Soru

Zorluk: Orta1923 Anayasa Değişiklikleri ve Cumhuriyetin İlanı

29 Ekim 1923 tarihinde gerçekleştirilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu değişikliği ile kabul edilen hükümet kurma usulüne göre; Başvekilin (Başbakan) belirlenmesi ve İcra Vekilleri Heyetinin (Bakanlar Kurulu) teşekkül süreci aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?

  1. Başvekil, Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilir; diğer vekiller Başvekil tarafından seçilerek heyetin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından Meclisin tasvibine sunulur.Cevap
  2. B
    İcra vekillerinin her biri, Meclis Genel Kurulu tarafından doğrudan ve tek tek gizli oyla seçilerek görevine başlar.
  3. C
    Başvekil, Meclis Başkanı tarafından atanır ve kurduğu kabineyi doğrudan Cumhurbaşkanının onayına sunar; Meclis onayı aranmaz.
  4. D
    İcra vekilleri, Cumhurbaşkanı tarafından Meclis dışından da seçilebilir ve güvenoyu almaksızın göreve başlar.
  5. E
    Başvekil ve tüm vekiller, TBMM Genel Kurulu tarafından hazırlanan ortak bir liste üzerinden blok halinde oylanarak seçilir.

Cevap

Başvekilin Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi ve bakanların Başvekilce belirlenip topluca Meclis onayına sunulması
29 Ekim 1923 tarihli anayasa değişikliği ile devletin rejimi 'Cumhuriyet' olarak belirlenmiş ve hükümetin teşkili için 'Kabine Sistemi'ne geçilmiştir. Bu yeni usule göre, Cumhurbaşkanı Başvekili (Başbakanı) Meclis içinden seçer; Başvekil de diğer bakanları seçerek listenin tamamını Cumhurbaşkanı aracılığıyla Meclis onayına (tasvibine) sunar. Bu düzenleme, vekillerin Meclis tarafından tek tek seçildiği eski usulden (Meclis Hükümeti) temel farkıdır.

Adım Adım Çözüm

1
1923 Anayasa değişikliğinin hükümet sistemindeki temel değişimini tespit et.
Meclis Hükümeti Sistemi'nden 'Kabine Sistemi'ne geçiş yapılmıştır.
Cumhuriyetin ilanı ile birlikte yürütme organının daha hızlı çalışması ve hükümet bunalımlarının aşılması amaçlanmıştır.
2
Yeni getirilen hükümet kurma prosedürünü analiz et.
Cumhurbaşkanı -> Başvekil (Atama) -> Vekiller (Başvekil seçimi) -> Meclis (Tasvip).
Hiyerarşik bir atama ve onay mekanizması kurularak yürütmenin başı ile üyeleri arasında eşgüdüm sağlanmıştır.
3
Seçilme kriterlerini ve onay makamını doğrula.
Tüm üyelerin milletvekili olması ve Meclisin (TBMM) tasvibinin alınması zorunludur.
Milli egemenlik ilkesi gereği hükümetin Meclis denetiminde ve içinden çıkması esası korunmuştur.

Anahtar Kavram

1923 Değişikliği ile Kabine Sistemine Geçiş

Daha Fazla Pratik

1923 değişikliği ile 1924 Anayasası arasındaki yürütme yetkisi ve Cumhurbaşkanı'nın seçilme usulü benzerliklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla