Examkin

Soru

Zorluk: Zor1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet Dönemi

1876 Kanun-i Esasi'nin 1909 yılı değişiklikleri ile Padişah'ın dış politika ve diplomasi üzerindeki mutlak yetkileri sınırlandırılarak, parlamenter denetim mekanizmaları güçlendirilmiştir. Bu doğrultuda, 1909 değişikliklerine göre aşağıdaki antlaşma türlerinden hangisinin yürürlüğe girmesi için Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Âyân’ın onayı (tasdiki) zorunlu kılınmıştır?

  1. A
    Yalnızca sınır ötesi askeri harekatlara ve geçici ateşkes süreçlerine dair imzalanan protokoller
  2. Barış, ticaret, toprak terki veya vatandaşların kişisel haklarına ilişkin hükümler içeren antlaşmalarCevap
  3. C
    Padişah'ın orduların başkomutanı sıfatıyla imzaladığı askeri yardımlaşma ve strateji belgeleri
  4. D
    Devlet bütçesine ek bir yük getirmeyen ve yalnızca teknik detayları içeren idari yürütme antlaşmaları
  5. E
    Yabancı devletlerle yapılan ve sadece diplomatik temsilciliklerin statüsünü belirleyen usul anlaşmaları

Cevap

Barış, ticaret, toprak terki veya vatandaşların kişisel haklarına ilişkin hükümler içeren antlaşmaların yürürlüğe girmesi için meclis onayı gerekmektedir.
Doğru cevap olan barış, ticaret ve toprak terki gibi unsurları içeren antlaşmalar, 1909 yılında Kanun-i Esasi'nin 7. maddesinde yapılan değişiklikle doğrudan Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Âyân'ın onayına (tasdikine) tabi kılınmıştır. Bu düzenleme, Türk anayasa tarihinde uluslararası sözleşmeler üzerinde yasama denetiminin ilk ciddi örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
1909 Anayasa değişikliklerinin dış politika üzerindeki etkisini analiz edin.
Padişah'ın mutlak dış politika yetkisinin, parlamenter denetim lehine kısıtlandığı görülür.
Mutlak monarşiden parlamenter sisteme geçişin bir gereği olarak, devletin geleceğini etkileyen önemli kararlarda Meclis'in iradesi aranmaya başlanmıştır.
2
Kanun-i Esasi'nin güncellenen 7. maddesindeki (Madde-i Sabi'a) antlaşma tasdik usulünü inceleyin.
Barış (Müsalemet), ticaret, toprak terk ve ilhakı (Terk ve ilhak-ı arazi), vatandaşların şahsi hakları (Teba-i Osmaniyenin hukuk-u şahsiyesi) ve mali yük getiren antlaşmaların listelendiği belirlenir.
Bu maddede sayılan antlaşma türleri, devletin egemenliğini ve vatandaşların hukukunu doğrudan etkilediği için yasama denetimine tabi kılınmıştır.
3
Seçeneklerdeki antlaşma türlerini bu yasal liste ile karşılaştırın.
Doğru seçeneğin, anayasa metninde sayılan 'barış, ticaret, toprak terki ve kişisel haklar' unsurlarını içerdiği teyit edilir.
Diğer seçeneklerde yer alan askeri stratejiler, teknik idari antlaşmalar veya usul protokolleri, anayasada özel olarak Meclis onayına bağlanan 'temel' kategoriler arasında yer almaz.

Anahtar Kavram

1909 Değişiklikleri ve Uluslararası Antlaşmaların Onayı (Parlamenter Denetim)
Bu soruyu puanla

Konular

1909 Anayasa Değişiklikleri ve II. Meşrutiyet Dönemi

Bu konudan daha fazla soru