Soru

Zorluk: OrtaKamu Hizmetlerinin Görülüş Usulleri: Kamu Hizmeti İmtiyazı ve Sözleşmeleri

İdare hukukunda kamu hizmetlerinin özel kişilere gördürülme usullerinden biri olan 'kamu hizmeti imtiyazı' ve bu kapsamda düzenlenen imtiyaz sözleşmelerinin hukuki rejimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri idari sözleşme niteliğindedir ve bu sözleşmelerin akdedilmesinden önce Danıştay’ın düşüncesinin alınması zorunludur.Cevap
  2. B
    İmtiyaz sözleşmeleri özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olup bu sözleşmelerden doğan tüm uyuşmazlıklar kural olarak adli yargı yerlerinde çözümlenir.
  3. C
    İmtiyaz sözleşmeleri 'şahsa bağlı' (intuitu personae) bir nitelik taşımadığından, imtiyaz sahibi idarenin onayına gerek duymaksızın hakkını serbestçe devredebilir.
  4. D
    İmtiyaz usulünde hizmetin kâr ve zararı tamamen idareye ait olup özel kişiye sadece 'mültezim' sıfatıyla önceden belirlenen sabit bir ücret ödenir.
  5. E
    Merkezi idarenin görev alanındaki bir kamu hizmeti için imtiyaz verilmeden önce Danıştay yerine Sayıştay'dan uygunluk görüşü alınması kanuni bir gerekliliktir.

Cevap

Kamu hizmeti imtiyaz sözleşmeleri idari sözleşme niteliğindedir ve bu sözleşmelerin akdedilmesinden önce Danıştay’ın düşüncesinin alınması zorunludur.
İdare hukukunda kamu hizmeti imtiyazı, bir kamu hizmetinin masrafları, kârı ve zararı özel kişiye ait olmak üzere, idare ile imzalanan bir sözleşme uyarınca özel kişiye gördürülmesidir. Bu sözleşmeler tipik birer 'idari sözleşme'dir. 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat uyarınca, bu sözleşmelerin imzalanmasından önce Danıştay’ın görüşünün alınması zorunlu bir usuli işlemdir (Danıştay bu görüşü iki ay içinde bildirmek durumundadır). Ayrıca merkezi idare tarafından verilen imtiyazlarda Cumhurbaşkanı kararı gerekirken, mahalli idarelerde yetkili meclislerin kararı ve ilgili bakanlığın onayı gibi süreçler işletilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözleşmenin hukuki niteliğini belirlemek
İmtiyaz sözleşmeleri, idarenin kamu gücü kullanarak yaptığı 'idari sözleşmeler' kategorisindedir.
Kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olması ve idareye üstün yetkiler tanıması nedeniyle özel hukuk sözleşmelerinden ayrılır.
2
Zorunlu usul işlemlerini kontrol etmek
Sözleşme imzalanmadan önce Danıştay'ın görüşünün (düşüncesinin) alınması şarttır.
Anayasa m. 155 gereğince, imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri Danıştay'ın incelemesinden/görüşünden geçirilmek zorundadır.
3
Diğer usullerle karşılaştırmak
İmtiyazda kâr-zarar özel kişiye aittir, iltizamda (mültezim) ise kâr özel kişiye, risk idareye yönelik olabilir ancak imtiyazdan farklı bir hukuki rejimdir.
İmtiyazın en belirgin özelliği, özel kişinin sermaye ve tesisleri kendisi kurarak hizmeti kendi kâr ve zararına yürütmesidir.

Anahtar Kavram

Kamu Hizmeti İmtiyaz Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği ve Danıştay'ın Rolü

Daha Fazla Pratik

İdari sözleşme türleri (iltizam, orman işletme, yeraltı suları vb.) arasındaki farkları ve Danıştay görüşünün diğer sözleşmelerdeki yerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla