(M), komşusu (K)’nin arazisine tecavüz edecek şekilde bir bina inşa etmektedir. (K), inşaatın kendi arazisine taştığını başlangıçtan itibaren bilmesine ve (M) ile yaptığı görüşmelerde inşaatın estetik açıdan bölgeye değer kattığını belirterek (M)'yi teşvik etmesine rağmen, bina tamamen bittikten sonra taşan kısmın kalini (yıkılmasını) talep ederek dava açmıştır. Yapılan incelemede, taşan kısmın yıkılmasının binanın statik dengesini bozacağı ve yıkım maliyetinin (K)'nin uğradığı zarardan kat kat fazla olduğu tespit edilmiştir.
Bu olayla ilgili Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) başlangıç hükümleri çerçevesinde yapılan aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- (K)’nin önce inşaatı teşvik edip sonra yıkım talep etmesi 'çelişkili davranış yasağı' (venire contra factum proprium) teşkil eder ve bu durum dürüstlük kuralına aykırı bir hak kullanımı olduğundan hakim tarafından resen dikkate alınarak talep reddedilir.Cevap
- B(K)'nin hakkını kullanması sonucunda (M)'nin ağır ekonomik zarara uğrayacak olması ve menfaatler arasındaki aşırı dengesizlik, tek başına (K)'nin mülkiyet hakkının sona ermesine ve dürüstlük kuralı uyarınca arazinin mülkiyetinin (M)'ye geçmesine neden olur.
- C(K)'nin inşaatın taştığını bildiği halde sessiz kalması subjektif iyiniyetini (TMK m. 3) ortadan kaldırdığı için, dürüstlük kuralı bu olayda uygulama alanı bulamaz ve (K) her zaman yıkım talep edebilir.
- DMülkiyet hakkı mutlak bir hak olduğu için, bu hakkın kullanılmasının dürüstlük kuralı ile sınırlanması mümkün değildir; dolayısıyla (K)'nin kötüniyetli olması davanın sonucunu etkilemez.
- EHakkın kötüye kullanılması yasağı sadece taraflar arasında önceden mevcut olan bir borç ilişkisi varsa uygulanabileceği için, komşuluk hukukundan doğan bu uyuşmazlıkta hakim bu kuralı uygulayamaz.
Cevap
Dürüstlük kuralı uyarınca kişinin kendi davranışıyla çelişmesi (venire contra factum proprium) hakkın kötüye kullanılması sayılır ve hakim bu durumu resen (kendiliğinden) dikkate alarak yıkım talebini reddetmelidir.
Doğru olan değerlendirme, (K)'nin inşaat sürecindeki onaylayıcı tavrından sonra yıkım talep etmesinin dürüstlük kuralı kapsamındaki 'çelişkili davranış yasağına' aykırı olduğudur. TMK m. 2/2 uyarınca bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz ve bu durum hakim tarafından bir 'itiraz' niteliğinde olup davanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alınır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı (TMK m. 2/2) ve Çelişkili Davranış Yasağı
Daha Fazla Pratik
TMK m. 2 ve m. 3 farkını pekiştirmek için taşınmaz mülkiyetinin yolsuz tescille kazanılması senaryolarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s