Soru

Zorluk: OrtaKamu Hizmetlerinin Görülüş Usulleri: Yeni Yöntemler (Yap-İşlet-Devret, Yap-İşlet)

Türkiye'de kamu hizmetlerinin özel hukuk kişilerine gördürülmesinde başvurulan modern yöntemlerden olan Yap-İşlet (Yİ) ve Yap-İşlet-Devret (YİD) usulleri; mülkiyet rejimi, uygulandıkları sektörler ve tabi oldukları hukuki rejim bakımından çeşitli farklılıklar göstermektedir. Buna göre, Yap-İşlet (Yİ) usulünü Yap-İşlet-Devret (YİD) usulünden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yap-İşlet usulünde tesisin mülkiyeti işletme süresi sonunda da özel hukuk kişisinde kalırken; Yap-İşlet-Devret usulünde tesis, süre sonunda idareye bedelsiz olarak devredilir.Cevap
  2. B
    Yap-İşlet-Devret usulü 1999 Anayasa değişikliği sonrası bir idari sözleşme türü haline gelmişken, Yap-İşlet usulü her zaman özel hukuk sözleşmesi olarak kabul edilmiştir.
  3. C
    Yap-İşlet usulü mültezim tarafından yürütülen klasik bir iltizam yöntemi iken, Yap-İşlet-Devret usulü yalnızca bir ruhsat (izin) verme işlemidir.
  4. D
    Yap-İşlet usulü otoyol, liman ve havaalanı projelerinde yaygın olarak kullanılırken; Yap-İşlet-Devret usulü yalnızca termik santrallerin işletilmesinde uygulanır.
  5. E
    Yap-İşlet usulünde tesisin mülkiyeti başlangıçtan itibaren kamuya aitken, Yap-İşlet-Devret usulünde tesisin mülkiyeti süre sonunda özel hukuk kişisine geçer.

Cevap

Yap-İşlet usulünde mülkiyetin özel kişide kalması, Yap-İşlet-Devret usulünde ise süre sonunda idareye bedelsiz devredilmesi
Yap-İşlet (Yİ) modeli, mülkiyeti özel hukuk kişisine ait olan ve genellikle enerji üretiminde kullanılan bir yöntemdir. Buna karşılık Yap-İşlet-Devret (YİD) modelinde özel hukuk kişisi tesisi inşa eder, belirli bir süre işletir ve bu sürenin sonunda tesisin mülkiyetini idareye bedelsiz olarak devretmek zorundadır. Bu temel fark, modellerin isimlerinden ve dayandıkları kanunların (4283 vs 3996) mülkiyet hükümlerinden kaynaklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Modellerin dayandığı yasal çerçeveyi belirleyin.
Yap-İşlet 4283 sayılı Kanun'a, Yap-İşlet-Devret ise 3996 sayılı Kanun'a tabidir.
Her iki modelin uygulama alanı ve kuralları farklı kanunlarla düzenlenmiştir.
2
Tesisin mülkiyet rejimini analiz edin.
Yap-İşlet modelinde tesis mülkiyeti 'mülkiyeti yatırımcıya ait olmak üzere' kurulur; Yap-İşlet-Devret'te ise tesis süre sonunda 'bedelsiz ve bakımlı olarak idareye devredilir'.
Mülkiyetin devri konusu bu iki modern usulü birbirinden ayıran en belirgin hukuki kriterdir.
3
1999 Anayasa değişikliği sonrası hukuki rejimi değerlendirin.
Her iki usul de (ilgili kanunlarda belirtilmesi şartıyla) özel hukuk sözleşmesi niteliğindedir ve uyuşmazlıklar adli yargıda çözülür.
1999 değişikliği ile bu sözleşmelerin idari sözleşme olma zorunluluğu ortadan kalkmıştır.

Anahtar Kavram

Yap-İşlet ve Yap-İşlet-Devret Modellerinde Mülkiyet Devri
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla