Soru

Zorluk: OrtaDürüstlük Kuralı (Objektif İyiniyet)

Bir ambalaj fabrikası sahibi olan Levent, tesisinin kapasitesini artırmak amacıyla özel bir otomasyon makinesi ürettirmiş ve makinenin kurulumu fabrikasında tamamlanmıştır. Makinenin temel işlevlerinde, çalışma hızında ve üretim kalitesinde hiçbir sorun veya eksiklik bulunmamaktadır. Ancak Levent, sadece makinenin dış gövdesindeki üretime hiçbir etkisi olmayan, çok önemsiz ve yüzeysel bir çizik ile ton farkını gerekçe göstererek kanunun alıcıya tanıdığı 'sözleşmeden dönme' hakkını kullanmak istemektedir. Üretici firma, bu yüzeysel kusuru aynı gün içinde parça değişimiyle ücretsiz olarak gidermeyi teklif etmesine rağmen; Levent, piyasada daha ucuz bir alternatif bulduğu için bu teklifi reddetmiş ve parasının iadesinde ısrar etmiştir.

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri dikkate alındığında, Levent’in sözleşmeden dönme hakkını kullanma girişimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. A
    Ayıplı ifa durumunda kanunun alıcıya tanıdığı seçimlik hakların kullanımı hiçbir koşulda sınırlandırılamayacağından, Levent'in sözleşmeden dönme talebi hukuka uygundur.
  2. B
    Levent'in bu tutumu, hakların kazanılmasında geçerli olan subjektif iyiniyet kuralına açıkça aykırılık teşkil ettiğinden hukuk düzenince korunmaz.
  3. C
    Taraflar arasındaki uyuşmazlıkta somut olaya uygulanacak bir kanun hükmü bulunmadığından, hâkim hukuk yaratarak sözleşmeden dönme beyanını haklı bulmalıdır.
  4. Levent'in, karşı tarafı aşırı zarara uğratacak şekilde ve menfaatler dengesini hiçe sayarak şekli bir hakka dayanması, dürüstlük kuralına aykırılık ve hakkın kötüye kullanılması niteliğindedir.Cevap
  5. E
    Bir hakkın kullanımının kötüye kullanma sayılabilmesi için sahibinin münhasıran başkasına zarar verme kastıyla hareket etmesi zorunlu olduğundan, Levent'in talebi geçerlidir.

Cevap

Levent'in şekli bir hakka dayanarak karşı tarafı aşırı zarara uğratacak orantısız bir talepte bulunmasının dürüstlük kuralına aykırılık ve hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu ifade eden seçenektir.
Doğru seçenek, somut olayda hakkın kullanımının sınırlarının aşıldığını doğru hukuki kavramlarla tespit etmektedir. TMK m.2'ye göre herkes haklarını kullanırken dürüstlük kurallarına (objektif iyiniyet) uymak zorundadır. Olayda Levent'in yasal bir hakkı (ayıba karşı tekeffül hükümlerinden doğan dönme hakkı) bulunsa da, bu hakkı tamamen kendi gizli saikiyle (daha ucuza makine bulması) ve karşı tarafın menfaatini hiçe sayarak, çok önemsiz bir ayıp için en ağır yaptırım şeklinde kullanması hakkın kötüye kullanılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki hukuki kurumu ve hakkın niteliğini tespit et.
Levent, kanunun kendisine tanıdığı bir seçimlik hakkı (sözleşmeden dönme) kullanmaktadır. Yani var olan bir hakkın kullanımı söz konusudur.
Uyuşmazlığın hakların kazanılmasıyla mı yoksa kullanılmasıyla mı ilgili olduğunu belirlemek, uygulanacak temel ilkeyi (TMK m.2 veya m.3) bulmak için şarttır.
2
Hakkın kullanım şeklinin sınırlarını değerlendir.
Levent'in çok önemsiz bir kozmetik kusur için sözleşmeden dönmek istemesi ve ücretsiz onarım teklifini reddederek kendi ekonomik çıkarı için üreticiyi ağır zarara sokması yarar-zarar dengesini aşırı bozmaktadır.
Türk Medeni Kanunu Madde 2 uyarınca, herkes haklarını kullanırken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.
3
Seçeneklerdeki kavram yanılgılarını ele.
Durumu 'subjektif iyiniyet' ile açıklayan veya 'zarar verme kastı' zorunludur diyen seçenekler elenir. Doğru tespit 'objektif iyiniyet (dürüstlük)' ve 'hakkın kötüye kullanılması' tespitidir.
Subjektif iyiniyet hakların kazanılmasında geçerlidir. Kötüye kullanma için ise her zaman mutlak bir zarar verme kastı şart değildir; ağır orantısızlık yeterlidir.

Anahtar Kavram

Dürüstlük Kuralı (Objektif İyiniyet) ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla