Soru

Zorluk: OrtaÖlüme Bağlı Tasarrufların Maddi İçeriği

Varlıklı bir tüccar olan Tarık, vefatından bir süre önce malvarlığının paylaşımı konusunda resmi bir vasiyetname hazırlatmıştır. Tarık bu belgede ilk olarak, Ankara'daki deposunu ve içindeki ticari malları, üniversitede işletme okuması koşuluyla yeğeni Yılmaz'a bıraktığını; Yılmaz'ın vefat etmesi durumunda ise bu malların mülkiyetinin Eğitim Vakfı'na geçmesini emretmiştir.

İkinci olarak, bankadaki tüm nakit birikimini, rakip firmasının ticari sırlarını çalması koşuluyla yakın arkadaşı Selim'e bırakmıştır.

Son olarak, oğlu Burak'ı, kendisine karşı kanunen yükümlü olduğu ailevi görevlerini ağır biçimde ihlal ettiği gerekçesiyle mirasından çıkardığını belirtmiş, ancak bu ihlale ilişkin hiçbir somut olay veya delil zikretmemiştir.

Tarık'ın yaptığı bu ölüme bağlı tasarrufların maddi içeriği ve doğuracağı hukuki sonuçlar hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Yeğen Yılmaz'a sadece depo ve malların tahsis edilmesi bir 'belirli mal bırakma' (vasiyet), Yılmaz'ın ölümüyle bu malların Vakfa geçmesinin öngörülmesi ise 'art mirasçı ataması' niteliğindedir; arkadaşı Selim'e bağlanan ticari sır çalma koşulu hukuka aykırı olduğundan, bu durum ilgili tasarrufun iptali sebebidir.Cevap
  2. B
    Arkadaşı Selim'e yapılan kazandırmadaki hukuka aykırı koşul, tasarrufu ayakta tutarak sadece koşulun kendisini geçersiz kılar; mirasçılar bu kazandırmaya karşı ancak saklı paylarının ihlal edildiği gerekçesiyle tenkis davası açabilir.
  3. C
    Oğul Burak'ın mirasçılıktan çıkarılması işleminde hukuken geçerli bir somut sebep gösterilmediği için, Burak doğrudan 'mirastan yoksun' kalmış sayılarak mirasbırakanın terekesinden hiçbir hak talep edemez.
  4. D
    Yeğen Yılmaz, kendisine bırakılan depoyu ve malları kabul etmek istemezse, bu hakkını Tarık'ın ölümünü izleyen en geç 1 yıllık hak düşürücü süre içinde sulh hukuk mahkemesine bildirerek kullanmalıdır.
  5. E
    Deponun yeğen Yılmaz'a bırakılması yasal mirasçılar arasında adaletsizlik yaratıyorsa, mirasçıların öncelikle vasiyetnamenin iptalini değil, Yılmaz'a karşı 'mirasta denkleştirme' davası açarak iade talep etmeleri gerekir.

Cevap

Depo tahsisinin belirli mal bırakma ve Vakfa devrin art mirasçı ataması olduğu, hukuka aykırı koşulun ise tasarrufu iptal edilebilir kıldığı ifade eden seçenektir.
Verilen senaryoda üç temel ölüme bağlı tasarruf kuralı test edilmektedir. Birinci işlemde miras oranla değil spesifik bir mal olarak ('Ankara'daki depo') bırakıldığı için bu işlem 'belirli mal bırakma'dır; ayrıca bu malın önce Yılmaz'a, ondan sonra Vakfa geçmesi kurgusu kural olarak TMK 521 uyarınca 'art mirasçı (vasiyet alacaklısı) ataması'dır. İkinci işlemde yer alan 'ticari sırları çalma' koşulu hukuka aykırıdır ve TMK 557 hükmü gereğince ölüme bağlı tasarrufun iptali sebebidir. Bu tespitlerin tamamı ilgili seçenekte doğru olarak bir araya getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yeğen Yılmaz'a ve Eğitim Vakfı'na yapılan kazandırmaların niteliğini belirlemek.
Tüm miras veya oran yerine 'depo ve içindeki mallar' tahsis edildiğinden bu 'belirli mal bırakma' (vasiyet) işlemidir. Yılmaz'ın ölümünden sonra malın Vakfa intikali istendiğinden, Yılmaz 'ön vasiyet alacaklısı', Vakıf ise 'art vasiyet alacaklısı' konumundadır.
Mirasçı atama ile belirli mal bırakma ve fevkalade ikame (art mirasçı) kavramlarını birbirinden ayırmak için.
2
Arkadaşı Selim'e bağlanan ticari sır çalma koşulunun hukuki sonucunu tespit etmek.
Hukuka aykırı koşullar eklendikleri tasarrufu tümden geçersiz kılar (TMK 557/3). Sadece koşul yazılmamış sayılmaz, kazandırmanın bütünü iptale tabi olur.
Koşullar ve yüklemelerle ilgili yaptırım türünü (iptal) doğru tespit etmek için.
3
Oğul Burak'ın mirasçılıktan çıkarılmasının (ıskat) geçerliliğini ve sonucunu değerlendirmek.
Çıkarma sebebi somut olarak belirtilmediğinden işlem geçersizdir. Geçersiz ıskat, kişiyi mirastan 'yoksun' kılmaz, aksine kişinin saklı payını alabilmesine imkân tanır.
Iskat ile mirastan yoksunluk kavramları arasındaki farkı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Ölüme Bağlı Tasarrufların Maddi İçeriği
Bu soruyu puanla