(A) şirketine ait olan ticari gemi, şirketin bordrolu çalışanı olan Kaptan (B) tarafından sevk ve idare edilmektedir. (A) şirketi, yeni yatırımları için sermaye artırmak amacıyla bu gemiyi (C) finansal kiralama şirketine satmış; ancak taraflar geminin bir yıl boyunca (A) tarafından kiralık olarak kullanılmaya devam edilmesi konusunda anlaşmışlardır. Bu süreçte gemi fiilen Kaptan (B)’nin idaresinde kalmaya devam etmiştir.
Buna göre, gemi üzerindeki zilyetlik ilişkileri ve kazanım biçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Kaptan (B) zilyet yardımcısıdır; (C) ise zilyetliği "hükmen teslim" yoluyla kazanarak asli dolaylı zilyet sıfatını almıştır.Cevap
- BGemi Kaptan (B)’nin fiili hakimiyetinde olduğu için (C) zilyetliği "zilyetlik havalesi" yoluyla kazanmıştır.
- CKaptan (B), gemiyi kendi adına değil (A) adına kullandığı için fırın üzerinde fer’i dolaysız zilyet sıfatına sahiptir.
- D(C)’nin zilyetliği kazanabilmesi için geminin (B) tarafından (C)’ye fiilen teslim edilmesi zorunludur; aksi halde kazanım geçersizdir.
- E(A) şirketi gemiyi geri kiraladığı için zilyetliği tamamen sona ermiş; sadece (C) asli dolaysız zilyet haline gelmiştir.
Cevap
Kaptan bir zilyet yardımcısıdır ve zilyetlik hükmen teslim yoluyla devredilmiştir.
Gemiyi sevk eden Kaptan (B), (A) şirketinin talimatları doğrultusunda hareket ettiği için Türk Medeni Kanunu uyarınca zilyet yardımcısıdır. (A) şirketinin gemiyi satıp ardından kiracı olarak zilyetliğini sürdürmesi, zilyetliğin teslimsiz kazanım yollarından biri olan 'hükmen teslim' (constitutum possessorium) kapsamında değerlendirilir. Bu durumda geminin yeni maliki olan (C) şirketi, gemi üzerinde asli dolaylı zilyetlik kazanmış olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Zilyet Yardımcılığı ve Hükmen Teslim Ayrımı