1876 tarihli Kanun-i Esasi’nin 1909 yılındaki anayasa değişikliklerinden önceki ilk metni uyarınca, yasama sürecinin işleyişi ve Meclis-i Umumi'nin kanun yapma yetkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AMeclis-i Umumi üyeleri, hazırladıkları kanun tekliflerini herhangi bir makamın ön iznine gerek duymaksızın doğrudan Meclis Başkanlığına sunma yetkisine sahiptir.
- BPadişah tarafından uygun görülmeyerek reddedilen bir kanun tasarısı, aynı yasama döneminde meclis tarafından yeniden görüşülebilir ve kabul edilebilir.
- Meclis üyelerinin kendi görev alanlarına giren konularda kanun teklifi hazırlayabilmeleri, öncelikle Padişah’ın bu konuda izin (irade) vermiş olması şartına bağlıdır.Cevap
- DKanun teklif etme yetkisi münhasıran Heyet-i Vükela’ya (Bakanlar Kurulu) ait olup meclis kanatlarının kanun teklif etme yetkisi bulunmamaktadır.
- EPadişah, meclis tarafından kabul edilen bir kanunu en geç iki ay içinde onaylamak veya bir kez daha görüşülmek üzere meclise iade etmek zorundadır.
Cevap
Meclis üyelerinin kanun teklifinde bulunabilmesi için öncelikle Padişah'tan izin alınması gerektiği ifadesi doğrudur.
1876 Kanun-i Esasi’nin orijinal metninin 53. maddesi uyarınca, hem Heyet-i Vükela hem de Meclis-i Umumi (Mebusan ve Ayan) kanun teklif etme hakkına sahiptir. Ancak meclis üyelerinin bu hakkı kullanabilmesi, teklif edilecek konunun öncelikle Padişah tarafından uygun görülmesine ve hazırlık için izin (irade) verilmesine bağlıdır. Bu durum, yasama organının bağımsız bir inisiyatif almasını engelleyen, Padişah’ın yasama üzerindeki en güçlü vesayet araçlarından biridir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İzin Sistemi (Yasama İnisiyatifi Sınırlaması)