Soru

Zorluk: Orta1923 Anayasa Değişiklikleri ve Cumhuriyetin İlanı

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda 2929 Ekim 19231923 tarihinde yapılan değişiklikler ile "Meclis Hükümeti Sistemi"nden "Kabine Sistemi"ne geçişin hukuki altyapısı oluşturulmuştur.

Bu anayasa değişikliği uyarınca, yürütme organının (hükümetin) teşkili ile ilgili getirilen yeni usul aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bakanlar Kurulu üyelerinin tamamı, Meclis Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından tek tek ve gizli oyla seçilir.
  2. Başvekil, Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilir; diğer vekiller ise Başvekil tarafından seçildikten sonra tamamı Cumhurbaşkanı tarafından Meclisin tasvibine sunulur.Cevap
  3. C
    Cumhurbaşkanı, Başvekili ve Bakanlar Kurulu üyelerini parlamento dışından doğrudan atama ve görevden alma yetkisine sahiptir.
  4. D
    Meclis Başkanı, hükümetin de tabii başkanı sıfatıyla bakanları doğrudan belirler ve yürütme yetkisini Meclis adına kullanır.
  5. E
    Başvekil, Meclis'te en fazla sandalyeye sahip siyasi parti grubu tarafından doğrudan görevlendirilir ve kabinesini kurar.

Cevap

Başvekilin Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilmesi ve diğer bakanların Başvekil tarafından belirlenip Cumhurbaşkanı aracılığıyla Meclis onayına sunulmasıdır.
Doğru seçenek, 2929 Ekim 19231923 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu değişikliğinin 1212. maddesinde yer alan düzenlemeyi tam olarak yansıtmaktadır. Bu düzenlemeye göre Başvekil (Başbakan) Cumhurbaşkanı tarafından TBMM üyeleri arasından seçilir. Diğer bakanlar da Başvekil tarafından yine TBMM üyeleri arasından seçildikten sonra, kabinenin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından Meclis'in onayına (tasvibine) sunulur. Bu mekanizma, hükümetin bir kurul olarak hareket etmesini sağlayan Kabine Sistemi'nin temelidir.

Adım Adım Çözüm

1
19211921 Anayasası'nın orijinal halindeki hükümet kurma usulünü hatırla.
Meclis Hükümeti Sistemi geçerliydi ve bakanlar Meclis tarafından tek tek seçiliyordu.
19231923 değişikliğinin neyi değiştirdiğini anlamak için başlangıç noktasını bilmek gerekir.
2
2929 Ekim 19231923 anayasa değişikliklerinin içeriğini analiz et.
Cumhuriyet ilan edilmiş ve "Kabine Sistemi"ne geçilmiştir.
Hükümet bunalımını çözmek için bakanların toplu halde (liste usulü) belirlenmesi kuralı getirilmiştir.
3
Cumhurbaşkanı ve Başvekil arasındaki hiyerarşiyi ve atama sürecini belirle.
Cumhurbaşkanı, Başvekili Meclis içinden seçer; Başvekil de bakanlarını Meclis içinden seçer ve liste Meclis onayına (tasvibine) sunulur.
Bu süreç, klasik parlamenter sistemin (kabine sistemi) Türkiye'deki ilk uygulamasıdır.

Anahtar Kavram

Kabine Sistemine Geçiş

Daha Fazla Pratik

19231923 Değişikliklerinin devletin dini ve dili üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla