Tacir (K), işletmesinin tadilatı için (Y) İnşaat A.Ş. ile bir eser sözleşmesi yapmış ve hizmet bedeli karşılığında (Y)'nin emrine eksiksiz bir bono düzenleyip teslim etmiştir. Ancak (Y) İnşaat A.Ş., sözleşmeden doğan edimlerini yerine getirmekten vazgeçerek sözleşmeyi haksız yere feshetmiştir. Buna rağmen (Y) şirketi, elindeki bonoyu vadesi gelmeden önce, aralarındaki tadilat sözleşmesinin ifa edilmediğini bilmeyen ve bilmesi de gerekmeyen malzeme tedarikçisi (Ü)'ye geçerli bir ciro ile devretmiş ve senedi teslim etmiştir. (Ü), vade gününde senedi (K)'ye ibraz ederek ödeme talep etmiştir.
Kıymetli evrakın tanımı, temel özellikleri ve hukuki niteliği dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Kıymetli evrakın mücerretliği (soyutluğu) ilkesi gereğince senet temel ilişkiden bağımsızlaştığı için, (K) sözleşmenin ifa edilmediği defisini iyiniyetli üçüncü kişi olan (Ü)'ye karşı ileri süremez ve ödeme yapmak zorundadır.Cevap
- BSenette cisimleşen hak, doğumuna zemin hazırlayan temel borç ilişkisiyle koparılamaz bir bütün oluşturduğundan, tadilat sözleşmesinin ihlali senedi de kendiliğinden hükümsüz kılar ve (Ü)'nün talep hakkını düşürür.
- CTemel ilişkinin ifa edilmemesinden kaynaklanan savunma aracı senedin geçersizliğine yol açan mutlak bir defi niteliği taşıdığından, (K) bu hususu iyiniyetli hamile karşı da dermeyan ederek ödemeden kaçınabilir.
- DSenedin edimi ifa etmeyen lehtar tarafından üçüncü bir kişiye haksız olarak devredilmesi hukuken senedin zayi olması anlamına geldiğinden, (K)'nin ödeme borcundan kurtulabilmesi için öncelikle iptal davası açması gerekir.
- EHakkın senede bağlılığı kuralının bir sonucu olarak, (Ü)'nün senet bedelini talep edebilmesi için emre yazılı senedin cirosuna ek olarak temel borç ilişkisindeki hakkın da alacağın temliki yoluyla kendisine devredilmesi şarttır.
Cevap
Kıymetli evrakın mücerretliği (soyutluğu) ilkesi gereğince senet temel ilişkiden bağımsızlaştığı için, borçlu sözleşmenin ifa edilmediği defisini iyiniyetli üçüncü kişiye karşı ileri süremez ve ödeme yapmak zorundadır.
Doğru yanıt, kıymetli evrakın 'mücerretlik (soyutluk)' ilkesini ve kamu güvenini koruma işlevini tam olarak yansıtmaktadır. Türk Ticaret Kanunu sistematiğinde, bir kıymetli evrak (örneğin bono) geçerli bir şekilde düzenlenip tedavüle çıkarıldıktan sonra, kendisinin düzenlenmesine sebep olan temel hukuki ilişkiden (alt ilişkiden) tamamen bağımsızlaşır. Temel ilişkide edimin ifa edilmemesi, sözleşmenin feshedilmesi veya geçersizliği gibi hususlar 'şahsi (nispi) defi' niteliğindedir. Şahsi defiler kural olarak senedi ciro ve teslim yoluyla iktisap eden iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Olayda hamil (Ü) sözleşmenin ifa edilmediğini bilmediği için iyiniyetlidir ve borçlu (K) senedin bedelini ödemekle yükümlüdür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kıymetli evrakta soyutluk (mücerretlik) ilkesi ve defiler sistemi
Tahmini Süre:1m 30s