ceza sorumluluğu otomatik başlamaz; kişinin farik ve mümeyyizliği (fiilin hukuki anlam ve sonucunu algılama ve yönlendirme kabiliyeti) uzman raporuyla tespit edilmelidir. Tespit edilirse indirimli ceza verilir.
Bu gruptaki kişilerin irade yeteneği tam farz edilmediğinden, her somut olayda ayrı inceleme yapılması yasal zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Sağır ve dilsizlerde ceza ehliyeti yaş eşikleri (+3 yıl kuralı) ve algılama yeteneği incelemesi
Bu soruyu puanla

Konular

Sağır ve Dilsizlik

Bu konudan daha fazla soru